Cebirsel ifadeler: değişken, terim, katsayı ve sabit terim
MEB 8. sınıf · Cebirsel ifadeler ve özdeşlikler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Cebirsel ifadede terim, katsayı ve sabit terim nedir?
Kısa cevap: 3x + 5 gibi harf içeren ifadelere cebirsel ifade denir. Harf, farklı sayılar alabilen değişkendir. + ya da − ile ayrılan parçalar terimdir. Değişkenle çarpılan sayı katsayıdır (3); harf içermeyen terim sabit terimdir (5) ve o da bir katsayıdır.Kantinde 3 tost ve 20 TL'lik bir ayran alacaksın ama tostun fiyatını bilmiyorsun. Tostun fiyatına x dersen hesabın 3x + 20 olur.
Bilinmeyen ya da değişebilen sayıyı bir harfle gösteririz; bu harfe değişken denir. Sayı, değişken ve işlemle yazılan 3x + 20 gibi ifadelere cebirsel ifade denir.
+ ve − işaretleriyle ayrılan her parça bir terimdir. Terimde değişkenle çarpılan sayıya katsayı denir. Katsayı işaretiyle okunur: −6y2 teriminin katsayısı −6'dır. x2'nin katsayısı yazılmasa da 1'dir.
Değişken içermeyen terime sabit terim denir; sabit terim de bir katsayıdır. 3x + 20 ifadesinde sabit terim 20'dir.
| İfade | Terim sayısı | Katsayılar | Sabit terim |
|---|---|---|---|
| x + 5 | 2 | 1 ve 5 | 5 |
| −6y2 | 1 | −6 | yok |
| a2 · b | 1 | 1 | yok |
| 4k2 − k + 9 | 3 | 4, −1 ve 9 | 9 |
Benzer terimler, farklı yazılışlar
7. sınıftan hatırla: değişkeni ve üssü aynı olan benzer terimlerin katsayıları toplanır: 4x + 2x = 6x. Aynı ifade farklı biçimde de yazılır: 2a + 2b = 2(a + b). Çarpımlar da kısalır: a · a · b = a2b; bu yazımı Üslü ifadeler sayfasında görmüştük.
5t2 − t + 8 ifadesinin terimlerini, katsayılarını ve sabit terimini bulalım.
- İşaretlerden ayır: 5t2, −t ve 8; 3 terim var.
- Katsayılar 5, −1 ve 8; sabit terim 8.
Cevap: 3 terim; sabit terim 8
Bir otoparkta ilk saat için 40 TL, sonraki her saat için x TL ödeniyor. Bir araç otoparkta 5 saat kaldı. Buna göre ücreti gösteren cebirsel ifade nedir, x = 25 ise ücret kaç TL'dir?
- İlk saatten sonra 4 saat kalır: ücret 4x + 40.
- 4 · 25 + 40 = 140.
Cevap: 4x + 40; 140 TL
Nasıl sorulurFiyat, uzunluk ya da yaş gibi bir durum sözle verilir; onu gösteren cebirsel ifade ya da bir terimin katsayısı sorulur.
TuzakEksi işaretini katsayıya katmamak.
İpucuÖnce değişkenin neyi gösterdiğini yaz, sonra sözleri sırayla işleme çevir.
⇄Kavram eşleştirme 3n2 − 5n − 8
?Soru çöz
Bir fırında simidin tanesi x TL, poğaçanın tanesi y TL'dir. Elif 4 simit ve 2 poğaça alıp kasaya 100 TL veriyor. Buna göre para üstünü gösteren cebirsel ifade için hangisi doğrudur?