Basınç: katı, sıvı ve gaz basıncı, Pascal prensibi

Kar ayakkabısı neden batmaz, barajın duvarı neden altta daha kalındır? Basıncı formül ezberlemeden, deneyleri okuyarak anla.

4 durakLGS · 8. sınıf · 3. ünite
8 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 8tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
DENEY · KATI BASINCI

Katı basıncı: ağırlık ve yüzey alanı

MEB 8. sınıf · Basınç · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKontrollü deney nedir? Kontrol grubu ne işe yarar, hangi düzenekler karşılaştırılır?Bağlantılı konudan (Bilimsel süreç ve deney okuma). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kontrollü deneyde aynı anda yalnız bir değişken değiştirilir, öteki koşullar aynı tutulur. Bağımsız değişkenin uygulanmadığı düzenek kontrol grubudur. Bir etkiyi sınamak için yalnız o değişkende farklı olan iki düzenek karşılaştırılır.

Kontrollü deney ve kontrol grubu

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Basınç nedir, birimi nedir? Katı basıncı neye bağlıdır?

Kısa cevap: Yüzeyin birim alanına dik etki eden kuvvete basınç denir; birimi Pascal'dır (Pa). Katı basıncı, cismin ağırlığı arttıkça ve yere değen yüzey küçüldükçe artar. İğne ucu ve paten bıçağı basıncı artırır, kar ayakkabısı ve geniş lastik azaltır.

Karda botla yürürken dizine kadar batan arkadaşın, kayaklarla yüzeyde kayıp gidebilir.

Ayakta dururken ayakların yere, otururken vücudun sandalyeye kuvvet uygular. Bir yüzeyin birim alanına dik olarak etki eden kuvvete basınç denir. Basıncın birimi Pascaldır ve Pa ile gösterilir.

Katılar, sıvılar ve gazlar değdikleri yüzeylere basınç uygular. Katı cismin yaptığı basınç iki değişkene bağlıdır: ağırlık ve yüzey alanı.

Ağırlık ve yüzey alanı

1 ile 2'de ağırlık aynı, yüzey farklı; 1 ile 3'te yüzey aynı, ağırlık farklı.Görsel: Sınav Defteri

Su dolu şişeyi kapağının üstüne ters koyunca sünger daha çok çöker. Ağırlık aynıdır ama yere değen yüzey küçülmüştür. Yüzey alanı küçüldükçe basınç artar.

Yarı dolu şişe aynı yüzeyle durduğu hâlde süngeri daha az çökertir. Ağırlık arttıkça basınç da artar. Her karşılaştırmada yalnız bir değişken değişti; nedenini Bilimsel süreç ve deney okuma sayfasında gördük.

Basıncı artırmak ya da azaltmak

Kesici ve delici araçların ucu ince yapılır, çünkü küçük yüzey büyük basınç demektir. Aşı iğnesi, zımba ve buz pateninin ince bıçağı böyledir. İnce topuklu ayakkabı da yere büyük basınç yapar.

Batmamak ya da zemini ezmemek için yüzey büyütülür. Kar ayakkabısı, kayak, traktörün geniş lastikleri ve sırt çantasının geniş askıları basıncı azaltır. Devenin geniş ayak tabanı da kumda batmasını önler.

Akılda kalsın: Ağırlık artarsa basınç artar; yüzey küçülürse basınç artar. Ağır cisim her zaman daha çok basınç yapmaz, yüzeyine de bak.
LGS'de

Nasıl sorulurBloklar kum ya da hamur üstüne farklı yüzleriyle konur; iz derinlikleri ya da deneyin değişkenleri sorulur.

TuzakAğır cismin her zaman daha çok bastığını sanmak.

İpucuÖnce ağırlıkları, sonra değen yüzeyleri karşılaştır.

?Soru çöz deney düzeneği

Zeynep, özdeş tahta blokları oyun hamurunun üstüne koyup hamurda kalan izin derinliğini ölçüyor.

Zeynep'in deney düzenekleri
DüzenekBlok sayısıHamura değen yüzİz derinliği
K1genişaz
L1darçok
M2 (üst üste)genişorta
N2 (üst üste)daren çok

Zeynep, katı basıncının yüzey alanına bağlı olduğunu göstermek istiyor. Buna göre hangi iki düzeneği karşılaştırmalıdır?

✓ D. M ve N'de blok sayısı yani ağırlık aynıdır, yalnız hamura değen yüz farklıdır; değişen tek şey yüzey alanıdır. A yüzeyi değil ağırlığı değiştiriyor; B ve C hem ağırlığı hem yüzeyi değiştiriyor, böylece hangisinin etkili olduğu anlaşılamaz.

↕Sıralama basınç küçükten büyüğe

Aynı öğrencinin karın üstündeki dört durumunu, kara yaptığı basınca göre küçükten büyüğe sırala.

  1. Botlarla iki ayak üstünde duruyor.
  2. Karın üstüne sırtüstü uzanıyor.
  3. Botla tek ayak üstünde duruyor.
  4. Kayaklarla ayakta duruyor.
KAVRAM · SIVI BASINCI

Sıvı basıncı: derinlik ve sıvının cinsi, bileşik kaplar

MEB 8. sınıf · Basınç · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBasınç nedir, birimi nedir? Katı basıncı neye bağlıdır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yüzeyin birim alanına dik etki eden kuvvete basınç denir; birimi Pascal'dır (Pa). Katı basıncı, cismin ağırlığı arttıkça ve yere değen yüzey küçüldükçe artar. İğne ucu ve paten bıçağı basıncı artırır, kar ayakkabısı ve geniş lastik azaltır.

Katı basıncı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Sıvı basıncı neye bağlıdır? Kabın şekli ya da sıvının miktarı sıvı basıncını değiştirir mi?

Kısa cevap: Sıvılar ağırlıkları nedeniyle kabın tabanına ve yan yüzeylerine, yani her yöne basınç uygular. Sıvı basıncı derinlik arttıkça ve sıvının yoğunluğu büyüdükçe artar. Kabın şekline, genişliğine ve sıvının miktarına bağlı değildir.

Havuzun dibine daldığında kulaklarında hissettiğin baskı, üstündeki suyun basıncıdır.

Sıvılar akışkandır ve konuldukları kabın şeklini alır. Bu yüzden yalnız tabana değil, değdikleri bütün yüzeylere dik olarak basınç uygular. Sıvının içindeki bir cisme de her yönden basınç etki eder.

Derinlik arttıkça basınç artar

Bir noktanın üstündeki sıvı katmanı kalınlaştıkça o noktadaki basınç büyür. Barajların duvarı bu yüzden altta daha kalın yapılır. Dalgıçlar da derine indikçe kulaklarında artan bir baskı hisseder.

Sıvının cinsi de önemli

Aynı derinlikte, yoğunluğu büyük olan sıvı daha büyük basınç yapar. Deniz suyu musluk suyundan, su da ayçiçek yağından daha yoğundur. Eşit derinlikte bu üçünden en büyük basıncı deniz suyu yapar.

Kabın şekli önemli değil

Sıvı basıncı kabın şekline, genişliğine ve sıvının toplam miktarına bağlı değildir. Bir bardağın dibi ile bir küvetin dibi aynı derinlikteyse ikisindeki su basıncı eşittir.

Geniş kapta daha çok su var ama tabandaki basınç aynıdır; belirleyen derinliktir.Görsel: Sınav Defteri

Bileşik kaplar

Tabandan birbirine bağlı kaplara bileşik kaplar denir. Bileşik kaplara aynı sıvı konursa sıvı her kolda aynı seviyede durur. Çaydanlığın ağzındaki su seviyesi de gövdesindekiyle bu yüzden eşittir.

Akılda kalsın: Sıvı basıncı iki şeye bakar: derinlik ve sıvının cinsi. Kabın şekli, genişliği ve sıvının miktarı basıncı değiştirmez.
LGS'de

Nasıl sorulurFarklı şekilli kaplar ya da delikli bir kap çizilir; noktalardaki basınçlar karşılaştırılır.

TuzakÇok sıvı olan ya da geniş kabın basıncını büyük sanmak.

İpucuHer noktanın sıvı yüzeyine dikey uzaklığına ve sıvının cinsine bak.

?Soru çöz öncüllü

Üç katlı bir binanın çatısındaki su deposu, K, L ve M musluklarına bir boruyla bağlıdır. Musluklar kapalıdır.

Musluklar boruyla depoya bağlıdır.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. M musluğundaki su basıncı K'dekinden büyüktür.
II. Depo, su seviyesi aynı kalacak şekilde daha geniş yapılırsa musluklardaki basınç artar.
III. Depodaki su seviyesi düşerse üç musluktaki basınç da azalır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. M, depodaki su yüzeyinin en altındadır; derinlik en büyük olduğu için basınç da en büyüktür (I). Seviye düşerse her musluğun derinliği azalır (III). A seviye ile derinlik bağını gözden kaçırıyor; B ve D sıvı basıncının kabın genişliğine ya da su miktarına bağlı olduğunu sanıyor.

▭Boşluk doldurma

Ali havuzda dibe doğru daldıkça kulaklarına etki eden sıvı basıncı . Aynı derinlikte tuzlu deniz suyunun basıncı tatlı suyunkinden . Geniş bir sürahi ile dar bir bardakta aynı derinlikte su varsa tabanlardaki basınçlar .

eşittirartarküçüktürfarklıdırazalırbüyüktür
KAVRAM · GAZ BASINCI

Gaz basıncı ve açık hava basıncı: Torricelli, barometre, pipet ve vantuz

MEB 8. sınıf · Basınç · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHava olayları nelerdir? Rüzgâr nasıl oluşur, alçak ve yüksek basınç nedir?Bağlantılı konudan (Mevsimler ve iklim). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hava olayları, bir yerde kısa sürede atmosferde görülen olaylardır: rüzgâr, yağmur, kar, dolu, sis, çiy ve kırağı gibi. Rüzgâr, havanın yüksek basınç alanından alçak basınç alanına yatay hareketidir. Hava olaylarını inceleyen bilime meteoroloji denir.

Hava olayları ve rüzgâr

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Açık hava basıncı nedir? Torricelli deneyi ve barometre ne anlatır, pipet ve vantuz nasıl çalışır?

Kısa cevap: Gazlar da ağırlıkları nedeniyle değdikleri yüzeylere basınç uygular. Havanın yeryüzündeki her şeye yaptığı basınca açık hava (atmosfer) basıncı denir. Torricelli bu basıncı cıvayla ölçmüştür; ölçen alet barometredir. Pipet, vantuz ve şırınga bu basınçla çalışır.

Pipetle meyve suyu içerken suyu aslında sen çekmiyorsun; onu pipete iten, bardaktaki suya bastıran havadır.

Dünya'yı saran hava tabakasına atmosfer denir. Atmosferdeki gazlar da sıvılar gibi ağırlıkları nedeniyle değdikleri yüzeylere basınç uygular. Havanın yaptığı bu basınca açık hava basıncı (atmosfer basıncı) denir.

Açık hava basıncı her yönden etki eder. Onu hissetmeyiz, çünkü vücudumuzun içindeki basınç dışarıdakini dengeler.

Torricelli ve barometre

Açık hava basıncını ilk ölçen kişi İtalyan bilim insanı Torricelli'dir. Cıvayla doldurduğu bir cam boruyu, ağzı aşağıda kalacak biçimde cıva dolu bir kaba daldırdı. Borudaki cıva biraz indi ve deniz seviyesinde yaklaşık 76 cm yükseklikte durdu. Bu cıva sütununu tutan, kaptaki cıvaya bastıran havaydı.

Açık hava basıncını ölçen alete barometre denir. Yükseğe çıkıldıkça açık hava basıncı azalır; dağ yolunda kulaklarının tıkanması bundandır. Mevsimler ve iklim sayfasında gördüğümüz rüzgâr da havanın yüksek basınçlı yerden alçak basınçlı yere akmasıdır.

Günlük hayatta açık hava basıncı

İçerisi boşalınca dışarıdaki hava iter
AraçNe yaparsın?Açık hava basıncı ne yapar?
Pipetİçindeki havayı çekersinBardaktaki sıvıyı pipete iter
VantuzBastırınca içindeki hava çıkarVantuzu dışarıdan yüzeye bastırır
ŞırıngaPistonu geri çekersinSıvıyı şırınganın içine iter
Elektrikli süpürgeFan içerideki havayı dışarı atarHavayla birlikte tozu içeri iter
Akılda kalsın: Açık hava basıncı her yönden etki eder. İçerideki hava azalınca dışarıdaki hava iter; “çekme” sandığımız şey aslında bu itmedir.
LGS'de

Nasıl sorulurPipet, vantuz ya da şırınga gibi bir araçla ilgili gözlem anlatılır; olayı açıklayan basınç sorulur.

TuzakSıvıyı pipetin, yüzeyi vantuzun “çektiğini” sanmak.

İpucuİçerideki ve dışarıdaki basıncı karşılaştır; itme hep büyük basınçlı taraftan gelir.

?Soru çöz gözlemden sonuç

Ahmet vantuzlu bir askıyı banyonun düz fayansına bastırınca askı sıkıca tutunuyor. Aynı askıyı pürüzlü bir taş duvara bastırınca askı hemen düşüyor.

Buna göre bu farkın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Vantuz, içindeki hava azalınca dışarıdaki açık hava basıncıyla yüzeye bastırılır; pürüzlü yüzeydeki aralıklardan hava girince basınçlar eşitlenir. A vantuzu yüzeyin “çektiğini” sanıyor; C duvarın ağırlığını etken sanıyor, oysa bu ağırlık vantuza etki etmez; D açık hava basıncının her yönden etki ettiğini unutuyor.

▭Boşluk doldurma

Pipetin içindeki hava azalınca bardaktaki sıvıyı yukarı iten, basıncıdır. Bu basıncı ölçen alete denir. Dağın tepesinde açık hava basıncı deniz kıyısındakinden daha .

barometresıvıaçık havafazladırtermometreazdır
UYGULAMA · TEKNOLOJİ

Pascal prensibi: hidrolik fren, lift, pres ve su cenderesi

MEB 8. sınıf · Basınç · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSıvı basıncı neye bağlıdır? Kabın şekli ya da sıvının miktarı sıvı basıncını değiştirir mi?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sıvılar ağırlıkları nedeniyle kabın tabanına ve yan yüzeylerine, yani her yöne basınç uygular. Sıvı basıncı derinlik arttıkça ve sıvının yoğunluğu büyüdükçe artar. Kabın şekline, genişliğine ve sıvının miktarına bağlı değildir.

Sıvı basıncı ve bileşik kaplar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Pascal prensibi nedir? Hidrolik fren, lift ve pres nasıl çalışır?

Kısa cevap: Pascal prensibine göre kapalı bir kaptaki sıvıya uygulanan basınç, sıvının değdiği bütün yüzeylere aynı büyüklükte iletilir. Hidrolik fren, hidrolik lift, pres ve su cenderesi bu prensiple küçük kuvvetten büyük kuvvet elde eder.

Oto tamircisinin bir kolu birkaç kez indirip kaldırarak koca bir arabayı havaya yükseltmesi sihir gibi görünür.

Sıvılar neredeyse hiç sıkıştırılamaz. Kapalı bir kaptaki sıvının bir noktasına basınç uygularsan sıvı bu basıncı değdiği bütün yüzeylere dik ve aynı büyüklükte iletir. Bu kurala Pascal prensibi denir.

Küçük kuvvet, büyük kuvvet

İki pistonlu bir düzenekte küçük pistona küçük bir kuvvet uygulanır. Oluşan basınç sıvıyla büyük pistona aynen iletilir. Büyük pistonun yüzeyi geniş olduğu için ona etki eden kuvvet çok daha büyüktür.

İki pistonda basınç eşittir; geniş pistona etki eden kuvvet büyüktür.Görsel: Sınav Defteri

Nerelerde kullanılır?

Otomobillerdeki hidrolik fren, pedala basılan kuvveti dört tekerleğe iletir. Tamirhanedeki hidrolik lift arabayı kaldırır. Hidrolik pres metali ezer ya da şekillendirir. Su cenderesi de küçük kuvvetle büyük sıkıştırma kuvveti üreten bir düzenektir. Berber koltuğu ve iş makinelerinin kepçesi de aynı prensiple çalışır.

Bazı kaynaklarda bileşik kaplar ve su tulumbası da Pascal prensibinin uygulaması sayılır. Oysa bileşik kaplarda seviyenin eşitlenmesi derinliğe bağlı sıvı basıncıyla, tulumbanın su çekmesi açık hava basıncıyla açıklanır.

Gaz basıncından da yararlanılır. Yangın söndürme tüpü, sprey kutusu ve mutfak tüpü içlerindeki basınçlı gazla çalışır.

İlke ya da prensip

Prensip (ilke), birçok gözlem ve deneyden çıkan, kavramlar arasındaki ilişkiyi anlatan genel bir bilimsel bilgidir. Pascal prensibi de sıvılarla yapılan sayısız gözlemi tek bir kuralla açıklar.

Hepsi bir arada

Basınç neye bağlıdır, neye bağlı değildir?
BasınçNeye bağlı?Yanılgı
Katıağırlık arttıkça artar, yüzey büyüdükçe azalır“Ağır cisim her zaman daha çok basınç yapar.”
Sıvıderinlik ve yoğunlukla artar“Kabın şekli ve sıvı miktarı basıncı değiştirir.”
Açık havaher yönde etki eder (yükseğe çıkınca azaldığı gözlenir)“Pipet sıvıyı çekerek yukarı alır.”
Pascalbasınç sıvıyla aynen iletilir“Büyük pistonda basınç da büyüktür.”
Akılda kalsın: Pascal prensibinde basınç aynen iletilir, kuvvet ise geniş pistonda büyür.
LGS'de

Nasıl sorulurHidrolik bir düzenek çizilir ya da bir araç anlatılır; pistonlardaki basınç ve kuvvetler karşılaştırılır.

TuzakBüyük pistondaki basıncı da büyük sanmak.

İpucuİletilen basınç iki pistonda eşittir; kuvvet, yüzeyi geniş olan pistonda büyüktür.

?Soru çöz öncüllü

Bir oto tamircisi, sıvıyla dolu hidrolik liftin küçük pistonuna elle kuvvet uyguluyor. Büyük pistonun üstündeki araba yavaşça yükseliyor.

Buna göre,
I. Küçük pistona uygulanan basınç büyük pistona aynen iletilir.
II. Büyük pistonun arabayı iten kuvveti, tamircinin uyguladığı kuvvetten büyüktür.
III. Büyük pistondaki basınç küçük pistondakinden büyüktür.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. Pascal prensibine göre basınç sıvıyla aynen iletilir (I); büyük pistonun yüzeyi geniş olduğu için ona etki eden kuvvet büyüktür (II). III yanlış: iki pistonda basınç eşittir. B ve D büyük pistonda basıncın da büyüdüğünü sanıyor; C buna ek olarak basıncın aynen iletildiğini gözden kaçırıyor.

⇄Bilgi eşleştirme hangi basınç?

Lisede bu konunun ayrıntısı Fizik serisindeki Basınç ve kaldırma kuvveti sayfasında.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 9 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bazı canlıların vücut hücrelerindeki kromozom sayıları şöyledir: insan 46, köpek 78, şempanze 48, patates 48.

Buna göre,
I. Farklı türlerin kromozom sayısı aynı olabilir.
II. Kromozom sayısı arttıkça canlı daha gelişmiş olur.
III. Bitkilerin kromozom sayısı hayvanlarınkinden azdır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Şempanze ve patatesin kromozom sayısı aynı; demek ki farklı türlerde sayı aynı olabilir (I). B, sayıyı gelişmişlik ölçüsü sanıyor; köpeğin kromozomu insandan fazladır. C ve D, tek bir bitki örneğinden yanlış genelleme yapıyor; üstelik patatesin kromozomu insandan fazladır.Kaynak: DNA ve genetik kod · Nükleotid, gen, DNA, kromozom

?Soru 2

Bir deri hücresi bölünmeden önce DNA'sını eşliyor.

Buna göre bu olayla ilgili,
I. Oluşan iki DNA'nın nükleotid dizilişi aynıdır.
II. Oluşan DNA'ların her birinde bir eski, bir yeni zincir vardır.
III. Yeni nükleotidler A–T, G–C kuralına göre bağlanır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. Eski zincir kalıp olduğu için iki DNA'nın dizilişi aynıdır (I); her yeni DNA bir eski, bir yeni zincir taşır (II); yeni nükleotidler eşleşme kuralıyla bağlanır (III). A ve B, II'yi yanlış sayıyor: DNA'lardan birinin tamamen eski, ötekinin tamamen yeni olduğunu sanıyor. C, iki DNA'nın aynı olduğunu (I) gözden kaçırıyor.Kaynak: DNA ve genetik kod · DNA'nın kendini eşlemesi

?Soru 3

Ayşe Hanım ile Mehmet Bey'in üç oğlu var ve dördüncü çocuklarını bekliyorlar.

Buna göre,
I. Dördüncü çocuğun kız olma olasılığı %50'dir.
II. Oğulların Y kromozomu babalarından gelmiştir.
III. Bebeğin cinsiyeti babadan gelen eşey kromozomuna bağlıdır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. Her doğum ayrı bir olaydır, olasılık yine %50'dir (I). Anne Y taşımadığı için Y her zaman babadan gelir (II); cinsiyeti bu yüzden babanın verdiği kromozom belirler (III). A ve B, babanın rolünü eksik sayıyor. C, üç oğuldan sonra kız olasılığının arttığını sanıyor.Kaynak: Kalıtım · Cinsiyet ve akraba evliliği

?Soru 4

Bir tarlada her yıl aynı böcek ilacı aynı miktarda kullanılıyor. Teknisyen, ilaçtan sonra yaşayan böceklerin oranını kaydediyor.

İlaçtan sonra hayatta kalan böcekler
Yıl1.2.3.4.
Hayatta kalan (%)5205580

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ D. İlk yıl da %5'i dayanıklıydı; ilaç dayanıksızları öldürdü, dayanıklılar çoğaldı. A ortamın gereken mutasyonu oluşturduğunu sanıyor; B ömür içinde kazanılan özelliğin yavruya geçtiğini sanıyor; C tabloyu ters okuyor, yaşayan arttıkça ilacın etkisi azalmıştır.Kaynak: Mutasyon, modifikasyon ve biyoteknoloji · Adaptasyon, doğal seçilim, varyasyon

?Soru 5

Bir çiftlikte sütü çok bol olan siyah benekli bir ineğin deri hücresinden çekirdek alınıyor. Bu çekirdek, kahverengi bir ineğin çekirdeği çıkarılmış yumurtasına yerleştiriliyor. Oluşan embriyo, beyaz bir ineğin rahminde gelişiyor.

Buna göre doğan buzağı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. Klonlamada genleri taşıyan çekirdek siyah benekli inekten gelir, buzağı onun genetik kopyasıdır. A yumurtanın çekirdeği çıkarıldığı hâlde genlerin oradan geldiğini sanıyor; C klonlamanın döllenmesiz olduğunu unutuyor; D rahmi taşıyan canlının genlerini aktardığını sanıyor.Kaynak: Mutasyon, modifikasyon ve biyoteknoloji · Islah, gen aktarımı, klonlama

?Soru 6

Bezelyelerde sarı tohum aleli (S), yeşil tohum aleline (s) baskındır. Bir bahçede sarı tohumlu bir bezelye ile yeşil tohumlu bir bezelye yetişiyor.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

✓ A. Çekinik özellik yalnız iki alel de çekinikken görünür; yeşil tohumlu bezelye kesinlikle ss'dir. B ve C, baskın fenotipi hep saf döl sanıyor; sarı tohumlu bezelye Ss de olabilir. D, fenotipi farklı iki bitkinin genotipinin aynı olabileceğini sanıyor.Kaynak: Kalıtım · Baskın-çekinik, saf döl-melez döl

?Soru 7

Bir ülkede kuraklığa dayanıklı GDO'lu buğday ekilmesi tartışılıyor. Dört kişi görüşünü söylüyor.

Buna göre hangi görüş bu uygulamanın olası bir riskini dile getirmektedir?

✓ C. Gen yabani bitkilere geçerse doğal denge bozulabilir; bu bir risktir. A verim artışını, B kuraklıkta üretimi, D su tasarrufunu anlatıyor; bunları risk sanmak yararı endişeyle karıştırmaktır.Kaynak: Mutasyon, modifikasyon ve biyoteknoloji · GDO, yarar ve riskler

?Soru 8

Bir öğrenci defterine şunları yazıyor:
I. Bezelyede çiçek rengi bir karakterdir.
II. “Mm” yazımı bir bezelyenin fenotipini gösterir.
III. Bir karakterin alellerinden biri anneden, biri babadan gelir.

Buna göre yazılanlardan hangileri doğrudur?

✓ B. Çiçek rengi kalıtsal bir karakterdir (I); alellerden biri anneden, biri babadan gelir (III). II yanlış: harfle yazılan “Mm” genotiptir. A ve D, harfli yazımı fenotip sanıyor. C, çiçek renginin bir karakter olduğunu gözden kaçırıyor.Kaynak: Kalıtım · Karakter, alel, genotip, fenotip

?Soru 9

Ece'nin dedesi yıllarca tarlada şapkasız çalışmış. Doktor, yanağındaki lekenin güneş ışınlarının deri hücrelerinde yol açtığı bir mutasyon olduğunu söylüyor.

Buna göre,
I. Bu mutasyon dedenin torunlarına aktarılmaz.
II. Dede bundan sonra güneşten korunursa leke kendiliğinden kaybolur.
III. Güneş ışınları DNA'da kalıcı değişikliğe yol açabilir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. Leke vücut (deri) hücresinde oluştu, torunlara geçmez (I); morötesi ışın DNA'yı kalıcı değiştirebilir (III). A III'ü gözden kaçırıyor; B mutasyonu, etken kalkınca geçen modifikasyonla karıştırıyor; D ayrıca vücut hücresindeki mutasyonun torunlara geçtiğini sanıyor.Kaynak: Mutasyon, modifikasyon ve biyoteknoloji · Mutasyon ve nedenleri
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?LGS Fen Bilimleri soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →