Yöneltme ve örgütsel iletişim: süreç, yönler, dedikodu zinciri
İşletme · İşletme Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaTaylor'ın bilimsel yönetim ilkeleri nelerdir? Gilbreth, Gantt ve Emerson bilimsel yönetime ne kattı?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Yönetim düşüncesinin gelişimi). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Bilimsel yönetim, Frederick W. Taylor'ın öncülüğünde işi zaman ve hareket etüdüyle inceleyip her iş için tek en iyi yöntemi bulmayı amaçlayan klasik yaklaşımdır. Taylor işçinin bilimsel seçimini, eğitimini, planlamanın yönetime verilmesini ve verime göre ücreti savundu. Gilbreth'ler hareket etüdünü, Gantt çizelgesini ve prim sistemini, Emerson verimlilik ilkelerini ekledi.
✎Konu anlatımı
Örgütsel iletişim süreci nasıl işler? İletişimin yönleri ve dedikodu zinciri türleri nelerdir?
Kısa cevap: Yöneltme, çalışanları örgüt amaçlarına doğru harekete geçirmektir; iletişim, liderlik ve motivasyonla yapılır. İletişim sürecinde kaynak mesajı kodlar, kanaldan gönderir, alıcı kodu açar ve geri bildirim verir; gürültü her aşamayı bozabilir. Formal iletişim aşağı, yukarı, yatay ve çapraz yönde akar. İnformal iletişimin kanalı dedikodu zinciridir; en yaygın biçimi küme (salkım) zinciridir.Bir belediyenin fen işleri müdürü “asfalt çalışması cumartesiye kaydı” diye e-posta atar. Ekipler cuma sabahı sahaya çıkar; e-posta okunmamış, ama kantindeki söylenti herkese çoktan ulaşmıştır.
Planlanan ve örgütlenen işi yürütmek için insanları harekete geçirmek gerekir. Fayol'un “emir-komuta” dediği bu fonksiyona bugün yöneltme denir. Yöneltmenin üç aracı iletişim, liderlik ve motivasyondur.
İletişim süreci
Kaynak (gönderici) iletmek istediği düşünceyi sözcük, sayı ya da işarete çevirir: kodlama. Ortaya çıkan mesaj bir kanalla (toplantı, e-posta, yazı) iletilir. Alıcı mesajı yorumlar: kod açma. Alıcının tepkisi kaynağa döner: geri bildirim. Geri bildirim yoksa iletişim tek yönlüdür ve anlaşılıp anlaşılmadığı bilinmez. Süreci bozan her şeye gürültü denir: ses, dikkat dağınıklığı, yanlış kanal. Girişteki e-posta kodlandı ve gönderildi, ama kod açma ve geri bildirim gerçekleşmedi.
İletişimin yönleri
| Yön | Kimden kime? | Örnek |
|---|---|---|
| Aşağı doğru | Üstten asta | Talimat, görev tanımı, politika |
| Yukarı doğru | Asttan üste | Rapor, öneri, şikâyet |
| Yatay | Aynı kademede, farklı birimler arasında | İki şefin iş planını eşgüdümlemesi |
| Çapraz (diyagonal) | Farklı birim ve farklı kademe arasında | Muhasebe şefinin satış müdürüne doğrudan yazması |
Yönetim düşüncesinin gelişimi sayfasında gördüğümüz Fayol köprüsü, kademeler zincirini dolaşmadan kurulan yatay iletişimin ilk formülüydü.
İnformal iletişim ve engeller
Resmî kanalların dışında çalışanların kendiliğinden kurduğu iletişim ağına dedikodu zinciri denir. Hızlıdır ve iletilen bilginin büyük kısmı çoğu zaman doğrudur; ama söylenti de taşır. Dört biçimi ayrılır: tek zincir (bilgi kişiden kişiye sırayla geçer), dedikodu zinciri (bir kişi herkese anlatır), olasılık zinciri (rastgele kişilere) ve en yaygın olan küme (salkım) zinciri (bir kişi seçtiği birkaç kişiye, onlardan bazıları başkalarına). İletişimin başlıca engelleri: algının seçici olması, bilginin üste giderken süzülmesi (filtreleme), bilgi aşırı yükü, kademe ve statü farkı, aynı sözcüğe farklı anlam yüklenmesi.
Nasıl sorulurİletişimin bir aşaması tarif edilip adı sorulur; ya da bir örnek verilip iletişimin yönü istenir.
TuzakFarklı birimden ve farklı kademeden iki kişinin yazışmasını “yatay” saymak; kademe de farklıysa çaprazdır. İkinci tuzak, dedikodu zincirinin en yaygın biçimini “tek zincir” sanmak.
Sınavda işaretlebilginin üste giderken hoşa gidecek biçimde süzülmesi filtrelemedir.
↕Sıralama iletişim süreci
- Duyurunun kurumun iç yazışma sistemiyle gönderilmesi
- Müdürün çalışma saatlerinin değişeceğini duyurmaya karar vermesi
- Şeflerin “anlaşıldı, ekip planı hazırlanıyor” diye cevap yazması
- Müdürün kararı kısa ve açık bir duyuru metnine dökmesi
- Şeflerin duyuruyu okuyup kendi ekipleri için ne anlama geldiğini yorumlaması
?Soru çöz
Bir hastanede satın alma biriminde çalışan bir memur, bir ihale dosyasındaki eksiklik hakkında amirlerine danışmadan doğrudan başhekim yardımcısına yazı göndermiştir. Bu iletişimin yönü aşağıdakilerden hangisidir?