Grupla psikolojik danışma: grup türleri, süreç ve liderlik becerileri

Grup türlerini, grup kurmayı, başlangıçtan sonlanmaya grup sürecini, Yalom’un iyileştirici etkenlerini ve grup liderinin becerilerini öğren.

6 durakÖABT
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · GRUPLA DANIŞMA

Grup türleri: rehberlik grubundan psikoterapi grubuna

Rehberlik ÖABT · Danışma süreci · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPsikolojik danışma ilişkisinin özellikleri nelerdir? Psikolojik danışma rehberlik ve psikoterapiden nasıl ayrılır?Bağlantılı konudan (Bireyle psikolojik danışma). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Psikolojik danışma, uzman bir psikolojik danışmanla danışan arasında kurulan amaçlı, gönüllülüğe ve gizliliğe dayanan, süresi ve kuralları belli bir yardım ilişkisidir. Rehberlik hizmetlerinin çekirdeğidir; normal gelişim içindeki bireyin kendini anlamasına, karar vermesine ve sorunlarını çözmesine yardım eder. Kararı danışan verir, danışman öğüt vermez.

Danışma ilişkisi ve özellikleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Grupla psikolojik danışmada grup türleri nelerdir? Rehberlik grubu, psikolojik danışma grubu ve psikoterapi grubu nasıl ayrılır?

Kısa cevap: Gruplar amaçlarına göre ayrılır. Rehberlik (psikoeğitim) grupları planlı içerikle bilgi ve beceri kazandırır, önleyicidir. Psikolojik danışma grupları normal gelişim içindeki üyelerin uyum ve gelişim sorunlarıyla üyeler arası etkileşim yoluyla çalışır. Psikoterapi grupları ruh sağlığı bozukluklarını klinik ortamda tedavi eder. Görev grupları bir işi yürütür; kendi kendine yardım grupları ortak bir sorunu paylaşır.

Bu konunun sonunda: betimlenen bir grubun psikoeğitim (rehberlik), psikolojik danışma, psikoterapi ya da görev grubu olduğunu ayırt edebilir ve okulda hangi grubun kurulacağına amaç ve üye özelliğinden karar verebilirsin.

Aynı okulda aynı hafta üç grup toplanıyor: altıncı sınıfların “verimli ders çalışma” oturumu, anne babası ayrılmış sekiz lise öğrencisinin grubu ve okul gezisini planlayan öğrenci kurulu. Üçünün de adı “grup”, ama yalnız biri grupla psikolojik danışmadır.

Grupla psikolojik danışma, bireyle danışmanın bütün becerilerini kullanır ve onlara bir şey ekler: üyeler birbirinden öğrenir, birbirine ayna tutar, grup küçük bir toplum gibi işler. Hangi grubun kurulacağına ise amaç karar verir; yapı, büyüklük ve liderin rolü amaçtan türer.

Üç temel grup türü yan yana
Rehberlik (psikoeğitim) grubuPsikolojik danışma grubuPsikoterapi grubu
AmaçBilgi ve beceri kazandırmak, önlemekUyum ve gelişim sorunlarını etkileşimle çalışmak, farkındalıkBozukluğu tedavi etmek, kişiliği yeniden yapılandırmak
ÜyelerNormal gelişimdeki, çoğu zaman kalabalık öğrenci gruplarıNormal gelişimdeki, benzer kaygıları olan bireylerRuh sağlığı bozukluğu olan bireyler
Yapı ve odakYapılandırılmış; içerik önceden planlı, bilgi ve beceriYarı yapılandırılmış ya da yapılandırılmamış; burada ve şimdi, duygu, ilişkiKlinik; geçmiş ve derin kişilik sorunları
LiderBilgi veren, kolaylaştıranPsikolojik danışman, kolaylaştırıcıPsikiyatrist, klinik psikolog
Okul örneğiSınav kaygısıyla başa çıkma oturumlarıYas yaşayan öğrencilerle kapalı grupOkulda yapılmaz; sevk edilir

Diğer gruplar

  • Görev (iş) grupları: bir işi bitirmek için toplanır: öğrenci kurulu, proje ekibi, okul komisyonu. Amaç ürün ya da karardır, üyelerin kişisel sorunu değil.
  • Kendi kendine yardım grupları: aynı sorunu yaşayan kişilerin (bağımlılık, yas, kronik hastalık) dayanışmasıdır; çoğu zaman profesyonel bir lider yoktur.
  • Etkileşim (duyarlılık) grupları: T grupları ve karşılaşma grupları gibi, üyelerin burada ve şimdi geri bildirimle kişilerarası farkındalık kazandığı gruplardır.
Akılda kalsın: Türü amaçtan çöz: bilgi ve beceri → rehberlik; kişisel kaygı, etkileşim → psikolojik danışma; bozukluk → psikoterapi; bir iş → görev grubu; ortak dert, profesyonel lider yok → kendi kendine yardım.
Sınavda

Nasıl sorulurBir okul uygulaması ya da grubun amacı verilir; en uygun grup türü sorulur.

Tuzakİçeriği önceden planlanmış, bilgi verip soruları cevaplayan bir çalışmayı psikolojik danışma grubu sanmaktır; amaç bilgi ve beceriyse rehberlik (psikoeğitim) grubudur. İkinci tuzak, üyelerin duygularını paylaştığı her grubu psikoterapi grubu saymaktır; üyeler normal gelişim içindeyse grup psikolojik danışma grubudur.

?Soru çöz

Bir okul psikolojik danışmanı, anne babası yakın zamanda boşanan ve bu konuda kendini yalnız hissettiğini söyleyen dokuz öğrenciyle on hafta sürecek, yeni üye alınmayacak bir grup kurmuştur. Grupta üyeler duygularını paylaşacak, birbirlerinden destek alacak ve kendi tepkilerini fark edecektir. Bu grup aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Üyeler normal gelişim içindedir; amaç bilgi vermek değil, ortak bir yaşantıyı etkileşim ve paylaşım yoluyla çalışmaktır. A rehberlik grubunda planlı içerikle bilgi ve beceri kazandırılır; C görev grubu bir işi bitirmek için toplanır; D psikoterapi grubu ruh sağlığı bozukluğunun klinik tedavisidir, boşanma yaşantısı tek başına bozukluk değildir.

⇄Bilgi eşleştirme grup → tür

KAVRAM · GRUPLA DANIŞMA

Grubu oluşturmak: ön görüşme, üye seçimi, büyüklük ve süre

Rehberlik ÖABT · Danışma süreci · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPsikolojik danışmada ilk görüşmede neler yapılır? Yapılandırma nedir, gönderilmiş danışanla nasıl çalışılır?Bağlantılı konudan (Bireyle psikolojik danışma). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İlk görüşmede amaç ilişkiyi başlatmak, danışanın başvuru nedenini ve beklentisini anlamak ve süreci yapılandırmaktır. Yapılandırma; görüşmelerin süresini, sıklığını ve yaklaşık sayısını, gizliliği ve sınırlarını, danışan ile danışmanın rollerini açıklamaktır. Okulda karşılanamayacak bir ihtiyaç fark edilirse sevk de bu aşamada planlanır.

İlk görüşme ve yapılandırma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Grupla psikolojik danışmada grup nasıl oluşturulur? Üye seçimi, grup büyüklüğü ve süre nasıl belirlenir?

Kısa cevap: Grup, ihtiyacın belirlenmesi ve yazılı bir planla başlar; adaylar ön görüşmeyle seçilir. Üyelerde gönüllülük, grubun amacıyla uyumlu bir sorun ve değişim isteği aranır; akut kriz içindeki ya da grubu ciddi biçimde zorlayacak adaylar bireysel yardıma yönlendirilir. Büyüklük, süre, oturum sayısı ve grubun açık mı kapalı mı olacağı amaca ve yaşa göre belirlenir.

Bu konunun sonunda: ön görüşmede bir adayın gruba uygun olup olmadığına karar verebilir, açık ve kapalı grubu ayırabilir ve grup büyüklüğünü ve süresini yaşa göre gerekçelendirebilirsin.

Rehberlik öğretmeni “sosyal kaygıyla baş etme” grubu için panoya duyuru astı; on dört öğrenci başvurdu, ama grup sekiz kişiyle başlayacak.

Grup kendiliğinden oluşmaz, adım adım kurulur. Önce ihtiyaç belirlenir (anket, gözlem, öğretmen ve veli görüşleri). Ardından amaç, oturum sayısı, yöntem ve değerlendirmeyi içeren bir plan yazılır, duyuru yapılır. En kritik adım ön görüşmedir: lider adayı tanır, grubu ona anlatır, beklentileri karşılaştırır, gizliliği ve sınırlarını konuşur. Seçim karşılıklıdır; aday da grubun kendisine uyup uymadığına karar verir.

Üyede aranan özellikler şunlardır: gruba gönüllü katılmak, grubun amacına uygun bir sorun ya da hedef, değişme isteği, başkalarını dinleme ve yardım etme isteği. Sosyal becerilerin gelişmiş olması aranmaz; pek çok üye o becerileri kazanmak için gelir. Akut kriz yaşayan, kendine zarar verme riski yüksek, gerçeklikle bağı zayıflamış ya da grubu sürekli saldırganlıkla zorlayacak aday, önce bireysel destek almalı ve gerekirse sevk edilmelidir.

Grubun yapısına ilişkin kararlar
KararSeçeneklerNeye göre?
Kapalı / açıkKapalı: aynı üyelerle başlar ve biter, yeni üye alınmaz. Açık: üye ayrılır, yenisi katılırKapalıda güven ve birliktelik daha kolay kurulur; açık grup süreklilik isteyen ortamlara (hastane, destek grupları) uyar
Homojen / heterojenHomojen: ortak sorun ya da yaş. Heterojen: farklı özelliklerHomojen grupta birlik hızlı kurulur; heterojen grup kişilerarası öğrenme için daha zengindir
BüyüklükErgen ve yetişkin psikolojik danışma gruplarında çoğu kaynak 6–10 civarı üye önerir; çocuklarla daha küçük gruplarHerkesin konuşabileceği kadar küçük, etkileşim doğacak kadar büyük
Süre ve sıklıkGenellikle haftada bir; çocuklarda daha kısa oturumlar; okulda ders saatine uyarlanırYaş, dikkat süresi, amaç
LiderlikTek lider ya da eş liderlikEş liderlik gözlemi zenginleştirir, iki liderin uyumunu gerektirir
Ek bilgi: grupta gizliliğin sınırı

Grupta gizlilik bireyle danışmadan farklıdır: lider kendi payına gizliliği korur ama üyelerin davranışını tam güvence altına alamaz. Bu yüzden gizlilik ilk oturumda grubun kuralı olarak konuşulur ve sınırı açıkça söylenir; ayrıntısını Meslek etiği ve yasal konular sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Grup “herkes gelsin” diye kurulmaz; ön görüşme hem lider hem aday için bir seçimdir. Kapalı grup güven, açık grup süreklilik; homojen grup hızlı birlik, heterojen grup zengin öğrenme sağlar.
Sınavda

Nasıl sorulurÜye seçiminde dikkate alınacak ya da alınmayacak ölçüt, bir adayın gruba uygunluğu ya da açık ve kapalı grubun özellikleri sorulur.

TuzakSosyal becerisi zayıf ya da çekingen adayı gruba uygunsuz saymaktır; grup bu becerilerin öğrenileceği yerdir. İkinci tuzak, grupta gizliliğin lider tarafından tam olarak güvence altına alınabileceğini sanmaktır.

?Soru çöz

Sınav kaygısıyla baş etme grubu için ön görüşme yapan bir rehberlik öğretmeni, aşağıdaki adaylardan hangisini gruba almayıp önce bireysel destek sağlamalı ve gerekirse sevk etmelidir?

✓ C. Kendine zarar verme düşüncesi akut bir risktir; öncelik bireysel destek, güvenliğin sağlanması ve gerekirse sevktir, grup bu ihtiyacı karşılayamaz. A grubun amacına uygun bir sorun ve paylaşma isteği taşır; B çekingenlik dışlama nedeni değildir, grupta çalışılabilir; D değişme isteği aranan bir ölçüttür.

?Soru çöz

Kapalı gruplarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Süreç boyunca gruba yeni üye alınmaz.
II. Üyeler arasında güven ve birliktelik açık gruplara göre daha kolay gelişir.
III. Hastanede sürekli değişen hasta gruplarıyla çalışmaya daha uygundur.

✓ B. Kapalı grup aynı üyelerle başlayıp bittiği (I) için üyeler birbirini tanır, güven ve birliktelik daha kolay kurulur (II). A II'yi dışarıda bırakır, oysa sabit üye kapalı grubun en büyük kazancıdır; C ve D'deki III açık grubun özelliğidir, üyeleri sürekli değişen ortamlara açık grup uyar.
KAVRAM · GRUP SÜRECİ

Grup sürecinin aşamaları: başlangıç, geçiş, çalışma ve sonlandırma

Rehberlik ÖABT · Danışma süreci · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBireyle psikolojik danışma süreci hangi aşamalardan oluşur? Her aşamada danışman ne yapar?Bağlantılı konudan (Bireyle psikolojik danışma). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bireyle psikolojik danışma genellikle beş aşamada ilerler: ilişki kurma, problemi keşfetme ve derinlemesine anlama, amaç belirleme, eylem (müdahale) ve sonlandırma. Aşamalar iç içe geçer, gerektiğinde önceki aşamaya dönülür; ilişki bütün süreç boyunca korunur. Her aşamada belirli beceriler öne çıkar; amaç, danışanın kendi isteğinden ve gözlenebilir bir davranışla yazılır.

Danışma sürecinin aşamaları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Grupla psikolojik danışma süreci hangi aşamalardan oluşur? Başlangıç, geçiş, çalışma ve sonlandırma aşamalarının özellikleri nelerdir?

Kısa cevap: Grup süreci başlangıç, geçiş, çalışma ve sonlandırma aşamalarından geçer. Başlangıçta üyeler tanışır, kurallar konur, kaygı ve temkin yüksektir. Geçişte direnç, çatışma ve lidere meydan okuma görülür. Çalışma aşamasında birliktelik (kohezyon) artar, üyeler derin konuları paylaşır ve yeni davranış dener. Sonlandırmada öğrenilenler toparlanır, yaşama aktarılır, vedalaşılır.

Bu konunun sonunda: bir oturumdan alınan üye ya da lider cümlesinin hangi aşamaya ait olduğunu söyleyebilir ve geçiş aşamasındaki direnci ve çatışmayı olağan bir süreç olarak tanıyabilirsin.

İlk oturumda herkes adını söyleyip sustu; üçüncü oturumda bir üye “Bu grup bir işe yaramıyor” diye çıkıştı; altıncı oturumda aynı üye, babasıyla ilgili kimseye anlatmadığı bir şeyi anlattı.

Grup, üyelerin tek tek değil, bir bütün olarak olgunlaştığı bir yapıdır; yaşadığı süreç en çok kullanılan modelde dört aşamayla anlatılır. Aşamalar kesin çizgilerle ayrılmaz, ama her birinde baskın bir duygu ve liderin öncelikli bir işi vardır.

Gerilim geçişte doruğa çıkar; çatışma konuşulup aşılınca birliktelik yükselir ve asıl çalışma başlar (temsilî eğriler).Görsel: Sınav Defteri
Dört aşama: üyeler ne yaşar, lider ne yapar?
AşamaÜyelerde görülenLiderin işi
BaşlangıçKaygı, temkinli ve yüzeysel konuşma, lidere bağımlılık; “Burada güvende miyim?”Tanıştırma, kuralları koyma (gizlilik, söz alma, devam), amaçları netleştirme, model olma
GeçişDirenç, savunma, kontrol mücadelesi, alt gruplar, lidere meydan okumaÇatışmayı bastırmadan ve kişiselleştirmeden konuşturmak, güvenin sınanmasına izin vermek
ÇalışmaBirliktelik, burada ve şimdi, derin paylaşım, geri bildirim, yeni davranış denemeÜyelerin birbirine yardımını kolaylaştırmak, bağlamak, eylemi desteklemek
SonlandırmaAyrılık kaygısı ya da üzüntü, kazanımları gözden geçirme, bitmemiş işlerÖğrenileni özetletmek, günlük yaşama aktarmayı planlamak, vedalaşma, izleme

Birliktelik (kohezyon), üyelerin gruba bağlılığı ve birbirine yakınlık duygusudur; çalışma aşamasının ölçütüdür. Geçiş aşamasındaki çatışma bir başarısızlık değil, bu birlikteliğin kapısıdır: üyeler lidere ve birbirlerine itiraz edip yine de kabul gördüklerinde grubun güvenli olduğuna inanırlar.

Ek bilgi: Tuckman'ın grup gelişimi modeli

Grup gelişimini anlatan bir başka yaygın model Bruce Tuckman'ındır: oluşma, çatışma, normlaşma, işleme ve sonradan eklenen dağılma. Görev gruplarında sık kullanılır; dört aşamalı modelle aynı mantığı paylaşır: çatışma, normların ve birlikteliğin önündeki geçittir.

Akılda kalsın: Dört aşama dört soru: başlangıç “Burada güvende miyim?”, geçiş “Kendimi açarsam ne olur, bu grubu kim yönetiyor?”, çalışma “Burada neyi değiştirebilirim?”, sonlandırma “Öğrendiğimi dışarı nasıl taşırım?”
Sınavda

Nasıl sorulurBir oturumdan kesit ya da üye davranışları verilir, grubun hangi aşamada olduğu sorulur.

TuzakGeçiş aşamasındaki itiraz ve çatışmayı grubun başarısızlığı sanmaktır; olağandır ve çalışmaya geçişin kapısıdır. İkinci tuzak, ilk oturumdaki kibar ve yüzeysel konuşmayı birliktelik sanmaktır; birliktelik çalışma aşamasında belirginleşir.

↕Sıralama oturumlardan cümleler → aşama

  1. Üye: “Ece, geçen hafta anlattıklarından sonra ben de babama ilk kez ne hissettiğimi söyledim.”
  2. Lider: “Burada konuşulanlar bu odada kalacak. Herkes adını ve bu gruptan ne beklediğini söylesin.”
  3. Lider: “Bugün son oturumumuz; buradan ne götürdüğünüzü ve okulda ilk nerede deneyeceğinizi paylaşalım.”
  4. Üye: “Hocam siz hiç kendinizden söz etmiyorsunuz; bu etkinlikler de bana bir şey katmıyor.”

?Soru çöz

Lise rehberlik öğretmeni Aylin Hanım, sınav kaygısı yaşayan dokuz onuncu sınıf öğrencisiyle on oturumluk kapalı bir psikolojik danışma grubu yürütmektedir. İlk iki oturumda üyeler adlarını ve beklentilerini kısaca söylemiş, gizlilik ve söz alma kuralları birlikte konulmuştur. Dördüncü oturumda Aylin Hanım bir nefes çalışması önerince Kaan, “Bunlar çocuk oyunu; sınavda burada mı nefes alacağız?” diyerek itiraz eder. Kaan'ın yanında oturan iki üye kendi aralarında gülüşür ve oturumun geri kalanında hep birlikte hareket eder. Lider, sınavdan önceki geceyi anlatmalarını isteyince üyelerin çoğu “Bende pek bir şey yok.” diyerek konuyu geçiştirir. Oturumun sonunda Melis, “Galiba burada ne kadar açılabileceğimizi hâlâ bilmiyoruz.” der.

Bu oturumda gözlenen üye davranışlarına göre grup büyük olasılıkla hangi aşamadadır?

✓ D. Kaan'ın itirazı lidere meydan okuma, birlikte gülüşen üçlü alt grup, “Bende pek bir şey yok.” kişisel konuya karşı dirençtir; Melis'in cümlesi güvenin hâlâ sınandığını gösterir. Bunlar geçiş aşamasının işaretleridir. A başlangıçta üyeler kibar ve temkinlidir, lidere itiraz etmekten çok ona bağımlıdır; üstelik tanışma ve kurallar ilk iki oturumda tamamlanmıştır; B çalışma aşamasında birliktelik yüksektir ve derin paylaşım vardır; C sonlandırmada odak kazanımlar ve vedadır.
KURAM · GRUPLA DANIŞMA

Yalom'un iyileştirici etkenleri: grup insanı neden değiştirir?

Rehberlik ÖABT · Danışma süreci · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGrup kutuplaşması, sosyal kaytarma ve seyirci etkisi nedir? Grup içinde kişinin davranışı nasıl değişir?Bağlantılı konudan (Kişilik ve sosyal psikoloji). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Grup kutuplaşması, benzer görüşteki kişilerin tartışmadan sonra başlangıçtaki eğilimlerini daha uç noktaya taşımasıdır. Sosyal kaytarma, katkıların tek tek görünmediği ortak işlerde bireyin daha az çaba harcamasıdır. Seyirci etkisi, acil bir durumda orada bulunan kişi sayısı arttıkça herhangi birinin yardım etme olasılığının azalmasıdır; temelinde sorumluluğun dağılması vardır.

Grup süreçleri: kutuplaşma, kaytarma, seyirci etkisi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Yalom'un grupla psikolojik danışmadaki iyileştirici etkenleri nelerdir? Evrensellik, özgecilik ve kişilerarası öğrenme nedir?

Kısa cevap: Irvin Yalom, grubu iyileştirici yapan on bir etken tanımlar: umut aşılama, evrensellik, bilgi paylaşma, özgecilik, birincil aile grubunun düzeltici yinelenmesi, sosyalleşme tekniklerinin gelişmesi, taklit edici davranış, kişilerarası öğrenme, grup birlikteliği (kohezyon), duygu boşaltımı (katarsis) ve varoluşsal etkenler. Grubu bireyle danışmadan ayıran güç bu etkenlerdedir.

Bu konunun sonunda: gruptan bir anın Yalom'un hangi iyileştirici etkenini gösterdiğini söyleyebilir; evrenselliği umut aşılamadan, aile yaşantısının düzeltici tekrarını kişilerarası öğrenmeden ayırabilirsin.

Sekiz kişilik grubun ilk oturumunda bir öğrenci “Bunu yalnız ben yaşıyorum sanıyordum” diyor; o an odadaki herkesin omuzları biraz iniyor.

Irvin Yalom, grup üyelerine “Grupta size en çok ne iyi geldi?” diye sorarak iyileşmeyi sağlayan etkenleri sınıflandırdı. Her etkeni bir üyenin ağzından tek cümleyle tanımak, sınavda en çok işe yarayan yoldur.

On bir iyileştirici etken ve üyenin ağzından
EtkenNe demek?Üyenin ağzından
Umut aşılamaBaşkalarının ilerlediğini görmek umut verir“O başarabildiyse ben de başarabilirim.”
EvrensellikSorununda yalnız olmadığını fark etmek“Herkes benim gibi hissediyormuş.”
Bilgi paylaşmaLiderin ve üyelerin verdiği bilgi ve öneri“Uyku düzeniyle ilgili anlatılanlar işime yaradı.”
ÖzgecilikBaşkasına yardım ederek değerli hissetmek“Birine faydam dokunabiliyormuş.”
Birincil aile grubunun düzeltici yinelenmesiAiledeki ilişki örüntüleri grupta canlanır ve bu kez sağlıklı yaşanır“Kardeşimle yaptığım kavganın aynısını burada yaptım, ama bu kez konuşarak çözdük.”
Sosyalleşme tekniklerinin gelişmesiTemel sosyal becerileri öğrenmek ve denemek“Grupta ilk kez ‘hayır’ demeyi denedim.”
Taklit edici davranışLiderin ya da bir üyenin davranışını model almak“Mert'in öfkesini anlatış biçimini ben de denedim.”
Kişilerarası öğrenmeGeri bildirimle başkalarına nasıl göründüğünü fark etmek“Herkesin sözünü kestiğimi sizden duydum.”
Grup birlikteliği (kohezyon)Ait olma, kabul görme, “biz” duygusu“Bu grup benim için güvenli bir yer.”
Duygu boşaltımı (katarsis)Tutulan duyguyu ifade edip rahatlamak“İçimde tuttuğum öfkeyi ilk kez söyledim, hafifledim.”
Varoluşsal etkenlerYaşamın sınırlarını kabul edip seçimlerinin sorumluluğunu almak“Hayatımı ben yönetiyorum; başkasını suçlamak bir şey değiştirmiyor.”

Yalom'a göre grup birlikteliği, bireyle danışmadaki güvenli ilişkinin gruptaki karşılığıdır; öteki etkenlerin işleyebilmesinin ön koşuludur. Kişilerarası öğrenme ise gruba en özgü etkendir: grup küçük bir toplum (sosyal mikrokozmos) gibi işlediği için üye dışarıdaki ilişki biçimini burada sergiler ve geri bildirim alır. Varoluşsal etkenlerde Hümanistik ve varoluşçu kuramlar sayfasında gördüğümüz özgürlük, sorumluluk ve yalnızlık temaları yeniden karşımıza çıkar.

Akılda kalsın: Yakın etkenleri tek cümleyle ayır: evrensellik “Yalnız değilim”, umut “Ben de yapabilirim”, özgecilik “İşe yarıyorum”, kişilerarası öğrenme “Başkalarına böyle görünüyormuşum”, taklit “Onun gibi denedim”, birliktelik “Buraya aitim”.
Sınavda

Nasıl sorulurBir üyenin sözü ya da gruptaki bir an betimlenir; hangi iyileştirici etkenle açıklandığı sorulur.

TuzakEvrensellik ile birlikteliği karıştırmaktır: “Herkes de benim gibi” evrensellik, “Burada kabul görüyorum, buraya aitim” birlikteliktir. İkinci tuzak, umut aşılama ile taklit edici davranışı karıştırmaktır; birinde başkasının ilerlemesi cesaret verir, ötekinde onun davranışı birebir denenir.

✎Boşluk doldurma gruptaki anın etkenini adlandır

Sınav kaygısını anlatan Defne, öteki yedi üyenin de sınavdan önceki geceleri uykusuz geçirdiğini duyunca şaşırıyor; bu an etkenini gösterir. Kimseye yararı dokunmadığını düşünen Can, yeni katılan arkadaşına destek olduktan sonra kendini değerli hissediyor: . Ece, konuşurken kimsenin gözüne bakmadığını ve bunun soğuk algılandığını arkadaşlarından ilk kez duyuyor: . Geçen yıl aynı gruptan geçen bir öğrencinin konuşması üyelere “Biz de başarabiliriz” dedirtiyor: .

evrensellik · özgecilik · kişilerarası öğrenme · umut aşılama · taklit edici davranış · grup birlikteliği

?Soru çöz

Grup üyesi Selin, gruptaki iki erkek üyeyle tartışırken evde ağabeyleriyle yaşadığı çatışmanın aynısını yaşadığını fark etmiş ve bu kez öfkesini bağırmadan, ne hissettiğini anlatarak ifade etmiştir. Bu durum Yalom'un hangi iyileştirici etkeniyle en iyi açıklanır?

✓ A. Ailedeki kardeş çatışması grupta yeniden canlanmış ve bu kez sağlıklı bir biçimde yaşanmıştır. B katarsiste odak tutulan duygunun boşaltılıp rahatlanmasıdır, burada asıl olan eski örüntünün düzeltilmesi; C bilgi paylaşmada üye bilgi ya da öneri alır; D evrensellikte üye başkalarının da aynı şeyi yaşadığını fark eder.
BECERİ · GRUP LİDERLİĞİ

Grup liderinin becerileri: bağlama, evrenselleştirme, engelleme ve koruma

Rehberlik ÖABT · Danışma süreci · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPsikolojik danışmada yüzleştirme, yorum, kendini açma ve bağlama becerileri nedir? Yüzleştirme ile yorum nasıl ayrılır?Bağlantılı konudan (Bireyle psikolojik danışma). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yüzleştirme, danışanın sözleri, duyguları ve davranışları arasındaki tutarsızlığı yargılamadan görünür kılar. Yorum, davranışa danışmanın bakışından yeni bir açıklama getirir. Kendini açma, danışmanın danışana yararlı olacak kısa bir kişisel paylaşımıdır. Bağlama, danışanın farklı zamanlarda anlattıkları arasındaki ortak örüntüyü bir araya getirir. Bilgi verme ise öğüt değil, karar için gerekli doğru bilgidir.

Yüzleştirme, yorum, kendini açma, bağlama

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Grup liderinin becerileri nelerdir? Bağlama, engelleme ve evrenselleştirme ne demektir?

Kısa cevap: Grup lideri bireyle danışmanın becerilerini (dinleme, yansıtma, özetleme, yüzleştirme) kullanır ve gruba özgü beceriler ekler. Bağlama, üyelerin söyledikleri arasında köprü kurup onları birbirine yöneltir; evrenselleştirme ortak yaşantıyı görünür kılar; engelleme ve sınır koyma dedikodu, soru bombardımanı, grubu tekeline alma gibi zarar veren davranışları durdurur; koruma üyeyi gereksiz riskten korur.

Bu konunun sonunda: bir lider cümlesinin bağlama, evrenselleştirme, engelleme ya da koruma olduğunu ayırt edebilir ve bireyle danışmadaki becerilerin grupta nasıl çoğullaştığını gösterebilirsin.

Zeynep “Annem beni hep kardeşimle kıyaslıyor” der demez lider, iki dakika önce benzer bir şey anlatan Emre'ye dönüyor: “Emre, sen de buna yakın bir şey söylemiştin.”

Bireyle psikolojik danışma sayfasında gördüğümüz beceriler grupta da geçerlidir; fark, liderin dikkatinin tek kişiye değil, kişiler arasındaki etkileşime yönelmesidir. Lider dinlerken bir yandan da “Bu söz gruptaki başka kimi ilgilendiriyor?” diye düşünür ve konuşmayı lider ile üye arasında gidip gelen bir yazışmadan üyelerin birbirine konuştuğu bir ağa çevirir.

Gruba özgü lider becerileri
BeceriNe yapar?Liderin cümlesi
BağlamaÜyelerin söyledikleri, duyguları arasında köprü kurar; üyeleri birbirine yöneltir“Zeynep, Emre de kıyaslanmaktan söz etti; ona ne söylemek istersin?”
EvrenselleştirmeBir üyenin yaşantısının başkalarınca da paylaşıldığını bütün gruba gösterir“Sınav sabahı midesi ağrıyan başka kim var bu odada?”
Engelleme, sınır koymaDedikodu, soru bombardımanı, mahremiyeti zorlama, grubu tekeline alma gibi davranışları kişiyi aşağılamadan durdurur“Burada olmayan biri hakkında konuşmak yerine şu an ne hissettiğine dönelim.”
KorumaÜyeyi baskıdan ve gereksiz psikolojik riskten korur“Ne kadarını paylaşacağına sen karar verirsin.”
Kolaylaştırmaİletişimi açar, sessiz üyeye alan açar, katılımı artırır“Deniz, bu konu sende ne uyandırdı?”
Başlatma, sonlandırmaOturumu ya da konuyu açar; oturumu toparlayarak kapatır“Bugün buradan ne götürüyorsunuz?”
Sınır koyan cümle de üyeyi “şimdi”ye döndürebilir; bu yüzden önce durdurulan bir davranış var mı diye bak. Bağlama ile evrenselleştirmeyi “belirli üyeler mi, bütün grup mu?” sorusu ayırır.Görsel: Sınav Defteri

Liderin geri bildirim verirken somut ve yargısız olması, kendini açarken kısa kalması grup için de model olur; üyeler birbirine nasıl konuşacaklarını liderden öğrenir. Liderlik biçimi açısından psikolojik danışma grupları büyük ölçüde demokratik, kolaylaştırıcı bir liderlik ister: her şeyi belirleyen otoriter lider üyelerin sorumluluğunu alır, her şeyi kendi hâline bırakan lider ise grubu güvensiz bırakır.

Akılda kalsın: Bireyle danışmada danışman “sen” der, grupta lider “birbiriniz” der. Bağlama köprü kurar, evrenselleştirme “yalnız değilsin” der, engelleme zararlı davranışın önünü keser, koruma üyeyi aşırı riskten saklar.
Sınavda

Nasıl sorulurLiderin bir cümlesi verilir, hangi beceri olduğu sorulur; bağlama, engelleme (sınır koyma), evrenselleştirme ve özetleme şıklarda birlikte gelir.

TuzakBağlama ile evrenselleştirmeyi karıştırmaktır: bağlama belirli üyeleri birbirine yöneltir, evrenselleştirme yaşantının ortak olduğunu bütün gruba gösterir. İkinci tuzak, engellemeyi üyeyi susturmak sanmaktır; durdurulan davranıştır, kişi değil.

?Soru çöz

Bir grup liderinin oturumlarda kullandığı aşağıdaki cümlelerden hangileri bağlama becerisine örnektir?

I. “Aslı, az önce Mert de babasıyla konuşamamaktan söz etti; bu konuda ona ne söylemek istersin?”
II. “Bugün oturumu burada bitiriyoruz; konuştuklarımızı kısaca toparlayalım.”
III. “Burak'ın anlattığı yalnızlık ile Elif'in geçen hafta anlattığı içine kapanma arasında bir benzerlik görüyorum; ikiniz bunu nasıl görüyorsunuz?”

✓ C. I ve III'te lider iki üyenin yaşantısı arasında köprü kurup onları birbirine yöneltiyor; bu bağlamadır. A III'ü dışarıda bırakır, oysa farklı oturumlardaki iki üyeyi buluşturmak da bağlamadır; B ve D'deki II oturumu toparlayıp kapattığı için sonlandırma ve özetlemedir.

✎Boşluk doldurma liderin becerisini adlandır

“Kıyaslanmanın ne kadar yorucu olduğunu anlattın. Bu odada bu duyguyu tanıyan başkaları da var mı?” diyen lider becerisini kullanıyor. “Can, sınıftaki bir arkadaşınız hakkında konuşmayı burada bırakalım; şu an senin ne hissettiğine dönelim.” cümlesi örneğidir. İlk oturumda çok kişisel bir anısını ayrıntısıyla anlatmaya başlayan üyeye “Grup daha yeni; ne kadarını anlatacağına adım adım karar verebilirsin.” diyen lider becerisini gösterir. “Ayşe, bugün seni pek duymadık; bu konuşma sende ne uyandırdı?” sorusu ise örneğidir.

evrenselleştirme · engelleme · koruma · kolaylaştırma · bağlama · özetleme
BECERİ · GRUP LİDERLİĞİ

Zor üye davranışları: sessiz üyeden “kurtarıcı”ya liderin tepkileri

Rehberlik ÖABT · Danışma süreci · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPsikolojik danışmada direnç nedir, nasıl ele alınır? Psikolojik danışma süreci nasıl sonlandırılır?Bağlantılı konudan (Bireyle psikolojik danışma). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Direnç, danışanın değişime ya da süreçteki zorlayıcı konulara karşı koymasıdır; geç kalma, randevuyu unutma, susma, konu değiştirme, sürekli “bilmiyorum” deme biçiminde görülür. Danışman direnci suçlamaz, anlaşılması gereken bir mesaj olarak ele alır. Sonlandırma amaçlara ulaşılınca önceden konuşularak yapılır; kazanımlar özetlenir, izleme planlanır.

Direnç ve sonlandırma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Grupla psikolojik danışmada zor üye davranışları nelerdir? Grup lideri tekelci, sessiz ya da kurtarıcı üyeye nasıl tepki verir?

Kısa cevap: Grupta sık görülen zor davranışlar sessiz kalma, grubu tekeline alma, sürekli soru sorma, öğüt verme, hikâye anlatma, kurtarıcılık (acıyı hemen yatıştırma), düşmanca tutum ve “evet ama” diyerek yardımı geri çevirmedir. Lider üyeyi etiketlemez; davranışın işlevini anlar, davranışı kişiyi aşağılamadan sınırlar ve grubu sürece katar.

Bu konunun sonunda: sessiz, tekelci, kurtarıcı ya da soru soran üyeyi tanıyabilir ve liderin üyeyi aşağılamadan davranışı sınırlayan tepkisini seçebilirsin.

Her oturumu “Ben bir şey anlatayım” diye açan Tuğba, dördüncü hafta yine söze başladığında iki üyenin birbirine bakıp göz devirdiği görülüyor.

Zor davranışlar çoğu zaman kaygının ya da grupta güvende hissetmemenin dışavurumudur. Üye dışarıdaki ilişkilerinde de aynı biçimde davranır; bu yüzden grupta beliren zor davranış, önceki konuda gördüğümüz kişilerarası öğrenme için değerli bir malzemedir. Liderin iki yönlü bir görevi vardır: üyeyi gruba karşı, grubu da üyeye karşı korumak.

Zor davranış, olası işlevi, liderin tepkisi
DavranışAltında olabilecekLiderin tepkisi
Sessiz kalmaKaygı, utanç, düşünerek konuşma; bazen öfkeZorlamadan davet eder, sözsüz tepkiyi fark eder
Grubu tekeline almaKaygıyı konuşarak dağıtma, ilgi ihtiyacıSöz hakkını adil dağıtır, sınır koyar, davranışın gruba etkisini konuşturur
Sürekli soru sormaKendini açmaktan kaçınmaSorunun altındaki düşünceyi kendi cümlesiyle söylemeye çağırır
Öğüt vermeKendi sorunundan uzak durmaÖğüt yerine benzer yaşantısını paylaşmaya yöneltir
Hikâye anlatmaGeçmişte ve “orada” kalmaBurada ve şimdiye getirir: “Bunu anlatırken şu an ne hissediyorsun?”
KurtarıcılıkBaşkasının acısına dayanamamaDuygunun yaşanmasına izin verilmesi gerektiğini gösterir
Düşmanca, alaycı tutumGüvensizlik, öfkeDavranışı açıkça ama saldırmadan ele alır, duygunun konuşulmasına alan açar
“Evet ama” demeYardımı geri çevirme, değişime dirençÖneri yarışını durdurur, değişmenin onun için ne anlama geldiğini sorar

Dedikodu, alt grupların oturum dışında birleşip içeride sessiz kalması ve sık devamsızlık da grubun normlarını zayıflatır; lider bunları grubun içinde, açıkça konuşur. Temel kural değişmez: lider üyeyi grubun önünde küçük düşürmez, davranışı o anki grup sürecine bağlar.

Akılda kalsın: “Zor üye” yoktur, zor bir davranış gösteren üye vardır; etiket değil davranış ele alınır. Her zor davranışın altında bir korku ara: tekelci boşluktan, soru soran açılmaktan, kurtarıcı acıdan kaçar.
Sınavda

Nasıl sorulurZor davranış gösteren bir üye ve liderin tepkisi verilir; tepkinin hangi beceri olduğu ya da en uygun lider tepkisi sorulur.

TuzakTekelci üyeyi sertçe susturan cümleyi doğru tepki sanmaktır; lider sınır koyar ama üyeyi aşağılamaz. İkinci tuzak, kurtarıcı üyenin teselli cümlelerini destek saymaktır; acıyı erken kapatır, paylaşan üyenin duygusunu yaşamasını engeller.

Hepsi bir arada: grupla psikolojik danışma
KonuÇekirdek bilgiSoruda ipucu
Grup türleriPsikoeğitim (rehberlik), psikolojik danışma, psikoterapi, görev grubuBilgi ve beceri öğretiliyorsa psikoeğitim; kişisel sorun çalışılıyorsa PD grubu
Grubu oluşturmakÖn görüşme, üye seçimi, büyüklük, süre; açık ve kapalı grupKriz içindeki ya da grubu tekelleyecek aday önce bireysel çalışılır
AşamalarBaşlangıç, geçiş, çalışma, sonlandırmaLidere itiraz ve gerilim = geçiş aşaması
Yalom'un etkenleriEvrensellik, umut aşılama, düzeltici aile tekrarı, kişilerarası öğrenme…“Bunu yaşayan tek ben değilmişim” = evrensellik
Lider becerileriBağlama, evrenselleştirme, engelleme, korumaÜyeleri birbirine bağlayan cümle = bağlama
Zor üyelerSessiz, tekelci, kurtarıcı, sürekli soru soran üyeAcıyı hemen kapatan “Üzülme, geçer” = kurtarıcı

Kendini yokla

  • □ Betimlenen bir grubun türünü ayırt edebiliyorum.
  • □ Ön görüşmede bir adayın gruba uygunluğuna karar verebiliyor, açık ve kapalı grubu ayırabiliyorum.
  • □ Bir cümlenin grup sürecinin hangi aşamasına ait olduğunu söyleyebiliyorum.
  • □ Yalom'un iyileştirici etkenlerini gruptan bir anda tanıyabiliyorum.
  • □ Bağlama, evrenselleştirme, engelleme ve koruma becerilerini ayırt edebiliyorum.
  • □ Zor üye davranışlarını ve liderin uygun tepkisini seçebiliyorum.

?Soru çöz

Her oturumun yarısını kendi sorunlarını anlatarak geçiren bir üyeye grup lideri, grubun önünde “Yeter artık, sen hep kendini anlatıyorsun; bugün susup başkalarını dinleyeceksin.” demiştir. Bu lider, zor üye davranışıyla çalışırken aşağıdaki ilkelerden hangisini göz ardı etmiştir?

✓ D. Lider sınır koymakta haklıdır ama bunu üyeyi grubun önünde azarlayarak yapmış, davranışı değil kişiyi hedef almıştır. A liderin zaten amaçladığı şeydir, ihlal edilen o değil yöntemdir; B kuralların zamanlamasıyla ilgilidir, kesitte bilgi yoktur; C gizlilik kuralıdır, kesitte gizlilikle ilgili bir davranış yoktur.

✎Boşluk doldurma zor üye ve lider

Arkadaşı ağlamaya başlar başlamaz “Üzülme, her şey geçer” diyen üye rolündedir. Geçmişteki olayları uzun uzun anlatan üyeyi lider ilkesine döndürür. Her oturumun çoğunu kendine ayıran üyeye karşı liderin kullandığı beceri olarak adlandırılır.

kurtarıcı · burada ve şimdi · sınır koyma · evrenselleştirme · katarsis

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Çözüm odaklı kısa psikolojik danışmanın varsayımlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Sorunu çözmek için önce nedeninin ayrıntılı biçimde anlaşılması gerekir.
II. Danışan kendi yaşamının uzmanıdır ve değişim için gerekli kaynaklara sahiptir.
III. Küçük bir değişim daha büyük değişimleri başlatabilir.

✓ B. Danışanın uzmanlığı ve kaynakları (II) ile küçük değişimin gücü (III) yaklaşımın temel varsayımlarıdır. A III'ü dışarıda bırakır, oysa kısa danışmanın gerekçesi tam da budur; C ve D'deki I, sorunun kökenini arayan modern kuramların görüşüdür, çözüm odaklı danışma nedeni bilmeden çözüme yönelir.Kaynak: Postmodern ve sistemik yaklaşımlar · Çözüm odaklı kısa danışma: ilkeler

?Soru 2

Bir öğrenci, sınıf rehber öğretmenine her konuda “Siz nasıl uygun görürseniz öyle yaparım hocam.” demekte, kendi isteğini hiç dile getirememektedir. Transaksiyonel analize göre öğrencinin bu tutumu daha çok hangi ego durumundan kaynaklanır?

✓ C. Kendi isteğini bastırıp yetişkinin beklentisine boyun eğmek Uyumlu Çocuk'un işaretidir. A Eleştirel Ebeveyn kural koyar ve yargılar, boyun eğmez; B Yetişkin bilgiye dayanıp kendi kararını verirdi; D Besleyici Ebeveyn bakım ve şefkat sunar, burada öğrenci bakım vermiyor, onay bekliyor.Kaynak: Postmodern ve sistemik yaklaşımlar · Transaksiyonel analiz: ego durumları

?Soru 3

Deneme sınavlarında başarısının düştüğünü söyleyen bir danışana yöneltilen aşağıdaki sorulardan hangisi, danışanın yaşantısını kendi bakış açısından ayrıntılı anlatmasını en çok kolaylaştırır?

✓ D. “Neler” ve “anlatır mısın” cevabın biçimini danışana bırakır; açık uçlu sorudur. A evet-hayırla geçiştirilebilen kapalı sorudur; B “neden” sorusu gerekçe istediği için danışanı savunmaya iter; C iki kapalı soruyu art arda sorar, yalnız sayı alır.Kaynak: Bireyle psikolojik danışma · Dinleme ve soru sorma

?Soru 4

Bilişsel terapiyi benimseyen bir psikolojik danışman, “Sınıfta söz alırsam herkes bana güler.” diyen danışanına, bu düşünceyi doğru kabul etmeden önce bir hafta boyunca iki kez söz alıp sınıfın gerçek tepkisini not etmesini önermiştir. Danışmanın bu uygulaması aşağıdakilerden hangisinin örneğidir?

✓ A. Danışan otomatik düşüncesini bir hipotez gibi gerçek yaşamda sınıyor ve kanıt topluyor; bu Beck'in davranışsal deneyidir. B utanç saldırısında AKDDT danışanı bilerek utandırıcı bir şey yapmaya çağırır, amaç bir düşünceyi sınamak değil utanca dayanmaktır; C sistematik duyarsızlaştırmada gevşeme ve hayal basamakları kullanılır; D sanki gibi davranma Adlerci bir rol denemesidir.Kaynak: Bilişsel-davranışçı kuramlar · Beck: otomatik düşünceler, çarpıtmalar

?Soru 5

On ikinci sınıf öğrencisi Arda, tercih döneminden önce okulun psikolojik danışmanıyla üçüncü görüşmesini yapmaktadır. Önceki görüşmelerde danışmanla iyi bir ilişki kurulmuş, Arda'nın amacı “tercih listemi kendim hazırlamak” diye belirlenmiştir. Arda bu görüşmede deneme sınavlarında sayısal netlerinin yükseldiğini, ailesinin de doktor olmasını çok istediğini anlatır. Konuşurken sesi giderek alçalır, gözlerini masaya diker ve şöyle der: “Ailem doktor olmamı istiyor, ben de istiyorum zaten. Ama tıp kitaplarını açınca midem bulanıyor.” Danışman bir süre sessiz kalır, ardından Arda'ya bir cevap verir.

Danışmanın vereceği aşağıdaki cevaplardan hangisi yüzleştirmeye örnektir?

✓ A. Danışman, istek sözü ile bedensel tepki arasındaki tutarsızlığı yargılamadan yan yana koyuyor; bu yüzleştirmedir. B aynı tutarsızlığa bir neden önerdiği için yorumdur; C yalnız söyleneni geri veren içerik yansıtmadır; D danışmanın kendi yaşantısını paylaştığı kendini açmadır.Kaynak: Bireyle psikolojik danışma · Yüzleştirme, yorum, kendini açma, bağlama

?Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi çözüm odaklı kısa danışma ve öyküsel terapi gibi postmodern yaklaşımların ortak varsayımlarından biri değildir?

✓ A. Doğru yorumu bilen uzman danışman modern kuramların, özellikle psikanalitik yaklaşımın varsayımıdır; postmodern danışman “bilmeyen” ve merak eden bir ortaktır. B sosyal inşacılığın temelidir; C her iki yaklaşımın danışana bakışıdır; D öyküsel terapinin alternatif öykü, çözüm odaklı danışmanın birden çok çözüm fikrine dayanır.Kaynak: Postmodern ve sistemik yaklaşımlar · Dört yaklaşım ve kuram haritası

?Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi gerçeklik terapisini benimseyen bir psikolojik danışmanın tutumlarından biri değildir?

✓ C. Gerçeklik terapisi geçmişe ve yakınmalara değil, şimdiki davranışa odaklanır; çocukluk yaşantılarını ayrıntılı incelemek psikanalitik bir yoldur. A mazeret kabul etmemek, B danışanın öz değerlendirmesi (WDEP'in E'si), D cezasız yeni plan Glasser'ın danışman tutumunun parçalarıdır.Kaynak: Bilişsel-davranışçı kuramlar · Glasser: gerçeklik terapisi ve WDEP

?Soru 8

Bir rehberlik öğretmeninin aşağıdaki davranışlarından hangisi psikolojik danışma ilişkisinin özellikleriyle bağdaşmaz?

✓ D. Öğrencinin yerine bölüm seçmek öğüt vermektir; kararı danışandan alır, kendi yaşamını uzun uzun anlatmak da odağı danışandan uzaklaştırır. A süreyi ve sıklığı konuşmak yapılandırmadır; B gizliliği sınırlarıyla açıklamak etik bir gerekliliktir; C seçenekleri danışana tartırmak kararı ona bırakmaktır, üçü de ilişkinin özelliğidir.Kaynak: Bireyle psikolojik danışma · Danışma ilişkisi ve özellikleri

?Soru 9

Bir ilçedeki dört rehberlik öğretmeniyle ilgili aşağıdaki gözlemlerden hangisi etkili bir psikolojik danışmanın kişisel özellikleriyle bağdaşmaz?

✓ A. Sonucu yalnız dış koşullara bağlamak dışsal denetimdir; etkili danışman kendi payını da sorgular. B kendi duygusunu fark edip süpervizyona taşımak öz farkındalıktır; C farklı değerleri yargılamadan dinlemek açık fikirliliktir; D eğitimini almadığı işi yapmamak yetkinlik sınırını bilmektir.Kaynak: Bireyle psikolojik danışma · Danışma ilişkisi ve özellikleri

?Soru 10

Davranışçı psikolojik danışmayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Danışma hedefleri gözlenebilir ve ölçülebilir davranışlarla tanımlanır.
II. Kalıcı değişim için danışanın sorunun çocukluktaki kökenine dair içgörü kazanması şarttır.
III. Uygulanan tekniğin etkisi başlama düzeyiyle karşılaştırılarak değerlendirilir.

✓ C. Ölçülebilir hedef (I) ve başlama düzeyiyle karşılaştırma (III) davranışçı danışmanın iki temel ilkesidir. A III'ü dışarıda bırakır, oysa değerlendirme ölçmeye dayanır; B ve D'deki II psikanalitik görüştür, davranışçı danışmada değişim için içgörü gerekmez, yeni öğrenme yeter.Kaynak: Bilişsel-davranışçı kuramlar · Davranışçı danışma: işlevsel analiz
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Rehberlik ÖABT soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler, sondaki karma tekrar ve tekrar listenle kendini dene.
Soru çöz →