Kenarortay, açıortay ve yükseklik: üçgenin üç özel çizgisi
MEB 8. sınıf · Üçgenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Kenarortay, açıortay ve yükseklik nedir, nasıl çizilir?
Kısa cevap: Kenarortay, bir köşeden karşı kenarın tam ortasına çizilen doğru parçasıdır. Açıortay, köşedeki açıyı iki eş açıya böler. Yükseklik ise köşeden karşı kenara ya da uzantısına dik iner. Her üçgende bunlardan üçer tane çizilir.Üçgen bir peçeteyi iki köşesi üst üste gelecek biçimde katla: kat izi aradaki kenarı ortadan böler.
Kenarortay için önce kenarın orta noktasını bulursun: kareli zeminde kareleri sayarsın, kâğıtta kenarın uçlarını üst üste katlarsın. Sonra bu noktayı karşı köşeyle birleştirirsin.
Açıortay için açının iki kolunu üst üste getirerek katla; kat izi açıyı ikiye böler. Yükseklik için köşeden karşı kenara dik in.
Üçgenin türü çizgileri değiştirir
Yüksekliğin yeri açılara bağlıdır. Açıların hepsi darsa üç yükseklik de içeridedir. Dik üçgende iki dik kenar zaten birer yüksekliktir. Geniş açılı üçgende iki dikme kenarın uzantısına düşer, dışarıda kalır.
İkizkenar üçgende tepeden tabana inen dikme, tabanı da tepe açısını da ikiye böler: yükseklik, kenarortay ve açıortay tek çizgidir. Eşkenar üçgende bu durum üç köşede de geçerlidir. Dik açının karşısındaki en uzun kenara hipotenüs denir. Hipotenüse ait kenarortay, hipotenüsün tam yarısı kadardır.
Kareli zeminde ABC üçgeninin [BC] kenarı yataydır ve 8 birimdir. A, B'nin 5 birim sağında ve 4 birim yukarısındadır. [AD] kenarortay, [AH] yükseklik ise |DH| kaç birimdir?
- Kenarortay orta noktaya iner: |BD| = 8 ÷ 2 = 4.
- [BC] yatay olduğu için yükseklik dikeydir; H, B'nin 5 birim sağındadır.
- |DH| = 5 − 4 = 1. İki çizgi bu üçgende ayrıdır.
Cevap: 1 birim
Bir çatı kesiti ABC ikizkenar üçgenidir (|AB| = |AC|). Alttaki kiriş 9 m, tepe açısı m(Â) = 110°'dir. A'dan inen dik direk kirişi H'de kesiyor. Buna göre direk ile [AB] arasındaki açı kaç derecedir, |BH| kaç metredir?
- [AH] ikizkenarın tepesinden inen yüksekliktir; bu yüzden açıortay ve kenarortaydır.
- Açıortay: m(BÂH) = 110° ÷ 2 = 55°.
- Kenarortay: |BH| = 9 ÷ 2 = 4,5 m.
Cevap: 55° ve 4,5 m
Nasıl sorulurKareli zeminde ya da katlanan kâğıtta üçgen verilir. Çizginin adı ya da özel üçgende kesin doğru olan ifadeler sorulur.
TuzakHer üçgende üç çizginin çakıştığını sanmak.
İpucuÜçgenin türüne ve eş parça, eş açı, dik açı işaretlerine bak.
⇄Bilgi eşleştirme
?Soru çöz LGS tarzı
Elif, |AB| = |AC| olan ABC üçgeni biçimindeki kartonu, B ile C üst üste gelecek biçimde katlıyor. Kat izi A'dan geçiyor ve [BC]'yi D noktasında kesiyor. Buna göre,
I. [AD], [BC]'ye ait kenarortaydır.
II. [AD], A açısının açıortayıdır.
III. |AD| = |BD|'dir.
ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?