Periyodik sistem: grup, periyot, metal-ametal-yarımetal ve fiziksel-kimyasal değişim
Mutfaktaki tuzdan telefonundaki silisyuma bütün elementler tek bir tabloda yerini bulur. Tabloyu okumayı ve bir değişimin fiziksel mi kimyasal mı olduğunu ayırmayı öğren.
4 durakLGS · 8. sınıf · 4. ünite
8 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 8tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
Bu sayfada
4 konu · okuma ≈ 14 dk · 8 etkinlik · sonda 10 soruluk karma tekrar. Bu sayfa şu sorulara cevap veriyor:
Periyodik sistem: nasıl oluştu, grup ve periyot nedir?
MEB 8. sınıf · Madde ve endüstri · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Periyodik sistem nasıl oluşturuldu? Grup ve periyot nedir?
Kısa cevap: Periyodik sistem, elementlerin benzer özelliklerine göre yerleştirildiği tablodur. Yatay satırlara periyot, dikey sütunlara grup denir; 7 periyot ve 18 grup vardır. Bugünkü tabloda elementler atom numarasına, yani çekirdekteki proton sayısına göre sıralanır.
Markette deterjanlar bir rafta, meyveler başka bir reyonda durur; aradığını bu sayede hemen bulursun.
Bugün bilinen 118 element var. Bilim insanları onları tek tek ezberlemek yerine benzerliklerine göre bir tabloya yerleştirdi. Bu tabloya periyodik sistem (periyodik tablo) denir. Bir elementin tablodaki yerine bakarak onun hakkında çok şey tahmin edebilirsin.
Tablo nasıl oluştu?
1800'lerde birçok bilim insanı elementleri sınıflandırmaya çalıştı. Rus kimyacı Mendeleyev, elementleri atom kütlelerine ve özelliklerine göre sıraladı. Henüz bulunmamış elementler için boş kutular bıraktı; bu elementler sonradan bulundu.
1913'te Moseley, elementleri atom numarasına yani çekirdekteki proton sayısına göre sıraladı. Bugün kullandığımız tablo bu sıralamaya dayanır.
Grup ve periyot
7 periyot, 18 grup: soldaki iki ve sağdaki altı sütun A, ortadaki on sütun B gruplarıdır.Görsel: Sınav Defteri
Tablodaki yatay satırlara periyot denir; 7 periyot vardır. İlk periyotta yalnız iki element bulunur, sonraki periyotlar daha uzundur. Dikey sütunlara grup denir; 8'i A, 10'u B grubu olmak üzere 18 grup vardır.
Bir periyotta soldan sağa, bir grupta yukarıdan aşağıya gidildikçe atom numarası artar. Aynı gruptaki elementlerin kimyasal özellikleri birbirine benzer.
Akılda kalsın:Periyot yatay, grup dikey. Bugünkü tablonun sıralama ölçütü atom kütlesi değil, atom numarasıdır.
LGS'de
Nasıl sorulurGerçek sembol yerine harf ya da şekillerle bir tablo parçası verilir; elementlerin grubu, periyodu ya da sınıfı sorulur.
TuzakSatırı grup, sütunu periyot sanmak.
İpucuÖnce elementin hangi satırda, sonra hangi sütunda olduğunu yaz.
?Soru çöz model okuma
Aşağıda periyodik tablonun A gruplarından oluşan bir parçası verilmiştir. Harfler gerçek element sembolleri değildir.
Boş kutulardaki elementler gösterilmemiştir.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ B. Z ve T aynı sütunda (7A) olduğu için aynı gruptadır; aynı gruptakilerin kimyasal özellikleri benzer. A satır ile sütunu karıştırıyor, X ile Y aynı gruptadır; C atom numarasının yukarıdan aşağı arttığını unutuyor, T daha aşağıdadır; D 8A grubunun soygaz olduğunu gözden kaçırıyor.
▭Boşluk doldurma
Tabloda lityum, sodyum ve potasyum alt alta durur; böyle bir sütuna denir. Sodyum, magnezyum ve alüminyum yan yana durur; böyle bir satıra denir. Sodyumun magnezyumdan önce gelmesinin nedeni, elementlerin göre sıralanmasıdır.
grupatom kütlesineperiyotatom numarasınasoygaz
SINIFLANDIRMA · ELEMENTLER
Metal, ametal, yarımetal ve soygazlar: elementleri sınıflandırmak
MEB 8. sınıf · Madde ve endüstri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaPeriyodik sistem nasıl oluşturuldu? Grup ve periyot nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.
Periyodik sistem, elementlerin benzer özelliklerine göre yerleştirildiği tablodur. Yatay satırlara periyot, dikey sütunlara grup denir; 7 periyot ve 18 grup vardır. Bugünkü tabloda elementler atom numarasına, yani çekirdekteki proton sayısına göre sıralanır.
Metal, ametal ve yarımetallerin özellikleri nelerdir? Soygazlar neden özeldir?
Kısa cevap: Elementler metal, yarımetal ve ametal olarak sınıflandırılır. Metaller tablonun sol ve ortasında, ametaller sağında, yarımetaller ikisinin arasındadır. Ametallerin özel bir grubu olan soygazlar 8A grubundadır; kararlıdır ve tek atomlu gaz hâlinde bulunur.
Mutfaktaki alüminyum folyo ince bir levhadır; duvardaki elektrik kabloları ise bakır tellerden yapılır.
Periyodik tablodaki elementler, fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre üç sınıfa ayrılır: metaller, ametaller ve yarımetaller. Elementlerin çoğu metaldir.
Metaller
Metaller tablonun sol ve orta kısmında yer alır. Parlaktır, elektriği ve ısıyı iyi iletir. Kırılmazlar; dövülerek levha, çekilerek tel hâline getirilebilirler. Cıva dışında hepsi oda sıcaklığında katıdır; demir, bakır ve alüminyum bunlara örnektir.
Ametaller
Ametaller, hidrojen dışında tablonun sağ tarafında yer alır. Mattır, elektriği ve ısıyı iyi iletmez. Katı olanları kırılgandır, tel ya da levha hâline getirilemez. Oda sıcaklığında katı, sıvı ya da gaz olabilirler; oksijen, azot, karbon ve kükürt bunlara örnektir.
Yarımetaller
Yarımetaller, tabloda metallerle ametallerin arasında merdiven gibi uzanan bir şeritte bulunur. Elektriği metallerden az, ametallerden iyi iletir. Parlak ya da mat olabilirler, oda sıcaklığında katıdırlar; bor ve silisyum bunlara örnektir. Bazı kaynaklarda yarımetallerin tel ve levha hâline getirilebildiği yazar; oysa bor ve silisyum kırılgandır. Yarımetali tanımanın en güvenli yolu iletkenliğe bakmaktır: metalden az, ametalden iyi iletir.
Soygazlar
8A grubundaki elementlere soygaz denir; bunlar ametallerin özel bir grubudur. Soygazlar kararlıdır ve başka elementlerle neredeyse hiç birleşmez. Oda sıcaklığında tek atomlu gaz hâlinde bulunurlar; helyum ve neon bunlara örnektir.
Element sınıflarının genel özellikleri
Özellik
Metal
Yarımetal
Ametal
Tablodaki yeri
Sol ve orta
Metal ile ametal arası
Sağ (hidrojen hariç)
Görünüş
Parlak
Parlak ya da mat
Mat
Elektrik ve ısı iletimi
İyi
Metalden az, ametalden iyi
Kötü
Oda sıcaklığında
Katı (cıva sıvı)
Katı
Katı, sıvı ya da gaz
Akılda kalsın:Metal parlak, iletken ve işlenebilir; ametal mat ve iletmez; yarımetal ikisinin arasında. Soygazlar 8A'dadır ve tek atomlu gazdır.
LGS'de
Nasıl sorulurBilinmeyen elementlerin gözlenen özellikleri ya da tablodaki yerleri verilir; hangi sınıfa girdikleri sorulur.
TuzakSol üstteki hidrojeni metal sanmak.
İpucuÖnce iletkenliğe ve görünüşe bak; ara değerler yarımetali gösterir.
?Soru çöz veriden sınıflandırma
Bir öğrenci X, Y ve Z elementleriyle ilgili gözlemlerini şöyle not ediyor: X: Oda sıcaklığında parlak bir katıdır, elektriği çok iyi iletir. Y: Oda sıcaklığında renksiz bir gazdır, elektriği iletmez. Z: Oda sıcaklığında parlak bir katıdır; elektriği X'ten az, Y'den iyi iletir.
Buna göre X, Y ve Z sırasıyla hangi sınıftadır?
✓ D. Parlak ve çok iyi iletken X metaldir; iletmeyen gaz Y ametaldir; iletkenliği ikisinin arasında kalan Z yarımetaldir. A iletmeyen gazı yarımetal sanıyor; B parlaklığı ve iletkenliği hiç kullanmıyor; C ara iletkenliği metale ait sanıyor.
⇄Bilgi eşleştirme hangi sınıf?
KAVRAM · DEĞİŞİM
Fiziksel ve kimyasal değişim: madde aynı mı kaldı, yeni madde mi oluştu?
MEB 8. sınıf · Madde ve endüstri · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Fiziksel değişim ile kimyasal değişim arasındaki fark nedir? Örnekler nelerdir?
Kısa cevap: Maddenin yalnız şekli, büyüklüğü ya da hâli değişiyorsa fiziksel değişimdir; madde yine aynı maddedir. İç yapısı değişip yeni bir madde oluşuyorsa kimyasal değişimdir. Erime ve çözünme fiziksel, yanma ve paslanma kimyasal değişimdir.
Bir kâğıdı katladığında elinde yine kâğıt vardır; yaktığında ise geriye kül ve duman kalır.
Fiziksel değişim
Maddenin iç yapısı aynı kalıp yalnız şekli, büyüklüğü ya da hâli değişiyorsa buna fiziksel değişim denir. Fiziksel değişimde maddenin kimliği değişmez, yeni madde oluşmaz.
Çikolatanın elinde erimesi, soğuk bardağın buğulanması, tuzun suda çözünmesi ve saçının kestirilmesi fiziksel değişimdir. Isınan rayın uzaması da fizikseldir. Erimiş çikolata soğuyunca yine çikolatadır. Tuzlu suyu kaynatıp suyu buharlaştırırsan kabın dibinde yine tuz kalır.
Kimyasal değişim
Maddenin iç yapısı değişip yeni bir madde oluşuyorsa buna kimyasal değişim denir. Oluşan maddenin rengi, kokusu ve tadı ilk maddeden farklıdır.
Kibritin yanması, bisiklet zincirinin paslanması, sütün ekşimesi ve kekin fırında kabarması kimyasal değişimdir. Canlılardaki fotosentez, sindirim ve solunum da kimyasal değişimdir.
Fiziksel değişimde tanecikler aynı kalır; kimyasal değişimde yeni tanecikler oluşur.Görsel: Sınav Defteri
Tanecik düzeyinde bakınca fark netleşir. Fiziksel değişimde tanecikler aynı kalır, yalnız dizilişleri ve aralarındaki uzaklık değişir. Kimyasal değişimde tanecikler yeni biçimde birleşir. Bunun ayrıntısını Kimyasal tepkimeler ve asit-baz sayfasında göreceksin.
Akılda kalsın:Soru tek: yeni madde oluştu mu? Oluşmadıysa fiziksel, oluştuysa kimyasal değişimdir.
LGS'de
Nasıl sorulurMutfaktan ya da doğadan birkaç olay sıralanır; hangilerinin kimyasal değişim olduğu sorulur.
TuzakErime ya da buharlaşma gibi hâl değişimlerini kimyasal sanmak.
İpucuHer olayda “sonunda elimde aynı madde mi var?” diye sor.
?Soru çöz öncüllü
Elif kahvaltı hazırlarken şunları gözlüyor: I. Tavadaki tereyağı ısınınca eriyor. II. Kızartma makinesindeki ekmek kararıyor. III. Çaya attığı şeker çözünüyor. IV. Haşlanan yumurtanın içi katılaşıyor.
Buna göre bu olaylardan hangileri kimyasal değişimdir?
✓ A. Kararan ekmekte ve katılaşan yumurtada yeni maddeler oluşur. B erimeyi ve çözünmeyi kimyasal sayıyor; C tereyağının erimesini, D şekerin çözünmesini yeni madde oluşumu sanıyor; ikisi de yalnız hâli ya da dağılışı değişen maddeyi yeni madde sayıyor.
▭Boşluk doldurma
Buzun erimesi bir değişimdir. Demirin paslanmasında yeni madde oluştuğu için bu bir değişimdir. Fiziksel değişimde maddenin değişmez.
kimyasalşeklifizikselkimliğihâli
DENEY · DEĞİŞİM
Kimyasal değişimin belirtileri: gaz, renk, çökelti, ısı ve ışık
MEB 8. sınıf · Madde ve endüstri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaFiziksel değişim ile kimyasal değişim arasındaki fark nedir? Örnekler nelerdir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.
Maddenin yalnız şekli, büyüklüğü ya da hâli değişiyorsa fiziksel değişimdir; madde yine aynı maddedir. İç yapısı değişip yeni bir madde oluşuyorsa kimyasal değişimdir. Erime ve çözünme fiziksel, yanma ve paslanma kimyasal değişimdir.
Bir değişimin kimyasal olduğunu nereden anlarız? Kabarcık çıkması her zaman kimyasal değişim midir?
Kısa cevap: Gaz çıkışı, renk, koku ya da tat değişimi, çökelti oluşumu, ısı ve ışık açığa çıkması kimyasal değişimin belirtileridir. Belirtiler tek başına kesin kanıt değildir; asıl ölçüt yeni madde oluşup oluşmadığıdır.
Efervesan vitamin tabletini suya attığında bardakta fokur fokur kabarcıklar yükselir.
Kimyasal değişimi çoğu zaman gözle fark edersin. Gaz çıkışı, renk değişimi, koku ya da tat değişimi, çökelti oluşumu ve ısı ile ışık çıkışı bunun belirtileridir. Sıvının içinde oluşup dibe çöken katıya çökelti denir.
Kimyasal değişimin belirtileri
Belirti
Gündelik örnek
Gaz çıkışı (kabarcık)
Efervesan tabletin suda köpürmesi
Renk değişimi
Bakır çatının yıllar içinde yeşillenmesi
Koku ya da tat değişimi
Sütün ekşiyip kokması
Çökelti oluşumu
Kireçli suya üflenince suyun bulanması
Isı ve ışık çıkışı
Odunun yanması, havai fişek
Tek belirti yetmez
Kaynayan suda da kabarcık çıkar, ama bu kabarcıklar su buharıdır; yeni madde oluşmamıştır. Ampulün ışık vermesi de kimyasal değişim değildir. Karar verirken hep yeni madde oluşup oluşmadığına bak.
İki değişim bir arada
Bazı olaylarda iki değişim birlikte görülür. Mum yanarken önce fitilin çevresindeki mum erir ve buharlaşır; bunlar fiziksel değişimdir. Sonra mum buharı yanar; bu kimyasal değişimdir.
Deneyle ayırt etmek
Bir değişimin türünü anlamak için oluşan maddenin özelliklerini ilk maddeyle karşılaştırırsın. Deneyde yalnız bir değişkeni değiştirmeyi Bilimsel süreç ve deney okuma sayfasında gördük.
Akılda kalsın:Belirti şüphe uyandırır, yeni madde karar verdirir. Kaynayan suyun kabarcığı fiziksel, efervesan tabletin kabarcığı kimyasaldır.
LGS'de
Nasıl sorulurBir deneyin aşamaları ve gözlemleri verilir; hangi gözlemin kimyasal değişime kanıt olduğu ya da deneyin değişkenleri sorulur.
TuzakKaynamadaki kabarcığı gaz çıkışı sayıp kimyasal sanmak.
İpucuHer gözlemden sonra “yeni madde oluştu mu?” diye sor.
?Soru çöz deney düzeneği
Mehmet özdeş üç demir çiviyi üç kavanoza koyup kavanozların ağzını kapatıyor. Bir hafta sonra çivileri inceliyor.
Mehmet'in deneyi
Kavanoz
İçindeki ortam
Bir hafta sonra
1
Kuru hava
Değişiklik yok
2
Musluk suyu
Çivide pas var
3
Tuzlu su
Çivide daha çok pas var
Buna göre, I. Deneyde bağımsız değişken çivinin bulunduğu ortamdır. II. Pas demirden farklı bir madde olduğu için paslanma kimyasal değişimdir. III. Tuzlu sudaki çivinin daha çok paslanması, paslanmanın fiziksel değişim olduğunu gösterir. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ C. Değiştirilen tek şey ortamdır, bağımsız değişken odur (I); çivi, süre ve kavanoz aynıdır. Pas demirden farklı bir maddedir (II). III yanlış: tuz paslanmayı hızlandırır ama değişimin türünü değiştirmez. A paslanmada yeni madde oluştuğunu gözden kaçırıyor; B değiştirilen değişkeni görmüyor; D tuzun etkisini değişimin türüyle karıştırıyor.
↕Sıralama mum nasıl yanar?
Erimiş mum fitilden yukarı çıkar ve buharlaşır.
Kibritin alevi fitile yaklaştırılır.
Mum buharı yanar; ısı, ışık ve yeni maddeler açığa çıkar.
Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.
?Soru 1
Ayşe Hanım ile Mehmet Bey'in üç oğlu var ve dördüncü çocuklarını bekliyorlar.
Buna göre, I. Dördüncü çocuğun kız olma olasılığı %50'dir. II. Oğulların Y kromozomu babalarından gelmiştir. III. Bebeğin cinsiyeti babadan gelen eşey kromozomuna bağlıdır. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ D. Her doğum ayrı bir olaydır, olasılık yine %50'dir (I). Anne Y taşımadığı için Y her zaman babadan gelir (II); cinsiyeti bu yüzden babanın verdiği kromozom belirler (III). A ve B, babanın rolünü eksik sayıyor. C, üç oğuldan sonra kız olasılığının arttığını sanıyor.Kaynak: Kalıtım · Cinsiyet ve akraba evliliği
?Soru 2
Ece'nin dedesi yıllarca tarlada şapkasız çalışmış. Doktor, yanağındaki lekenin güneş ışınlarının deri hücrelerinde yol açtığı bir mutasyon olduğunu söylüyor.
Buna göre, I. Bu mutasyon dedenin torunlarına aktarılmaz. II. Dede bundan sonra güneşten korunursa leke kendiliğinden kaybolur. III. Güneş ışınları DNA'da kalıcı değişikliğe yol açabilir. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ C. Leke vücut (deri) hücresinde oluştu, torunlara geçmez (I); morötesi ışın DNA'yı kalıcı değiştirebilir (III). A III'ü gözden kaçırıyor; B mutasyonu, etken kalkınca geçen modifikasyonla karıştırıyor; D ayrıca vücut hücresindeki mutasyonun torunlara geçtiğini sanıyor.Kaynak: Mutasyon, modifikasyon ve biyoteknoloji · Mutasyon ve nedenleri
?Soru 3
Bir tarlada her yıl aynı böcek ilacı aynı miktarda kullanılıyor. Teknisyen, ilaçtan sonra yaşayan böceklerin oranını kaydediyor.
İlaçtan sonra hayatta kalan böcekler
Yıl
1.
2.
3.
4.
Hayatta kalan (%)
5
20
55
80
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
✓ D. İlk yıl da %5'i dayanıklıydı; ilaç dayanıksızları öldürdü, dayanıklılar çoğaldı. A ortamın gereken mutasyonu oluşturduğunu sanıyor; B ömür içinde kazanılan özelliğin yavruya geçtiğini sanıyor; C tabloyu ters okuyor, yaşayan arttıkça ilacın etkisi azalmıştır.Kaynak: Mutasyon, modifikasyon ve biyoteknoloji · Adaptasyon, doğal seçilim, varyasyon
?Soru 4
Bezelyelerde sarı tohum aleli (S), yeşil tohum aleline (s) baskındır. Bir bahçede sarı tohumlu bir bezelye ile yeşil tohumlu bir bezelye yetişiyor.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
✓ A. Çekinik özellik yalnız iki alel de çekinikken görünür; yeşil tohumlu bezelye kesinlikle ss'dir. B ve C, baskın fenotipi hep saf döl sanıyor; sarı tohumlu bezelye Ss de olabilir. D, fenotipi farklı iki bitkinin genotipinin aynı olabileceğini sanıyor.Kaynak: Kalıtım · Baskın-çekinik, saf döl-melez döl
?Soru 5
Bir ülkede kuraklığa dayanıklı GDO'lu buğday ekilmesi tartışılıyor. Dört kişi görüşünü söylüyor.
Buna göre hangi görüş bu uygulamanın olası bir riskini dile getirmektedir?
✓ C. Gen yabani bitkilere geçerse doğal denge bozulabilir; bu bir risktir. A verim artışını, B kuraklıkta üretimi, D su tasarrufunu anlatıyor; bunları risk sanmak yararı endişeyle karıştırmaktır.Kaynak: Mutasyon, modifikasyon ve biyoteknoloji · GDO, yarar ve riskler
?Soru 6
Ahmet vantuzlu bir askıyı banyonun düz fayansına bastırınca askı sıkıca tutunuyor. Aynı askıyı pürüzlü bir taş duvara bastırınca askı hemen düşüyor.
Buna göre bu farkın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
✓ B. Vantuz, içindeki hava azalınca dışarıdaki açık hava basıncıyla yüzeye bastırılır; pürüzlü yüzeydeki aralıklardan hava girince basınçlar eşitlenir. A vantuzu yüzeyin “çektiğini” sanıyor; C duvarın ağırlığını etken sanıyor, oysa bu ağırlık vantuza etki etmez; D açık hava basıncının her yönden etki ettiğini unutuyor.Kaynak: Basınç · Açık hava basıncı
?Soru 7
Bir oto tamircisi, sıvıyla dolu hidrolik liftin küçük pistonuna elle kuvvet uyguluyor. Büyük pistonun üstündeki araba yavaşça yükseliyor.
Buna göre, I. Küçük pistona uygulanan basınç büyük pistona aynen iletilir. II. Büyük pistonun arabayı iten kuvveti, tamircinin uyguladığı kuvvetten büyüktür. III. Büyük pistondaki basınç küçük pistondakinden büyüktür. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ A. Pascal prensibine göre basınç sıvıyla aynen iletilir (I); büyük pistonun yüzeyi geniş olduğu için ona etki eden kuvvet büyüktür (II). III yanlış: iki pistonda basınç eşittir. B ve D büyük pistonda basıncın da büyüdüğünü sanıyor; C buna ek olarak basıncın aynen iletildiğini gözden kaçırıyor.Kaynak: Basınç · Pascal prensibi ve uygulamaları
?Soru 8
Bir çiftlikte sütü çok bol olan siyah benekli bir ineğin deri hücresinden çekirdek alınıyor. Bu çekirdek, kahverengi bir ineğin çekirdeği çıkarılmış yumurtasına yerleştiriliyor. Oluşan embriyo, beyaz bir ineğin rahminde gelişiyor.
Buna göre doğan buzağı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ B. Klonlamada genleri taşıyan çekirdek siyah benekli inekten gelir, buzağı onun genetik kopyasıdır. A yumurtanın çekirdeği çıkarıldığı hâlde genlerin oradan geldiğini sanıyor; C klonlamanın döllenmesiz olduğunu unutuyor; D rahmi taşıyan canlının genlerini aktardığını sanıyor.Kaynak: Mutasyon, modifikasyon ve biyoteknoloji · Islah, gen aktarımı, klonlama
?Soru 9
Bir öğrenci defterine şunları yazıyor: I. Bezelyede çiçek rengi bir karakterdir. II. “Mm” yazımı bir bezelyenin fenotipini gösterir. III. Bir karakterin alellerinden biri anneden, biri babadan gelir.
Buna göre yazılanlardan hangileri doğrudur?
✓ B. Çiçek rengi kalıtsal bir karakterdir (I); alellerden biri anneden, biri babadan gelir (III). II yanlış: harfle yazılan “Mm” genotiptir. A ve D, harfli yazımı fenotip sanıyor. C, çiçek renginin bir karakter olduğunu gözden kaçırıyor.Kaynak: Kalıtım · Karakter, alel, genotip, fenotip
?Soru 10
Zeynep, özdeş tahta blokları oyun hamurunun üstüne koyup hamurda kalan izin derinliğini ölçüyor.
Zeynep'in deney düzenekleri
Düzenek
Blok sayısı
Hamura değen yüz
İz derinliği
K
1
geniş
az
L
1
dar
çok
M
2 (üst üste)
geniş
orta
N
2 (üst üste)
dar
en çok
Zeynep, katı basıncının yüzey alanına bağlı olduğunu göstermek istiyor. Buna göre hangi iki düzeneği karşılaştırmalıdır?
✓ D. M ve N'de blok sayısı yani ağırlık aynıdır, yalnız hamura değen yüz farklıdır; değişen tek şey yüzey alanıdır. A yüzeyi değil ağırlığı değiştiriyor; B ve C hem ağırlığı hem yüzeyi değiştiriyor, böylece hangisinin etkili olduğu anlaşılamaz.Kaynak: Basınç · Katı basıncı