Pazarlama karması: ürün, fiyat, dağıtım, tutundurma, hizmet pazarlaması

Pazarlama yöneticisinin dört kolu: ürün, fiyat, dağıtım, tutundurma. Her birinin karar seçenekleri ve sınavın sevdiği ayrımlar tablolarla.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
ÜRÜN · KAVRAM

Ürün kavramı: ürün düzeyleri, tüketim ve endüstriyel mallar

İşletme · Pazarlama Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPazarlamada ihtiyaç, istek ve talep arasındaki fark nedir? Değer, tatmin ve mübadele kavramları ne anlama gelir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Pazarlamanın temelleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İhtiyaç bir yoksunluk duygusudur; istek bu ihtiyacın kültüre ve kişiliğe göre belirli bir ürüne yönelmiş hâli, talep ise satın alma gücüyle desteklenen istektir. Müşteri, elde ettiği faydayı katlandığı maliyetle karşılaştırarak değer algılar; ürünün performansı beklentisini karşılarsa tatmin olur. Pazarlama bu değerin mübadele yoluyla el değiştirmesini sağlar.

İhtiyaç, istek, talep, değer

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Pazarlamada ürün nedir, ürün düzeyleri nelerdir? Kolayda, beğenmeli, özellikli ve aranmayan mallar arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Ürün, bir ihtiyacı karşılamak için pazara sunulan mal, hizmet ya da fikirdir ve üç düzeyde düşünülür: temel fayda, somut ürün ve genişletilmiş ürün. Tüketim malları alıcının harcadığı çabaya göre kolayda, beğenmeli, özellikli ve aranmayan diye ayrılır. Üretimde kullanılmak üzere alınanlar endüstriyel maldır; aynı ürün alıcısına göre iki sınıfa da girebilir.

Bir mahalle fırınında ekmek alan kişi fiyatı sormadan, en yakın fırından alır. Aynı kişi kızının çeyizi için buzdolabı alırken üç mağaza gezer, enerji sınıfına bakar, montajın ücretsiz olup olmadığını sorar. İkisi de ürün; ama pazarlamacı için çok farklı iki karar.

Pazarlamanın temelleri sayfasında gördüğümüz konumlandırma, ürünün zihindeki yerini belirliyordu. Pazarlama karması (4P) bu yeri dört somut karara çevirir: ürün (ne sunulacak), fiyat (kaça), dağıtım (nerede, hangi kanalla) ve tutundurma (nasıl duyurulacak). Dört karar birbirine uymalıdır: lüks konumlu bir saat indirim reyonunda satılırsa konum bozulur.

Ürünün üç düzeyi

Ürün düzeyleri (buzdolabı örneği)
DüzeyNe sunar?Buzdolabı
Temel faydaMüşterinin asıl satın aldığı çözümYiyeceği taze tutmak
Somut (gerçek) ürünMarka, tasarım, kalite düzeyi, özellikler, ambalajA+++ enerji sınıfı, gümüş kasa
Genişletilmiş ürünSatış öncesi ve sonrası ek hizmetlerÜcretsiz montaj, 5 yıl garanti, taksit

Rekabet giderek genişletilmiş ürün düzeyinde yapılır: somut özellikleri birbirine benzeyen markalar, teslimat hızı ve servisle ayrışır.

Tüketim malları

Sınıflamanın ölçütü, tüketicinin satın alırken harcadığı çabadır. Pazarlamanın temelleri sayfasında gördüğümüz alışılmış satın alma davranışı kolayda malların; karmaşık satın alma ise beğenmeli malların tipik davranışıdır.

Tüketim mallarının sınıflandırılması
SınıfAlıcının davranışıÖrnek
KolaydaSık, az çabayla, en yakın yerden; marka ikamesi kolayEkmek, gazete, diş macunu
BeğenmeliFiyat, kalite ve modeli karşılaştırarak, birkaç satıcı gezerekGiyim, mobilya, beyaz eşya
ÖzellikliBelirli bir markaya bağlı, özel çaba harcar, ikame kabul etmezLüks saat, usta işi müzik aleti
AranmayanVarlığından habersiz ya da almayı düşünmediği ürünHayat sigortası, mezar yeri

Aranmayan mallar kendiliğinden satılmaz; yoğun kişisel satış ve reklam ister. Endüstriyel mallar ise bir işletmenin üretimde kullanmak ya da işini yürütmek için aldığı hammadde, parça, tesisat, işletme malzemesi ve iş hizmetleridir. Bir kahve makinesi evde kullanılmak için alınırsa tüketim, kafede kullanılmak için alınırsa endüstriyel maldır: sınıfı ürün değil, kullanım amacı belirler.

Akılda kalsın: Ürün düzeyleri: fayda → somut → genişletilmiş. Garanti, montaj, servis = genişletilmiş. Tüketim malları: kolayda (az çaba), beğenmeli (karşılaştırma), özellikli (marka bağlılığı), aranmayan (bilinmeyen ya da düşünülmeyen). Sınıfı kullanım amacı belirler.
Sınavda

Nasıl sorulurBir tüketicinin alışveriş davranışı anlatılıp malın sınıfı, ya da satıcının sunduğu bir hizmet verilip ürün düzeyi sorulur.

TuzakPahalı her ürünü özellikli mal saymak; buzdolabı pahalıdır ama alıcı karşılaştırarak aldığı için beğenmelidir. Özellikli malın ölçütü fiyat değil, markaya bağlılık ve ikameyi reddetmektir. İkinci tuzak, garantiyi somut ürüne yerleştirmektir.

⇄Bilgi eşleştirme mal sınıfları

?Soru çöz

Tüketiciler buzdolabı almadan önce birkaç mağazada fiyat, enerji sınıfı ve tasarımı karşılaştırmaktadır. Bir satıcı buzdolabıyla birlikte ücretsiz montaj ve uzatılmış garanti de sunmaktadır. Buzdolabının mal sınıfı ile montaj ve garantinin ürün düzeyi aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

✓ C. Karşılaştırarak satın alınan ürün beğenmeli maldır; montaj ve garanti satışa eklenen hizmetler olduğu için genişletilmiş ürün düzeyindedir. A kolayda malı az çabayla alınan ürünle karıştırır; B fiyatı yüksek diye özellikli sayar, oysa alıcı markaya bağlı değildir; D sınıfı doğru bulur ama garantiyi marka ve tasarımla aynı düzeye koyar.
ÜRÜN · MODEL

Ürün karması ve ürün hayat eğrisi: aşamalar ve stratejiler

İşletme · Pazarlama Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBCG matrisi nedir, yıldız, nakit ineği, soru işareti ve köpek nedir? Ansoff matrisi ve büyüme stratejileri nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İnsan kaynakları ve stratejik yönetim). Önce kendin cevapla, sonra aç.

BCG matrisi iş birimlerini pazar büyüme hızı ve göreli pazar payına göre yıldız, nakit ineği, soru işareti ve köpek diye sınıflar. Ansoff matrisi büyüme yollarını ürün ve pazarın yeni ya da mevcut olmasına göre ayırır: pazara nüfuz, pazar geliştirme, ürün geliştirme, çeşitlendirme. Kurum düzeyinde büyüme, istikrar ve daralma stratejileri seçilir.

BCG, Ansoff, büyüme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ürün karmasının genişliği, uzunluğu ve derinliği nedir? Ürün hayat eğrisinin aşamaları nelerdir ve her aşamada hangi stratejiler izlenir?

Kısa cevap: Ürün karması bir işletmenin sattığı bütün ürünlerdir: genişliği ürün hattı sayısını, uzunluğu toplam ürün sayısını, derinliği bir ürünün çeşit sayısını gösterir. Ürün hayat eğrisi giriş, büyüme, olgunluk ve düşüş aşamalarından oluşur. Satışlar genellikle olgunlukta, kâr ise büyümenin sonuna doğru en yüksek düzeye ulaşır; her aşamada karma farklı kurulur.

Bir temizlik ürünleri firması on yıl önce yalnız deterjan satıyordu. Bugün sabun, şampuan ve yumuşatıcı da üretiyor; şampuanın kepekli ve kuru saç için ayrı çeşitleri var. Deterjan satışları yerinde sayarken yumuşatıcı hızla büyüyor.

Benzer ihtiyacı karşılayan, aynı müşteriye ya da aynı kanalla satılan ürün grubuna ürün hattı denir. Ürün karmasının dört boyutu vardır:

Ürün karmasının boyutları
BoyutÖlçtüğüGirişteki firma
GenişlikÜrün hattı sayısıDeterjan, sabun, şampuan, yumuşatıcı: 4
UzunlukBütün hatlardaki toplam ürün sayısıHatlardaki ürünlerin toplamı
DerinlikBir ürünün çeşit sayısı (boy, koku, formül)Şampuanın saç tipine göre çeşitleri
TutarlılıkHatların kullanım, üretim ve dağıtımca yakınlığıHepsi markette satılan temizlik ürünü: yüksek

Yeni hat eklemek karmayı genişletir ve riski dağıtır; mevcut hatta çeşit eklemek derinleştirir ve farklı bölümlere seslenir. Bazı kaynaklar derinliği hattaki ürün sayısı olarak tanımlar; soruda tanım verilmişse ona göre hesaplanır.

Ürün hayat eğrisi

Kâr eğrisi satış eğrisinden önce tepe yapar: olgunlukta satışlar artmayı sürdürse de fiyat rekabeti kâr marjını eritir.Görsel: Sınav Defteri
Aşamalara göre durum ve strateji
AşamaSatış, kâr, rekabetKarma kararları
GirişSatış yavaş; kâr negatif ya da düşük; rakip azBilgilendirici tutundurma, sınırlı dağıtım, kaymak alma ya da pazara nüfuz fiyatı
BüyümeSatış hızla artar; kâr yükselir; rakipler girerYeni çeşitler, yaygın dağıtım, marka tercihi yaratan tutundurma
OlgunlukSatış en yüksek, artış yavaşlar; rekabet en yoğunFiyat indirimi, hatırlatıcı reklam; pazarı, ürünü ya da karmayı değiştirerek ömrü uzatma
DüşüşSatış ve kâr azalır; rakipler çekilirMaliyeti kısıp hasat etme, sürdürme ya da üründen çekilme

İnsan kaynakları ve stratejik yönetim sayfasında gördüğümüz BCG matrisiyle kabaca bir karşılık kurulabilir: girişteki ürün soru işaretine, büyüyen ürün yıldıza, olgun ürün nakit ineğine, düşüşteki ürün köpeğe benzer. Eşleşme kesin değildir; BCG göreli pazar payına da bakar.

Akılda kalsın: Genişlik = hat sayısı, uzunluk = toplam ürün, derinlik = bir ürünün çeşidi. Hayat eğrisi: giriş → büyüme → olgunluk → düşüş. Satış tepesi olgunlukta, kâr tepesi genellikle büyümenin sonunda. Rekabet en yoğun olgunlukta.
Sınavda

Nasıl sorulurBir ürünün satış, kâr ve rekabet durumu anlatılıp hangi aşamada olduğu, ya da aşamaya uygun strateji sorulur; ürün karmasında hat ve ürün sayısından genişlik ve uzunluk hesaplatılır.

TuzakKârın satışla aynı anda tepe yaptığını sanmak. İkinci tuzak, ürün ömrünü uzatma çabalarını düşüş aşamasına koymak; pazar ve ürün değişikliği olgunluğun stratejisidir.

✎Boşluk doldurma ürün karması

Bir firmanın deterjan (5 ürün), sabun (3 ürün), şampuan (4 ürün) ve yumuşatıcı (2 ürün) hatları vardır. Ürün karmasının genişliği , uzunluğu olur.

4143,55

?Soru çöz

Ürün hayat eğrisinin olgunluk aşamasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Satışlar en yüksek düzeye ulaşır ama artış hızı yavaşlar.
II. Rekabet yoğunlaştığı için fiyat indirimleri ve hatırlatıcı reklam öne çıkar.
III. Bu aşamadaki ürün, BCG matrisindeki nakit ineğine benzer biçimde çoğu zaman kendi yatırım ihtiyacından fazla nakit üretir.

✓ D. Olgunlukta satış tepe noktasındadır ama büyüme yavaşlar (I); rakip sayısı en yüksektir, fiyat rekabeti ve hatırlatıcı reklam başlar (II); büyümesi yavaşlamış, pazarı oturmuş ürün az yatırım ister ve nakit üretir, bu da nakit ineğinin özelliğidir (III). A ve B rekabetin ya da nakit üretiminin olgunluğa ait olduğunu atlar; C satışların tepe yaptığı aşamanın olgunluk olduğunu gözden kaçırır.
ÜRÜN · KAVRAM

Yeni ürün geliştirme, marka kararları, ambalaj ve etiket

İşletme · Pazarlama Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜrün tasarımında standardizasyon, modüler tasarım ve eşzamanlı mühendislik nedir? İş etüdünde standart süre nasıl hesaplanır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Üretim sistemleri, kapasite ve tesis). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ürün tasarımında standardizasyon çeşidi azaltıp maliyeti düşürür, modüler tasarım standart parçalardan çok çeşit üretir, eşzamanlı mühendislik tasarım ve üretim birimlerini aynı anda çalıştırır, değer analizi işlevi bozmadan maliyeti azaltır. İş etüdü yöntem etüdü ve zaman etüdünden oluşur; standart süre, normal süreye tolerans eklenerek bulunur.

Ürün tasarımı, iş etüdü

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Yeni ürün geliştirme süreci hangi aşamalardan oluşur? Üretici markası, aracı markası, aile markası ve bireysel marka nedir?

Kısa cevap: Yeni ürün fikirden pazara sekiz adımda gelir: fikir üretme, eleme, kavram geliştirme ve testi, pazarlama stratejisi, iş analizi, ürün geliştirme, test pazarlaması ve ticarileştirme. Marka ürünü rakiplerinden ayıran ad ve işarettir. Markayı üretici koyarsa üretici markası, satıcı koyarsa aracı markası; bütün ürünlerde tek ad aile markası, her üründe ayrı ad bireysel markadır.

Bir süt firmasının Ar-Ge ekibi bir yılda kırk ürün fikri topladı. Yalnız biri, laktozsuz ayran, iki ilde sınırlı satışa çıktı; sonuçlar iyi gelince bütün Türkiye'ye dağıtıldı. Öteki otuz dokuz fikir nerede, neden elendi?

Yeni ürünlerin çoğu pazarda başarısız olur; süreç bu yüzden her adımda zayıf fikri erkenden ve ucuza elemek üzerine kuruludur. Fikirler müşteri önerileri, satış elemanları, rakipler ve Ar-Ge'den gelir. Eleme aşamasında işletmenin amaçlarına ve kaynaklarına uymayan fikirler ayıklanır. Kalan fikir hedef tüketicilere ayrıntılı bir tarifle sunulup tepkileri ölçülür (kavram testi). Ardından pazarlama stratejisinin taslağı çıkarılır; iş analizinde satış, maliyet ve kâr tahminleri yapılır. Ancak bu engeli geçen fikir için prototip üretilir. Test pazarlaması ürünü gerçek pazar koşullarında sınırlı bir bölgede dener; son adım ürünün bütün pazara sunulmasıdır (ticarileştirme).

Üretim sistemleri, kapasite ve tesis sayfasında gördüğümüz eşzamanlı mühendislik, bu adımlardaki tasarım ve üretim işlerini üst üste bindirerek ürünü pazara daha erken çıkarır.

Marka kararları

Marka; ürünü tanıtan ve rakiplerinden ayıran ad, terim, sembol ya da bunların birleşimidir. Söylenebilen kısmı marka adı, logo gibi görsel kısmı marka işaretidir. Türk Patent ve Marka Kurumuna tescil ettirilen tescilli marka yasal korumaya kavuşur; başkası kullanamaz.

Marka kararlarında karıştırılan çiftler
KararSeçenek 1Seçenek 2
Markayı kim koyar?Üretici markası: ürünü üreten firmanın adıAracı (özel) markası: market zinciri ya da perakendecinin adı, ürünü başkası üretir
Kaç ad kullanılır?Aile markası: bütün ürünler tek adla; tanıtım ucuz, ama bir üründeki sorun hepsine sıçrarBireysel marka: her ürüne ayrı ad; risk ayrılır, ama tanıtım pahalı

Başarılı bir markanın adını yeni bir ürün kategorisinde kullanmak marka genişletmesidir: süt markasının dondurma çıkarması gibi. Yeni ürün markanın itibarından yararlanır; başarısız olursa ana markaya zarar verebilir.

Ek bilgi: ambalaj ve etiket

Ambalaj ürünü korur, taşımayı ve kullanmayı kolaylaştırır; rafta “sessiz satıcı” olarak dikkat çeker. Etiket marka adını gösteren marka etiketi, kalite derecesini belirten sınıf etiketi ve içerik, kullanım ve son tüketim tarihini veren tanımlayıcı etiket olabilir. Gıdada tanımlayıcı bilgilerin bir kısmı mevzuatla zorunludur.

Akılda kalsın: Süreç: fikir → eleme → kavram testi → strateji → iş analizi → geliştirme → test pazarlaması → ticarileştirme. Market zincirinin kendi adı = aracı markası. Tek ad = aile, ayrı adlar = bireysel. Eski adla yeni kategori = marka genişletmesi.
Sınavda

Nasıl sorulurSüreç adımları karışık verilip sıralanması ya da bir adımın tarifinden adı istenir; marka uygulaması anlatılıp türü sorulur.

TuzakPrototipi iş analizinden önce koymak; maliyetli prototip ancak kârlılık tahmini olumlu çıkarsa yapılır. İkinci tuzak, aynı marka adının yeni kategoride kullanılmasını aile markası sanmaktır; işaret edilen yeni kategoriyse marka genişletmesidir.

↕Sıralama yeni ürün geliştirme

  1. Laktozsuz ayranın beş yıllık satış, maliyet ve kâr tahmini çıkarılır.
  2. Ar-Ge, satış ekibi ve müşteri önerilerinden kırk fikir toplanır.
  3. Ürün yalnız iki ilde markete verilip gerçek satış sonuçları izlenir.
  4. Fabrikanın teknolojisine ve şirket hedeflerine uymayan fikirler ayıklanır.
  5. Laboratuvarda ilk deneme üretimi yapılır, tadı ve raf ömrü sınanır.
  6. Ürünün ne olduğu tüketici gruplarına anlatılıp alma eğilimleri ölçülür.

?Soru çöz

Bir market zinciri makarna, deterjan ve beyaz peyniri farklı üreticilere ürettirmekte, ancak bu ürünleri kendi adını taşıyan ambalajlarla raflarına koymaktadır. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisine örnektir?

✓ B. Ürünü üretmeyen satıcının kendi adını koyması aracı (özel) markasıdır. A üretici markası ürünü üreten firmanın adını taşır, burada üreticiler görünmez; C bireysel markada her ürüne ayrı ad verilir, oysa hepsi aynı adı taşır; D test pazarlaması yeni ürünün sınırlı bölgede denenmesidir, marka kararı değildir.
FİYAT · HESAP

Fiyatlandırma yöntemleri: maliyet, talep ve rekabet yönlü fiyat

İşletme · Pazarlama Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTasarım kapasitesi, etkin kapasite ve gerçek çıktı nedir? Kapasite kullanım oranı ve etkinlik oranı nasıl hesaplanır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Üretim sistemleri, kapasite ve tesis). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tasarım kapasitesi ideal koşullarda ulaşılabilecek en yüksek çıktıdır; etkin kapasite bakım, ürün karması gibi kaçınılmaz kısıtlar altında beklenen en yüksek çıktı, gerçek çıktı ise fiilen üretilen miktardır. Kullanım oranı = gerçek çıktı ÷ tasarım kapasitesi, etkinlik oranı = gerçek çıktı ÷ etkin kapasite. Kapasite yastığı, talep dalgalanmasına karşı tutulan yedek kapasitedir.

Kapasite ve oranları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Fiyatı etkileyen etkenler nelerdir? Maliyet artı, hedef getiri, algılanan değer ve rekabet yönlü fiyatlandırma nasıl yapılır?

Kısa cevap: Fiyatın alt sınırını maliyet, üst sınırını müşterinin algıladığı değer, aradaki yeri rekabet belirler. Maliyet artı yönteminde birim maliyete ya maliyet üzerinden ya da satış fiyatı üzerinden bir kâr payı eklenir. Hedef getiri yöntemi yatırımın istenen getirisini birim maliyete ekler. Talep yönlü yöntem algılanan değere, rekabet yönlü yöntem rakip fiyatına bakar.

Bir çanta atölyesinin yıllık sabit gideri 200.000 TL; çanta başına deri, fermuar ve işçilik 60 TL. Yılda 10.000 çanta satmayı bekliyor. Usta “maliyetin üstüne yüzde yirmi beş koyalım” diyor, muhasebeci “satış fiyatının yüzde yirmisi kâr olsun” diyor. Hangisi daha pahalı?

Fiyatı işletmenin içinden pazarlama amaçları, maliyetler ve karmanın öteki öğeleri; dışından talebin fiyata duyarlılığı, rakipler, ekonomik koşullar ve yasal düzenlemeler etkiler. Talebin fiyata duyarlılığı İktisat (KPSS A) serisindeki Esneklik ve tüketici teorisi sayfasında ayrıntılı anlatılır: esnek talepte küçük fiyat artışı satışları belirgin düşürür.

Fiyatlandırma yöntemleri
YönYöntemMantık
MaliyetMaliyet artı (kâr ekleme)Birim maliyet + yüzde kâr payı
Hedef getiriYatırımın istenen getirisini sağlayan fiyat
TalepAlgılanan değerMüşterinin ürüne biçtiği değer; maliyet sonra uydurulur
RekabetCari fiyat (piyasayı izleme)Rakip ya da lider firmanın fiyatına göre
Kapalı teklifİhalede rakiplerin vereceği tahmin edilerek

Birim maliyet, birim değişken maliyete birim başına düşen sabit maliyetin eklenmesiyle bulunur. Kâr payı iki biçimde eklenebilir; ikisi aynı yüzdeyle farklı fiyat verir:

C = V + F ÷ Q Maliyet üzerinden: P = C × (1 + m) Satış fiyatı üzerinden: P = C ÷ (1 − m) Hedef getiri: P = C + (getiri oranı × yatırım) ÷ Q
Çözümlü örnek 1

Girişteki atölyede ustanın ve muhasebecinin önerdiği fiyatlar nedir?

  1. Birim maliyet: 60 + 200.000 ÷ 10.000 = 80 TL.
  2. Maliyet üzerinden %25: 80 × 1,25 = 100 TL.
  3. Satış fiyatı üzerinden %20: 80 ÷ 0,80 = 100 TL. Kâr 20 TL; bu tutar maliyetin %25'i, fiyatın %20'sidir.

Cevap: ikisi de 100 TL; aynı kâr, iki farklı tabana göre yazılmış

Çözümlü örnek 2

Atölyeye 1.500.000 TL yatırım yapılmıştır ve sahibi yatırımın yılda %10 getiri sağlamasını istemektedir. Hedef getiri fiyatı ve bu fiyattaki başabaş miktarı nedir?

  1. İstenen getiri: 0,10 × 1.500.000 = 150.000 TL; birim başına 150.000 ÷ 10.000 = 15 TL.
  2. Fiyat: 80 + 15 = 95 TL.
  3. Üretim sistemleri, kapasite ve tesis sayfasında gördüğümüz başabaş formülüyle: 200.000 ÷ (95 − 60) ≈ 5.714 çanta.

Cevap: 95 TL; başabaş yaklaşık 5.714 çanta, hedef getiri ancak 10.000 çanta satılırsa gerçekleşir

Maliyet yönlü yöntemler kolaydır ama talebi yok sayar: satış tahmini tutmazsa birim maliyet, dolayısıyla fiyat da yanlış çıkar.

Akılda kalsın: Taban maliyet, tavan algılanan değer. Maliyet üzerinden: C × (1 + m); satış fiyatı üzerinden: C ÷ (1 − m). Aynı yüzde, satış fiyatı üzerinden yazılırsa daha yüksek fiyat verir.
Sınavda

Nasıl sorulurSabit maliyet, birim değişken maliyet, miktar ve kâr yüzdesi verilip satış fiyatı hesaplatılır; yöntemin adı ya da yönü de sorulabilir.

Tuzak“satış fiyatı üzerinden %40” verildiğinde maliyeti 1,40 ile çarpmak; doğrusu 0,60'a bölmektir. İkinci tuzak, birim maliyeti bulurken sabit maliyeti miktara bölmeyi unutmaktır.

✎Boşluk doldurma maliyet artı fiyat

Yıllık sabit maliyeti 90.000 TL olan bir atölye 3.000 adet üretecektir; birim değişken maliyet 50 TL'dir. Birim maliyet TL'dir. Maliyet üzerinden %30 kâr eklenirse satış fiyatı TL olur.

8010465114,29

?Soru çöz

Birim maliyeti 120 TL olan bir ürüne, satış fiyatı üzerinden %40 kâr payı eklenerek fiyat belirlenecektir. Ürünün satış fiyatı kaç TL olur?

✓ A. Kâr fiyatın %40'ı ise maliyet fiyatın %60'ıdır: 120 ÷ 0,60 = 200 TL; sağlama: 200'ün %40'ı 80 TL kâr. B kâr payını maliyet üzerinden ekler (120 × 1,40); C yüzdeyi TL sanıp 40 ekler; D maliyeti kâr oranına böler (120 ÷ 0,40), maliyet ile kârın yerini karıştırır.
FİYAT · KARŞILAŞTIRMA

Fiyat stratejileri: kaymak alma, pazara nüfuz, psikolojik fiyat, indirimler

İşletme · Pazarlama Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜretim sistemleri nasıl sınıflandırılır? Atölye tipi, parti, kitle ve sürekli akış üretimi arasındaki farklar nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Üretim sistemleri, kapasite ve tesis). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üretim yönetimi, girdileri mal ya da hizmete dönüştüren sürecin planlanması, örgütlenmesi ve denetimidir. Sistemler önce siparişe ya da stoka üretim diye ayrılır; akış ve hacme göre de proje, atölye tipi, parti, kitle ve sürekli akış üretimi vardır. Hacim arttıkça ve çeşit azaldıkça süreç projeden sürekli akışa doğru kayar.

Üretim sistemleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kaymak alma ve pazara nüfuz fiyatlandırması nedir, hangi koşullarda uygulanır? Psikolojik fiyat, esir ürün fiyatlandırması ve fiyat indirimleri nelerdir?

Kısa cevap: Yeni üründe kaymak alma stratejisi fiyatı yüksekten başlatıp zamanla düşürür; talep fiyata az duyarlıysa ve rakip girişi zorsa uygundur. Pazara nüfuz düşük fiyatla hızla pazar payı kazanmayı hedefler; talep fiyata duyarlıysa ve hacim arttıkça maliyet düşüyorsa uygundur. Psikolojik fiyat, esir ürün fiyatlandırması ve indirimler fiyatı ayarlayan öteki stratejilerdir.

İki firma aynı ay yeni ürün çıkardı. Biri yeni nesil oyun konsolunu çok yüksek fiyatla satışa sundu, bir yıl sonra fiyatı indirdi. Öteki yeni kurulan bir internet sağlayıcısıydı; ilk yıl rakiplerinin yarı fiyatına abone topladı. İkisi de bilinçli bir seçim yaptı.

Yeni ürün fiyatlandırması: karıştırılan çift
Kaymak alma (yüksekten başlatma)Pazara nüfuz (düşükten başlatma)
AmaçGeliştirme maliyetini hızla geri almak, kalite imajıHızla yüksek pazar payı
TalepFiyata az duyarlı; yeniliğe yüksek bedel ödeyen alıcı yeterliFiyata duyarlı; düşük fiyat yeni alıcı çeker
MaliyetKüçük hacimde birim maliyet çok yüksek değilHacim arttıkça birim maliyet belirgin düşüyor
RekabetPatent ya da teknoloji nedeniyle giriş zorDüşük fiyat ve düşük kâr marjı rakibi caydırır

Üretim sistemleri, kapasite ve tesis sayfasında gördüğümüz kitle üretimde hacim büyüdükçe birim maliyet düşüyordu; pazara nüfuzun dayanağı budur. Kaymak almada fiyat zamanla basamak basamak indirilerek sırayla daha fiyat duyarlı bölümlere ulaşılır.

Fiyatı ayarlayan öteki stratejiler

Psikolojik fiyatlandırma fiyatın yalnız ekonomik değil, algısal etkisini kullanır: 199,90 TL'lik fiyat 200 TL'den belirgin ucuz algılanır (tek sayılı fiyat); yüksek fiyatın kalite işareti sayıldığı ürünlerde fiyat bilinçli olarak yüksek tutulur (prestij fiyatı). Esir ürün fiyatlandırmasında ana ürün ucuz satılır, onunla zorunlu kullanılan tamamlayıcı ürün yüksek fiyatlanır: kahve makinesi ucuz, kapsülü pahalı. Kârın asıl kaynağı tamamlayıcı üründür.

Fiyat indirimleri
İndirimKime, neden?
Nakit indirimiFaturayı erken ödeyen alıcıya: “2/10, net 30” = 10 gün içinde öderse %2 indirim, yoksa 30. günde tam tutar
Miktar indirimiÇok alan alıcıya; sipariş ve taşıma maliyeti düşer
Fonksiyonel (ticari) indirimAracılara depolama, satış ve kayıt işlevleri karşılığında
Mevsim indirimiTalebin düşük olduğu dönemde alana: kışın klima

Nakit indirimini kullanmayan alıcının aslında yüksek faizli bir kredi aldığını Finansal yönetimin temelleri sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Kaymak alma: yüksek başla, az duyarlı talep, giriş engeli. Pazara nüfuz: düşük başla, duyarlı talep, ölçek ekonomisi. 199,90 = tek sayılı; pahalı = kaliteli algısı = prestij. Ucuz yazıcı, pahalı kartuş = esir ürün.
Sınavda

Nasıl sorulurBir işletmenin yeni ürüne fiyat koyuşu anlatılıp strateji, ya da öncüllerle stratejinin uygun olduğu koşullar sorulur; indirim türleri vakayla eşleştirilir.

TuzakÖlçek ekonomisini kaymak almanın koşulu saymak; hacimle maliyetin düşmesi nüfuzu destekler. İkinci tuzak, aracılara işlevleri karşılığı verilen indirimi miktar indirimi sanmaktır.

⇄Bilgi eşleştirme hangi strateji?

?Soru çöz

Yeni bir tıbbi cihaz için kaymak alma fiyatlandırmasının uygun olabileceği durumlar aşağıdakilerden hangileridir?
I. Hastanelerin bu cihaza talebinin fiyata duyarlılığı düşüktür.
II. Üretim hacmi büyüdükçe birim maliyet hızla düşmekte ve işletme kısa sürede en yüksek pazar payını hedeflemektedir.
III. Cihaz patentle korunduğu için rakiplerin kısa sürede pazara girmesi zordur.

✓ C. Fiyata az duyarlı talep (I) yüksek fiyatın satışı çok düşürmemesini, patent (III) yüksek kârın rakipleri hemen çekmemesini sağlar. II ölçek ekonomisi ve hızlı pazar payı hedefi pazara nüfuzun koşuludur. A patentin giriş engeli olarak kaymak almayı desteklediğini atlar; B nüfuzun koşulunu seçer; D iki karşıt stratejinin koşullarını birlikte kabul eder.
DAĞITIM · MODEL

Dağıtım: kanal düzeyleri, aracılar, dikey sistemler, dağıtım yoğunluğu

İşletme · Pazarlama Yönetimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPorter'ın beş rekabet gücü nedir? Maliyet liderliği, farklılaştırma ve odaklanma stratejileri nelerdir? Değer zinciri nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İnsan kaynakları ve stratejik yönetim). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Porter'a göre bir sektörün kârlılığını beş güç belirler: mevcut rakipler arasındaki rekabet, yeni girenlerin tehdidi, ikame ürünlerin tehdidi, alıcıların ve tedarikçilerin pazarlık gücü. İşletme bu ortamda maliyet liderliği, farklılaştırma ya da dar bir pazarda odaklanma stratejisiyle üstünlük kurar. Değer zinciri, üstünlüğün hangi faaliyetten doğduğunu gösterir.

Porter: beş güç, genel stratejiler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Dağıtım kanalı nedir, kanal düzeyleri ve aracılar nelerdir? Dikey pazarlama sistemleri ile yoğun, seçici ve tek elden dağıtım nedir?

Kısa cevap: Dağıtım kanalı ürünü üreticiden tüketiciye ulaştıran aracılar zinciridir; aracı yoksa sıfır düzeyli (doğrudan) kanal söz konusudur. Toptancı ve perakendeci malın mülkiyetini alır, acenta almaz. Aracılar temas sayısını azaltır. Kolayda mallar yoğun, beğenmeli mallar seçici, özellikli mallar tek elden dağıtılır; dikey pazarlama sisteminde kanal üyeleri tek sistem gibi çalışır.

Ege'de dört zeytinyağı üreticisi var; ürünlerini yirmi beş bakkala tek tek götürüyorlar. Her üretici her bakkalı ayrı ayrı dolaşınca kamyonlar yarı boş yollarda. Bir toptancı araya girmeyi teklif ediyor.

Kanal düzeyi, üretici ile tüketici arasındaki aracı katmanı sayısıdır.Görsel: Sınav Defteri

Toptancı malı üreticiden büyük partilerle alıp perakendecilere ve işletmelere satar; perakendeci son tüketiciye satar. İkisi de malın mülkiyetini alır, riskini üstlenir. Acenta (komisyoncu) ise mülkiyeti almadan alıcı ile satıcıyı buluşturur ve komisyon alır. Aracılar ürünü depolar, büyük partileri küçük paketlere böler, alıcıya kredi açar ve en önemlisi temas sayısını azaltır:

Doğrudan temas = üretici sayısı × alıcı sayısı Tek aracıyla temas = üretici sayısı + alıcı sayısı
Çözümlü örnek

Girişteki 4 üretici ile 25 bakkal arasında temas sayısı, toptancı araya girince nasıl değişir?

  1. Doğrudan: 4 × 25 = 100 temas.
  2. Toptancıyla: 4 + 25 = 29 temas.

Cevap: 100'den 29'a iner, 71 temas azalır

Dikey sistemler ve dağıtım yoğunluğu

Dikey pazarlama sisteminde üretici, toptancı ve perakendeci ayrı kârlarını kovalamak yerine tek sistem gibi çalışır. Kanal tek sahiplikteyse şirket sistemidir; İnsan kaynakları ve stratejik yönetim sayfasında gördüğümüz ileriye doğru dikey bütünleşme böyle bir sistem kurar. Bağımsız üyeler sözleşmeyle bağlanırsa sözleşmeli sistemdir; en yaygın biçimi franchising (imtiyaz) zinciridir. Güçlü bir üyenin liderliğinde işbirliği ise yönetsel sistemdir.

Dağıtım yoğunluğu
TürSatış noktasıUygun mal
YoğunOlabildiğince çok noktaKolayda: sakız, ekmek, su
SeçiciÖlçütlere uyan sınırlı sayıda bayiBeğenmeli: beyaz eşya, mobilya
Tek elden (özel)Bir bölgede tek bayiÖzellikli: lüks otomobil, pahalı saat

Malın depolanması, taşınması ve siparişin işlenmesi fiziksel dağıtımdır (lojistik); amaç istenen hizmet düzeyini en düşük toplam maliyetle sağlamaktır.

Akılda kalsın: Kanal düzeyi = aracı katmanı sayısı. Toptancı ve perakendeci mülkiyeti alır, acenta almaz. Temas: doğrudan çarpım, aracılı toplam. Kolayda → yoğun, beğenmeli → seçici, özellikli → tek elden. Franchising = sözleşmeli dikey sistem.
Sınavda

Nasıl sorulurÜretici ve alıcı sayısı verilip aracının temas sayısını ne kadar azalttığı, ya da ürün verilip uygun dağıtım yoğunluğu sorulur; acentanın özelliği öncüllerle yoklanır.

TuzakAracının ürünü pahalılaştırdığı için her zaman gereksiz olduğu yargısı; aracı kaldırılsa da işlevleri ortadan kalkmaz, başkası üstlenir. İkinci tuzak, acentayı mülkiyeti alan aracı saymaktır.

✎Boşluk doldurma dağıtım yoğunluğu

Sakız ve şişe su mümkün olan her noktada satıldığı için dağıtıma uygundur. Bir beyaz eşya markası bayilerini satış sonrası hizmet verebilme ölçütüyle sınırlı sayıda seçerse dağıtım uygular. Lüks bir otomobil markasının her ilde yalnız bir bayisinin olması dağıtımdır.

yoğunseçicitek eldendoğrudan

?Soru çöz

5 tekstil atölyesi ürünlerini 20 butiğe doğrudan satmaktadır. Atölyeler bütün satışlarını tek bir toptancı aracılığıyla yapmaya karar verirse toplam temas sayısı kaç azalır?

✓ D. Doğrudan temas 5 × 20 = 100, toptancıyla 5 + 20 = 25; azalma 100 − 25 = 75. A yeni temas sayısını azalma sanır; B doğrudan temastan yalnız butik sayısını çıkarır (100 − 20); C doğrudan temas sayısının tamamını verir, toptancıyla kurulan temasları atlar.
TUTUNDURMA · KARŞILAŞTIRMA

Tutundurma karması, itme-çekme stratejileri ve hizmet pazarlaması (7P)

İşletme · Pazarlama Yönetimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTesis düzeni türleri nelerdir? Ürün (hat) düzeni, süreç (fonksiyonel) düzeni, sabit konum ve hücresel düzen arasındaki farklar nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Üretim sistemleri, kapasite ve tesis). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ürün (hat) düzeninde makineler işlem sırasına dizilir ve kitle üretime uyar; süreç (fonksiyonel) düzeninde benzer makineler bir bölümde toplanır ve atölye tipi üretime uyar. Sabit konumda ürün yerinde durur, kaynak ona gelir. Hücresel düzen benzer parça ailelerini kendi makine hücrelerinde işleyerek iki düzenin üstünlüklerini birleştirir.

Tesis düzeni türleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Tutundurma karmasının öğeleri nelerdir? İtme ve çekme stratejisi arasındaki fark nedir? Hizmetlerin özellikleri ve hizmet pazarlamasında 7P nedir?

Kısa cevap: Tutundurma karması reklam, kişisel satış, satış geliştirme, halkla ilişkiler ve doğrudan pazarlamadan oluşur. İtme stratejisinde üretici çabasını aracılara yöneltir; çekme stratejisinde tüketiciye seslenir, talep aracıdan üreticiye doğru çekilir. Hizmetler soyut, üretimle tüketimi ayrılmaz, kalitesi değişken ve stoklanamazdır; bu yüzden karmaya insan, fiziksel kanıt ve süreç eklenir.

Bir ilaç firması yeni bir vitamin için iki yol düşünüyor: ya satış temsilcileri eczaneleri tek tek dolaşıp rafa koydurmayı başaracak ya da televizyon reklamıyla tüketiciler eczaneye gidip ürünü isteyecek. Bütçe ikisine birden yetmiyor.

Tutundurma karmasının öğeleri
ÖğeÖzellikÖrnek
ReklamBedeli ödenmiş, kişisel olmayan, kimliği belli kaynaktan geniş kitleyeTelevizyon filmi, ilan panosu
Kişisel satışYüz yüze, çift yönlü, ikna gücü yüksek; kişi başı maliyeti yüksekEndüstriyel ürün satışı, doktor ziyareti
Satış geliştirmeKısa süreli, satın almayı hemen özendiren teşviklerKupon, numune, “iki al bir öde”, fuar
Halkla ilişkilerKurumun imajını ve kamuoyuyla ilişkisini yönetir; haber bedel ödenmeden çıkarSponsorluk, basın bülteni
Doğrudan pazarlamaSeçilmiş kişiye doğrudan ulaşır, yanıtı ölçülebilirKişiye özel e-posta, katalog

İtme stratejisinde üretici kişisel satış ve ticari indirimle aracıyı ikna eder, aracı da ürünü tüketiciye “iter”. Çekme stratejisinde üretici reklamla tüketicide istek yaratır; tüketici ürünü aracıdan ister, aracı üreticiden sipariş verir. Endüstriyel ve karmaşık ürünlerde itme, geniş kitleye satılan markalı tüketim mallarında çekme ağır basar. Bütün araçların aynı ve tutarlı mesajı vermesine bütünleşik pazarlama iletişimi denir.

Hizmet pazarlaması

Üretim sistemleri, kapasite ve tesis sayfasında gördüğümüz gibi hizmet soyuttur, stoklanamaz, üretimi ile tüketimi aynı anda olur ve müşteri sürece katılır. Pazarlama buna bir özellik daha ekler: değişkenlik. Aynı otelde aynı oda, resepsiyondaki görevliye, güne ve saate göre farklı kalitede algılanabilir. Bu özellikler dört P'yi yetersiz bırakır; hizmet karması yedi öğeye çıkar.

Hizmetlerin özellikleri ve karmaya eklenen 3P
ÖzellikDoğurduğu sorunKarşılayan öğe
SoyutlukMüşteri satın almadan göremez, deneyemezFiziksel kanıt: bina, dekor, üniforma, broşür
Ayrılmazlık (eşzamanlılık)Hizmeti sunan kişi hizmetin parçasıdırİnsan: personelin seçimi ve eğitimi
DeğişkenlikKalite kişiye, zamana, yere göre değişirSüreç: standart adımlar, randevu, sıra sistemi
StoklanamazlıkBoş kalan koltuk ya da saat geri gelmezTalep yönetimi: yoğun olmayan saatte indirim
Akılda kalsın: Kupon, numune = satış geliştirme; sponsorluk = halkla ilişkiler; yüz yüze = kişisel satış. Aracıya yüklen = itme, tüketiciye seslen = çekme. Hizmet: soyut, ayrılmaz, değişken, stoklanamaz. 7P = 4P + insan, fiziksel kanıt, süreç.
Sınavda

Nasıl sorulurBir tutundurma uygulaması anlatılıp hangi öğe olduğu, ya da üreticinin çabası tarif edilip itme mi çekme mi olduğu sorulur; hizmet özellikleri öncüllerle yoklanır.

TuzakSponsorluğu reklam saymak; amaç kurum imajıysa halkla ilişkilerdir. İkinci tuzak, satış geliştirmenin uzun vadeli marka sadakati kurduğunu söyleyen öncüldür; etkisi kısa sürelidir.

⇄Bilgi eşleştirme tutundurma öğeleri

?Soru çöz

Tutundurma ve hizmet pazarlamasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Reklamla tüketicide istek yaratıp ürünü tüketiciye aracıdan istetmek itme stratejisidir.
II. Hizmetler stoklanabildiği için yoğun dönemin talebi önceden üretilerek karşılanabilir.
III. Hizmetin soyutluğunu karşılamak için 7P'de karmaya fiziksel kanıt (dekor, üniforma, broşür) eklenir.

✓ B. Müşteri soyut hizmeti satın almadan göremez; bina, dekor, üniforma gibi fiziksel kanıt bu sorunu karşılar (III). I yanlıştır: tüketicide istek yaratıp talebi aracıdan üreticiye doğru çekmek çekme stratejisidir; itmede üretici kişisel satış ve ticari indirimle aracıyı ikna eder. II yanlıştır: hizmet stoklanamaz, boş kalan oda ya da koltuk geri gelmez. A ve C itme ile çekmeyi, D stoklanamazlığı karıştırır.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bilişsel çelişki (uyumsuzluk) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Tüketici bilgi arama aşamasındayken ortaya çıkar.
II. Pahalı ve alternatifleri birbirine yakın ürünlerin alımında daha sık görülür.
III. Satış sonrası destek ve garanti uygulamaları onu azaltabilir.

✓ C. Çelişki önemli ve pahalı alımlarda (II) yaşanır ve işletmenin satış sonrası iletişimiyle hafifler (III). I yanlıştır: çelişki karar verilip satın alındıktan sonra, “doğru mu yaptım?” kaygısıyla doğar. A ve D çelişkiyi bilgi arama aşamasına koyar; B işletmenin bu kaygıyı azaltabileceğini atlar.Kaynak: Pazarlamanın temelleri · Satın alma karar süreci

?Soru 2

Sınırlı sermayeye sahip küçük bir ayakkabı atölyesi, büyük markalarla geniş pazarda yarışmak yerine yalnız diyabet hastalarına yönelik özel tabanlı ayakkabılar üretmekte ve bütün pazarlama çabasını bu gruba yöneltmektedir. Atölyenin hedef pazar stratejisi ve bu stratejinin Porter'daki karşılığı aşağıdakilerden hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

✓ D. Tek bir bölüme (diyabet hastaları) bütün kaynakla yönelmek yoğunlaştırılmış pazarlamadır; dar bir pazarda üstünlük kurmak Porter'ın odaklanma stratejisidir. A bütün pazara tek karma sunmayı, B birden çok bölüme ayrı ürünlerle girmeyi anlatır; ikisi de geniş pazar stratejisidir. C mikro pazarlama yerel bölgeye ya da bireye uyarlamadır ve atölyenin üstünlüğü düşük maliyet değil özel üründür.Kaynak: Pazarlamanın temelleri · Bölümlendirme, hedef, konum

?Soru 3

Konudaki kütüphane projesinde (proje süresi 11 hafta, C faaliyetinin bolluğu 1 hafta) C faaliyeti, diğer faaliyetlerin süresi değişmeden 2 hafta gecikirse projenin tamamlanma süresi kaç hafta olur?

✓ C. C 4 hafta sürer; A-C-E-F yolu 3 + 4 + 3 + 2 = 12 haftaya çıkar ve A-D-F'yi (11) geçerek yeni kritik yol olur. Gecikmenin 1 haftası bollukla karşılanır, 1 haftası projeye yansır. A bolluğun bütün gecikmeyi karşıladığını sanır; B gecikmenin tamamını proje süresine ekler; D C'li yolun gecikmesiz uzunluğunu alır.Kaynak: Kalite ve proje yönetimi · Proje yönetimi ve CPM

?Soru 4

Dört iş önce kesim, sonra dikiş makinesinden geçecektir. Süreler (saat, kesim / dikiş): K 4/7, L 6/3, M 2/5, N 8/9. Johnson kuralına göre toplam süreyi en aza indiren sıra hangisidir?

✓ D. En küçük süre M'nin kesimdeki 2 saati (başa), sonra L'nin dikişteki 3 saati (sona), sonra K'nin kesimdeki 4 saati (ikinci): M-K-N-L, 26 saat. A tablo sırasıdır (29 saat); B dikişteki en küçük süreyi başa koyar (30 saat); C K ile N'nin yerini karıştırır (29 saat).Kaynak: Üretim planlama ve stok yönetimi · İş çizelgeleme

?Soru 5

Lüks bir saat markası reklamlarında “başarınızın imzası” sloganıyla, kariyerinin zirvesindeki yöneticilere ve onları kıskanan genç profesyonellere seslenmektedir. Bu reklamın dayandığı ihtiyaç ve etken aşağıdakilerden hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

✓ B. Başarının ve statünün gösterilmesi Maslow'un saygınlık basamağıdır; ihtiyaç tüketiciyi harekete geçiren güdü olarak psikolojik etkenler arasındadır. A fizyolojik ihtiyaç açlık, susuzluk gibi temel ihtiyaçtır; C güvenlik ihtiyacı korunma ve istikrardır, reklam ekonomik durumu değil statüyü vurguluyor; D ait olma sevgi ve gruba kabuldür, seçici hatırlama da algıya ilişkin bir süreçtir, güdü değildir.Kaynak: Pazarlamanın temelleri · Tüketici davranışı etkenleri

?Soru 6

Sabit sipariş miktarı (Q) sistemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Stok düzeyi sürekli izlenir.
II. Her siparişte aynı miktar, çoğunlukla ekonomik sipariş miktarı kadar sipariş verilir.
III. Stok yeniden sipariş noktasına indiğinde sipariş verilir.

✓ C. Üçü de Q sisteminin tanımıdır: sürekli izleme (I), sabit miktar (II), YSN'de sipariş (III). A, B ve D birini dışarıda bırakır; arkasındaki yanılgı Q ile P'yi karıştırmaktır: P sisteminde stok belirli aralıklarla sayılır ve miktar sayıma göre değişir.Kaynak: Üretim planlama ve stok yönetimi · Yeniden sipariş noktası

?Soru 7

Deming'in kalite yaklaşımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Kalite sorunlarının çoğu çalışanların dikkatsizliğinden kaynaklanır; çözüm, çalışanlara yönelik slogan ve sayısal hedeflerdir.
II. Tedarikçiler, toplam maliyeti en düşük tutmak için yalnız en düşük fiyata göre seçilmelidir.
III. Kaliteyi sağlamak için toplu muayeneye dayanmaktan vazgeçilmelidir.

✓ A. Deming kalitenin sonradan muayeneyle değil süreçte sağlanmasını ister (III). I yanlıştır: Deming sorunların çoğunu yönetimin kurduğu sisteme bağlar ve çalışanlara yönelik slogan ve sayısal hedeflerin kaldırılmasını ister. II yanlıştır: tedarikçi yalnız fiyata göre seçilmemeli, uzun süreli ve güvene dayalı ilişki kurulmalıdır. B ve C I'i, D II'yi doğru sayar.Kaynak: Kalite ve proje yönetimi · Kalite önderleri

?Soru 8

Bir saat üreticisinin yöneticileri, müşterilerin saati giderek telefonlarından öğrendiğini dikkate almadan, mekanizmalarını daha da hassas ve dayanıklı hâle getirmeye yatırım yapmayı sürdürmüş; “en iyi saati yapan her zaman satar” görüşünde ısrar etmiştir. Bu yaklaşım aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

✓ A. “En iyi ürün kendini satar” varsayımı ürün anlayışıdır; müşterinin asıl ihtiyacının (saati öğrenmek) başka bir ürünle karşılandığını görmemek pazarlama miyopisidir. B satış anlayışı yoğun satış ve ikna çabasına dayanır, burada odak ürünün teknik üstünlüğüdür; C toplumun refahını gözetmeyi, D müşteriyle uzun vadeli ilişkiyi anlatır, ikisi de vakada yoktur.Kaynak: Pazarlamanın temelleri · Pazarlama anlayışları

?Soru 9

ABC stok analiziyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ C. Sınıflama birim fiyata değil, yıllık kullanım değerine (yıllık miktar × birim fiyat) göre yapılır; ucuz ama yoğun kullanılan bir kalem A olabilir. A, B ve D doğrudur: A sınıfı az kalem-çok değer, C sınıfı basit denetim ve Pareto'nun “az sayıda önemli” ilkesi ABC'nin temelidir.Kaynak: Üretim planlama ve stok yönetimi · Stok, maliyetler, ABC

?Soru 10

Toplam kalite yönetimi anlayışıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Kaizen, süreçlerin bir defada ve köklü biçimde yeniden tasarlanmasıdır.
II. Tam zamanında üretim gibi TKY de hatanın stokla ya da son muayeneyle örtülmesi yerine kaynağında giderilmesini ister.
III. Kalite çemberleri, aynı iş alanında çalışanların gönüllü olarak düzenli toplanıp kendi işlerindeki sorunları çözdüğü küçük gruplardır.

✓ D. TKY ve tam zamanında üretim hatayı kaynağında yok etmeyi ister (II); kalite çemberleri gönüllü, küçük ve aynı iş alanından gruplardır (III). A kalite çemberinin tanımını atlar; B ve C I'i içerir: köklü ve tek seferlik değişim yeniden yapılanmanın özelliğidir, kaizen küçük ve sürekli iyileştirmedir.Kaynak: Kalite ve proje yönetimi · TKY, kaizen, 5S
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?KPSS A İşletme soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →