Yapı işleri: koordinatör, sağlık ve güvenlik planı ve ön bildirim
İş Güvenliği (İSG) · Teknik güvenlik · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği'ne göre sağlık ve güvenlik koordinatörü ne zaman görevlendirilir? Sağlık ve güvenlik planı ve ön bildirim nedir, hangi işlerde zorunludur?
Kısa cevap: Aynı yapı alanında birden fazla işveren ya da alt işveren varsa işveren veya proje sorumlusu sağlık ve güvenlik koordinatörü görevlendirir. Sağlık ve güvenlik planı yapı işine başlamadan, hazırlık aşamasında hazırlanır. İş 30 işgününden fazla sürecek ve devamlı 20'den fazla çalışan bulunacaksa ya da iş 500 yevmiyeyi aşacaksa, işe başlamadan önce il müdürlüğüne ön bildirim verilir.Bir hastane inşaatında kaba yapıyı, elektriği ve asansörü üç ayrı firma yapıyor; vinç hepsinin üstünden geçiyor ve kimin kime haber vereceği belirsiz.
Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği (2013) kazı, inşa, montaj, tadilat, söküm, yıkım, bakım ve boya gibi Ek-1'de sayılan bütün yapı işlerine uygulanır; maden işyerleri kapsam dışıdır. Yapı alanının asıl sorunu eşgüdümdür: aynı alanda birbirini etkileyen birçok işveren çalışır. Yönetmelik bu yüzden üç araç getirir.
Koordinatör, plan, dosya
Aynı yapı alanında birden fazla işveren ya da alt işveren varsa işveren ya da proje sorumlusu bir veya daha fazla sağlık ve güvenlik koordinatörü görevlendirir (md.8/1). Ön bildirim gerektirmeyen ve Ek-2'deki özel riskleri (toprak altında kalma, yüksekten düşme, yüksek gerilim hattı yakını, patlayıcı kullanımı, tünel, keson) içermeyen işte koordinatör görevlendirilmeyebilir. Hazırlık aşamasındaki koordinatör sağlık ve güvenlik planını hazırlar ya da hazırlatır ve projeden sonra bakım, tadilat ve yıkımda da kullanılacak sağlık ve güvenlik dosyasını oluşturur (md.10). Uygulama aşamasındaki koordinatör işverenler arasında eşgüdüm kurar, planı ilerlemeye göre günceller ve yetkisiz kişilerin alana girmesini önler (md.11). Koordinatör görevlendirmek işverenin ve alt işverenlerin sorumluluğunu kaldırmaz (md.6).
Sağlık ve güvenlik planı, riskleri, alınacak önlemleri, işlerin ne zaman ve kimce yapılacağını ve işverenler arası eşgüdümü belirleyen plandır; yapı işine başlamadan önce, projenin hazırlık aşamasında hazırlanır (md.4, md.8/2).
Ön bildirim
İşveren ya da proje sorumlusu şu durumlarda yapı işine başlamadan önce Ek-3'teki bilgileri (adres, işveren, koordinatörler, başlama tarihi, süre, azami çalışan sayısı, yükleniciler) Bakanlığın il müdürlüğüne bildirir; aynı bilgiler alanda görünür bir levhaya yazılır (md.8/4-5):
Hangi işlerde ön bildirim gerekir? (a) 25 çalışan, 20 işgünü; (b) 12 çalışan, 40 işgünü; (c) 25 çalışan, 22 işgünü.
- (a) 20 gün ≤ 30; 25 × 20 = 500, 500'ü aşmıyor → gerekmez
- (b) 40 gün > 30 ama 12 ≤ 20; 12 × 40 = 480 → gerekmez
- (c) 25 × 22 = 550 > 500 → gerekir (süre kısa olsa da)
Cevap: yalnız (c). İki yol bağımsızdır; birinin sağlanması yeter.
Nasıl sorulurKoordinatörün hangi durumda görevlendirileceği, hazırlık ve uygulama aşaması görevleri, ön bildirim eşikleri ve kısa yevmiye hesabı sorulur.
TuzakTam 500 yevmiyelik ya da tam 30 günlük işi bildirime tabi saymaktır; yönetmelik “fazla” der. İkinci tuzak, iki koşulu birleştirmektir: 500 yevmiyeyi aşan iş, 30 günden kısa sürse de bildirilir. Üçüncüsü, koordinatörün işverenin sorumluluğunu devraldığını sanmaktır.
✎Boşluk doldurma ön bildirim
Yapı işi işgününden fazla sürecek ve devamlı olarak 20'den fazla çalışan bulunacaksa ya da iş yevmiyeden fazlaysa ön bildirim verilir. 21 çalışanın 25 işgünü çalışacağı bir işin büyüklüğü yevmiyedir.
?Soru çöz
Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği'ne göre aşağıdaki yapı işlerinden hangisinde, işe başlamadan önce il müdürlüğüne ön bildirim verilmesi zorunludur?