Küme dili: listeleme, ortak özellik ve eleman sayısı
MEB 9. sınıf · 1. Tema: Sayılar · Okuma 6 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Küme nasıl gösterilir, listeleme ve ortak özellik yöntemi nedir?
Kısa cevap: Küme, iyi tanımlanmış nesnelerin topluluğudur; bu bölümde elemanlar hep sayıdır. Küme iki yolla yazılır: listeleme yönteminde elemanlar küme parantezi içinde tek tek sayılır, ortak özellik yönteminde elemanların sağladığı şart yazılır. a ∈ A, a'nın A'nın elemanı olduğunu; s(A) ise A'nın eleman sayısını gösterir.Okul kütüphanesinde “raf numarası 5'in katı olan raflar” dendiğinde hangi rafların kastedildiği herkes için aynıdır. Bu açıklık, bir topluluğu küme yapan şeydir.
Elemanları sayı olan bir topluluğu kısaca anlatmak için küme kullanılır. Kümeler A, B, C gibi büyük harflerle adlandırılır. Bir sayı kümede varsa 3 ∈ A (“3, A'nın elemanıdır”), yoksa 4 ∉ A yazılır. Kümede her eleman bir kez yazılır; sıranın önemi yoktur.
İki yazım yöntemi
Listeleme yönteminde elemanlar küme parantezi içinde, aralarına virgül konarak yazılır: A = {4, 8, 12, 16, 20, 24, 28}. Ortak özellik yönteminde ise elemanların taşıdığı şart yazılır: A = {x | x = 4k, k ∈ Z+, x < 30}. Buradaki dikey çizgi “öyle ki” diye okunur. İkisi de 30'dan küçük, 4'ün pozitif katlarını anlatır.
Elemanı çok olan ya da sonsuz olan kümeler listelemeye uygun değildir. Örneğin 2 ile 3 arasındaki gerçek sayılar tek tek sayılamaz; bu kümeyi ancak ortak özellikle yazabilirsin. Kısa ve sonlu kümelerde ise listeleme daha okunaklıdır.
Eleman sayısı, boş küme, alt küme
A'nın eleman sayısı s(A) ile gösterilir; yukarıdaki kümede s(A) = 7 olur. Hiç elemanı olmayan kümeye boş küme denir ve ∅ ya da { } diye yazılır. A'nın her elemanı B'de de varsa A, B'nin alt kümesidir: A ⊆ B. Her küme kendisinin alt kümesidir. Boş küme de her kümenin alt kümesidir.
| Sembol | Okunuşu | Örnek |
|---|---|---|
| ∈ / ∉ | elemanıdır / elemanı değildir | 7 ∈ {1, 3, 5, 7} |
| s(A) | A'nın eleman sayısı | s({2, 4, 6}) = 3 |
| ∅ | boş küme | {x | x ∈ N, x < 0} = ∅ |
| ⊆ | alt kümesidir | {2, 4} ⊆ {1, 2, 3, 4} |
| | | öyle ki | {x | x ∈ Z, −2 < x < 2} |
B = {x | x ∈ Z, −3 ≤ x < 2} kümesini listeleme yöntemiyle yazıp s(B)'yi bulunuz.
- −3 dahil, 2 hariç tam sayıları sırala: −3, −2, −1, 0, 1.
- Elemanları say: 5 tane.
Cevap: B = {−3, −2, −1, 0, 1}, s(B) = 5
Nasıl sorulurSözel olarak anlatılan bir sayı kümesini iki yöntemle yazman, eleman sayısını bulman ve bir kümenin ötekinin alt kümesi olup olmadığını gerekçelendirmen istenir.
Tuzak“dahil” ve “hariç” sınırlarını karıştırmak, 0'ı unutmak, ∈ ile ⊆'yi yer değiştirmek.
Tam puan içinİki gösterimi ayrı yaz, s(A)'yı sembolle ver, alt kümede “her elemanı” ifadesini kullan.
?Soru çöz eleman sayısı
A = {x | x ∈ Z, x2 < 20} kümesinin eleman sayısı kaçtır?
⇄Bilgi eşleştirme sembol → anlam
Yazılı sorusuB kümesi, 40'tan küçük ve 6'nın pozitif katı olan tam sayılardan oluşuyor. a) B kümesini listeleme ve ortak özellik yöntemleriyle yazınız. b) s(B)'yi bulunuz. c) C = {12, 24, 36} kümesinin B'nin alt kümesi olup olmadığını gerekçesiyle açıklayınız. (10 puan)Önce cevabını kâğıda yaz, sonra aç ve örnek cevapla karşılaştır.
Örnek cevap: a) Listeleme: B = {6, 12, 18, 24, 30, 36}. Ortak özellik: B = {x | x = 6k, k ∈ Z+, x < 40}. b) Kümede altı eleman vardır: s(B) = 6. c) C'nin elemanları olan 12, 24 ve 36'nın her biri B'de de bulunur. Bir kümenin her elemanı öteki kümede varsa o küme alt kümedir; bu yüzden C ⊆ B'dir.
- a) İki gösterimi doğru yazmak — 4 puan (her biri 2)
- b) s(B) = 6 — 2 puan
- c) C ⊆ B sonucunu “her elemanı” gerekçesiyle vermek — 4 puan