KKD'nin yeri: son çare, ücretsiz ve uygulamalı eğitimle
İş Güvenliği (İSG) · Yönetim ve korunma · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKontrol hiyerarşisi nedir? Ortadan kaldırma, ikame, mühendislik önlemleri, idari önlemler ve KKD sıralaması neden önemlidir?Bağlantılı konudan (İSG yönetim sistemleri ve korunma). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Kontrol hiyerarşisi önlemleri etkinliğine göre sıralar: önce tehlikeyi ortadan kaldır, olmuyorsa daha az tehlikeli olanla değiştir (ikame), sonra mühendislik önlemleriyle kişiyi tehlikeden ayır, ardından idari önlemlerle çalışma biçimini düzenle; KKD en son çaredir. Üstteki basamaklar insan davranışına daha az bağlıdır. 6331 md.5 de toplu korunmayı kişisel korunmanın önüne koyar.
✎Konu anlatımı
KKD ne zaman kullanılır? KKD Kullanımı Yönetmeliği'ne göre işverenin ve çalışanın yükümlülükleri nelerdir?
Kısa cevap: Kişisel koruyucu donanım (KKD), riskler toplu korunma sağlayan teknik önlemlerle ya da iş organizasyonuyla önlenemediğinde veya yeterince sınırlandırılamadığında kullanılır. İşveren KKD'yi risk değerlendirmesine göre seçer, CE işaretli ve Türkçe kılavuzlu olanı ücretsiz verir, uygulamalı eğitim sağlar. Çalışan onu doğru kullanmak, korumak ve arızasını bildirmekle yükümlüdür.Bir taşlama atölyesinde koruyucu gözlükler dolapta, ambalajında durur; çapak bir gün yine birinin gözüne kaçar.
Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.07.2013/28695; kısaca KKD Kullanımı Yönetmeliği), İSG yönetim sistemleri ve korunma sayfasında gördüğümüz kontrol hiyerarşisinin son basamağını kurala çevirir: KKD, riskler toplu korunma teknikleriyle ya da iş organizasyonu ve çalışma yöntemleriyle önlenemediğinde veya tam sınırlandırılamadığında kullanılır; işveren toplu korunmaya öncelik verir (md.5).
İşverenin yükümlülükleri
- KKD'yi risk değerlendirmesine göre belirler ve seçer; KKD'nin bir parçası değişirse değerlendirmeyi yeniler (md.7).
- KKD kendisi ek risk yaratmaz, işyeri koşullarına, kullananın ergonomik ihtiyacına ve sağlık durumuna uyar, ayarlanınca tam oturur; CE işareti ve Türkçe kullanım kılavuzu bulunur (md.6/1-a).
- Aynı anda birden fazla KKD gerekiyorsa birbirinin korumasını bozmayanlar seçilir (md.6/1-b).
- KKD işveren tarafından ücretsiz verilir; bakımı, onarımı ve periyodik kontrolü yapılır, hijyenik saklanır, kolay erişilecek yerde ve yeterli sayıda bulunur.
- Çalışan hangi riske karşı kullanacağı konusunda bilgilendirilir ve uygulamalı eğitim alır; tek kişilik KKD zorunlu hâlde başkasınca kullanılacaksa hijyen önlemi alınır.
- Hangi KKD'nin kullanılacağı belirlenirken destek elemanları ile çalışan temsilcilerinin görüşü önceden alınır (md.10/2).
Çalışan KKD'yi aldığı eğitime ve talimata göre doğru kullanmak, korumak ve uygun yerde saklamakla yükümlüdür. Gördüğü arızayı işverene bildirir; arızalı KKD giderilip kontrol edilmeden kullanılmaz ve her KKD her kullanımdan önce kontrol edilir (md.8).
Yönetmelik sıradan iş elbisesini ve üniformayı, spor ekipmanını ve gaz dedektörü gibi riski saptayıp uyaran taşınabilir cihazları kapsamaz (md.2/2).
Ek bilgi: kapsam dışındaki donanımların tam listesi
Sağlık ve güvenlik için yapılmamış sıradan iş elbiseleri ve üniformalar; afet ve acil durum birimlerinin müdahale ekipmanı; silahlı kuvvetler, kolluk ve istihbarat gibi kamu düzeni kurumlarının kişisel koruyucuları; kara taşımacılığında kullanılan koruyucular; spor ekipmanı; nefsi müdafaa ya da caydırma ekipmanı; riskleri ve istenmeyen durumları saptayıp uyaran taşınabilir cihazlar. Yönetmeliğin ekleri bir risk belirleme tablosu (Ek-1), KKD listesi (Ek-2) ve KKD gerektiren işler listesi (Ek-3) içerir.
Nasıl sorulurYönetmelikten birebir kural, çoğu zaman “hangisi yanlıştır” kalıbıyla sorulur.
TuzakKKD bedelinin çalışandan alınabileceğini ya da eğitimin broşür dağıtarak verilebileceğini sanmaktır: KKD ücretsizdir, eğitim uygulamalıdır. İkinci tuzak, gaz dedektörünü KKD saymaktır; riski saptayan taşınabilir cihazlar yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
↕Sıralama KKD seçimi
- Seçilecek ürünün özelliklerini bu tanımla karşılaştırmak
- Çalışanın KKD'yi her kullanımdan önce kontrol etmesi
- Başka yöntemlerle önlenemeyen riskleri analiz etmek
- KKD'yi ücretsiz verip uygulamalı eğitim sağlamak
- Bu risklere karşı etkili olacak KKD özelliklerini tanımlamak
?Soru çöz
Aşağıdakilerden hangisi KKD Kullanımı Yönetmeliği'nin kapsamı dışında kalır?