Kalite nedir? Tanımlar ve Garvin'in sekiz boyutu
İşletme · Üretim Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Kalite nedir? Garvin'in sekiz kalite boyutu nelerdir, tasarım kalitesi ile uygunluk kalitesi arasındaki fark nedir?
Kısa cevap: Kalite, bir mal ya da hizmetin müşterinin açık ve örtük beklentilerini karşılama derecesidir. Juran kaliteyi kullanıma (amaca) uygunluk, Crosby şartlara uygunluk diye tanımlar. Garvin sekiz boyut sayar: performans, özellikler, güvenilirlik, uygunluk, dayanıklılık, hizmet görebilirlik, estetik ve algılanan kalite. Tasarım kalitesi ürünün nasıl düşünüldüğünü, uygunluk kalitesi tasarıma ne kadar uyularak üretildiğini anlatır.Bir beyaz eşya fabrikasında iki ekip aynı buzdolabını inceliyor. Biri rafların ölçüsünü teknik çizimle karşılaştırıyor, öteki dolabın on yıl arızasız çalışıp çalışmayacağına bakıyor. İkisi de “kalite” diyor ama aynı soruyu sormuyor.
Kalitenin tek bir tanımı yoktur; tanım, kime sorulduğuna göre değişir. Üretim mühendisi için kalite şartlara uygunluktur: ölçü tolerans içindeyse ürün kalitelidir (Crosby). Kullanıcı için kalite kullanıma uygunluktur: ürün işini görüyorsa kalitelidir (Juran). Bir de değer bakışı vardır: aynı paraya daha çok şey veren ürün daha kalitelidir. Bugün işletmeler bu bakışları birleştirir ve son sözü müşteriye bırakır.
| Tasarım kalitesi | Uygunluk kalitesi | |
|---|---|---|
| Sorduğu soru | Ürün hangi özelliklerle, hangi düzeyde düşünüldü? | Üretilen ürün bu tasarıma ne kadar uyuyor? |
| Kim belirler? | Pazarlama, Ar-Ge, tasarım | Üretim süreci, kalite kontrol |
| Örnek | Lüks otomobilde deri koltuk, ek hava yastığı | Kapı boşluğunun çizimdeki toleransa uyması |
| Maliyete etkisi | Yükseldikçe maliyet genellikle artar | Yükseldikçe hata maliyeti düşer |
Garvin'in sekiz boyutu
David Garvin, “kaliteli” sözünün aslında birbirinden bağımsız sekiz özelliği kapsadığını gösterdi. Bir ürün birinde çok iyi, ötekinde zayıf olabilir; işletme hangi boyutta öne çıkacağını seçer.
| Boyut | Anlamı | Buzdolabında |
|---|---|---|
| Performans | Temel işlevin yerine getirilme düzeyi | Soğutma gücü, enerji tüketimi |
| Özellikler | Temel işleve eklenen tamamlayıcı nitelikler | Buz makinesi, su pınarı |
| Güvenilirlik | Belirli bir sürede arıza yapmadan çalışma olasılığı | İlk üç yılda arıza çıkmaması |
| Uygunluk | Tasarım ve standartlara uyum | Raf ve conta ölçülerinin çizime uyması |
| Dayanıklılık | Ürünün yenisiyle değiştirilene kadarki kullanım ömrü | On beş yıl kullanılabilmesi |
| Hizmet görebilirlik | Onarımın hızı, kolaylığı, servisin nezaketi | Servisin ertesi gün gelip yarım saatte onarması |
| Estetik | Görünüş, ses, dokunuş; kişiden kişiye değişir | Renk, kapak tasarımı |
| Algılanan kalite | Marka itibarı ve imajından çıkarılan dolaylı yargı | “Bu marka sağlamdır” düşüncesi |
En çok karıştırılan çift güvenilirlik ile dayanıklılıktır. Güvenilirlik “ne sıklıkla bozulur?” sorusuna (arızalar arası ortalama süre), dayanıklılık “toplam kaç yıl dayanır?” sorusuna cevap verir. Sık arızalanıp her seferinde onarılarak yirmi yıl kullanılan bir dolap dayanıklı ama güvenilirliği düşüktür.
Nasıl sorulurKısa bir ürün ya da müşteri yorumu verilip hangi Garvin boyutunu anlattığı sorulur; ya da Juran ve Crosby tanımları eşleştirilir.
Tuzak“sık arızalanmadan çalışması”nı dayanıklılık saymak; o güvenilirliktir. İkinci tuzak, uygunluk boyutunu müşteriye uygunluk sanmak; Garvin'in uygunluğu tasarım ve standartlara uygunluktur.
Sınavda işaretletanımlar karıştırıldığında Juran'ın sözcüğü “kullanım”, Crosby'ninki “şart”tır.
⇄Bilgi eşleştirme hangi kalite boyutu?
?Soru çöz
Bir otomobil üreticisi üst modelini deri koltuk, gelişmiş sürüş destek sistemleri ve ek hava yastıklarıyla tasarlamıştır. Ancak fabrikada üretilen araçların bir bölümünde kapı boşlukları teknik çizimdeki toleransları aşmaktadır. Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?