Yansıma dönüşümü: doğru bir ayna gibi çalışır
MEB 9. sınıf · 4. Tema: Eşlik ve Benzerlik · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlag(x) = a·f(x ± r) ± k doğrusal fonksiyonunun grafiği f(x) = x'ten nasıl elde edilir?Bağlantılı konudan (Doğrusal fonksiyonlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.
g(x) = a·f(x ± r) ± k biçimindeki fonksiyonlar f(x) = x'ten türetilen doğrusal fonksiyonlardır. a, her görüntüyü a katına çıkarır; a negatifse grafik x eksenine göre yansır. f(x − r) grafiği x ekseni boyunca r birim pozitif yönde (sağa), f(x + r) negatif yönde (sola) öteler. +k ve −k, grafiği y ekseni boyunca k birim yukarı ya da aşağı öteler.
Referans fonksiyondan dönüşümler
✎Konu anlatımı
Yansıma dönüşümü nedir, bir şeklin doğruya göre yansıması nasıl çizilir?
Kısa cevap: Yansıma dönüşümünde şeklin her noktası, yansıma doğrusunun öbür tarafına aynı uzaklıkta taşınır. Nokta ile görüntüsünü birleştiren parça yansıma doğrusuna diktir ve doğru bu parçayı ortadan böler. Kenar uzunlukları, açılar, çevre ve alan korunur; şekil ile görüntüsü eştir.Göl kıyısındaki ağaç suda baş aşağı görünür; dal kıyıdan ne kadar uzaksa yansıması da o kadar uzaktadır.
Bir şekli düzlemde yerinden oynatmanın üç yolu vardır: yansıma, öteleme ve dönme. Bunlara geometrik dönüşüm denir. Her dönüşüm her noktayı tek bir noktaya götürür; bu yeni noktaya görüntü denir ve A', B' diye yazılır.
Görüntüyü adım adım bulmak
Şekli d doğrusuna göre yansıtmak için her köşeden d'ye dik bir yol çizersin. Köşenin doğruya kaç birim uzak olduğunu sayar, aynı sayıyı doğrunun öbür tarafına aktarırsın. Bulduğun noktaları aynı sırayla birleştirirsin. d doğrusuna yansıma doğrusu denir.
Ne korunur, ne değişir?
Yansıma, noktalar arasındaki uzaklığı korur. Bu yüzden kenar uzunlukları, iç açılar, çevre ve alan aynı kalır; şekil ile görüntüsü eştir. Değişen iki şey vardır: yer ve köşelerin dolanım yönü. ABC köşeleri saat yönünün tersine, A'B'C' köşeleri saat yönünde sıralanır. Sağ elinin aynada sol el gibi görünmesi bundandır.
AA', BB', CC' parçaları yansıma doğrusuna diktir; bu yüzden birbirine paraleldir. Doğrunun tam üzerindeki nokta kıpırdamaz, görüntüsü kendisidir.
Birim kareli zeminde d doğrusu dikeydir. A noktası d'nin 3 birim solunda, B noktası d'nin üzerindedir. A ve B'nin görüntüleri nerededir? AA' uzunluğu kaç birimdir?
- d dikey, dik yol yatay: A' aynı satırda, d'nin 3 birim sağında.
- AA' = 3 + 3 = 6 birim; B doğrunun üzerinde, B' = B.
Cevap: AA' = 6 birim; B'nin görüntüsü kendisi
Nasıl sorulurBirim kareli zeminde bir çokgen ve bir doğru verilir; görüntüyü çizmen, korunan ve değişen özellikleri gerekçesiyle yazman istenir.
TuzakKöşeyi doğruya dik değil çapraz taşımak, doğru üzerindeki köşeyi de oynatmak.
Tam puan içinUzaklıkları iki tarafta eşit tut, görüntüleri A', B' diye adlandır, "uzaklık korunduğu için şekil ile görüntüsü eştir" diye gerekçe yaz.
?Soru çöz yansımanın özellikleri
ABCD dörtgeni d doğrusuna göre yansıtılarak A'B'C'D' dörtgeni elde ediliyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi her zaman doğrudur?
⇄Bilgi eşleştirme d doğrusuna göre yansıma
Yazılı sorusuBirim kareli zeminde KLMN dörtgeni ve d doğrusu verilmiştir. a) Her köşenin d doğrusuna uzaklığını yazarak dörtgenin d'ye göre yansıma dönüşümü altındaki görüntüsünün köşelerinin yerini belirleyiniz. b) Dörtgen ile görüntüsünün çevre ve alanlarını karşılaştırınız, nedenini açıklayınız. c) KK' ile NN' doğru parçalarının birbirine göre konumunu açıklayınız. (10 puan)Önce cevabını kâğıda yaz, sonra aç ve örnek cevapla karşılaştır.
Örnek cevap: a) K d'nin 4 birim solunda, K' aynı satırda 4 birim sağındadır. L d'nin üzerindedir, L' = L. M 1, N 3 birim soldadır; M' 1, N' 3 birim sağdadır. b) Yansıma uzaklıkları koruduğu için kenarlar değişmez; çevreler ve alanlar eşittir. c) KK' ve NN' ikisi de d'ye diktir, bu yüzden paraleldir.
- a) Dört görüntü noktasını uzaklıklarıyla doğru belirlemek, L' = L'yi fark etmek — 4 puan
- b) Çevre ve alanın eşit olduğunu uzaklığın korunmasıyla gerekçelendirmek — 3 puan
- c) Doğruya diklikten paralelliği çıkarmak — 3 puan