Finansal yönetimin amacı, temel kararları ve vekâlet sorunu
İşletme · Finansal Yönetim · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaİşletmelerin hukuki türleri nelerdir? Kollektif, komandit, anonim, limited şirket ve kooperatif arasındaki farklar nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İşletmenin temel kavramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Hukuki biçime göre işletmeler tek kişilik şahıs işletmesi, adi ortaklık ve ticaret şirketleridir. 6102 sayılı TTK'ye (m.124) göre ticaret şirketleri kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatiftir; kollektif ve komandit şahıs şirketi, anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit sermaye şirketidir. Kollektifte ortaklar sınırsız sorumludur; anonim ve limitedde ortak yalnız taahhüt ettiği sermaye payıyla sorumludur.
Hukuki türler: şahıs, ortaklık, şirket
✎Konu anlatımı
Finansal yönetimin amacı nedir? Kâr maksimizasyonu ile değer maksimizasyonu arasındaki fark nedir? Finansal yöneticinin temel kararları ve vekâlet sorunu nedir?
Kısa cevap: Finansal yönetim işletmenin fon ihtiyacını belirleyip en uygun kaynaktan sağlamak ve etkin kullanmaktır. Çağdaş amaç kâr değil, pay sahiplerinin servetini, yani firma değerini en yüksek düzeye çıkarmaktır; çünkü kâr ölçütü zamanı, riski ve nakit akışını dikkate almaz. Finansal yönetici yatırım, finansman ve kâr payı kararları verir; yönetici ile ortak arasındaki çıkar çatışmasına vekâlet sorunu denir.Bir mobilya şirketinin iki yöneticisi tartışıyor. Biri “bu yıl kârı en yükseğe çıkaralım, bakımı ve eğitimi gelecek yıla erteleyelim” diyor. Öteki “bu yılın kârı değil, şirketin beş yıl sonraki değeri önemli” diye itiraz ediyor. Ortaklar hangisinden yana olmalı?
İşletmenin temel kavramları sayfasında gördüğümüz işletme amaçları arasında kâr ve değer yan yanaydı. Finans bu ikisini ayırır. Kâr maksimizasyonu üç noktada yetersizdir: bugün kazanılan bir lira ile beş yıl sonra kazanılacak bir lirayı eşit sayar (zaman), aynı kârı getiren riskli ve güvenli projeyi ayırt etmez (risk) ve muhasebe kârını esas alır, oysa ortaklar nakitle kâr payı alır. Değer maksimizasyonu bu üçünü birlikte gözetir: beklenen nakit akışlarının riske göre iskonto edilmiş toplamı. Halka açık şirkette bunun göstergesi pay senedinin piyasa fiyatıdır.
| Karar | Sorusu | Bilançodaki yeri |
|---|---|---|
| Yatırım kararı | Fon hangi varlıklara bağlanacak? (makine, stok, yeni fabrika) | Aktif (varlıklar) |
| Finansman kararı | Fon nereden, hangi bileşimle bulunacak? (kredi, tahvil, ortaklardan sermaye) | Pasif (kaynaklar) |
| Kâr payı kararı | Kârın ne kadarı dağıtılacak, ne kadarı işletmede bırakılacak? | Özkaynak |
Vekâlet (asil-vekil) sorunu
İşletmenin temel kavramları sayfasında gördüğümüz anonim şirkette ortaklar şirketi çoğu zaman kendileri yönetmez; yönetimi profesyonel yöneticilere bırakır. Ortak asil, yönetici vekildir. Yönetici kendi çıkarını (prim, makam, iş güvencesi) ortağın servetinin önüne koyarsa vekâlet sorunu doğar. Bunu sınırlamanın bedeline vekâlet maliyeti denir: bağımsız denetim gibi izleme giderleri, yöneticinin ödülünü pay senedinin değerine bağlayan teşvikler (hisse opsiyonu) ve bütün önlemlere karşın kalan değer kaybı. Benzer bir çatışma ortaklarla kreditörler arasında da çıkabilir: borçla aşırı riskli projeye girmek kazancı ortağa, olası zararı kreditöre yükler.
Nasıl sorulurKâr maksimizasyonunun eleştirileri öncüllerle, ya da bir yöneticinin davranışı anlatılıp vekâlet sorunu sorulur; bir karar verilip üç karardan hangisine girdiği istenir.
TuzakDeğer maksimizasyonunu “en yüksek muhasebe kârı” diye tanımlayan şık. İkinci tuzak, tahvil ihracını yatırım kararı saymaktır; fon bulmak finansman kararıdır.
⇄Bilgi eşleştirme hangi karar?
?Soru çöz
Bir anonim şirketin genel müdürünün yıllık primi o yılın muhasebe kârına bağlıdır. Genel müdür, şirkete uzun vadede değer katacak Ar-Ge harcamalarını keserek yıllık kârı yükseltmiş, ancak şirketin pay senedi fiyatı düşmüştür. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?