Dik prizmalar: taban, yan yüz, ayrıt ve açınım
MEB 8. sınıf · Geometrik cisimler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Dik prizma nedir, köşe, ayrıt ve yüz sayıları nasıl bulunur?
Kısa cevap: Dik prizmanın birbirine eş ve paralel iki tabanı vardır; tabanları birleştiren yan yüzler dikdörtgendir. Prizma adını tabanından alır. Tabanı n kenarlıysa 2n köşesi, 3n ayrıtı ve n + 2 yüzü vardır. Açınımda yan yüzler tek bir şerit oluşturur.Kurşun kalemin kesitine bak: çoğu kalemin altı yan yüzü vardır. Ucunu saymazsan kalem, altıgen bir dik prizmadır.
Dik prizmanın alttaki ve üstteki yüzlerine taban denir; iki taban eş çokgenlerdir ve birbirine paraleldir. Tabanları birleştiren yan yüzler dik prizmada hep dikdörtgendir. Prizma tabanın adını alır: üçgen dik prizma, kare dik prizma, altıgen dik prizma.
İki yüzün buluştuğu doğru parçasına ayrıt, ayrıtların buluştuğu noktaya köşe denir. Tabanlar arasındaki dik uzaklık prizmanın yüksekliğidir; dik prizmada her yan ayrıt yükseklik kadardır.
Köşe, ayrıt ve yüz sayısı
Taban n kenarlı olsun. Her tabanda n köşe vardır, toplam 2n köşe eder. İki tabanda n'er ayrıt ve tabanları birleştiren n yan ayrıt bulunur: 3n ayrıt. İki taban ile n yan yüz birlikte n + 2 yüz eder.
Beşgen dik prizmanın köşe, ayrıt ve yüz sayılarını bulalım.
- n = 5: köşe 2 · 5 = 10, ayrıt 3 · 5 = 15.
- Yüz 5 + 2 = 7: iki taban ve beş yan yüz.
Cevap: 10 köşe, 15 ayrıt, 7 yüz
Üçgen dik prizma biçimli bir çikolata kutusunun tabanı, dik kenarları 6 cm ve 8 cm olan bir dik üçgendir. Kutunun yüksekliği 20 cm'dir. Kutunun bütün ayrıtlarına süs şeridi yapıştırılacaktır. Buna göre kaç santimetre şerit gerekir?
- Üçgenler ve Pisagor sayfasında gördüğümüz bağıntıyla hipotenüs √(36 + 64) = 10 cm.
- İki tabanın ayrıtları 2 · (6 + 8 + 10) = 48 cm, üç yan ayrıt 3 · 20 = 60 cm.
Cevap: 48 + 60 = 108 cm
Nasıl sorulurKutu, paket ya da çadır gibi dik prizma biçimli bir nesne ya da açınımı verilir. Köşe, ayrıt, yüz sayısı ya da ayrıtların toplam uzunluğu sorulur.
TuzakYan yüz sayısını bütün yüz sayısı sanmak.
İpucuÖnce tabanın kenar sayısını bul.
?Soru çöz LGS tarzı
Bir maket kulübü çıtalardan dik prizma iskeleti yapıyor. Her ayrıt için bir çıta kullanılıyor ve iskelette 18 çıta var. Buna göre,
I. Prizmanın tabanı altıgendir.
II. Prizmanın 18 köşesi vardır.
III. Prizmanın 8 yüzü vardır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?