Ürün kavramı: ürün düzeyleri, tüketim ve endüstriyel mallar
İşletme · Pazarlama Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaPazarlamada ihtiyaç, istek ve talep arasındaki fark nedir? Değer, tatmin ve mübadele kavramları ne anlama gelir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Pazarlamanın temelleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.
İhtiyaç bir yoksunluk duygusudur; istek bu ihtiyacın kültüre ve kişiliğe göre belirli bir ürüne yönelmiş hâli, talep ise satın alma gücüyle desteklenen istektir. Müşteri, elde ettiği faydayı katlandığı maliyetle karşılaştırarak değer algılar; ürünün performansı beklentisini karşılarsa tatmin olur. Pazarlama bu değerin mübadele yoluyla el değiştirmesini sağlar.
✎Konu anlatımı
Pazarlamada ürün nedir, ürün düzeyleri nelerdir? Kolayda, beğenmeli, özellikli ve aranmayan mallar arasındaki fark nedir?
Kısa cevap: Ürün, bir ihtiyacı karşılamak için pazara sunulan mal, hizmet ya da fikirdir ve üç düzeyde düşünülür: temel fayda, somut ürün ve genişletilmiş ürün. Tüketim malları alıcının harcadığı çabaya göre kolayda, beğenmeli, özellikli ve aranmayan diye ayrılır. Üretimde kullanılmak üzere alınanlar endüstriyel maldır; aynı ürün alıcısına göre iki sınıfa da girebilir.Bir mahalle fırınında ekmek alan kişi fiyatı sormadan, en yakın fırından alır. Aynı kişi kızının çeyizi için buzdolabı alırken üç mağaza gezer, enerji sınıfına bakar, montajın ücretsiz olup olmadığını sorar. İkisi de ürün; ama pazarlamacı için çok farklı iki karar.
Pazarlamanın temelleri sayfasında gördüğümüz konumlandırma, ürünün zihindeki yerini belirliyordu. Pazarlama karması (4P) bu yeri dört somut karara çevirir: ürün (ne sunulacak), fiyat (kaça), dağıtım (nerede, hangi kanalla) ve tutundurma (nasıl duyurulacak). Dört karar birbirine uymalıdır: lüks konumlu bir saat indirim reyonunda satılırsa konum bozulur.
Ürünün üç düzeyi
| Düzey | Ne sunar? | Buzdolabı |
|---|---|---|
| Temel fayda | Müşterinin asıl satın aldığı çözüm | Yiyeceği taze tutmak |
| Somut (gerçek) ürün | Marka, tasarım, kalite düzeyi, özellikler, ambalaj | A+++ enerji sınıfı, gümüş kasa |
| Genişletilmiş ürün | Satış öncesi ve sonrası ek hizmetler | Ücretsiz montaj, 5 yıl garanti, taksit |
Rekabet giderek genişletilmiş ürün düzeyinde yapılır: somut özellikleri birbirine benzeyen markalar, teslimat hızı ve servisle ayrışır.
Tüketim malları
Sınıflamanın ölçütü, tüketicinin satın alırken harcadığı çabadır. Pazarlamanın temelleri sayfasında gördüğümüz alışılmış satın alma davranışı kolayda malların; karmaşık satın alma ise beğenmeli malların tipik davranışıdır.
| Sınıf | Alıcının davranışı | Örnek |
|---|---|---|
| Kolayda | Sık, az çabayla, en yakın yerden; marka ikamesi kolay | Ekmek, gazete, diş macunu |
| Beğenmeli | Fiyat, kalite ve modeli karşılaştırarak, birkaç satıcı gezerek | Giyim, mobilya, beyaz eşya |
| Özellikli | Belirli bir markaya bağlı, özel çaba harcar, ikame kabul etmez | Lüks saat, usta işi müzik aleti |
| Aranmayan | Varlığından habersiz ya da almayı düşünmediği ürün | Hayat sigortası, mezar yeri |
Aranmayan mallar kendiliğinden satılmaz; yoğun kişisel satış ve reklam ister. Endüstriyel mallar ise bir işletmenin üretimde kullanmak ya da işini yürütmek için aldığı hammadde, parça, tesisat, işletme malzemesi ve iş hizmetleridir. Bir kahve makinesi evde kullanılmak için alınırsa tüketim, kafede kullanılmak için alınırsa endüstriyel maldır: sınıfı ürün değil, kullanım amacı belirler.
Nasıl sorulurBir tüketicinin alışveriş davranışı anlatılıp malın sınıfı, ya da satıcının sunduğu bir hizmet verilip ürün düzeyi sorulur.
TuzakPahalı her ürünü özellikli mal saymak; buzdolabı pahalıdır ama alıcı karşılaştırarak aldığı için beğenmelidir. Özellikli malın ölçütü fiyat değil, markaya bağlılık ve ikameyi reddetmektir. İkinci tuzak, garantiyi somut ürüne yerleştirmektir.
⇄Bilgi eşleştirme mal sınıfları
?Soru çöz
Tüketiciler buzdolabı almadan önce birkaç mağazada fiyat, enerji sınıfı ve tasarımı karşılaştırmaktadır. Bir satıcı buzdolabıyla birlikte ücretsiz montaj ve uzatılmış garanti de sunmaktadır. Buzdolabının mal sınıfı ile montaj ve garantinin ürün düzeyi aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?