Çarpanlar ve asal çarpanlar: bir sayıyı hangi sayılar tam böler?
MEB 8. sınıf · Çarpanlar ve katlar · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Bir sayının çarpanları ve asal çarpanları nasıl bulunur?
Kısa cevap: Bir pozitif tam sayıyı kalansız bölen pozitif tam sayılar onun çarpanlarıdır; çarpan ile bölen aynı şeydir. 12'nin çarpanları 1, 2, 3, 4, 6 ve 12'dir. Bunlardan asal olan 2 ve 3, 12'nin asal çarpanlarıdır.Bir çikolata tableti 12 kareden oluşuyor. Kareler tek sıra hâlinde de dizilebilir, 2 ya da 3 sıra hâlinde de.
Her diziliş bir dikdörtgendir: 1 sırada 12, 2 sırada 6, 3 sırada 4 kare. Dikdörtgenin kenarları, çarpımı 12 olan iki sayıdır. Bu sayılara 12'nin çarpanları denir. 5 bir çarpan değildir; 12 kare 5'li sıralara eşit dağılmaz.
Çarpanları kaçırmamak için onları çift çift ara: 1 · 12, 2 · 6, 3 · 4. Soldaki sayı sağdakine yetişince dur. 1 ve sayının kendisi her zaman çarpandır.
Asal sayı ve asal çarpan
Önceki yıllardan hatırla: yalnız iki çarpanı olan sayıya (1 ve kendisi) asal sayı denir: 2, 3, 5, 7, 11, 13… 1'in tek çarpanı vardır, bu yüzden asal değildir.
Bir sayının asal olan çarpanları onun asal çarpanlarıdır. 30'un sekiz çarpanı vardır ama asal çarpanları yalnız 2, 3 ve 5'tir.
36'nın çarpanlarını ve asal çarpanlarını bulalım.
- Çarpan çiftleri: 1 · 36, 2 · 18, 3 · 12, 4 · 9, 6 · 6.
- 6 · 6'da iki sayı buluştu, liste tamam: 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36.
- Bu sayılardan asal olanlar yalnız 2 ve 3'tür.
Cevap: 9 çarpan; asal çarpanlar 2 ve 3
Okul kermesinde 48 kurabiye, her pakette eşit sayıda olacak biçimde paketlenecek. Bir pakete en az 5, en çok 15 kurabiye sığıyor. Buna göre kaç farklı paket boyutu seçilebilir?
- Paketteki sayı 48'in çarpanı olmalı: 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16, 24, 48.
- 5 ile 15 arasında kalanlar: 6, 8 ve 12.
Cevap: 3 farklı boyut (6'lı, 8'li, 12'li)
Nasıl sorulurBir miktar eşit gruplara, sıralara ya da paketlere ayrılır; kaç farklı düzen kurulacağı sorulur.
Tuzak1'i ve sayının kendisini unutmak ya da koşula uymayanları da saymak.
İpucuÇarpan çiftlerini yaz, sonra koşulu sağlayanları seç.
⇄Bilgi eşleştirme
?Soru çöz LGS tarzı
Nehir 60 kitabını raflara dizecek. Her rafta eşit sayıda kitap olacak ve dışarıda kitap kalmayacak. Buna göre,
I. Her rafa 8 kitap konabilir.
II. Her rafa 12 kitap konursa 5 raf kullanılır.
III. Raf sayısı asal bir sayıysa en çok 5 raf kullanılır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?