Mantık bağlaçları algoritmada: ve, veya, ya da, ise
MEB 9. sınıf · 5. Tema: Algoritma ve Bilişim · Okuma 6 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaAlgoritma nedir, akış şeması ve sözde kod nasıl yazılır?Bağlantılı konudan (Algoritma ve bilişim). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Algoritma, bir problemi çözmek için açık ve sıralı biçimde yazılmış, sonlu sayıda adımdan oluşan yoldur; adı matematikçi Harizmi'den gelir. Her algoritmanın girdisi, işlem adımları ve çıktısı vardır. Algoritma günlük dille (algoritmik doğal dil), şekillerle (akış şeması) ya da kısa komut satırlarıyla (sözde kod) gösterilir.
✎Konu anlatımı
Ve, veya, ya da, ise bağlaçları algoritmalarda nasıl kullanılır?
Kısa cevap: Algoritmaların karar adımlarında koşullar mantık bağlaçlarıyla birleştirilir. "Ve" bütün koşulların doğru olmasını, "veya" en az birinin doğru olmasını, "ya da" yalnız birinin doğru olmasını ister. "İse" bir koşul sağlandığında hangi komutun çalışacağını belirler: "Eğer koşul doğruysa şunu yap, değilse bunu yap."Okul voleybol takımının seçmesinde antrenör bir liste tutar: boyu, devamsızlığı ve antrenmana katılımı birlikte değerlendirir.
Algoritma ve bilişim sayfasında karar kutusunun iki yol açtığını gördük. Gerçek kararlarda çoğu zaman birden çok koşul vardır. Bu koşullar mantık bağlaçlarıyla tek bir karar cümlesine dönüşür. Aşağıdaki tablo antrenörün listesidir.
| Öğrenci | Boy (cm) | Devamsızlık (gün) | Antrenmana katıldı mı? |
|---|---|---|---|
| Aras | 178 | 2 | Evet |
| Beren | 165 | 0 | Evet |
| Cansu | 172 | 6 | Hayır |
| Doruk | 181 | 1 | Hayır |
| Ece | 169 | 3 | Hayır |
| Fırat | 175 | 5 | Evet |
Aynı liste, dört bağlaç
Ve: "boy ≥ 170 ve devamsızlık ≤ 3" koşulunu iki şartı birden sağlayan Aras ile Doruk karşılar. Veya: "boy ≥ 170 veya antrenmana katıldı" koşulunu en az birini sağlayan beş kişi karşılar; yalnız Ece dışarıda kalır. Ya da: "boy ≥ 170 ya da antrenmana katıldı" koşulu yalnız birinin doğru olmasını ister. İkisi birden doğru olan Aras ile Fırat elenir; Beren, Cansu ve Doruk kalır. "Veya" ile "ya da" arasındaki fark, iki koşulun birden doğru olduğu durumda ortaya çıkar.
İse: "Devamsızlık 5 günden fazla ise 'veli görüşmesi' yazdır." Bu komut yalnız Cansu için çalışır. Fırat'ın devamsızlığı 5'tir, 5 günden fazla değildir. Sözde kodda bu yapı "Eğer … ise … yazdır, değilse … yazdır" diye yazılır.
Antrenörün seçme kuralını sözde kodla yazınız: boyu en az 170 cm ve devamsızlığı en çok 3 gün olan seçilir.
- Girdi: boy, devamsızlık. Koşul iki şartın birlikte sağlanmasını istiyor: "ve".
- Eğer boy >= 170 ve devamsızlık <= 3 ise "seçildi" yazdır, değilse "seçilmedi" yazdır.
Cevap: Aras ve Doruk "seçildi", diğer dört öğrenci "seçilmedi" çıktısını alır.
Nasıl sorulurBir tablo ve sözel ölçütler verilir; ölçütleri bağlaçlarla ve karşılaştırma işaretleriyle yazman, koşulu sağlayanları bulman ya da bir sözde kod satırı kurman istenir.
Tuzak"en az 85" ile "85'ten fazla"yı aynı yazmak, "ya da" koşulunda iki şartı birden sağlayanı da saymak.
Tam puan içinHer ölçütü işaretiyle (≥, >) yaz, bağlacı adlandır, sonucu isim isim listele.
?Soru çöz tabloda bağlaç
Voleybol seçmesi listesine göre "boy ≥ 170 ve antrenmana katıldı" koşulunu sağlayan öğrenciler aşağıdakilerden hangisidir?
⇄Bilgi eşleştirme bağlaç → anlam
Yazılı sorusuBir okul kütüphanesi "ayda en az 4 kitap okuyan ve kitaplarını zamanında iade eden" öğrencilere ödül veriyor. Gül 5 kitap okumuş ve zamanında iade etmiş; Hakan 6 kitap okumuş, zamanında iade etmemiş; İpek 3 kitap okumuş, zamanında iade etmiş; Kaan 2 kitap okumuş, zamanında iade etmemiştir. a) Ödül koşulunu sözde kodla yazınız. b) Ödül alacak öğrencileri belirleyiniz. c) Koşulda "ve" yerine "veya", ardından "ya da" yazılsaydı ödül alacak öğrencileri ayrı ayrı belirleyiniz. (10 puan)Önce cevabını kâğıda yaz, sonra aç ve örnek cevapla karşılaştır.
Örnek cevap: a) Eğer kitap sayısı >= 4 ve iade = "zamanında" ise "ödül" yazdır, değilse "ödül yok" yazdır. b) İki koşulu birden yalnız Gül sağlar; ödülü Gül alır. c) "Veya" ile en az bir koşulu sağlayanlar ödül alır: Gül, Hakan ve İpek. "Ya da" ile yalnız bir koşulu sağlayanlar alır: Hakan (yalnız kitap sayısı) ve İpek (yalnız iade). Gül iki koşulu birden sağladığı için "ya da" koşulunda ödül alamaz; Kaan hiçbirini sağlamaz.
- a) ≥ işareti ve "ve" bağlacıyla doğru sözde kod — 3 puan
- b) Gül — 2 puan
- c) "Veya" için üç öğrenci, "ya da" için iki öğrenci ve Gül'ün neden çıktığı — 5 puan