İSG yönetim sistemi: PUKÖ döngüsüyle sürekli iyileştirme
İş Güvenliği (İSG) · Yönetim ve korunma · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaRisk değerlendirmesi nedir, hangi adımlardan oluşur? Tehlike ile risk arasındaki fark nedir?Bağlantılı konudan (Risk değerlendirme yöntemleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Tehlike, zarar verme potansiyelidir; risk, bu potansiyelin zarara dönüşme ihtimalidir ve yöntemler onu olasılık ile şiddetin birleşimi olarak ölçer. Risk değerlendirmesi tehlikeleri tanımlar, riskleri analiz edip derecelendirir ve kontrol tedbirlerine karar verir. Süreç tanımla, analiz et, değerlendir, kontrol et, izle adımlarıyla döner; tedbirden sonra risk yeniden puanlanır.
✎Konu anlatımı
İSG yönetim sistemi nedir? PUKÖ (Planla-Uygula-Kontrol et-Önlem al) döngüsü nasıl işler?
Kısa cevap: İSG yönetim sistemi, sağlık ve güvenlik çalışmalarını tek tek önlemler olmaktan çıkarır; politika, planlama, uygulama, izleme ve iyileştirme halkalarından oluşan bir düzene bağlar. Temelinde PUKÖ döngüsü vardır: Planla, Uygula, Kontrol et, Önlem al. Döngü kapanınca daha yüksek bir seviyeden yeniden başlar; amaç sürekli iyileştirmedir.Bir OSGB'nin hizmet verdiği iki fabrikada da yangın tüpleri yerinde, risk değerlendirmesi dosyası rafta; ama birinde aynı eksikler her denetimde yeniden çıkıyor.
Fark çoğu zaman önlemlerin kendisinde değil, düzenindedir. Önlemleri tek tek almak bir şeydir; kimin neyi ne zaman yapacağını, sonucun nasıl ölçüleceğini ve eksiğin nasıl kapatılacağını birbirine bağlamak başka. İSG yönetim sistemi budur: sağlık ve güvenliği, üretim ya da kalite nasıl yönetiliyorsa öyle yöneten, belgeli ve tekrarlanabilir bir düzen.
PUKÖ döngüsü
Sistemin motoru, Deming'in yaygınlaştırdığı PUKÖ döngüsüdür (İngilizcesi PDCA). Planla aşamasında politika belirlenir, tehlikeler ve yasal şartlar tanımlanır, hedefler konur. Uygula aşamasında kaynak, eğitim ve operasyonel kontroller devreye girer. Kontrol et aşamasında performans ölçülür, iç denetim yapılır, kazalar incelenir. Önlem al aşamasında sapmalar düzeltilir ve sistem iyileştirilir.
Risk değerlendirme yöntemleri sayfasında gördüğümüz risk yönetimi döngüsü de aynı mantıkla döner: tanımla ve analiz et (planla), tedbiri uygula (uygula), yeniden puanla ve izle (kontrol et, önlem al).
ILO'nun beş öğesi
ILO'nun 2001'de yayımladığı İSG Yönetim Sistemleri Rehberi (ILO-OSH 2001) bir sistemin beş öğesini sayar: politika, organizasyon, planlama ve uygulama, değerlendirme, iyileştirme eylemleri. 6331 işverenden belgeli bir yönetim sistemi ya da sertifika istemez. Ama istediklerinin çoğu (önleme politikası, risk değerlendirmesi, eğitim, kurul, kayıt, kaza incelemesi) bir yönetim sisteminin parçalarıdır; sistem onları birbirine bağlar.
Nasıl sorulurBir faaliyetin PUKÖ'nün hangi aşamasına ait olduğu ya da yönetim sisteminin öğeleri sorulur.
Tuzak“Kontrol et” ile “Önlem al”ı karıştırmaktır: iç denetim ve ölçüm kontroldür, bulunan sapmayı gidermek önlemdir. İkinci tuzak, 6331'in sertifikalı bir yönetim sistemini zorunlu tuttuğunu sanmaktır.
↕Sıralama PUKÖ adımları
- Hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını iç denetimle ölçmek
- İSG politikasını ve yıllık hedefleri belirlemek
- Denetimde bulunan eksikler için düzeltici faaliyet başlatmak
- Çalışanları eğitip talimatları uygulamaya koymak
?Soru çöz
Bir işyerinde yıllık iç denetim yapılması ve kaza istatistiklerinin hedeflerle karşılaştırılması PUKÖ döngüsünün hangi aşamasıdır?