İnsan kaynakları yönetimi: işlevler, İK planlaması ve iş analizi
İşletme · İşletme Yönetimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
İnsan kaynakları yönetiminin işlevleri nelerdir? İş analizi, iş tanımı ve iş gerekleri nedir?
Kısa cevap: İnsan kaynakları yönetimi (İKY), örgütün ihtiyaç duyduğu insanları planlama, bulma, seçme, eğitme, değerleme, ücretlendirme ve elde tutma işlevlerini yürütür. Hepsinin temeli iş analizidir: bir işin görevlerini anlatan iş tanımı ile o işi yapacak kişide aranan nitelikleri sıralayan iş gerekleri bu analizden çıkar.Bir belediye şirketi yeni bir atık ayrıştırma tesisi açıyor ve kırk kişiye ihtiyacı var. Hangi işlerin, hangi bilgi ve deneyimle yapılacağını yazmadan ne ilan metni hazırlayabilir ne de mülakatta ne soracağını bilir.
Eskiden “personel yönetimi” denen bu alan, özlük işlerini yürüten bir kayıt biriminden üst yönetimin stratejik ortağına dönüştü. İnsan, kopyalanması en zor kaynak sayıldığı için İKY artık rekabet stratejisinin parçasıdır. Başlıca işlevleri: İK planlaması, iş analizi, bulma ve seçme, işe alıştırma, eğitim ve geliştirme, performans değerleme, iş değerlemesi ve ücret, kariyer yönetimi, iş sağlığı ve çalışma ilişkileri.
İK planlaması
İK planlaması, gelecekte kaç kişiye ve hangi niteliklere ihtiyaç olacağını (talep) mevcut personel, emeklilik ve ayrılmalardan doğacak arzla karşılaştırır. Açık çıkarsa bulma süreci başlar; fazla çıkarsa yeni alım dondurulur, personel başka birimlere kaydırılır ya da erken emeklilik özendirilir.
İş analizi ve ürünleri
Planlama, karar ve örgütleme sayfasında gördüğümüz örgütleme, işi görevlere bölüp kişilere dağıtıyordu. İş analizi bu görevlerin her birini ayrıntılı inceler: gözlem, görüşme, anket ve iş günlükleri gibi yöntemlerle işin ne olduğu, nasıl ve hangi koşullarda yapıldığı derlenir.
| İş tanımı | İş gerekleri (iş şartnamesi) | |
|---|---|---|
| Odak | İş | İşi yapacak kişi |
| İçerik | Görevler, yetki ve sorumluluklar, bağlı olunan amir, çalışma koşulları | Eğitim, deneyim, beceri, yetenek, fiziksel ve kişisel nitelikler |
| Kullanıldığı yer | İş değerlemesi, performans standartları, oryantasyon | İlan metni, seçme ölçütleri, eğitim ihtiyacı |
Nasıl sorulurBir belge parçası verilip iş tanımı mı iş gerekleri mi olduğu sorulur; ya da İKY işlevleri bir vaka üzerinden eşleştirilir.
Tuzak“lisans mezunu, iki yıl deneyimli” gibi kişi niteliklerini iş tanımına yazmak; bunlar iş gerekleridir. İkinci tuzak, iş analizini çalışanın başarısını ölçmek sanmaktır; o performans değerlemedir.
✎Boşluk doldurma iş analizi
Bir kütüphanede “katalog memuru” işini gözlem ve görüşmeyle ayrıntılı inceleyen sürece denir. Bu incelemeden çıkan, “kitapları sınıflar, kayıt sistemine girer, okuyucuya yardım eder” diye yazılan belge , “bilgi ve belge yönetimi mezunu, katalog yazılımı bilen” diye yazılan belge ise olarak adlandırılır.
?Soru çöz
Bir devlet hastanesinin yoğun bakım hemşiresi kadrosu için hazırladığı belgede “hemşirelik lisans mezunu olmak, en az iki yıl yoğun bakım deneyimi bulunmak, vardiyalı çalışmaya sağlık yönünden uygun olmak” ifadeleri yer almaktadır. Bu belge aşağıdakilerden hangisidir?