Öteleme: kareli zeminde ve koordinat sisteminde kaydırma
MEB 8. sınıf · Dönüşüm geometrisi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKoordinat sistemi nedir, bir noktanın yeri nasıl gösterilir?Bağlantılı konudan (Doğrusal denklemler). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Sıfır noktalarında dik kesişen yatay ve dikey iki sayı doğrusu koordinat sistemini oluşturur. Yatay olan x ekseni, dikey olan y eksenidir; kesiştikleri nokta orijindir. Bir noktanın yeri (x, y) sıralı ikilisiyle gösterilir.
Koordinat sistemi ve sıralı ikili
✎Konu anlatımı
Öteleme nedir, ötelenen noktanın koordinatları nasıl bulunur?
Kısa cevap: Bir şeklin bütün noktalarını aynı yönde, aynı miktar kaydırmaya öteleme denir; oluşan yeni şekle görüntü denir. Koordinat sisteminde sağa-sola öteleme 1. bileşeni, yukarı-aşağı öteleme 2. bileşeni değiştirir. Şekil ile görüntüsü eştir.Sıranı kapıya doğru üç adım ittiğinde dört ayağı da aynı yöne, aynı kadar gider. Sıra dönmez, yalnız yeri değişir.
Kareli zeminde bir üçgeni ötelemek için her köşeyi ayrı ayrı kaydırırız. Aşağıda ABC üçgeninin her köşesi 6 birim sağa ve 3 birim aşağı gitmiştir. Yeni köşelere A′, B′, C′ deriz; bunlar birleşince görüntü oluşur.
Şeklin her noktası aynı yöne, aynı miktar gittiği için kenarlar ve açılar değişmez. Eşlik ve benzerlik sayfasında gördüğümüz anlamda şekil ile görüntüsü eştir. Duruş da korunur: yukarı bakan köşe yine yukarı bakar.
Koordinat sisteminde öteleme
Doğrusal denklemler sayfasında tanıdığımız koordinat sisteminde öteleme kısa bir hesaptır. Sağa öteleme 1. bileşene eklenir, sola öteleme ondan çıkarılır. Yukarı öteleme 2. bileşene eklenir, aşağı öteleme ondan çıkarılır.
K(−3, 2) noktası 5 birim sağa ve 4 birim aşağı ötelenirse görüntüsü hangi noktadır?
- Sağa 5: 1. bileşen −3 + 5 = 2.
- Aşağı 4: 2. bileşen 2 − 4 = −2.
Cevap: K′(2, −2)
Bir bilgisayar oyununda karakter A(1, −2) noktasında duruyor. Hazineye ulaşması için 6 birim sola ve 5 birim yukarı ötelenmesi gerekiyor. Buna göre hazine hangi noktada ve hangi bölgededir?
- 1. bileşen 1 − 6 = −5, 2. bileşen −2 + 5 = 3.
- (−5, 3) noktasında 1. bileşen negatif, 2. bileşen pozitif: II. bölge.
Cevap: (−5, 3), II. bölge
Nasıl sorulurKareli zeminde ya da koordinat sisteminde bir şekil ve öteleme miktarı verilir; görüntünün bir köşesi ya da koordinatları sorulur.
TuzakSağa ötelemede 2. bileşeni değiştirmek.
İpucuHer köşeyi ayrı kaydır, sonra köşeleri birleştir.
?Soru çöz LGS tarzı
Bir telefon oyununda üçgen biçimli ABC uzay gemisi, ekrandaki koordinat sisteminde 4 birim sola ve 3 birim yukarı kaydırılarak A′B′C′ konumuna geliyor. Geminin burnu A(1, −2) noktasındadır. Buna göre,
I. Geminin burnu (−3, 1) noktasına gelmiştir.
II. |BC| = |B′C′|'dür.
III. B ile B′'nün 1. bileşenleri arasındaki fark 3'tür.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
▭Boşluk doldurma P(−2, 4)
P(−2, 4) noktası 3 birim sağa ötelenirse P′(, 4) olur. P noktası 5 birim aşağı ötelenirse P″(−2, ) olur.