Eşlik ve benzerlik: asgari koşullar, benzerlik oranı, benzer üçgen oluşturma

Bir haritadaki üçgenle gerçek arazi aynı biçimdedir ama boyları farklıdır. İki üçgenin eş ya da benzer olduğunu söylemek için en az neyin yettiğini buluyor, paralel çizerek benzer üçgen üretiyoruz.

5 durak9. sınıf · 2. dönem
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KOŞUL · EŞLİK

Üçgenlerde eşlik: en az hangi bilgiler yeter?

MEB 9. sınıf · 4. Tema: Eşlik ve Benzerlik · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaYansıma, öteleme ve dönme birbirinden nasıl ayırt edilir, süslemelerde nasıl kullanılır?Bağlantılı konudan (Geometrik dönüşümler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üç dönüşüm de uzaklıkları ve açıları korur; bu yüzden şekil ile görüntüsü her zaman eştir. Ayırt edici özellikler dolanım yönü ve sabit noktadır: yansıma dolanım yönünü tersine çevirir, öteleme ve dönme korur. Ötelemede bütün noktalar eşit ve paralel kayar, dönmede merkez yerinde kalır.

Dönüşümleri ayırt etme ve süsleme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İki üçgenin eş olması için hangi koşullar yeterlidir?

Kısa cevap: İki üçgenin karşılıklı kenarları ve karşılıklı açıları eşitse üçgenler eştir ve ≅ ile gösterilir. Eşliği göstermek için altı eşitliğin hepsi gerekmez; üç bilgi yeter: üç kenar (KKK), iki kenar ve aradaki açı (KAK) ya da iki açı ve aradaki kenar (AKA). Üç açının eşitliği yetmez.

Bir mobilya atölyesi aynı rafı yüzlerce kez keser; her raf ötekinin tıpatıp aynısı olmalıdır, yoksa dolaba oturmaz.

Geometrik dönüşümler sayfasında gördük: yansıma, öteleme ve dönme şekli bozmadan taşır, şekil ile görüntüsü eştir. İki üçgenden biri ötekinin üstüne tam oturacak biçimde taşınabiliyorsa üçgenler eştir. Bu, karşılıklı üç kenarın ve üç açının eşit olması demektir. ABC ≅ DEF yazınca harflerin sırası eşleşmeyi söyler: A ile D, B ile E, C ile F karşılıklıdır.

Asgari koşullar

Altı eşitliği tek tek göstermek gerekmez. Üç kenarı bilinen üçgen tek türlü çizilir; kenarları 4, 5 ve 6 cm olan her üçgen ötekinin aynısı çıkar. Buna Kenar-Kenar-Kenar (KKK) koşulu denir. İki kenar ve bu kenarların arasındaki açı da üçgeni tek türlü belirler (KAK). İki açı ve bu açıların arasındaki kenar da yeter (AKA); üçüncü açı zaten 180°'den kalandır.

Çentikler eşit kenarları, yaylar eşit açıları gösterir. KAK'ta açı iki kenarın arasında, AKA'da kenar iki açının arasındadır.Görsel: Sınav Defteri

Neden üç açı yetmez?

Açıları 50°, 60° ve 70° olan bir üçgeni küçük de büyük de çizebilirsin. Biçim aynı kalır, boy değişir; bu yüzden üç açının eşitliği eşlik koşulu değildir. İki kenar ve bu kenarların arasında olmayan bir açı (KKA) da genelde yetmez, aynı bilgilerle iki farklı üçgen çizilebilir. Koşulun adındaki sıra önemlidir: KAK'ta açı iki kenarın arasında olmalıdır.

Çözümlü örnek

ABC ve KLM üçgenlerinde AB = KL = 6 cm, ∠A = ∠K = 50° ve ∠B = ∠L = 70°'dir. Üçgenler eş midir? AC hangi kenara eşittir?

  1. 6 cm'lik kenar, 50° ve 70°'lik açıların arasındadır: AKA. ABC ≅ KLM.
  2. Sıraya göre A↔K, C↔M; öyleyse AC ile KM karşılıklıdır. Üçüncü açılar da 180 − 50 − 70 = 60°.

Cevap: eştir (AKA); AC = KM

Akılda kalsın: KKK, KAK, AKA eşlik verir; üç açı yalnız biçimi söyler, boyu söylemez.
Yazılıda

Nasıl sorulurİki üçgenin bazı kenar ve açıları verilir; eş olup olmadıklarını, hangi koşulla eş olduklarını yazman ve eşliği sembolle göstermen istenir.

TuzakAçının iki kenarın arasında olup olmadığına bakmadan KAK demek, üç açısı eşit diye üçgenleri eş saymak.

Tam puan içinÜç eşitliği tek tek yaz, koşulun adını belirt, ABC ≅ DEF'yi karşılıklı köşeler aynı sırada olacak biçimde yaz.

?Soru çöz eşlik koşulu

Aşağıdaki bilgilerden hangisi ABC ve DEF üçgenlerinin eş olduğunu kesin olarak gösterir?

✓ C. ∠A, AB ve AC kenarlarının arasındadır; iki kenar ve aradaki açı eşit olduğu için KAK ile üçgenler eştir. A üç açının eşitliğini yeterli sanıyor, oysa boy belirsiz kalır; B'de ∠B, AB ile AC'nin arasında değildir (KKA), iki farklı üçgen çizilebilir; D'de yalnız iki bilgi var, üçüncüsü eksik.

⇄Bilgi eşleştirme verilen → koşul

ABC5740°DEF5740°KLM650°60°PRS650°60°TUV470°30°XYZ670°30°1. çift2. çift3. çift
Yazılı sorusuŞekildeki üç üçgen çiftini inceleyiniz. a) Hangi çiftlerin kesinlikle eş olduğunu, eşlik koşulunu adıyla yazarak belirtiniz ve eşliği sembolle gösteriniz. b) 3. çiftteki üçgenlerin eş olmadığını gerekçesiyle açıklayınız. (10 puan)Önce cevabını kâğıda yaz, sonra aç ve örnek cevapla karşılaştır.

Örnek cevap: a) 1. çiftte AB = DE = 5, ∠B = ∠E = 40° ve BC = EF = 7'dir; açı iki kenarın arasında olduğu için KAK ile ABC ≅ DEF. 2. çiftte ∠L = ∠R = 50°, LM = RS = 6 ve ∠M = ∠S = 60°'dir; kenar iki açının arasında olduğu için AKA ile KLM ≅ PRS. b) 3. çiftte açılar eşittir (70°, 30° ve kalan 80°), ama karşılıklı kenarlar eşit değildir: UV = 4, YZ = 6. Üç açının eşitliği boyu belirlemez; üçgenlerin biçimi aynı, boyları farklıdır, bu yüzden eş değildirler.

  • 1. çift: KAK ve ABC ≅ DEF — 3 puan
  • 2. çift: AKA ve KLM ≅ PRS — 3 puan
  • 3. çift: açılar eşit olsa da kenarların eşit olmadığını ve AAA'nın yetmediğini açıklamak — 4 puan

Eşlik koşulları: KKK, KAK, AKA

Cevabın nasıldı?
İSPAT · EŞLİK

Eşlikle ispat: ikizkenar üçgenin orta çizgisi

MEB 9. sınıf · 4. Tema: Eşlik ve Benzerlik · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜçgende dış açı nedir, dış açı teoremi ve dış açılar toplamı nasıl ispatlanır?Bağlantılı konudan (Üçgende açı ve kenar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir kenarın uzantısıyla komşu kenar arasındaki açıya dış açı denir; bir köşedeki iç ve dış açı toplamı 180°'dir. Bir dış açının ölçüsü, kendisine komşu olmayan iki iç açının toplamına eşittir. Üçgenin dış açılarının ölçüleri toplamı 360°'dir. İkizkenar üçgende taban açıları eşit, eşkenar üçgende her açı 60°'dir.

Dış açılar, ikizkenar ve eşkenar üçgen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İkizkenar üçgende tepeden inen kenarortayın açıortay ve yükseklik olduğu nasıl ispatlanır?

Kısa cevap: Eşlikle ispatta önce iki üçgenin eş olduğu bir koşulla gösterilir, sonra eş üçgenlerin karşılıklı öteki elemanlarının da eşit olduğu kullanılır. Bu yolla ikizkenar üçgende tepeden inen kenarortayın aynı zamanda açıortay ve yükseklik olduğu, taban açılarının eşit olduğu ispatlanır.

Bir çadırın orta direği tabanın tam ortasına dikilmişse çadırın iki yanı birbirinin aynısı olur; iki ip de aynı boyda, aynı açıyla gerilir.

Üçgende açı ve kenar sayfasında aksiyom, teorem ve ispat kavramlarını gördük. Eşlik ispatın en güçlü araçlarından biridir. Yöntem iki adımlıdır: önce eşliği bir koşulla kur, sonra eş üçgenlerden yeni eşitlikler çıkar. İkinci adımın dayanağı şudur: eş üçgenlerde karşılıklı bütün kenarlar ve açılar eşittir.

İkizkenar üçgende tepeden inen doğru

AB = AC olan ABC üçgeninde BC'nin orta noktası H olsun; AH kenarortaydır. ABH ve ACH üçgenlerinde AB = AC (verilen), BH = HC (H orta nokta) ve AH iki üçgenin ortak kenarıdır. KKK'ya göre ABH ≅ ACH olur.

Solda: eşit çentikler AB = AC ve BH = HC'yi gösterir; eşlikten H'deki açı 90° çıkar. Sağda: deltoidde iki eş üçgen AC köşegeninin iki yanında.Görsel: Sınav Defteri

Şimdi karşılıklı açılar konuşur. ∠BAH = ∠CAH olduğu için AH, A açısını ikiye böler; yani açıortaydır. ∠AHB = ∠AHC'dir ve bu iki açı yan yana 180° eder; her biri 90°'dir, yani AH yüksekliktir. Aynı eşlik ∠B = ∠C'yi de verir: ikizkenar üçgenin taban açıları eşittir.

Deltoid: komşu kenarları eşit dörtgen

AB = AD ve CB = CD olan ABCD dörtgenine deltoid denir. ABC ve ADC üçgenlerinde AB = AD, CB = CD ve AC ortak kenardır; KKK'ya göre bu üçgenler eştir. Buradan ∠BAC = ∠DAC çıkar: AC köşegeni A açısını ikiye böler.

Çözümlü örnek · yazılı tarzı

AB = AC olan ABC üçgeninde BE ve CD, eş kenarlara ait yüksekliklerdir (E, AC üzerinde; D, AB üzerinde). BE = CD olduğunu ispatlayınız.

  1. BEC ve CDB üçgenlerinde BC ortak kenardır; taban açıları eşit olduğu için ∠ECB = ∠DBC.
  2. İki üçgende de bir açı 90°; öyleyse kalan açılar da eşit: ∠EBC = 90° − ∠C = 90° − ∠B = ∠DCB.
  3. BC kenarı bu iki açının arasında: AKA ile BEC ≅ CDB, karşılıklı kenarlar BE = CD.

Sonuç: ikizkenar üçgende eş kenarlara ait yükseklikler eşittir.

Akılda kalsın: Önce eşlik, sonra "eş üçgenlerin karşılıklı elemanları eşittir". Ortak kenar çoğu ispatın gizli anahtarıdır.
Yazılıda

Nasıl sorulurBir önerme verilir ("ikizkenar üçgende tepeden inen kenarortay yüksekliktir" gibi); şekli çizip verileni ve isteneni yazman, eşliği bir koşulla kurup sonucu çıkarman istenir.

Tuzakİspatlanacak sonucu baştan kullanmak, ortak kenarı yazmayı unutmak.

Tam puan içinHer eşitliğin gerekçesini parantezle yaz (verilen, orta nokta, ortak kenar), koşulun adını belirt, son adımda karşılıklı elemanları kullan.

?Soru çöz ispatın adımı

AB = AC olan ABC üçgeninde H, BC kenarının orta noktasıdır. ABH ≅ ACH olduğunu göstermek için aşağıdakilerden hangisi kullanılmalıdır?

✓ A. Üç kenarın eşitliği verilenlerden ve H'nin orta nokta olmasından doğrudan gelir; KKK yeter. B üç açının eşitliğini eşlik koşulu sanıyor; C'de ∠B, AB ile AH'nin arasında değildir; D ispatlanacak sonuçları (açıortay ve 90°) baştan kullanıyor.

↕Sıralama ispat adımları

"İkizkenar üçgende tepeden inen kenarortay yüksekliktir." ispatının adımlarını sıraya koy.

  1. KKK'ya göre ABH ≅ ACH yazılır.
  2. AB = AC verilir; H orta nokta olduğu için BH = HC yazılır.
  3. ∠AHB = ∠AHC ve toplamları 180° olduğundan her biri 90° bulunur.
  4. AH'nin iki üçgende ortak kenar olduğu belirtilir.
Yazılı sorusuABCD dörtgeninde AB = AD ve CB = CD'dir. AC ve BD köşegenleri O noktasında kesişmektedir. a) ABC ≅ ADC olduğunu gerekçeleriyle gösteriniz. b) Bu eşlikten AC'nin A açısının açıortayı olduğunu çıkarınız. c) ABO ≅ ADO olduğunu hangi koşulla gösterebileceğinizi yazınız ve buradan AC'nin BD'ye dik olduğunu açıklayınız. (10 puan)Önce cevabını kâğıda yaz, sonra aç ve örnek cevapla karşılaştır.

Örnek cevap: a) ABC ve ADC üçgenlerinde AB = AD (verilen), CB = CD (verilen) ve AC ortak kenardır; KKK'ya göre ABC ≅ ADC. b) Eş üçgenlerde karşılıklı açılar eşit olduğundan ∠BAC = ∠DAC'dir; AC, A açısını ikiye böler. c) ABO ve ADO üçgenlerinde AB = AD, ∠BAO = ∠DAO (b şıkkından) ve AO ortak kenardır; açı iki kenarın arasında olduğu için KAK ile ABO ≅ ADO. Buradan ∠AOB = ∠AOD olur. Bu iki açı yan yana 180° ettiği için her biri 90°'dir; AC ile BD diktir.

  • a) Üç eşitlik ve KKK — 3 puan
  • b) Karşılıklı açılardan açıortayı çıkarmak — 3 puan
  • c) KAK ile eşlik ve 180° ÷ 2 = 90° gerekçesi — 4 puan

Eşlikle ispat

Cevabın nasıldı?
KAVRAM · BENZERLİK

Benzerlik ve benzerlik oranı: biçim aynı, ölçek farklı

MEB 9. sınıf · 4. Tema: Eşlik ve Benzerlik · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİki üçgenin eş olması için hangi koşullar yeterlidir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

İki üçgenin karşılıklı kenarları ve karşılıklı açıları eşitse üçgenler eştir ve ≅ ile gösterilir. Eşliği göstermek için altı eşitliğin hepsi gerekmez; üç bilgi yeter: üç kenar (KKK), iki kenar ve aradaki açı (KAK) ya da iki açı ve aradaki kenar (AKA). Üç açının eşitliği yetmez.

Eşlik koşulları: KKK, KAK, AKA

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Benzer üçgenler nedir, benzerlik oranı nasıl bulunur?

Kısa cevap: İki üçgenin karşılıklı açıları eşit ve karşılıklı kenarları orantılıysa üçgenler benzerdir ve ∼ ile gösterilir. Karşılıklı kenarların oranına benzerlik oranı (k) denir. Benzer üçgenlerin çevreleri de aynı k oranındadır. Benzerlik oranı 1 olan benzer üçgenler eştir.

Telefonda bir fotoğrafı iki parmakla büyüttüğünde yüzler uzayıp yamulmaz; bütün uzunluklar aynı oranda büyür.

Eşlikte biçim de boy da aynıydı; benzerlikte yalnız biçim aynıdır. ABC ∼ DEF yazınca iki şey birden söylenir: ∠A = ∠D, ∠B = ∠E, ∠C = ∠F ve AB/DE = BC/EF = AC/DF = k. Harflerin sırası burada da hangi köşenin hangisine karşılık geldiğini verir.

Her kenar iki katına çıkmış, açılar değişmemiş. Çevre de 15'ten 30'a, yani iki katına çıkar.Görsel: Sınav Defteri

Benzerlik oranı ve çevre

Şekilde büyük üçgenin her kenarı küçüğün iki katıdır: benzerlik oranı DEF'den ABC'ye bakınca 2, ters yönden bakınca 1/2'dir. Kenarlar topluca iki katına çıktığı için çevre de iki katına çıkar. Benzerlik oranı 1 ise karşılıklı kenarlar eşittir; eşlik, benzerliğin özel bir durumudur.

Haritalar ve maketler de benzerliğe dayanır. 1 : 500 000 ölçekli haritada iki ilçe arası 3 cm ise gerçek uzaklık 3 · 500 000 = 1 500 000 cm, yani 15 km'dir. Haritadaki üçgen ile gerçek arazideki üçgen benzerdir; benzerlik oranı ölçekten gelir.

Alanlar ne olur?

Kenarlar k katına çıkınca taban da yükseklik de k katına çıkar; bu yüzden alan k² katına çıkar. Benzerlik oranı 2 olan üçgenlerde büyüğün alanı küçüğün 4 katıdır.

Çözümlü örnek

Kenarları 3, 4 ve 6 cm olan bir üçgen ile kenarları 4,5; 6 ve 9 cm olan bir üçgen benzer midir? Benzerse benzerlik oranını ve çevreleri karşılaştırınız.

  1. Küçükten büyüğe sırala, oranla: 4,5 ÷ 3 = 6 ÷ 4 = 9 ÷ 6 = 1,5.
  2. Çevreler: 3 + 4 + 6 = 13 ve 4,5 + 6 + 9 = 19,5; 19,5 ÷ 13 = 1,5.

Cevap: benzerdir, k = 1,5; çevreler oranı da 1,5

Akılda kalsın: Benzerlik = açılar eşit + kenarlar aynı oranda. Kenarı k ile çarpan çevreyi de k ile çarpar.
Yazılıda

Nasıl sorulurBenzer iki üçgenin bazı kenarları verilir; benzerlik oranını, eksik kenarları ve çevreyi bulman, bulduğun oranı açıklaman istenir. Harita ve maket bağlamı sık kullanılır.

TuzakKenarları karşılıklı değil yan yana gelenlerle oranlamak, oranı ters kurmak, kenar farkını oran sanmak.

Tam puan içinKarşılıklı köşeleri sembolden oku, oranı kesir olarak yaz ve birimi unutma.

?Soru çöz çevre oranı

ABC ∼ DEF ve AB/DE = 3/5'tir. ABC üçgeninin çevresi 24 cm olduğuna göre DEF üçgeninin çevresi kaç cm'dir?

✓ D. Çevreler kenarlarla aynı oranda: ABC'nin çevresi / DEF'nin çevresi = 3/5, yani 24 ÷ 3 · 5 = 40 cm. A oranı ters kurup 24'ü 3/5 ile çarpıyor; B oranı fark sanıp 5 − 3 = 2'yi ekliyor; C yalnız 3 ile çarpıp 5'e bölmeyi unutuyor.

▭Boşluk doldurma

ABC ∼ KLM, AB = 6 cm, KL = 9 cm ve BC = 8 cm'dir. Benzerlik oranı KL/AB = , LM = cm olur. ∠A = 40° ise ∠K = ° olur.

1,512401160
ABC465DEF69?ABC ∼ DEF
Yazılı sorusuŞekilde ABC ∼ DEF olarak verilmiştir; DEF üçgeni ters yönde çizilmiştir. a) Benzerlik oranı DE/AB'yi bulunuz. b) DF kenarının uzunluğunu bulunuz. c) İki üçgenin çevrelerini hesaplayarak çevreler oranının benzerlik oranına eşit olduğunu gösteriniz. (10 puan)Önce cevabını kâğıda yaz, sonra aç ve örnek cevapla karşılaştır.

Örnek cevap: a) Sembolde A↔D, B↔E, C↔F karşılıktır; DE/AB = 6/4 = 1,5. Kontrol: EF/BC = 9/6 = 1,5. b) DF, AC'nin karşılığıdır: DF = 5 · 1,5 = 7,5 birim. c) ABC'nin çevresi 4 + 6 + 5 = 15, DEF'nin çevresi 6 + 9 + 7,5 = 22,5 birimdir; 22,5 ÷ 15 = 1,5. Çevreler oranı benzerlik oranına eşittir. Üçgenin ters çizilmesi sonucu değiştirmez, karşılık sembolden okunur.

  • a) Karşılıklı kenarlarla 1,5 oranını bulmak — 3 puan
  • b) DF = 7,5 — 3 puan
  • c) İki çevreyi bulup oranın 1,5 olduğunu göstermek — 4 puan

Benzerlik ve benzerlik oranı

Cevabın nasıldı?
KOŞUL · BENZERLİK

Benzerliğin asgari koşulları: KKK, AA ve KAK

MEB 9. sınıf · 4. Tema: Eşlik ve Benzerlik · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜçgenin iç açılarının toplamı neden 180 derecedir, nasıl ispatlanır?Bağlantılı konudan (Üçgende açı ve kenar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Her üçgende iç açıların ölçüleri toplamı 180°'dir. İspat için bir köşeden karşı kenara paralel bir doğru çizilir. Bu doğru üzerinde oluşan üç açı bir doğru açı (180°) oluşturur; yandaki iki açı iç ters açı oldukları için üçgenin öteki iki açısına eşittir. Böylece üç iç açının toplamı 180° bulunur.

İç açılar toplamının ispatı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Üçgenlerde benzerlik koşulları nelerdir, AA, KAK ve KKK benzerliği nasıl kullanılır?

Kısa cevap: İki üçgenin benzer olduğunu göstermek için üç koşuldan biri yeter: karşılıklı üç kenar orantılıysa (KKK), karşılıklı iki açı eşse (AA) ya da iki kenar orantılı ve bu kenarların arasındaki açılar eşse (KAK). AA'da hiç kenar bilgisi gerekmez, çünkü üçüncü açı kendiliğinden eşit olur.

Bir çatı ustası çatının eğim açılarını bildiği sürece masadaki küçük maket üçgenle gerçek çatıyı aynı biçimde kurabilir.

Benzerliğin tanımındaki altı bilginin hepsini göstermek gerekmez; üç asgari koşul vardır.

KKK benzerliği: karşılıklı üç kenarın oranı aynıysa üçgenler benzerdir (4-5-6 ile 8-10-12 gibi). KAK benzerliği: iki kenar aynı oranda ve bu kenarların arasındaki açılar eşitse üçgenler benzerdir. Eşlikteki gibi açı iki kenarın arasında olmalıdır.

AA benzerliği: en kullanışlısı

İki açı eşse üçüncü açı da eşittir, çünkü iç açılar toplamı 180°'dir. Üçgende açı ve kenar sayfasında bunu ispatlamıştık. Açılar eşit olunca kenarlar kendiliğinden orantılı olur. Bu yüzden AA benzerliğinde hiçbir uzunluk bilmen gerekmez. Dikkat edeceğin tek şey eşleşmedir. ABC'de ∠A = 50°, ∠B = 70° ise ∠C = 60°'dir. DEF'de ∠D = 60°, ∠E = 50° ise ∠F = 70°'dir. Eşit açılar eşleşir: A↔E, B↔F, C↔D. Doğru yazılış ABC ∼ EFD'dir.

Eşlik ve benzerlik koşulları yan yana
Eşlik (≅)Benzerlik (∼)
Üç kenarKKK: kenarlar eşitKKK: kenarlar orantılı
İki kenar + aradaki açıKAK: kenarlar eşitKAK: kenarlar orantılı
AçılarlaAKA: iki açı + aradaki kenarAA: yalnız iki açı
Üç açı eşitseyetmezyeter (AA zaten sağlanır)
Çözümlü örnek · yazılı tarzı

ABC üçgeninde ∠A = 90°, AB = 8 cm, AC = 6 cm, BC = 10 cm; KLM üçgeninde ∠K = 90°, KL = 12 cm, KM = 9 cm'dir. Üçgenler benzer midir? Benzerse LM'yi bulunuz.

  1. Dik açıyı oluşturan kenarları oranla: 12 ÷ 8 = 1,5, 9 ÷ 6 = 1,5.
  2. Kenarlar orantılı ve aralarındaki açılar (90°) eşit: KAK ile ABC ∼ KLM.
  3. LM, BC'nin karşılığı: 10 · 1,5 = 15.

Cevap: benzerdir (KAK), LM = 15 cm

Akılda kalsın: Benzerlikte kenarlar "eşit" değil "orantılı"; AA'da kenara hiç bakmazsın. Eşleşmeyi açılar belirler.
Yazılıda

Nasıl sorulurİki üçgen için açı ve kenar bilgileri verilir; benzer olup olmadıklarını, hangi koşulla benzer olduklarını yazman, benzerliği doğru köşe sırasıyla göstermen ve bir eksik kenarı bulman istenir.

TuzakAçıları sırayla eşleştirip ABC ∼ DEF yazmak, KAK'ta aradaki açıya bakmamak.

Tam puan içinEşitlikleri ve oranları yaz, koşulu adlandır.

?Soru çöz benzerlik koşulu

Aşağıdaki bilgilerden hangisi ABC ve DEF üçgenlerinin benzer olduğunu göstermeye yetmez?

✓ B. ∠B, AB ile AC kenarlarının arasındaki açı değildir; bu bilgi KAK benzerliği vermez. A iki açının eşitliğiyle AA'dır; C üç kenarın orantısıyla KKK'dır; D'de ∠A, AB ile AC'nin arasındadır, KAK'tır.

⇄Bilgi eşleştirme verilen → sonuç

Yazılı sorusuABC üçgeninde ∠A = 45° ve ∠B = 75°; DEF üçgeninde ∠E = 45° ve ∠F = 60°'dir. a) İki üçgenin benzer olduğunu gerekçesiyle gösteriniz ve hangi koşulu kullandığınızı yazınız. b) Benzerliği karşılıklı köşeler doğru sırada olacak biçimde sembolle yazınız. c) AB = 10 cm, ED = 15 cm ve AC = 8 cm ise EF kaç cm'dir? (10 puan)Önce cevabını kâğıda yaz, sonra aç ve örnek cevapla karşılaştır.

Örnek cevap: a) ABC'de ∠C = 180° − 45° − 75° = 60°, DEF'de ∠D = 180° − 45° − 60° = 75°'dir. İki üçgende de açılar 45°, 60° ve 75°'tir; iki açının eşitliği yeterli olduğu için AA koşuluyla benzerdirler. b) Eşit açılar eşleşir: A↔E (45°), B↔D (75°), C↔F (60°). Benzerlik ABC ∼ EDF diye yazılır. c) AB ile ED karşılıklıdır, oran 15 ÷ 10 = 1,5. AC'nin karşılığı EF'dir: EF = 8 · 1,5 = 12 cm.

  • a) Üçüncü açıları bulup AA'yı yazmak — 3 puan
  • b) ABC ∼ EDF eşleşmesi — 3 puan
  • c) Oranı karşılıklı kenarlarla kurup EF = 12 cm bulmak — 4 puan

Benzerlik koşulları: KKK, AA, KAK

Cevabın nasıldı?
YÖNTEM · PARALEL · ORTA TABAN

Benzer üçgen oluşturma: paralel çiz, orta noktaları birleştir, yükseklik indir

MEB 9. sınıf · 4. Tema: Eşlik ve Benzerlik · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜçgenlerde benzerlik koşulları nelerdir, AA, KAK ve KKK benzerliği nasıl kullanılır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

İki üçgenin benzer olduğunu göstermek için üç koşuldan biri yeter: karşılıklı üç kenar orantılıysa (KKK), karşılıklı iki açı eşse (AA) ya da iki kenar orantılı ve bu kenarların arasındaki açılar eşse (KAK). AA'da hiç kenar bilgisi gerekmez, çünkü üçüncü açı kendiliğinden eşit olur.

Benzerlik koşulları: KKK, AA, KAK

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Bir üçgene benzer üçgen nasıl oluşturulur, orta taban nedir?

Kısa cevap: Bir üçgenin bir kenarına paralel doğru çizilirse oluşan küçük üçgen büyüğe AA ile benzer olur. Ortak köşeden iki kenarda orantılı noktalar alınırsa KAK ile benzer üçgen oluşur. İki kenarın orta noktasını birleştiren orta taban üçüncü kenara paraleldir ve onun yarısıdır. Dik üçgende hipotenüse inen yükseklik üç benzer üçgen verir.

Üçgen bir yelkene tabana paralel bir şerit dikilirse şeridin üstünde kalan parça yelkenin küçültülmüş bir kopyası olur.

Bir üçgenden ona benzer üçgen üretmek birçok problemin anahtarıdır. Üç temel yol vardır ve hepsi önceki konudaki koşullara dayanır.

Kenara paralel çizmek

ABC'de D noktası AB, E noktası AC üzerinde ve DE ∥ BC olsun. AB doğrusu paralel iki doğruyu keser; ∠ADE ile ∠ABC yöndeş açılardır, eşittir. Aynı nedenle ∠AED = ∠ACB. AA ile ADE ∼ ABC olur. Buradan AD/AB = AE/AC = DE/BC yazılır.

Solda paralel çizgi yöndeş açıları eşitler. Sağda dik köşeden inen yükseklik büyük üçgeni iki küçük benzer üçgene ayırır.Görsel: Sınav Defteri

Orantılı noktalar ve orta taban

Paralellik bilinmiyorsa ortak köşeden orantılı noktalar seçilir. AD/AB = AE/AC ise ortak A açısıyla KAK'tan ADE ∼ ABC olur; bu benzerlikten DE ∥ BC de çıkar. En özel durum orta noktalardır, oran 1/2 olur. İki kenarın orta noktalarını birleştiren parçaya orta taban denir; orta taban üçüncü kenara paraleldir ve uzunluğu onun yarısıdır.

Dik üçgende yükseklik

∠A = 90° olan ABC'de A'dan BC'ye AH yüksekliği çizilsin. ABC ile HBA'nın ikisinde de birer dik açı vardır ve B açısı ortaktır. ABC ile HAC de dik açıyı ve C açısını paylaşır. AA ile üç üçgen birbirine benzer: ABC ∼ HBA ∼ HAC.

Çözümlü örnek

ABC'de DE ∥ BC, AD = 4 cm, AB = 10 cm ve BC = 15 cm'dir. DE kaç cm'dir?

  1. ADE ∼ ABC (AA); oran AD/AB = 4/10.
  2. DE = 15 · 4 ÷ 10 = 6.

Cevap: DE = 6 cm

Çözümlü örnek · orta taban

Kenarları 8, 10 ve 14 cm olan bir üçgenin üç orta tabanının oluşturduğu üçgenin çevresi kaç cm'dir?

  1. Her orta taban karşısındaki kenarın yarısı: 4, 5 ve 7 cm.
  2. 4 + 5 + 7 = 16; ilk çevre 32'nin yarısı.

Cevap: 16 cm

Akılda kalsın: Paralel çiz → AA; orta noktaları birleştir → paralel ve yarı boy; dik köşeden yükseklik indir → üç benzer üçgen.
Yazılıda

Nasıl sorulurBir üçgende kenara paralel bir doğru ya da orta noktalar verilir; benzer üçgenleri gerekçesiyle belirtmen ve eksik uzunluğu bulman istenir.

TuzakAD/AB yerine AD/DB oranını DE/BC'ye eşitlemek, orta tabanı üçüncü kenara eşit sanmak.

Tam puan içinYöndeş açıları ya da orantıyı yazarak benzerliği kur, oranı küçük üçgenden büyük üçgene bütün kenarlarla yaz.

?Soru çöz orta taban

ABC üçgeninde D noktası AB'nin, E noktası AC'nin orta noktasıdır. BC = 18 cm olduğuna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Orta noktalarda oran 1/2'dir; KAK ile ADE ∼ ABC olur, DE ∥ BC ve DE = 18 ÷ 2 = 9 cm. B orta tabanı üçüncü kenara eşit sanıyor; C oranı 1/3 alıyor; D paralelliği diklikle karıştırıyor.

▭Boşluk doldurma

ABC'de DE ∥ BC, AD = 2 cm, DB = 6 cm ve BC = 12 cm'dir. AB = cm, DE = cm olur. ADE ile ABC'nin benzerliği koşuluna dayanır.

8634AAKKK
ABCDE36127DE ∥ BC
Yazılı sorusuŞekildeki ABC üçgeninde DE ∥ BC, AD = 3 birim, DB = 6 birim, BC = 12 birim ve EC = 7 birimdir. a) ADE ve ABC üçgenlerinin benzer olduğunu gerekçesiyle gösteriniz. b) DE uzunluğunu bulunuz. c) AE uzunluğunu bulunuz. (10 puan)Önce cevabını kâğıda yaz, sonra aç ve örnek cevapla karşılaştır.

Örnek cevap: a) DE ∥ BC olduğundan AB kesenine göre ∠ADE = ∠ABC, AC kesenine göre ∠AED = ∠ACB'dir (yöndeş açılar). İki açı eşit olduğu için AA ile ADE ∼ ABC. b) AB = 3 + 6 = 9; oran AD/AB = 3/9 = 1/3. DE = 12 · 1/3 = 4 birim. c) AE/AC = 1/3 ve AC = AE + 7 olduğundan 3 · AE = AE + 7, 2 · AE = 7, AE = 3,5 birimdir.

  • a) Yöndeş açılarla AA benzerliği — 3 puan
  • b) Oranı AD/AB ile kurup DE = 4 bulmak — 3 puan
  • c) AE = 3,5 — 4 puan

Benzer üçgen oluşturma ve orta taban

Cevabın nasıldı?

YKS'de bu konunun ayrıntısı Geometri serisindeki Eşlik ve benzerlik sayfasında.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

|x + 1| < 4 eşitsizliğinin çözüm aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. −4 < x + 1 < 4; her taraftan 1 çıkar: −5 < x < 3. B 1'i çıkarmak yerine ekliyor; C “küçüktür”ü “büyüktür” gibi dış bölge olarak çözüyor; D katı eşitsizlikte uçları dahil ediyor.Kaynak: Denklem ve eşitsizlik problemleri · Mutlak değerli denklem ve eşitsizlikler

?Soru 2

5 − 2x > 11 eşitsizliğinin çözüm aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. −2x > 6; −2'ye bölünce yön değişir: x < −3. B −2'ye bölerken yönü değiştirmeyi unutuyor; C işareti kaybedip 6 ÷ 2 = 3 alıyor; D 5'i karşıya geçirirken işaretini çevirmeyip 16'yı −2'ye bölüyor.Kaynak: Denklem ve eşitsizlik problemleri · Doğrusal eşitsizlikler ve işaret tablosu

?Soru 3

ABC üçgeni O noktası etrafında saat yönünde 90° döndürülerek A'B'C' üçgeni elde ediliyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ C. Dönmede noktalar merkez çevresinde farklı yaylar çizer; AA' ve BB' genelde paralel değildir. Paralel ve eşit kayma ötelemenin özelliğidir. A doğrudur, her nokta merkeze eşit uzaklıkta kalır; B doğrudur, dönme uzaklıkları korur; D doğrudur, dönme yansıma gibi ters çevirmez.Kaynak: Geometrik dönüşümler · Dönme dönüşümü

?Soru 4

Bir ABC üçgeninde m(A) = 48° ve m(B) = 67°'dir. C köşesindeki dış açının ölçüsü kaç derecedir?

✓ A. C'deki dış açı, komşu olmayan iki iç açının toplamıdır: 48° + 67° = 115°. B C'nin iç açısını (65°) veriyor; C, 180° − 48° ile A'daki dış açıyı buluyor; D, 180° − 67° ile B'deki dış açıyı buluyor.Kaynak: Üçgende açı ve kenar · Dış açılar, ikizkenar ve eşkenar üçgen

?Soru 5

İç açılar toplamı ispatında A köşesinden BC'ye paralel d doğrusu çiziliyor. d üzerinde A'nın solunda oluşan açının B açısına eşit olmasının gerekçesi nedir?

✓ B. AB, paralel d ve BC doğrularını kesen bir doğrudur; iki açı paralellerin arasında, kesenin farklı yanındadır. A aynı köşedeki karşılıklı açılardan söz ediyor; C yöndeş açılar eşittir, toplamları 180° değildir; D ispatlanmak istenen teoremi gerekçe yapıyor (döngüsel akıl yürütme).Kaynak: Üçgende açı ve kenar · İç açılar toplamının ispatı

?Soru 6

ABCD dörtgeni d doğrusuna göre yansıtılarak A'B'C'D' dörtgeni elde ediliyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi her zaman doğrudur?

✓ B. Her nokta yansıma doğrusuna dik bir yol üzerinde taşınır; bu yüzden AA' ve BB' d'ye diktir. A yansımanın alanı büyüttüğünü sanıyor, oysa uzaklıklar korunur; C uzaklığın yarısını bütünü sanıyor, AA' bu uzaklığın iki katıdır; D yansımanın dolanım yönünü tersine çevirdiğini gözden kaçırıyor.Kaynak: Geometrik dönüşümler · Yansıma dönüşümü

?Soru 7

Bir öteleme dönüşümünde K noktası 4 birim sola ve 3 birim yukarıya taşınıyor. Aynı ötelemede L noktası için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Ötelemede bütün noktalar aynı yönde, aynı miktarda kayar; L de K gibi taşınır. A yatay ve dikey adımların yerini değiştiriyor; B ötelemeyi ters yönde okuyor; C ötelemeyi dönme gibi düşünüp miktarın noktaya göre değiştiğini sanıyor.Kaynak: Geometrik dönüşümler · Öteleme dönüşümü

?Soru 8

f(x) = 3x − 7 ve g(x) = x + 5 olduğuna göre f(x) = g(x) denkleminin kökü kaçtır?

✓ B. 3x − 7 = x + 5 ⇒ 2x = 12 ⇒ x = 6. A x'leri toplayıp 4x = 12 yazıyor; C sabitleri karşıya geçirirken işaret hatası yapıp 2x = −2 buluyor; D 2x = 12'de 2'ye bölmeyi unutuyor.Kaynak: Denklem ve eşitsizlik problemleri · Denklemi fonksiyonla kurmak

?Soru 9

Birbirine paralel d₁ ve d₂ doğruları arasındaki uzaklık 4 birimdir. Bir üçgen önce d₁'e, elde edilen görüntü de d₂'ye göre yansıtılıyor. Buna göre son görüntü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Paralel iki doğruya göre art arda yansıma, doğrular arası uzaklığın iki katı kadar, yani 8 birimlik bir ötelemedir; iki yansıma ters çevirmeyi sıfırlar. B uzaklığı iki katına çıkarmayı unutuyor; C yalnız ilk yansımayı hesaba katıyor; D ara adımı atlıyor, tek yansıma şekli ters çevirirdi.Kaynak: Geometrik dönüşümler · Paralel iki doğruya göre ardışık yansıma

?Soru 10

Kenar uzunlukları 3 cm, 7 cm ve x cm olan bir üçgende x'in alabileceği kaç farklı tam sayı değeri vardır?

✓ B. 7 − 3 < x < 7 + 3 ⇒ 4 < x < 10; tam sayılar 5, 6, 7, 8, 9'dur. A bir değeri eksik sayıyor; C uçlardan birini (4 ya da 10) dahil ediyor; D iki ucu da dahil edip 4'ten 10'a kadar sayıyor.Kaynak: Üçgende açı ve kenar · Üçgen eşitsizliği
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?9. Sınıf Matematik soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →