Elektrik yükleri: pozitif, negatif, nötr cisim ve elektroskop
MEB 8. sınıf · Elektrik yükleri ve elektrik enerjisi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Pozitif, negatif ve nötr cisim nedir, nötr cisim yüksüz müdür?
Kısa cevap: İki tür yük vardır: pozitif (+) ve negatif (−). Pozitif yükü fazla olan cisim pozitif, negatif yükü fazla olan negatif yüklüdür. İki yük eşitse cisim nötrdür; nötr, yüksüz demek değildir. Aynı cins yükler iter, zıt cinsler çeker.Asansör düğmesine basınca parmağın hafifçe çarpıldıysa vücudunda yük birikmiş demektir.
Yer değiştiren hep elektron
7. sınıftan hatırlarsan atomda pozitif protonlar, yüksüz nötronlar ve negatif elektronlar bulunur. Proton çekirdekten ayrılmaz; cisimler arasında yer değiştiren tek parçacık elektrondur.
Elektron kaybeden cisimde pozitif yük fazla kalır; bu cisme pozitif yüklü cisim denir. Elektron kazanan cisim ise negatif yüklü olur.
Nötr, yüksüz demek değil
Pozitif ve negatif yük sayısı eşit olan cisme nötr cisim denir. Masandaki silginin içinde de sayısız yük vardır; sayıları eşit olduğu için birbirini dengeler. Nötr cisim yüksüz değildir.
İtme mi, çekme mi?
Aynı cins yükler birbirini iter, zıt cins yükler çeker. Yüklü cisim nötr cismi de çeker; iki nötr cisim ise etkileşmez. Bu yüzden iten iki cisim kesinlikle aynı cins yüklüdür, çeken iki cisimden biri nötr de olabilir.
Elektroskop
Elektroskop, cismin yüklü olup olmadığını ve yükünün cinsini anlamaya yarayan araçtır. Metal topuz, iletken çubuk ve cam kap içindeki iki ince metal yapraktan oluşur.
Elektroskop yüklenince yapraklar aynı cins yük taşır ve birbirini iterek açılır. Nötr elektroskopa yüklü cisim yaklaştırınca da yapraklar açılır; nötr cisim yaklaştırınca değişiklik olmaz.
Nasıl sorulurAsılı cisimlerin itme-çekme gözlemleri ya da yük sayıları verilir; “kesinlikle” doğru olan yargı sorulur.
TuzakEşit yüklü cismi “yüksüz” saymak, çekmeyi görünce nötr ihtimalini unutmak.
İpucuÖnce birbirini iten çifti bul; yükü kesin bilinen yer orasıdır.
▭Boşluk doldurma
Ali'nin tarağı saçından elektron aldı; tarak artık yüklüdür. Masadaki silginin pozitif ve negatif yük sayısı eşit; silgi bir cisimdir. İple asılı iki balon birbirini itiyorsa yükleri cinstir.
?Soru çöz gözlemden sonuç
Deniz'in yalıtkan iplerle astığı toplardan pozitif yüklü K, L'yi itiyor; L ise M'yi çekiyor.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?