Üretim planlama ve stok yönetimi: talep tahmini, EOQ, MRP, JIT, çizelgeleme

Ne kadar, ne zaman üretilecek ve ne kadar stok tutulacak? Talep tahmininden ekonomik sipariş miktarına, MRP'den kanbana çözümlü hesaplarla.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
ÜRETİM PLANLAMA · KAVRAM

Üretim planlama kademeleri ve toplu planlama: talebi izlemek mi, düz üretmek mi?

İşletme · Üretim Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTasarım kapasitesi, etkin kapasite ve gerçek çıktı nedir? Kapasite kullanım oranı ve etkinlik oranı nasıl hesaplanır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Üretim sistemleri, kapasite ve tesis). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tasarım kapasitesi ideal koşullarda ulaşılabilecek en yüksek çıktıdır; etkin kapasite bakım, ürün karması gibi kaçınılmaz kısıtlar altında beklenen en yüksek çıktı, gerçek çıktı ise fiilen üretilen miktardır. Kullanım oranı = gerçek çıktı ÷ tasarım kapasitesi, etkinlik oranı = gerçek çıktı ÷ etkin kapasite. Kapasite yastığı, talep dalgalanmasına karşı tutulan yedek kapasitedir.

Kapasite ve oranları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Üretim planlamanın kademeleri nelerdir? Toplu (bütünleşik) üretim planlamasında talebi izleme ve düzeyli üretim stratejileri nedir?

Kısa cevap: Üretim planlama uzun vadeden kısa vadeye iner: kapasite ve tesis kararları, toplu (bütünleşik) plan, ana üretim çizelgesi, malzeme ihtiyaç planlaması (MRP) ve iş çizelgeleme. Toplu planlamada talebi izleme stratejisi üretimi talebe göre değiştirir; düzeyli üretim sabit üretip farkı stokla karşılar; karma strateji ikisini birleştirir.

Bir dondurma fabrikası yazın üç kat fazla satar. Ya yazın işçi alıp kışın çıkaracak ya da bütün yıl aynı hızla üretip kışın soğuk depoyu dolduracak. İkisinin de bir bedeli var.

Üretim sistemleri, kapasite ve tesis sayfasında gördüğümüz kapasite ve tesis yeri kararları birkaç yıllıktır; bu sayfa o kapasitenin nasıl kullanılacağını anlatır. Planlama, ufku kısaldıkça ayrıntılanan bir merdivendir:

Her kademe bir üstündekinin çerçevesi içinde kalır: toplu plan kapasiteyi aşamaz, çizelge ana planı aşamaz.Görsel: Sınav Defteri

Toplu (bütünleşik) planlama

Toplu planlama, ürün ailelerinin (ör. “dondurma” toplamı) orta vadeli üretim, işgücü ve stok düzeyini belirler; Planlama, karar ve örgütleme sayfasında gördüğümüz taktik planın üretimdeki karşılığıdır. Amaç dalgalı talebi en düşük maliyetle karşılamaktır. Araçlar ikiye ayrılır: kapasiteyi ayarlayanlar (işe alma-çıkarma, fazla mesai, geçici işçi, fason, stok) ve talebi etkileyenler (fiyat indirimi, reklam, bekletilen sipariş, ters mevsimli ürün: dondurmacının kışın tatlı üretmesi).

Toplu planlama stratejileri
Talebi izleme (kovalama)Düzeyli üretim
ÜretimHer dönem talep kadarHer dönem sabit (ortalama talep)
Farkı ne karşılar?İşe alma-çıkarma, fazla mesai, fasonStok (düşük talepte birikir, yüksek talepte erir)
Yüksek maliyetİşgücü değişim maliyeti, eğitim, moralStok elde bulundurma maliyeti
Uygun olduğu yerStoklanamayan hizmetler, bozulan ürünStoklanabilen ürün, nitelikli ve pahalı işgücü
Çözümlü örnek

Dört aylık talep sırasıyla 300, 500, 700 ve 500 birimdir; başlangıç stoku yoktur. Düzeyli üretimde aylık üretim kaç birim olur ve stok elde bulundurma maliyeti birim başına aylık 2 TL ise (ay sonu stoku üzerinden) toplam stok maliyeti kaç TL'dir?

  1. Aylık üretim = toplam talep ÷ ay sayısı: (300 + 500 + 700 + 500) ÷ 4 = 500.
  2. Ay sonu stokları: 1. ay 500 − 300 = 200; 2. ay 200 + 500 − 500 = 200; 3. ay 200 + 500 − 700 = 0; 4. ay 0.
  3. Maliyet: (200 + 200) × 2 = 800 TL.

Cevap: aylık 500 birim, 800 TL stok maliyeti

Talebi izleme stratejisi bu stoku hiç taşımaz ama üretimi 300'den 700'e çıkarmak için işçi almak, sonra çıkarmak zorundadır. Hangi stratejinin ucuz olduğu, stok maliyeti ile işgücü değişim maliyetinin karşılaştırmasına bağlıdır; uygulamada çoğu işletme karma strateji kullanır.

Akılda kalsın: Planlama merdiveni: kapasite → toplu plan → ana üretim çizelgesi → MRP → çizelgeleme. Talebi izleme işçiyi, düzeyli üretim stoku oynatır. Stoklanamayan hizmette düzeyli üretim olmaz.
Sınavda

Nasıl sorulurStratejinin araçları öncüllerle sorulur ya da talep tablosundan düzeyli üretim ve stok hesaplanır.

TuzakStok biriktirmeyi talebi izleme aracı saymak; stok düzeyli üretimin tamponudur. İkinci tuzak, ana üretim çizelgesini ürün ailesi düzeyinde sanmak; ürün ailesi toplu planda, tek tek ürün ana üretim çizelgesindedir.

↕Sıralama uzun vadeden kısa vadeye

  1. Hangi parçanın hangi hafta kaç adet sipariş edileceğinin belirlenmesi
  2. Önümüzdeki 12 ay için ürün ailesi bazında üretim ve işgücü düzeyinin belirlenmesi
  3. Bugünkü işlerin hangi makinede hangi sırayla yapılacağının belirlenmesi
  4. İkinci bir fabrika kurulup kurulmayacağına karar verilmesi
  5. Her üründen hangi hafta kaç adet üretileceğinin çizelgelenmesi

?Soru çöz

Çözümlü örnekteki işletme (talep 300, 500, 700, 500) düzeyli üretim uygulayacaktır; fabrikanın normal mesaiyle aylık etkin kapasitesi 450 birimdir. Buna göre aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
I. Aylık üretim 500 birim olur.
II. Plan etkin kapasiteyi her ay 50 birim aşar; fark fazla mesai ya da fason gibi bir kapasite aracıyla kapatılmalıdır.
III. Düşük talepli aylarda stok birikmesi, planın talebi izleme stratejisi olduğunu gösterir.

✓ B. Düzeyli üretim 2.000 ÷ 4 = 500 birimdir (I). Üretim sistemleri, kapasite ve tesis sayfasında gördüğümüz etkin kapasite kaçınılmaz kısıtlar altındaki en yüksek çıktıdır; 500 > 450, açık 50 birim (II). III yanlıştır: stok biriktirip eritmek düzeyli üretimin tamponudur, talebi izleyen işletme stok taşımaz. A kapasite açığını atlar; C ve D III'ü doğru sayar, C ayrıca 500 hesabını reddeder.
ÜRETİM PLANLAMA · HESAP

Talep tahmini: Delphi'den üstel düzeltmeye

İşletme · Üretim Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Talep tahmin yöntemleri nelerdir? Hareketli ortalama ve üstel düzeltme ile talep tahmini nasıl yapılır?

Kısa cevap: Talep tahmini nitel (Delphi, yönetici görüşü, satış gücü birleşimi, tüketici araştırması) ve nicel yöntemlerle yapılır. Nicel yöntemler zaman serisi (basit ve ağırlıklı hareketli ortalama, üstel düzeltme, trend) ve nedensel (regresyon) modellerdir. Üstel düzeltmede yeni tahmin = eski tahmin + α × (gerçekleşen − eski tahmin); hata MAD ile ölçülür.

Bir su şişeleme firması geçmiş dört ayın satışlarına bakıp mayıs için kaç şişe dolduracağına karar vermek zorunda. Az dolum müşteri kaybettirir, fazla dolum depoda yer kaplar.

Toplu plan da ana üretim çizelgesi de bir talep tahmininden başlar. Geçmiş veri yoksa ya da yeni bir ürün söz konusuysa nitel yöntemler, düzenli geçmiş veri varsa nicel yöntemler kullanılır.

Talep tahmin yöntemleri
GrupYöntemNasıl çalışır?
NitelDelphiUzmanlar birbirini görmeden anketle görüş verir; görüşler özetlenip geri gönderilir, birkaç turda uzlaşma aranır
Yönetici görüşü (jüri)Üst yöneticiler bir araya gelip ortak tahmin yapar; hızlı ama baskın kişiden etkilenir
Satış gücü birleşimiHer satış temsilcisi kendi bölgesini tahmin eder, tahminler toplanır
Tüketici araştırmasıAnket ve görüşmelerle müşterinin satın alma niyeti ölçülür
NicelZaman serisiYalnız geçmiş talebe bakar: hareketli ortalama, üstel düzeltme, trend analizi
NedenselTalebi başka değişkenlerle açıklar: regresyon (ör. satış ile sıcaklık, gelir)

Zaman serisi dört bileşene ayrılır: uzun dönemli trend, yıl içinde tekrar eden mevsimsellik, birkaç yıllık ekonomik döngü (konjonktür) ve açıklanamayan rassal dalgalanma.

HO = (son n dönemin talepleri toplamı) ÷ n Ft+1 = Ft + α (At − Ft)F: tahmin, A: gerçekleşen talep, α: düzeltme katsayısı (0 ile 1 arası). α büyüdükçe tahmin son talebe daha hızlı tepki verir.
Çözümlü örnek

Ocak–nisan satışları sırasıyla 120, 140, 130 ve 150 bin şişedir. Mayıs talebini (a) üç aylık basit hareketli ortalamayla, (b) en yeniden eskiye 0,5 · 0,3 · 0,2 ağırlıklı hareketli ortalamayla tahmin ediniz.

  1. Son üç ay: şubat 140, mart 130, nisan 150. Basit HO: (140 + 130 + 150) ÷ 3 = 140.
  2. Ağırlıklı HO: en büyük ağırlık en yeni aya: 0,5 × 150 + 0,3 × 130 + 0,2 × 140 = 75 + 39 + 28 = 142.

Cevap: (a) 140 bin, (b) 142 bin şişe

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Nisan için tahmin 135 bin şişe, gerçekleşen satış 150 bin şişedir. α = 0,2 ile üstel düzeltme kullanılırsa mayıs tahmini kaç bin şişedir?

  1. Tahmin hatası: 150 − 135 = 15.
  2. Hatanın α kadarı tahmine eklenir: 135 + 0,2 × 15 = 138.

Cevap: 138 bin şişe

Tahminin ne kadar iyi olduğu ortalama mutlak sapma ile ölçülür: MAD = Σ|A − F| ÷ n. Mutlak değer alınır, çünkü artı ve eksi hatalar toplanırsa birbirini götürür ve kötü bir tahmin iyi görünür.

Akılda kalsın: Veri yoksa nitel, veri varsa nicel. Delphi = yüz yüze gelmeyen uzmanlar, turlar, geri bildirim. Üstel düzeltme = eski tahmin + α × hata; α büyükse tahmin “sinirli”, küçükse “sakin”.
Sınavda

Nasıl sorulurBir yöntemin tarifi verilip adı sorulur ya da hareketli ortalama ve üstel düzeltmeyle tahmin hesaplanır.

TuzakÜstel düzeltmede hatayı ters yönde almak (135 − 0,2 × 15) ya da hatanın tamamını eklemek. Ağırlıklı ortalamada tuzak, büyük ağırlığı en eski aya vermektir.

Sınavda işaretleDelphi'de uzmanlar bir araya gelmez; bir araya gelen yöneticilerin ortak tahmini jüri yöntemidir.

✎Boşluk doldurma tahmin hesabı

Bir kafenin son üç aydaki kahve satışı 200, 260 ve 230 kilogramdır. Üç aylık basit hareketli ortalamayla gelecek ayın tahmini kilogramdır. Son ay için tahmin 220 kg, gerçekleşen satış 250 kg ise α = 0,3 ile üstel düzeltmede yeni tahmin kilogram olur.

230229250211245

?Soru çöz

Yeni bir elektrikli araç modelinin talebini tahmin etmek isteyen bir işletme, on iki uzmana birbirlerinden habersiz anket göndermiş, cevapları özetleyip yeniden aynı uzmanlara iletmiş ve görüşler birbirine yaklaşana kadar bu süreci tekrarlamıştır. İşletmenin kullandığı yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

✓ D. Birbirini görmeyen uzmanlar, anket turları ve özetlenmiş geri bildirimle uzlaşma Delphi yönteminin tanımıdır. A satış gücü birleşiminde tahmini uzmanlar değil satış temsilcileri kendi bölgeleri için yapar; B hareketli ortalama geçmiş satış verisi ister, yeni üründe yoktur; C regresyon talebi sayısal bir açıklayıcı değişkenle ilişkilendirir, görüş toplamaz.
STOK YÖNETİMİ · KAVRAM

Stok neden tutulur, neye mal olur? Stok maliyetleri ve ABC analizi

İşletme · Üretim Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Stok maliyetleri nelerdir? ABC analizi nedir ve stok kalemleri nasıl sınıflandırılır?

Kısa cevap: Stok; hammadde, yarı mamul, mamul ve yardımcı malzemeden oluşur ve talep belirsizliğine, mevsimselliğe, toplu alımın ucuzluğuna karşı tampon olarak tutulur. Başlıca maliyetler elde bulundurma, sipariş (hazırlık) ve stoksuzluk maliyetidir. ABC analizi kalemleri yıllık kullanım değerine göre sınıflar: az sayıdaki A kalemi değerin büyük kısmını oluşturur ve sıkı denetlenir.

Bir hastane deposunda hem kalp pili hem pamuk var. İkisini de aynı sıklıkta saymak ya ilaç kadar değerli bir zaman kaybıdır ya da pahalı bir ihmal.

Stok türleri ve tutma nedenleri

Stok, ileride kullanılmak üzere elde tutulan maldır: hammadde (un), yarı mamul (yoğrulmuş hamur), mamul (paketli ekmek) ve bakım-onarımda kullanılan yardımcı malzeme. İşletme stok tutar, çünkü talep ve tedarik süresi belirsizdir (güvenlik stoku), toplu sipariş birim maliyeti düşürür (dönem ya da parti stoku), talep mevsimseldir (beklenen talep stoku), mal yoldadır (transit stok) ya da fiyat artışı beklenir (spekülatif stok).

Dört maliyet, iki ters yönlü güç

Stok maliyetleri
MaliyetİçerikSipariş miktarı (Q) artınca
Elde bulundurma (taşıma)Stoka bağlanan paranın faizi (sermaye maliyeti), depo, sigorta, bozulma, eskime, çalınmaArtar (ortalama stok büyür)
Sipariş / hazırlıkSipariş hazırlama, yazışma, nakliye, teslim alma; üretimde makine hazırlık (set-up) maliyetiAzalır (yılda daha az sipariş)
StoksuzlukKaçan satış, bekleyen müşteri, duran üretim hattı, itibar kaybıGenellikle azalır
Satın almaMalın kendi bedeli (birim fiyat × miktar)İndirim yoksa değişmez

Stok yönetiminin bütün hesabı bu tablonun ilk iki satırı arasındaki çekişmedir: büyük siparişle az sipariş verip çok stok taşırsın, küçük siparişle az stok taşıyıp çok sipariş verirsin. Bir sonraki konudaki ekonomik sipariş miktarı tam bu dengeyi bulur.

ABC analizi: her kaleme aynı özen gösterilmez

ABC analizi, kalemleri yıllık kullanım değerine (yıllık miktar × birim fiyat) göre büyükten küçüğe sıralar ve Pareto'nun “az sayıda önemli, çok sayıda önemsiz” ilkesini uygular. Sınıf sınırları kesin değildir; yaygın ölçü şöyledir:

Örnek: bir depodaki 8 kalemin yıllık kullanım değeri (toplam 100.000 TL)
KalemDeğer (TL)PaySınıfKalem payı / değer payı
K1, K250.000 + 25.000%75Akalemlerin %25'i, değerin %75'i
K3, K410.000 + 7.000%17Bkalemlerin %25'i, değerin %17'si
K5–K84.000 + 2.000 + 1.200 + 800%8Ckalemlerin %50'si, değerin %8'i

A kalemleri sık sayılır, siparişleri tek tek hesaplanır, tedarikçisi yakından izlenir; C kalemleri için büyük ve seyrek siparişler, basit denetim (ör. iki kutu sistemi) yeterlidir. Hastanedeki kalp pili A, pamuk C sınıfındadır.

Akılda kalsın: Elde bulundurma maliyeti Q ile artar, sipariş maliyeti Q ile azalır. ABC'de ölçü birim fiyat değil, miktar × fiyat (yıllık kullanım değeri). A: az kalem, çok değer, sıkı denetim.
Sınavda

Nasıl sorulurBir maliyet kalemi verilip hangi stok maliyeti grubuna girdiği sorulur; ABC'de sınıfların özellikleri ya da kısa bir tablodan sınıflama istenir.

TuzakDepo kirasını, sigortayı ya da stoka bağlanan paranın faizini sipariş maliyeti saymak; bunlar elde bulundurma maliyetidir. ABC'de tuzak, sınıflamanın yalnız birim fiyata göre yapıldığını söyleyen şıktır; ucuz ama çok kullanılan bir kalem A olabilir.

⇄Bilgi eşleştirme hangi maliyet?

?Soru çöz

ABC stok analiziyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ C. Sınıflama birim fiyata değil, yıllık kullanım değerine (yıllık miktar × birim fiyat) göre yapılır; ucuz ama yoğun kullanılan bir kalem A olabilir. A, B ve D doğrudur: A sınıfı az kalem-çok değer, C sınıfı basit denetim ve Pareto'nun “az sayıda önemli” ilkesi ABC'nin temelidir.
STOK YÖNETİMİ · HESAP

Ekonomik sipariş miktarı (EOQ): iki maliyetin kesiştiği nokta

İşletme · Üretim Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Ekonomik sipariş miktarı (EOQ) nedir, formülü nasıl uygulanır? EOQ modelinin varsayımları nelerdir?

Kısa cevap: Ekonomik sipariş miktarı (EOQ), yıllık sipariş ve elde bulundurma maliyetlerinin toplamını en küçük yapan miktardır: Q* = √(2DS ÷ H); D yıllık talep, S sipariş başına maliyet, H birim başına yıllık elde bulundurma maliyeti. Q*'da iki maliyet eşittir; model sabit talep ve tedarik süresi, stoksuzluk yok varsayar.

Bir kırtasiye zinciri yılda 4.000 koli fotokopi kâğıdı satıyor. Her siparişin yazışma ve nakliyesi 50 TL, bir kolinin depoda bir yıl durması 10 TL tutuyor. Her seferinde kaç koli ısmarlamalı?

Önceki konudaki çekişme: Q büyürse sipariş sayısı D ÷ Q azalır, ortalama stok Q ÷ 2 büyür (stok her teslimde Q'ya çıkıp düzgünce sıfıra iner). Toplam maliyet iki terimin toplamıdır:

TC = (D ÷ Q) · S + (Q ÷ 2) · H Q* = √(2DS ÷ H)Q*'da (D ÷ Q*) · S = (Q* ÷ 2) · H: yıllık sipariş maliyeti yıllık elde bulundurma maliyetine eşittir. Satın alma bedeli D · P, indirim yoksa Q'dan bağımsız olduğu için karara girmez.
Elde bulundurma doğrusu ile sipariş eğrisinin kesiştiği yer, toplam maliyet eğrisinin dibidir.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Giriş cümlesindeki kırtasiye zinciri için D = 4.000 koli, S = 50 TL, H = 10 TL'dir. Q*, yıllık sipariş sayısı ve toplam stok maliyeti nedir? (Yıl 360 gün.)

  1. Q* = √(2 × 4.000 × 50 ÷ 10) = √40.000 = 200 koli.
  2. Sipariş sayısı 4.000 ÷ 200 = 20; siparişler arası süre 360 ÷ 20 = 18 gün.
  3. Toplam maliyet: 20 × 50 + (200 ÷ 2) × 10 = 1.000 + 1.000 = 2.000 TL. İki terimin eşit çıkması hesabın sağlamasıdır.

Cevap: 200 koli, yılda 20 sipariş, 2.000 TL

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Yıllık talep 3.600 birim, sipariş başına maliyet 100 TL, birim fiyat 40 TL'dir. Elde bulundurma maliyeti birim fiyatın yıllık %20'sidir. Ekonomik sipariş miktarı kaçtır?

  1. H yüzde olarak verilmiş; önce TL'ye çevir: H = 0,20 × 40 = 8 TL.
  2. Q* = √(2 × 3.600 × 100 ÷ 8) = √90.000 = 300.
  3. Yılda 3.600 ÷ 300 = 12 sipariş, yani ayda bir.

Cevap: 300 birim

Varsayımlar ve duyarlılık

Varsayımlar: talep sabit ve bilinir, tedarik süresi sabit, teslim tek seferde, stoksuzluk ve miktar indirimi yok. Q* karekökle değişir: talep 4 katına çıkarsa Q* 2 katına çıkar, H 4 katına çıkarsa Q* yarıya iner.

Ek bilgi: ekonomik üretim miktarı (EPQ)

Mal bir defada gelmeyip işletmenin kendi hattında günlük p hızıyla üretilirken günlük d hızıyla tüketiliyorsa stok hiçbir zaman Q'ya çıkmaz. Bu durumda Q* = √(2DS ÷ (H(1 − d ÷ p))) kullanılır; S burada makine hazırlık maliyetidir. Üretim hızı tüketim hızına yaklaştıkça ekonomik parti büyür.

Akılda kalsın: Q* = √(2·D·S ÷ H): talep ve sipariş maliyeti partiyi büyütür, elde bulundurma maliyeti küçültür. Q*'da sipariş maliyeti = elde bulundurma maliyeti. Karekök yüzünden etki yarı güçte: talep ×4 → Q* ×2.
Sınavda

Nasıl sorulurD, S, H verilip Q*, sipariş sayısı, siparişler arası süre ya da toplam maliyet istenir; H bazen birim fiyatın yüzdesidir.

TuzakH'yi yüzdeyken koymak, karekökü unutmak, ortalama stoku Q ÷ 2 almamak ya da Q*'ın D ve S ile aynı oranda değiştiğini sanmak.

Sınavda işaretleEOQ'da satın alma bedeli karara girmez, miktar indirimi yoksa.

✎Boşluk doldurma EOQ hesabı

Bir eczane deposunda bir ürünün yıllık talebi 8.000 kutu, sipariş başına maliyet 10 TL, kutu başına yıllık elde bulundurma maliyeti 4 TL'dir. Ekonomik sipariş miktarı kutudur ve depo yılda kez sipariş verir.

2004040020283

?Soru çöz

Bir hırdavat deposunda yıllık talep 2.500 birim, sipariş başına maliyet 50 TL, birim başına yıllık elde bulundurma maliyeti 4 TL'dir. Nakliye zammıyla sipariş başına maliyet 450 TL'ye çıkarsa ekonomik sipariş miktarı kaç birim olur?

✓ A. √(2 × 2.500 × 450 ÷ 4) = √562.500 = 750. Sağlama: eski Q* √62.500 = 250; S 9 katına çıktı, Q* √9 = 3 katına çıkar. B karekökü unutup 9 katlık artışı doğrudan yansıtır (250 × 9); C eski miktardır, sipariş maliyetinin partiyi etkilemediğini sanar; D S ile Q* arasında ters ilişki kurar (250 ÷ 3), oysa ters ilişki H iledir.
STOK YÖNETİMİ · HESAP

Ne zaman sipariş verilir? Yeniden sipariş noktası, güvenlik stoku, Q ve P sistemleri

İşletme · Üretim Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Yeniden sipariş noktası ve güvenlik stoku nasıl hesaplanır? Sabit sipariş miktarı (Q) ve sabit dönem (P) sistemleri arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Yeniden sipariş noktası (YSN), stok o düzeye inince sipariş verilen miktardır: YSN = günlük talep × tedarik süresi + güvenlik stoku. Güvenlik stoku talep ve tedarik süresindeki belirsizliğe karşı tampondur. Sabit sipariş miktarı (Q) sisteminde stok sürekli izlenir ve YSN'de hep aynı miktar ısmarlanır; sabit dönem (P) sisteminde stok belirli aralıklarla sayılır ve hedef düzeye tamamlanır.

Bir akaryakıt istasyonunun tankı günde 40 bin litre boşalıyor ve tanker siparişten 5 gün sonra geliyor. Tank tam boşaldığında telefona sarılırsan 5 gün pompalar kuru kalır.

EOQ “ne kadar” sorusunu cevapladı; bu konu “ne zaman” sorusunu cevaplar. Sipariş, tedarik süresi boyunca tükenecek miktar elde kalmışken verilmelidir. Talep ya da tedarik süresi beklenenden uzun çıkarsa diye üstüne bir güvenlik stoku eklenir.

YSN = d × L + GSd: günlük (dönemlik) talep, L: tedarik süresi (aynı birimle), GS: güvenlik stoku. Talep ve tedarik süresi kesinse GS = 0.
Stok YSN'ye inince sipariş verilir; tedarik süresi boyunca stok erir ve sipariş, güvenlik stokuna dokunmadan gelir.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Günlük talep 40 birim, tedarik süresi 5 gün, güvenlik stoku 60 birimdir. Yeniden sipariş noktası kaçtır?

  1. Tedarik süresince tüketim: 40 × 5 = 200.
  2. Güvenlik stoku eklenir: 200 + 60 = 260.

Cevap: stok 260 birime inince sipariş verilir

İki izleme sistemi

Sabit sipariş miktarı (Q) ve sabit dönem (P) sistemleri
Q sistemi (sürekli gözden geçirme)P sistemi (dönemsel gözden geçirme)
Stok ne zaman kontrol edilir?Her çıkışta, sürekliSabit aralıklarla (ör. 10 günde bir)
Sipariş miktarıSabit (genellikle EOQ)Değişken: hedef düzey − eldeki stok
Sipariş aralığıDeğişkenSabit
Güvenlik stokuDaha az (yalnız L'yi korur)Daha fazla (T + L'yi korur)
Uygun kalemA sınıfı, pahalı kalemlerAynı tedarikçiden toplu alınan, C sınıfı kalemler
Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Aynı kalem P sistemiyle yönetilsin: stok 10 günde bir sayılıyor (T = 10), tedarik süresi 5 gün, günlük talep 40, güvenlik stoku 60, sayımda eldeki stok 250 birim. Kaç birim sipariş verilmelidir?

  1. Hedef düzey, bir sonraki siparişin gelişine kadar olan T + L = 15 günü korur: 40 × 15 + 60 = 660.
  2. Sipariş = hedef − eldeki: 660 − 250 = 410.

Cevap: 410 birim

İki kutu sistemi Q sisteminin en basit hâlidir: malzeme iki kutuda tutulur, birinci kutu bitince sipariş verilir ve ikinci kutu (YSN kadar) tedarik süresince kullanılır.

Akılda kalsın: YSN = tedarik süresince tüketim + güvenlik stoku. Q sisteminde miktar sabit, zaman değişken; P sisteminde zaman sabit, miktar değişken. P sistemi kör kaldığı T + L süresini korumak için daha çok güvenlik stoku ister.
Sınavda

Nasıl sorulurd, L ve güvenlik stoku verilip YSN istenir; ya da Q ve P sistemlerinin özellikleri öncüllerle karşılaştırılır.

TuzakBirimleri karıştırmak (haftalık talep ile günlük tedarik süresini çarpmak) ya da güvenlik stokunu eklemeyi unutmak. İkinci tuzak, P sisteminde sipariş miktarının sabit olduğunu söyleyen öncüldür.

Sınavda işaretleYSN “ne zaman”, EOQ “ne kadar” sorusunun cevabıdır.

✎Boşluk doldurma YSN ve P sistemi

Bir fırın haftada (7 gün) 140 çuval un kullanıyor; tedarik süresi 6 gün, güvenlik stoku 30 çuval. Yeniden sipariş noktası çuvaldır. Fırın P sistemine geçip stoğu 14 günde bir sayarsa ve sayımda 180 çuval bulursa vereceği sipariş çuval olur.

150250870120430

?Soru çöz

Sabit sipariş miktarı (Q) sistemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Stok düzeyi sürekli izlenir.
II. Her siparişte aynı miktar, çoğunlukla ekonomik sipariş miktarı kadar sipariş verilir.
III. Stok yeniden sipariş noktasına indiğinde sipariş verilir.

✓ C. Üçü de Q sisteminin tanımıdır: sürekli izleme (I), sabit miktar (II), YSN'de sipariş (III). A, B ve D birini dışarıda bırakır; arkasındaki yanılgı Q ile P'yi karıştırmaktır: P sisteminde stok belirli aralıklarla sayılır ve miktar sayıma göre değişir.
ÜRETİM PLANLAMA · KARŞILAŞTIRMA

MRP ve tam zamanında üretim: itme ile çekme

İşletme · Üretim Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

MRP (malzeme ihtiyaç planlaması) nasıl çalışır, net ihtiyaç nasıl hesaplanır? Tam zamanında üretim (JIT) ve kanban nedir?

Kısa cevap: MRP, bağımlı talepli parça ve malzemelerin ne zaman, ne kadar sipariş edileceğini ana üretim çizelgesi, ürün ağacı ve stok kayıtlarından hesaplar: net ihtiyaç = brüt ihtiyaç − eldeki stok − planlanmış teslimler; sipariş tedarik süresi kadar öne alınır. Tam zamanında üretim (JIT) ise Toyota kökenli, kanbanla çalışan bir çekme sistemidir; stoku ve israfı en aza indirir.

Bir mobilya atölyesi 5. hafta 100 masa teslim edecek. Masanın talebi müşteriden gelir; ama 400 ayağın talebi hiç kimseden gelmez, masadan türer.

Bağımsız ve bağımlı talep

Masanın talebi pazardan gelir ve tahmin edilir: bağımsız talep. Ayak, tabla, vida gibi parçaların talebi masanın üretim planından hesaplanır: bağımlı talep. EOQ ve YSN bağımsız talep içindir. Bağımlı talebi hesaplayan sisteme malzeme ihtiyaç planlaması (MRP) denir.

MRP'nin üç girdisi vardır: ana üretim çizelgesi (hangi ürün, hangi hafta, kaç adet), ürün ağacı (malzeme listesi: bir üründe hangi parçadan kaç tane) ve stok kayıtları (eldeki stok, yoldaki siparişler, tedarik süreleri).

MRP kaydı: ayak (masa başına 4 ayak; masa montajı 1 hafta, ayak tedarik süresi 2 hafta, eldeki ayak 120)
Hafta12345
Masa teslimi (ana üretim çizelgesi)100
Masa montajına başlama100
Ayak brüt ihtiyacı400
Eldeki stok (hafta başı)1201201201200
Ayak net ihtiyacı280
Ayak sipariş verme280

Okuma sırası: 5. hafta teslim edilecek masaların montajı 1 hafta sürdüğü için 4. hafta başlar; o hafta 100 × 4 = 400 ayak gerekir (brüt). Eldeki 120 düşülür: net 280. Ayak 2 haftada geldiği için sipariş 4 − 2 = 2. hafta verilir. Bu öne alma işlemine tedarik süresi kaydırması denir. Stok satırı hafta başını gösterir: 4. hafta 280 ayak gelir, 400'ü kullanılır, 5. hafta başına 0 kalır. MRP sonra MRP II'ye, oradan bütün işletmeyi tek veri tabanında birleştiren ERP'ye genişledi.

Tam zamanında üretim (JIT)

Toyota'da Taiichi Ohno'nun geliştirdiği tam zamanında üretim, “gereken parçayı, gereken miktarda, gereken anda” ilkesine dayanır. Stoku sorunları örten bir su gibi görür: su çekilince kayalar (arızalar, hatalar, uzun hazırlık süreleri) ortaya çıkar. Araçları: kanban (sonraki istasyonun kullandığı kadarını önceki istasyondan kartla istemesi), küçük partiler, hızlı hazırlık, önleyici bakım, az sayıda güvenilir tedarikçi ve yedi israfın ayıklanması: aşırı üretim, bekleme, taşıma, gereksiz işlem, fazla stok, gereksiz hareket, hatalı ürün.

MRP ile JIT
MRPJIT
Sistem mantığıİtme: plana göre üretilip bir sonraki aşamaya gönderilirÇekme: sonraki aşama istediğinde üretilir
Stoka bakışPlanlı tampon kabul edilirİsraftır, sıfıra yaklaştırılır
En uygun ortamKarmaşık ürün ağacı, değişken talepTekrarlı, dengeli üretim, güvenilir tedarikçi
Akılda kalsın: MRP üçlüsü: ana çizelge + ürün ağacı + stok kaydı. Net = brüt − eldeki − yoldaki; sipariş tedarik süresi kadar geri kaydırılır. MRP iter, JIT çeker; kanban çekmenin kartıdır.
Sınavda

Nasıl sorulurÜrün ağacı ve tedarik süreleri verilip net ihtiyaç ya da sipariş haftası istenir; JIT'in özelliklerinden biri olmayan şık bulunur.

TuzakTedarik süresini ileri doğru eklemek (sipariş 4 + 2 = 6. hafta) ya da eldeki stoku düşmeyi unutmak. JIT sorularında tuzak, “güvenlik stokunu artırmak” ya da “çok sayıda tedarikçiyle fiyat rekabeti” gibi şıklar; JIT ikisinin de tersini ister.

⇄Bilgi eşleştirme MRP ve JIT kavramları

?Soru çöz

Bir işletme 6. haftada 50 sandalye teslim edecektir. Her sandalyede 4 ayak vardır; sandalye montajı 1 hafta, ayak tedarik süresi 3 haftadır. Elde 60 ayak bulunmakta, planlanmış teslim yoktur. MRP'ye göre ayak siparişi hangi hafta ve kaç adet verilmelidir?

✓ A. Montaj 5. hafta başlar; brüt ihtiyaç 50 × 4 = 200, net 200 − 60 = 140; 3 haftalık tedarik süresi için sipariş 5 − 3 = 2. hafta verilir. B eldeki 60 ayağı düşmeyi unutur; C tedarik süresini teslim haftasından kaydırır (6 − 3), montajı atlar; D tedarik süresini unutur.
ÇİZELGELEME · HESAP

İş çizelgeleme: öncelik kuralları ve Johnson kuralı

İşletme · Üretim Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTaylor'ın bilimsel yönetim ilkeleri nelerdir? Gilbreth, Gantt ve Emerson bilimsel yönetime ne kattı?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Yönetim düşüncesinin gelişimi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bilimsel yönetim, Frederick W. Taylor'ın öncülüğünde işi zaman ve hareket etüdüyle inceleyip her iş için tek en iyi yöntemi bulmayı amaçlayan klasik yaklaşımdır. Taylor işçinin bilimsel seçimini, eğitimini, planlamanın yönetime verilmesini ve verime göre ücreti savundu. Gilbreth'ler hareket etüdünü, Gantt çizelgesini ve prim sistemini, Emerson verimlilik ilkelerini ekledi.

Bilimsel yönetim (Taylor)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İş çizelgemede öncelik kuralları (FCFS, SPT, EDD) nelerdir? Johnson kuralı ile iki makinede iş sıralaması nasıl yapılır?

Kısa cevap: Çizelgeleme bekleyen işlerin sırasını belirler. Tek makinede en kısa işlem süresi (SPT) ortalama tamamlanma süresini, en yakın teslim tarihi (EDD) en büyük gecikmeyi en aza indirir; ilk gelen ilk işlenir (FCFS) adildir ama verimsizdir. İki makinede Johnson kuralı toplam süreyi en aza indirir.

Bir matbaada dört sipariş bekliyor. Hangi sırayla yapılsa toplam iş aynı; değişen, müşterilerin bekleyişi ve geç kalan sipariş sayısıdır.

Yönetim düşüncesinin gelişimi sayfasında gördüğümüz Gantt şeması çizelgelemenin en yaygın görsel aracıdır. Sırayı ise öncelik kuralları belirler.

Başlıca öncelik kuralları
KuralSıra ölçütüNeyi iyileştirir?
İlk gelen ilk işlenir (FCFS)Geliş sırasıAdalet; hizmette yaygın
En kısa işlem süresi (SPT)Kısa iş önceOrtalama tamamlanma süresi en az
En yakın teslim tarihi (EDD)Teslimi yakın olan önceEn büyük gecikme en az
En uzun işlem süresi (LPT)Uzun iş önceOrtalamada genellikle kötü
Kritik oran (CR)kalan süre ÷ işlem süresi; küçük önceCR < 1 ise iş geride
Çözümlü örnek

Tek makinede dört iş (geliş sırası A, B, C, D); süre/teslim (gün): A 6/8, B 2/6, C 8/18, D 3/15. FCFS, SPT ve EDD'nin ortalama tamamlanma süresi ve ortalama gecikmesi nedir?

  1. FCFS (A, B, C, D): bitişler 6, 8, 16, 19 → ortalama 49 ÷ 4 = 12,25; gecikmeler B 2, D 4 → ortalama 6 ÷ 4 = 1,5.
  2. SPT (B, D, A, C): bitişler 2, 5, 11, 19 → ortalama 37 ÷ 4 = 9,25; gecikmeler A 3, C 1 → ortalama 1.
  3. EDD (B, A, D, C): bitişler 2, 8, 11, 19 → ortalama 40 ÷ 4 = 10; tek gecikme C 1 → ortalama 0,25, en büyük gecikme 1.

Cevap: ortalama süreyi SPT (9,25), gecikmeyi EDD (0,25) en aza indirdi

İki makine: Johnson kuralı

İşler önce 1., sonra 2. makineden geçiyorsa Johnson kuralı toplam süreyi en aza indiren sırayı verir: en küçük süreyi bul; 1. makinedeyse işi başa, 2. makinedeyse sona koy; işi sil, kalanlarla tekrarla. Mantık: 2. makine baştan boş beklemesin diye 1. makinede kısa iş başa, son işi çabuk bitirsin diye 2. makinede kısa iş sona.

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Dört işin 1. makine / 2. makine süreleri (saat): P 5/2, Q 1/6, R 9/7, S 3/8. Johnson kuralına göre sıra ve toplam süre nedir?

  1. En küçük 1 (Q, 1. makine) → başa; sonra 2 (P, 2. makine) → sona; sonra 3 (S, 1. makine) → ikinci; R üçüncü. Sıra: Q, S, R, P.
  2. 1. makine bitişleri: Q 1, S 4, R 13, P 18. 2. makine: Q 1–7, S 7–15, R 15–22, P 22–24.

Cevap: Q-S-R-P, 24 saat (tablo sırası P-Q-R-S ile 30 saat sürerdi)

Akılda kalsın: SPT ortalamayı, EDD gecikmeyi küçültür; FCFS yalnız adildir. Johnson: en küçük süre 1. makinedeyse başa, 2. makinedeyse sona.
Sınavda

Nasıl sorulurSüreler ve teslim tarihleri verilip bir kurala göre sıra, ortalama tamamlanma süresi ya da gecikme; iki makinede Johnson sırası istenir.

TuzakBitiş anları yerine işlem sürelerinin ortalamasını almak; Johnson'da 2. makinedeki en küçük süreyi başa koymak.

✎Boşluk doldurma SPT hesabı

İşlem süreleri 4, 1, 7 ve 3 gün olan dört iş SPT ile sıralanırsa ortalama tamamlanma süresi gün, son işin bitişi gün olur; bu son değer kurala bağlı değildir.

7153,758,2528

?Soru çöz

Dört iş önce kesim, sonra dikiş makinesinden geçecektir. Süreler (saat, kesim / dikiş): K 4/7, L 6/3, M 2/5, N 8/9. Johnson kuralına göre toplam süreyi en aza indiren sıra hangisidir?

✓ D. En küçük süre M'nin kesimdeki 2 saati (başa), sonra L'nin dikişteki 3 saati (sona), sonra K'nin kesimdeki 4 saati (ikinci): M-K-N-L, 26 saat. A tablo sırasıdır (29 saat); B dikişteki en küçük süreyi başa koyar (30 saat); C K ile N'nin yerini karıştırır (29 saat).

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir hastanede satın alma biriminde çalışan bir memur, bir ihale dosyasındaki eksiklik hakkında amirlerine danışmadan doğrudan başhekim yardımcısına yazı göndermiştir. Bu iletişimin yönü aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Memur ile başhekim yardımcısı hem farklı birimde hem farklı kademededir; bu çapraz (diyagonal) iletişimdir. A yatay iletişim aynı kademedekiler arasındadır; C aşağı doğru iletişim üstten asta akar, burada asttan üst kademeye gidiyor; D küme zinciri informal dedikodu ağının biçimidir, resmî yazı değildir.Kaynak: Liderlik, motivasyon ve denetim · Yöneltme ve örgütsel iletişim

?Soru 2

Bir işletmenin açık yönetici kadrosunu iç kaynaktan doldurmasının üstünlükleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Terfi olanağı gören çalışanların motivasyonu artar.
II. Örgüte farklı deneyim ve yeni fikirler taşınır.
III. Adayın geçmiş performansı bilindiği için yanlış seçim riski azalır.

✓ C. Terfi yolunun açık olduğunu gören çalışan güdülenir (I) ve örgüt adayın yıllardır nasıl çalıştığını bilir (III). II dış kaynağın üstünlüğüdür; içeriden gelen aday örgütün alışılmış bakışını taşır. A ve B iç kaynağın iki üstünlüğünden birini atlar; D II'yi de iç kaynağa yükler.Kaynak: İnsan kaynakları ve stratejik yönetim · Bulma ve seçme

?Soru 3

Bir beyaz eşya fabrikasında tek model çamaşır makinesi, işlem sırasına göre dizilmiş özel amaçlı makinelerden oluşan bir hatta yüksek hacimde üretilmektedir; işçiler kısa ve tekrarlı işler yapmaktadır. Bu fabrikanın üretim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Tek tip ürün, yüksek hacim, işlem sırasına dizilmiş özel amaçlı makineler ve tekrarlı işler kitle üretimin tanımıdır. A atölyede çok çeşit ve genel amaçlı makine olur; C projede ürün yerinde durur ve iş bir kez yapılır; D partide makine her grup için yeniden ayarlanır, tek modele adanmış hat yoktur.Kaynak: Üretim sistemleri, kapasite ve tesis · Üretim sistemleri

?Soru 4

Bir işletmenin yıllık sabit maliyeti 180.000 TL, ürünün birim satış fiyatı 25 TL, birim değişken maliyeti 13 TL'dir. İşletme yılda 60.000 TL kâr elde etmek istiyorsa kaç birim satmalıdır?

✓ A. Hedef kâr sabit maliyete eklenip katkı payına bölünür: (180.000 + 60.000) ÷ (25 − 13) = 240.000 ÷ 12 = 20.000. B yalnız başabaş miktarıdır, kâr eklenmemiş (180.000 ÷ 12); C değişken maliyeti unutup fiyata böler (240.000 ÷ 25); D yalnız kârı katkı payına böler, sabit maliyeti atlar (60.000 ÷ 12).Kaynak: Üretim sistemleri, kapasite ve tesis · Başabaş analizi

?Soru 5

Bir un fabrikası büyük ölçekli tesis, ileri otomasyon ve toplu buğday alımı sayesinde sektördeki en düşük birim maliyete ulaşmıştır. Ürününü ülke genelinde bütün fırın ve marketlere rakiplerine yakın fiyattan, onlardan daha yüksek kâr marjıyla satmaktadır. Fabrikanın izlediği rekabet stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Üstünlüğün kaynağı sektördeki en düşük maliyet, pazar ise ülke geneli, yani geniş; bu maliyet liderliğidir. B farklılaştırmada üstünlük müşterinin fazla ödemeye razı olduğu özgün nitelikten gelir; C odaklanma dar bir bölge ya da müşteri grubunu hedefler; D dikey bütünleşme bir büyüme yoludur, genel rekabet stratejisi değildir.Kaynak: İnsan kaynakları ve stratejik yönetim · Porter: beş güç, genel stratejiler

?Soru 6

Aşağıdakilerden hangileri Herzberg'e göre hijyen etmenlerindendir?
I. Yapılan işin takdir edilmesi
II. Ücretin artırılması
III. İşte daha çok sorumluluk verilmesi

✓ D. Ücret (II) işin çevresinden gelen bir hijyen etmenidir: yetersizse tatminsizlik doğurur, artması tek başına güdülemez. Takdir (I) ve sorumluluk (III) işin kendisinden gelen motive edicilerdir. A ve C takdiri, B ve C sorumluluğu hijyen sayar.Kaynak: Liderlik, motivasyon ve denetim · Kapsam kuramları: Maslow, Herzberg

?Soru 7

Bir beyaz eşya üreticisi, piyasada yıllardır satılan bir fırının işlevlerini tek tek inceleyerek kapak menteşesindeki üç parçayı tek parçaya indirmiş; fırının işlevi değişmeden birim maliyeti düşmüştür. İşletmenin uyguladığı yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

✓ D. Piyasadaki bir ürünün işlevini koruyarak parçalarını sorgulamak ve maliyeti düşürmek değer analizidir. A eşzamanlı mühendislik yeni ürünün tasarımında birimlerin birlikte çalışmasıdır; B modüler tasarım standart modüllerden çok çeşit üretmeyi amaçlar, parça azaltmayı değil; C zaman etüdü bir işin süresini ölçer, ürünü değiştirmez.Kaynak: Üretim sistemleri, kapasite ve tesis · Ürün tasarımı, iş etüdü

?Soru 8

Liderlik ve güç ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Uzmanlık gücü, kişi makamından ayrıldığında da onunla birlikte gider.
II. Weber'in yasal-ussal otoritesi, French ve Raven'in yasal (meşru) gücüne karşılık gelir.
III. Etkileşimci lider, izleyicilerinin değer ve inançlarını dönüştürmeyi hedefler.

✓ D. Uzmanlık kişisel güçtür, makama değil kişiye bağlıdır (I); kurala ve makama dayanan yasal-ussal otorite yasal güce karşılık gelir (II). A II'yi atlar; B ve C III'ü içerir: değerleri dönüştürmeyi hedefleyen dönüşümcü liderdir, etkileşimci lider performansı ödülle takas eder.Kaynak: Liderlik, motivasyon ve denetim · Liderlik, güç, özellikler kuramı

?Soru 9

Bir devlet hastanesinin yoğun bakım hemşiresi kadrosu için hazırladığı belgede “hemşirelik lisans mezunu olmak, en az iki yıl yoğun bakım deneyimi bulunmak, vardiyalı çalışmaya sağlık yönünden uygun olmak” ifadeleri yer almaktadır. Bu belge aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Belge işi değil, işi yapacak kişide aranan eğitim, deneyim ve sağlık niteliklerini sıralıyor; bu iş gerekleridir (iş şartnamesi). B iş tanımı görevleri, yetki ve sorumlulukları anlatır; C iş değerlemesi işlerin birbirine göre değerini ücret için belirler; D İK planlaması kaç kişiye ihtiyaç olduğunu hesaplar, tek bir kadronun niteliklerini yazmaz.Kaynak: İnsan kaynakları ve stratejik yönetim · İKY ve iş analizi

?Soru 10

Süreç (fonksiyonel) düzeniyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Çok çeşitli ürünün düşük hacimde üretildiği atölye tipi sistemlere uygundur.
II. Malzeme taşıma ve ara stok miktarı ürün düzenine göre daha azdır.
III. Bir makinenin arızalanması bütün üretimi durdurmaz.

✓ B. Süreç düzeni esnektir ve çok çeşitli düşük hacimli üretime uyar (I); aynı tür makineler bir arada olduğundan biri bozulsa iş diğerine kayar (III). II yanlıştır: işler bölümden bölüme gezdiği için taşıma ve ara stok ürün düzeninden fazladır. A III'ü atlar; C ve D II'yi doğru sayar, ürün düzeninin üstünlüğünü süreç düzenine yükler.Kaynak: Üretim sistemleri, kapasite ve tesis · Tesis düzeni türleri
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?KPSS A İşletme soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →