Yatırım ve finansman kararları: sermaye bütçelemesi, sermaye maliyeti, kaldıraç, finansman

Hangi yatırım yapılır, parası nereden bulunur? Yatırım değerleme yöntemleri, sermaye maliyeti ve finansman seçenekleri çözümlü örneklerle.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
YATIRIM · HESAP

Sermaye bütçelemesi: nakit akışları, geri ödeme süresi, ortalama kârlılık oranı

İşletme · Finansal Yönetim · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaFinansal yönetimin amacı nedir? Kâr maksimizasyonu ile değer maksimizasyonu arasındaki fark nedir? Finansal yöneticinin temel kararları ve vekâlet sorunu nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Finansal yönetimin temelleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Finansal yönetim işletmenin fon ihtiyacını belirleyip en uygun kaynaktan sağlamak ve etkin kullanmaktır. Çağdaş amaç kâr değil, pay sahiplerinin servetini, yani firma değerini en yüksek düzeye çıkarmaktır; çünkü kâr ölçütü zamanı, riski ve nakit akışını dikkate almaz. Finansal yönetici yatırım, finansman ve kâr payı kararları verir; yönetici ile ortak arasındaki çıkar çatışmasına vekâlet sorunu denir.

Amaç, işlevler, vekâlet sorunu

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Sermaye bütçelemesi nedir? Geri ödeme süresi ve ortalama kârlılık oranı nasıl hesaplanır, üstünlükleri ve sakıncaları nelerdir?

Kısa cevap: Sermaye bütçelemesi uzun ömürlü yatırımların değerlendirilmesidir. Geri ödeme süresi, yatırım tutarının projenin nakit akışlarıyla kaç yılda geri döndüğünü gösterir; basit ve likiditeyi gözetir, ama zaman değerini ve süre sonrasındaki akışları dikkate almaz. Ortalama kârlılık oranı ortalama net kârı ortalama yatırıma böler; muhasebe kârına dayandığı için nakit akışını ve zaman değerini yansıtmaz.

Bir un fabrikası 120.000 TL'lik yeni bir paketleme makinesi almayı düşünüyor. Makine dört yıl boyunca işçilik ve fire tasarrufuyla sırasıyla 40.000, 50.000, 60.000 ve 30.000 TL nakit sağlayacak. Yönetim kurulunun ilk sorusu: “Paramız kaç yılda geri döner?”

Finansal yönetimin temelleri sayfasında gördüğümüz üç karardan yatırım kararının uzun vadeli olanına sermaye bütçelemesi denir: yeni fabrika, makine yenileme, kapasite artırma. Bu kararlar büyük tutar bağlar ve geri dönüşü zordur. Projeler ya birbirinden bağımsızdır (biri kabul edilince öteki etkilenmez) ya da birbirini dışlar (aynı arsaya ya fabrika ya depo).

Değerlendirmede muhasebe kârı değil net nakit akışı esas alınır. Amortisman gider yazılır ama kasadan para çıkmaz; bu yüzden yıllık net nakit akışı yaklaşık olarak net kâr + amortismantır. Ömür sonunda varlığın satılabileceği tutar (hurda değer) son yılın akışına eklenir.

Eşit akışta GÖS = yatırım ÷ yıllık net nakit akışı Ortalama kârlılık oranı = ortalama yıllık net kâr ÷ ortalama yatırımOrtalama yatırım = (yatırım + hurda değer) ÷ 2; bazı kaynaklar paydaya yatırımın tamamını koyar, soruda tanım verilmişse ona uyulur
Çözümlü örnek 1

Girişteki makinenin geri ödeme süresi (GÖS) kaç yıldır?

  1. Birikimli akış: 1. yıl 40.000, 2. yıl 90.000, 3. yıl 150.000 TL. Yatırım 3. yıl içinde geri döner.
  2. 2. yıl sonunda eksik kalan: 120.000 − 90.000 = 30.000; 3. yılın akışı 60.000: 30.000 ÷ 60.000 = 0,5 yıl.

Cevap: 2,5 yıl

Çözümlü örnek 2

100.000 TL'lik, 5 yıl ömürlü, hurda değeri olmayan bir yatırımın yıllık ortalama net kârı 12.000 TL'dir. Ortalama kârlılık oranı nedir?

  1. Ortalama yatırım: (100.000 + 0) ÷ 2 = 50.000 TL.
  2. Oran: 12.000 ÷ 50.000 = 0,24.

Cevap: %24 (paydaya yatırımın tamamı konursa %12)

GÖS'te karar kuralı, yönetimin belirlediği azami süreden kısa olan projeyi kabul etmektir. Hızlı geri dönüşü ölçtüğü için nakit sıkıntısı çeken ya da teknolojisi hızla eskiyen işletmelerde bir risk göstergesi olarak kullanılır.

Akılda kalsın: Esas alınan nakit akışı = net kâr + amortisman. GÖS: birikimli akış yatırıma eşitlenene kadar. GÖS zaman değerini ve sonraki akışları görmez; ortalama kârlılık oranı muhasebe kârına dayanır.
Sınavda

Nasıl sorulurEşit ya da eşit olmayan nakit akışları verilip geri ödeme süresi, ya da kâr ve yatırım verilip ortalama kârlılık oranı hesaplatılır; yöntemlerin sakıncaları öncüllerle sorulur.

TuzakEşit olmayan akışlarda yatırımı ortalama akışa bölmek; birikimli toplam izlenmelidir. İkinci tuzak, amortismanı nakit çıkışı saymaktır.

✎Boşluk doldurma geri ödeme süresi

90.000 TL'lik bir yatırımın yıllık net nakit akışları sırasıyla 25.000, 35.000, 40.000 ve 20.000 TL'dir. İkinci yıl sonunda birikimli akış TL olur; geri ödeme süresi yıldır.

60.0002,753,62,25

?Soru çöz

Geri ödeme süresi yöntemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Paranın zaman değerini dikkate almaz.
II. Geri ödeme süresinden sonra gelen nakit akışlarını değerlendirmeye katmaz.
III. Likiditeye önem veren işletmeler tarafından bir risk göstergesi olarak kullanılabilir.

✓ D. Basit GÖS bütün yılların akışlarını eşit sayar (I), yatırım geri döndükten sonraki yılları hiç görmez (II); ama paranın ne kadar hızlı döndüğünü gösterdiği için Finansal yönetimin temelleri sayfasında gördüğümüz likiditeye önem veren işletmeye yol gösterir (III). A ve B yöntemin kullanım alanını, C zaman değeri eksikliğini atlar.
YATIRIM · HESAP

Net bugünkü değer, kârlılık endeksi ve iskontolu geri ödeme süresi

İşletme · Finansal Yönetim · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Net bugünkü değer yöntemi nedir, nasıl hesaplanır ve karar kuralı nedir? Kârlılık endeksi ve iskontolu geri ödeme süresi nasıl bulunur?

Kısa cevap: Net bugünkü değer, projenin nakit akışlarının sermaye maliyetiyle iskonto edilmiş toplamından yatırım tutarının çıkarılmasıdır. NBD sıfır ya da pozitifse proje kabul edilir; pozitif NBD firma değerine yapılan katkıdır. Kârlılık endeksi akışların bugünkü değerini yatırıma böler, 1'den büyükse kabul. İskontolu geri ödeme süresi, iskonto edilmiş akışlarla hesaplanan geri ödeme süresidir.

Bir kargo şirketi 100.000 TL'lik bir ayırma bandı alırsa üç yıl boyunca 40.000, 50.000 ve 45.000 TL nakit tasarruf edecek. Toplam 135.000 TL; ama şirketin fonlarının maliyeti yıllık %10. Band şirketi gerçekten zenginleştirir mi?

Finansal yönetimin temelleri sayfasında gördüğümüz iskonto, her yılın akışını bugüne taşıyordu. NBD bunu bir projeye uygular. İskonto oranı olarak projenin riskine uygun sermaye maliyeti (yatırımcının bu riskte bekleyeceği en düşük getiri) kullanılır.

NBD = NA1 ÷ (1 + k) + NA2 ÷ (1 + k)2 + … + NAn ÷ (1 + k)n − I0 Kârlılık endeksi = akışların bugünkü değeri ÷ I0NA yıllık net nakit akışı, k sermaye maliyeti, I₀ başlangıç yatırımı
Çözümlü örnek

Girişteki bandın %10 sermaye maliyetiyle NBD'si, kârlılık endeksi ve iskontolu geri ödeme süresi nedir?

  1. Bugünkü değerler: 40.000 ÷ 1,1 ≈ 36.364; 50.000 ÷ 1,21 ≈ 41.322; 45.000 ÷ 1,331 ≈ 33.809. Toplam ≈ 111.495 TL.
  2. NBD: 111.495 − 100.000 = 11.495 TL > 0. Kârlılık endeksi: 111.495 ÷ 100.000 ≈ 1,11.
  3. İskontolu birikimli akış: 36.364, 77.686; eksik 22.314 TL, 3. yılın 33.809 TL'sinin ≈ 0,66'sı: 2 + 0,66 ≈ 2,66 yıl. Basit GÖS ise 2 + 10.000 ÷ 45.000 ≈ 2,22 yıldır.

Cevap: NBD ≈ 11.495 TL, KE ≈ 1,11, iskontolu GÖS ≈ 2,66 yıl; band kabul edilir

NBD'nin anlamı açıktır: band, fonun maliyetini karşıladıktan sonra şirkete bugünkü parayla yaklaşık 11.495 TL değer katar. Bu yüzden NBD, finansal yönetimin değer maksimizasyonu amacıyla doğrudan uyumludur. NBD sıfırsa proje sermaye maliyetini tam karşılar, değer ne artar ne azalır.

Kârlılık endeksi, yatırılan her liranın bugünkü değer olarak kaç lira geri getirdiğini gösterir; sermaye kıtken projeleri sıralamada yararlıdır. İskontolu GÖS zaman değeri eksiğini giderir, ama süre sonrasındaki akışları yine görmez.

Akılda kalsın: NBD = iskontolu akışlar − yatırım; kabul: NBD ≥ 0. KE = iskontolu akışlar ÷ yatırım; kabul: KE ≥ 1. NBD > 0 ⇔ KE > 1. İskontolu GÖS basit GÖS'ten uzundur.
Sınavda

Nasıl sorulurYatırım, yıllık akışlar ve iskonto oranı verilip NBD ya da kârlılık endeksi hesaplatılır; bazen iki projeden hangisinin seçileceği sorulur.

TuzakAkışları iskonto etmeden toplayıp yatırımı çıkarmak; ikinci tuzak, yatırımı da iskonto etmek. Başlangıç yatırımı bugün yapıldığı için iskonto edilmez.

✎Boşluk doldurma NBD ve kârlılık endeksi

120.000 TL'lik bir projenin nakit akışlarının sermaye maliyetiyle hesaplanan bugünkü değeri 150.000 TL'dir. Projenin net bugünkü değeri TL, kârlılık endeksi olur.

30.0001,250,8270.000

?Soru çöz

Başlangıç yatırımı 40.000 TL olan bir projenin 1. yıl sonunda 22.000 TL, 2. yıl sonunda 36.300 TL net nakit akışı sağlaması beklenmektedir. Sermaye maliyeti %10 ise projenin net bugünkü değeri kaç TL'dir?

✓ A. 22.000 ÷ 1,1 = 20.000; 36.300 ÷ 1,21 = 30.000; bugünkü değer 50.000, NBD 50.000 − 40.000 = 10.000 TL. B akışları iskonto etmeden toplar (58.300 − 40.000); C iki akışı da yalnız bir yıl iskonto eder (58.300 ÷ 1,1 − 40.000); D akışların bugünkü değerini verir, yatırımı çıkarmayı unutur.
YATIRIM · KARŞILAŞTIRMA

İç kârlılık oranı ve NBD-İKO çelişkisi

İşletme · Finansal Yönetim · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İç kârlılık oranı nedir, deneme ve enterpolasyonla nasıl bulunur? Net bugünkü değer ile iç kârlılık oranı neden farklı proje seçebilir?

Kısa cevap: İç kârlılık oranı (İKO), projenin net bugünkü değerini sıfır yapan iskonto oranıdır; projenin kendi getiri oranıdır. İKO sermaye maliyetinden büyükse proje kabul edilir. Genellikle deneme-yanılma ve enterpolasyonla bulunur. Birbirini dışlayan projelerde ölçek ya da akışların zamanlaması farklıysa iki yöntem farklı proje seçebilir; bu durumda NBD'ye göre karar verilir.

Bir bakım atölyesi 100.000 TL'lik bir boya kabini alırsa üç yıl boyunca yılda 40.000 TL nakit sağlayacak. Muhasebeci “kâr toplamı 20.000 TL” diyor; yönetici “bu yatırım bize yılda yüzde kaç kazandırıyor?” diye soruyor.

NBD, iskonto oranı yükseldikçe düşer. NBD'yi tam sıfırlayan oran, projenin kendi içinde kazandırdığı getiridir: iç kârlılık oranı. Karar kuralı: İKO > sermaye maliyeti ise kabul.

Sermaye maliyeti İKO'nun solunda kaldıkça NBD pozitiftir; iki kural tek bir bağımsız projede aynı kararı verir.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Girişteki boya kabininin İKO'su yaklaşık yüzde kaçtır?

  1. %9 ile dene: 40.000 × 2,5313 − 100.000 ≈ +1.252 TL.
  2. %10 ile dene: 40.000 × 2,4869 − 100.000 ≈ −526 TL. İşaret değişti, İKO arada.
  3. Enterpolasyon: 9 + 1.252 ÷ (1.252 + 526) ≈ 9 + 0,70 = 9,70.

Cevap: İKO ≈ %9,7; sermaye maliyeti %8 ise kabul, %12 ise ret

NBD ile İKO çatıştığında

Birbirini dışlayan iki proje (sermaye maliyeti %10)
ProjeYatırım1 yıl sonra akışİKONBD
A100.000130.000%30≈ 18.182
B300.000360.000%20≈ 27.273

İKO küçük projeyi (A), NBD büyük projeyi (B) seçer. Amaç firma değerini artırmak olduğu için B seçilir: değere 27.273 TL katkı, 18.182 TL'den büyüktür. Bu örnekteki çelişkinin kaynağı ölçek farkıdır: İKO getiriyi yüzde olarak, NBD firmaya katılan değeri TL olarak ölçer; tek dönemlik projelerde ara akış olmadığı için yeniden yatırım söz konusu değildir. Çok dönemli projelerde ikinci kaynak akışların zamanlamasıdır ve farkı yeniden yatırım varsayımı açıklar: NBD ara akışların sermaye maliyetiyle, İKO ise projenin kendi oranıyla yeniden yatırılabildiğini varsayar.

Akılda kalsın: İKO = NBD'yi sıfırlayan oran; kabul: İKO > k. Bağımsız projede iki kural aynı kararı verir; birbirini dışlayan projelerde çelişirse NBD kazanır. Yeniden yatırım: NBD → k, İKO → İKO.
Sınavda

Nasıl sorulurİKO'nun tanımı ve karar kuralı öncüllerle, ya da iki oranda bulunan NBD'lerden İKO enterpolasyonla sorulur; ölçeği farklı iki projede hangisinin seçileceği istenir.

TuzakİKO'su yüksek projenin her durumda tercih edildiğini sanmak. İkinci tuzak, İKO'yu sermaye maliyeti ile karıştırmaktır: biri projenin, öteki fon sağlayanın oranıdır.

✎Boşluk doldurma iç kârlılık oranı

Bugün 100.000 TL yatırılan bir proje 2 yıl sonra tek seferde 144.000 TL nakit sağlayacaktır. Projenin iç kârlılık oranı yüzde olur; sermaye maliyeti %15 ise proje edilir.

2022kabulret

?Soru çöz

Birbirini dışlayan iki projeden A projesi bugün 100.000 TL yatırımla bir yıl sonra 130.000 TL, B projesi bugün 300.000 TL yatırımla bir yıl sonra 360.000 TL nakit sağlayacaktır. Sermaye maliyeti %10'dur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. NBD'ler A: 130.000 ÷ 1,1 − 100.000 ≈ 18.182, B: 360.000 ÷ 1,1 − 300.000 ≈ 27.273 TL; değere katkısı büyük olan B seçilir. A ölçek farkını göz ardı edip İKO'ya (%30) göre seçer; C NBD'leri hesaplamadan eşit sayar; D B'nin İKO'su %20'dir, %10'luk sermaye maliyetinin üstündedir.
FİNANS · MODEL

Risk ve getiri: beklenen getiri, sistematik risk, beta ve CAPM

İşletme · Finansal Yönetim · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBelirsizlik altında karar ölçütleri nelerdir? Maximax, maximin, Hurwicz, Laplace ve Savage ölçütleri nasıl hesaplanır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Planlama, karar ve örgütleme). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Risk altında her seçeneğin beklenen değeri (sonuç × olasılık toplamı) hesaplanır, en büyüğü seçilir. Belirsizlik altında: maximax (iyimser) en iyi sonuçların en büyüğünü, maximin (kötümser, Wald) en kötü sonuçların en büyüğünü, Hurwicz α ile ağırlıklı iyimserliği, Laplace eşit olasılıklı ortalamayı, Savage en büyük pişmanlığı en küçük yapan seçeneği seçer.

Risk ve belirsizlik altında karar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Beklenen getiri ve risk nasıl ölçülür? Sistematik ve sistematik olmayan risk arasındaki fark nedir? Beta ve finansal varlıkları fiyatlama modeli (CAPM) nedir?

Kısa cevap: Beklenen getiri olası getirilerin olasılıklarla ağırlıklı ortalamasıdır; risk getirilerin bu ortalamadan sapmasıyla, yani standart sapmayla ölçülür. Firmaya özgü (sistematik olmayan) risk çeşitlendirmeyle azaltılabilir; piyasanın tamamını etkileyen sistematik risk azaltılamaz. Sistematik riskin ölçüsü betadır. CAPM'e göre beklenen getiri, risksiz getiriye beta ile piyasa risk priminin çarpımı eklenerek bulunur.

Bir emeklilik fonunun yöneticisi tek bir tekstil şirketinin paylarına mı, yoksa on beş farklı sektörden şirketin paylarına mı yatırım yapmalı? İkisinin beklenen getirisi yakın, ama tekstil şirketinin bir grevi bütün portföyü sarsabilir.

Planlama, karar ve örgütleme sayfasında gördüğümüz risk altında kararda olasılıklar biliniyordu ve beklenen değer hesaplanıyordu. Yatırımda da aynı mantık kullanılır:

E(R) = Σ p × R σ = √[Σ p × (R − E(R))2] CAPM: E(R) = Rf + β × (Rm − Rf)p olasılık, R getiri, σ standart sapma, Rf risksiz getiri, Rm piyasa getirisi, β beta
Çözümlü örnek

Bir payın getirisi ekonomi daralırsa (olasılık 0,3) −%10, normal seyrederse (0,5) %20, büyürse (0,2) %40'tır. Beklenen getiri ve standart sapma nedir?

  1. 0,3 × (−10) + 0,5 × 20 + 0,2 × 40 = −3 + 10 + 8 = 15, yani %15.
  2. Sapmalar −25, 5, 25: 0,3 × 625 + 0,5 × 25 + 0,2 × 625 = 325; √325 ≈ 18,03.

Cevap: beklenen getiri %15, standart sapma ≈ %18

Toplam riskin iki parçası
Sistematik olmayan (firmaya özgü)Sistematik (piyasa) risk
KaynakGrev, yönetim hatası, ürün geri çağırma, kaybedilen davaFaiz, enflasyon, kur, genel ekonomik ve siyasi gelişmeler
ÇeşitlendirmeFarklı sektörlerden varlık eklenerek azaltılabilirAzaltılamaz
Piyasa ödüllendirir mi?Hayır; giderilebilen risk için prim ödenmezEvet; ölçüsü beta

Beta, payın piyasa getirisindeki dalgalanmaya ne kadar duyarlı olduğunu gösterir: beta 1 ise pay piyasayla aynı oranda, 1'den büyükse daha sert, 1'den küçükse daha az dalgalanır. CAPM beklenen getiriyi yalnız sistematik riske bağlar: risksiz getiri %20, piyasanın beklenen getirisi %32, beta 1,25 ise 20 + 1,25 × (32 − 20) = 35, yani %35. Parantezdeki fark piyasa risk primidir. Bu oran, bir sonraki konudaki özkaynak maliyetinin bir tahminidir.

Akılda kalsın: Beklenen getiri = olasılık × getiri toplamı; risk = standart sapma. Çeşitlendirme firmaya özgü riski azaltır, piyasa riskini azaltmaz. Beta > 1 = piyasadan oynak. CAPM: Rf + β × risk primi.
Sınavda

Nasıl sorulurSenaryo olasılıkları verilip beklenen getiri; risksiz getiri, piyasa getirisi ve beta verilip CAPM getirisi hesaplatılır; risk türleri öncüllerle sorulur.

TuzakCAPM'de betayı piyasa getirisinin tamamıyla çarpmak; beta yalnız risk primiyle çarpılır. İkinci tuzak, faiz artışı gibi bütün şirketleri etkileyen riskin çeşitlendirmeyle giderileceğini söyleyen öncüldür.

✎Boşluk doldurma CAPM

Risksiz getiri %18, piyasanın beklenen getirisi %30, payın betası 1,5'tir. Piyasa risk primi yüzde , CAPM'e göre payın beklenen getirisi yüzde olur.

12364563

?Soru çöz

Risk ve getiri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Portföye farklı sektörlerden paylar eklemek firmaya özgü riski azaltır.
II. Faiz oranlarındaki genel bir artıştan doğan risk, çeşitlendirmeyle ortadan kaldırılabilir.
III. Betası 1'den küçük olan bir payın getirisi piyasaya göre daha sert dalgalanır.

✓ A. Bir şirketin grevi ya da yönetim hatası öteki sektörlerdeki paylarla dengelenir (I). II yanlıştır: faiz artışı bütün piyasayı etkileyen sistematik risktir, çeşitlendirmeyle giderilmez. III yanlıştır: betası 1'den küçük pay piyasadan daha az dalgalanır. B ve C sistematik riski, D betanın yönünü karıştırır.
FİNANSMAN · HESAP

Sermaye maliyeti: borç, imtiyazlı pay, adi pay ve AOSM

İşletme · Finansal Yönetim · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Sermaye maliyeti nedir? Borcun, imtiyazlı payın ve adi payın maliyeti nasıl hesaplanır? Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti (AOSM) nasıl bulunur?

Kısa cevap: Sermaye maliyeti, fon sağlayanların bekledikleri getiri ve işletmenin yatırımlarda aşması gereken asgari orandır. Borcun maliyeti faiz giderinin vergiden düşülmesi nedeniyle vergi sonrası alınır: kd(1 − t). Adi pay maliyeti Gordon modeliyle ya da CAPM ile tahmin edilir. Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti, her kaynağın maliyetinin sermaye yapısındaki payıyla ağırlıklandırılmasıdır.

Bir gıda şirketi kaynağının %40'ını %24 faizli kredilerle, %60'ını ortaklarından sağlıyor. Ortaklar bu riskte yıllık %20 getiri bekliyor. Yeni bir soğuk hava deposu yüzde kaç getirirse şirket değer kazanır?

Önceki konularda NBD hesabında kullandığımız oran buradan gelir. Her kaynağın bir maliyeti vardır ve kaynak ne kadar riskli bir konumdaysa yatırımcısı o kadar yüksek getiri ister. Alacaklı faizi öncelikle alır ve tasfiyede önce ödenir; adi pay sahibi en son alır. Bu yüzden maliyet sırası genellikle borç < imtiyazlı pay < adi pay biçimindedir.

Kaynakların maliyeti
KaynakFormülÖrnek
Borç (vergi sonrası)kd × (1 − t)%24 faiz, %25 vergi → 24 × 0,75 = 18
İmtiyazlı paySabit kâr payı ÷ net satış fiyatı9 ÷ 60 = 0,15 → %15
Adi pay (Gordon)D1 ÷ P0 + g4 ÷ 40 + 0,10 = 0,20 → %20

Faiz gider yazılıp vergi matrahından düşüldüğü için devlet borcun maliyetinin bir kısmını üstlenir; buna vergi kalkanı denir. Kâr payı ise vergiden sonra dağıtıldığı için özkaynakta böyle bir indirim yoktur. Gordon (sabit büyüme) modelinde D1 gelecek yıl beklenen kâr payı, P0 bugünkü pay fiyatı, g kâr payının sabit büyüme hızıdır; son ödenen kâr payı (D0) verilmişse önce D1 = D0 × (1 + g) bulunur. İşletmede bırakılan kârın da maliyeti vardır: ortaklar o parayı başka yerde değerlendirebilirdi.

AOSM = wd × kd(1 − t) + wp × kp + we × kew: kaynağın toplam içindeki payı (ağırlıklar toplamı 1)
Çözümlü örnek

Girişteki şirketin AOSM'si nedir (vergi oranı %25)?

  1. Borç vergi sonrası: 24 × (1 − 0,25) = 18.
  2. AOSM: 0,40 × 18 + 0,60 × 20 = 7,2 + 12 = 19,2.

Cevap: %19,2; depo projesi bu oranla iskonto edildiğinde NBD'si pozitifse ya da İKO'su %19,2'yi aşarsa değer katar

Akılda kalsın: Borç maliyeti vergi sonrası: kd(1 − t). Gordon: D1 ÷ P0 + g; D0 verilmişse (1 + g) ile büyüt. AOSM = ağırlık × maliyet toplamı. Maliyet sırası: borç < imtiyazlı < adi pay.
Sınavda

Nasıl sorulurKaynakların tutarları ve maliyetleri verilip AOSM, ya da kâr payı, fiyat ve büyüme verilip özkaynak maliyeti hesaplatılır.

TuzakBorç maliyetinde vergi etkisini unutmak ya da vergiyi özkaynağa da uygulamak. İkinci tuzak, Gordon modelinde son ödenen kâr payını büyütmeden kullanmaktır.

↕Sıralama maliyete göre ucuzdan pahalıya

  1. İşletmede bırakılan (dağıtılmayan) kâr
  2. Vergi sonrası banka kredisi
  3. Yeni adi pay ihracı (ihraç giderleriyle)
  4. İmtiyazlı pay

?Soru çöz

Bir işletmenin sermaye yapısı %30 borç ve %70 adi paydan oluşmaktadır. Borcun vergi öncesi maliyeti %20, vergi oranı %25'tir. Son ödenen kâr payı 4 TL, pay fiyatı 44 TL'dir ve kâr payının her yıl %10 büyümesi beklenmektedir. Adi pay maliyeti Gordon modeliyle bulunursa ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti yüzde kaçtır?

✓ C. 4 TL son ödenen kâr payıdır (D0): D1 = 4 × 1,10 = 4,4; adi pay maliyeti 4,4 ÷ 44 + 0,10 = %20. Borç vergi sonrası 20 × 0,75 = 15. AOSM = 0,30 × 15 + 0,70 × 20 = 4,5 + 14 = 18,5. B kâr payını büyütmeden kullanır (4 ÷ 44 + 0,10 ≈ %19,09 → 17,86); A vergi kalkanını unutur (0,30 × 20 + 0,70 × 20); D vergiyi bütün kaynaklara uygular (20 × 0,75), oysa kâr payı vergiden düşülmez.
FİNANSMAN · HESAP

Faaliyet, finansal ve bileşik kaldıraç; sermaye yapısı yaklaşımları

İşletme · Finansal Yönetim · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBaşabaş noktası nedir ve nasıl hesaplanır? Hedef kâr için gereken üretim miktarı nasıl bulunur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Üretim sistemleri, kapasite ve tesis). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Başabaş noktası, toplam gelirin toplam maliyete eşit olduğu, kârın sıfır olduğu üretim miktarıdır: Q = F ÷ (P − V). F sabit maliyet, P birim fiyat, V birim değişken maliyettir; P − V birim katkı payıdır. Bu noktanın altında zarar, üstünde kâr edilir; hedef kâr için Q = (F + kâr) ÷ (P − V) kullanılır.

Başabaş analizi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Faaliyet kaldıracı, finansal kaldıraç ve bileşik kaldıraç derecesi nedir, nasıl hesaplanır? Sermaye yapısı yaklaşımları nelerdir?

Kısa cevap: Sabit maliyetler satıştaki değişimi kâra büyüterek yansıtır: faaliyet kaldıracı satıştaki yüzde değişimin faaliyet kârını (FVÖK), finansal kaldıraç FVÖK'teki değişimin pay başına kârı kaç kat etkilediğini gösterir. Bileşik kaldıraç ikisinin çarpımıdır. Kaldıraç derecesi yükseldikçe hem kazanç fırsatı hem risk artar. Sermaye yapısı yaklaşımları borcun firma değerini etkileyip etkilemediğini tartışır.

Bir seramik fabrikasının satışları geçen yıl %10 arttı; faaliyet kârı %25, ortaklara düşen kâr %50 arttı. Bu yıl satışlar %10 düşerse ne olur? Genel müdür aynı oranların ters yönde de çalışacağından korkuyor.

Üretim sistemleri, kapasite ve tesis sayfasında gördüğümüz başabaş analizinde birim katkı payı sabit maliyetleri karşılıyordu. Sabit maliyet ne kadar yüksekse, başabaşı geçtikten sonra her ek satış kâra o kadar güçlü yansır. Faiz de finansman tarafının sabit maliyetidir.

FKD = toplam katkı payı ÷ FVÖK FinKD = FVÖK ÷ (FVÖK − faiz) BKD = FKD × FinKDFVÖK: faiz ve vergi öncesi kâr. FKD = %Δ FVÖK ÷ %Δ satış; FinKD = %Δ pay başına kâr ÷ %Δ FVÖK
Çözümlü örnek

Fabrika 10.000 m² seramiği 50 TL'den satıyor; birim değişken maliyet 30 TL, sabit maliyet 120.000 TL, yıllık faiz 40.000 TL. Kaldıraç dereceleri nedir?

  1. Katkı payı: 10.000 × (50 − 30) = 200.000; FVÖK: 200.000 − 120.000 = 80.000; vergi öncesi kâr: 80.000 − 40.000 = 40.000 TL.
  2. FKD = 200.000 ÷ 80.000 = 2,5; FinKD = 80.000 ÷ 40.000 = 2; BKD = 2,5 × 2 = 5.
  3. Satış %10 artarsa FVÖK %25, pay başına kâr %50 artar; %10 düşerse aynı oranlarda düşer. Sağlama: 11.000 m²'de FVÖK 100.000 TL (+%25).

Cevap: FKD 2,5; FinKD 2; BKD 5

Karıştırılan kaldıraç kavramları
KavramKaynağıÖlçtüğü
Faaliyet kaldıracıSabit faaliyet maliyetleri (kira, amortisman)Satış değişiminin FVÖK'e etkisi; iş riski
Finansal kaldıraçSabit finansman maliyeti (faiz)FVÖK değişiminin pay başına kâra etkisi; finansal risk
Kaldıraç oranıBilançoToplam yabancı kaynak ÷ aktif; derece değil, yapı oranı

Kaldıraç oranının hesabı Muhasebe (KPSS A) serisindeki Oran analizi sayfasında anlatılır. Firma başabaş noktasına yaklaştıkça FVÖK küçülür ve FKD hızla büyür: küçük bir satış düşüşü zarara çevirebilir.

Sermaye yapısı yaklaşımları

Geleneksel yaklaşıma göre ucuz borç belli bir düzeye kadar AOSM'yi düşürür, sonra artan risk nedeniyle yükseltir; AOSM'yi en düşük yapan bir optimal sermaye yapısı vardır. Modigliani-Miller vergisiz ve kusursuz piyasa varsayımıyla firma değerinin sermaye yapısından bağımsız olduğunu gösterdi; vergiyi eklediklerinde vergi kalkanı nedeniyle borcun değeri artırdığı sonucuna vardılar. Gerçekte borç arttıkça iflas maliyetleri de arttığı için işletmeler vergi kalkanı ile iflas riskini dengeler.

Akılda kalsın: Sabit faaliyet maliyeti → faaliyet kaldıracı (satış → FVÖK); faiz → finansal kaldıraç (FVÖK → pay başına kâr). BKD = FKD × FinKD. Kaldıraç kazancı da kaybı da büyütür. MM vergisiz: yapı önemsiz; vergili: borç değer katar.
Sınavda

Nasıl sorulurSatış, maliyet ve faiz verilip kaldıraç dereceleri; ya da dereceler verilip satıştaki değişimin pay başına kâra etkisi hesaplatılır; MM ve geleneksel yaklaşım öncüllerle sorulur.

TuzakBileşik kaldıracı iki derecenin toplamı sanmak; çarpımdır. İkinci tuzak, finansal kaldıraç derecesini bilançodaki kaldıraç oranıyla aynı şey saymaktır.

⇄Bilgi eşleştirme kaldıraç ve yapı

?Soru çöz

Faaliyet kaldıracı derecesi 3, finansal kaldıraç derecesi 2 olan bir işletmenin satışları %5 artarsa pay başına kârı yüzde kaç artar?

✓ D. Bileşik kaldıraç 3 × 2 = 6; pay başına kâr %5 × 6 = %30 artar. A yalnız faaliyet kaldıracını uygular, FVÖK'teki artışı (%15) verir; B yalnız finansal kaldıracı satış değişimine uygular; C iki dereceyi toplar ((3 + 2) × 5), oysa etkiler zincirleme çarpılır.
FİNANSMAN · KARŞILAŞTIRMA

Finansman kaynakları: kısa ve uzun vadeli araçlar, kâr payı politikası

İşletme · Finansal Yönetim · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİşletmeler neden nakit tutar? Alacak yönetiminde kredi standartları ve kredi koşulları nelerdir? Nakit iskontosundan yararlanmamanın maliyeti nasıl hesaplanır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Finansal yönetimin temelleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İşletme günlük ödemeler (işlem), beklenmedik durumlar (ihtiyat) ve fırsatlar (spekülasyon) için nakit tutar; amaç yeterli likiditeyi en az atıl fonla sağlamaktır. Alacak yönetimi kime kredi açılacağını, vadeyi ve nakit iskontosunu belirler. “2/10, net 30” koşulunda iskontodan vazgeçmek yaklaşık yıllık %36,7 faizle borçlanmak demektir; daha ucuz kredi varsa iskonto kullanılır.

Nakit, alacak ve stok yönetimi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İşletmelerin kısa ve uzun vadeli finansman kaynakları nelerdir? Faktoring, forfaiting ve finansal kiralama nedir? Öz kaynak ile yabancı kaynak arasındaki farklar ve kâr payı politikası nedir?

Kısa cevap: Kısa vadeli kaynaklar ticari kredi, banka kredisi, finansman bonosu ve faktoringdir; uzun vadeli kaynaklar tahvil, pay senedi, finansal kiralama ve ihracatta forfaitingdir. Yabancı kaynağın faizi vergi kalkanı sağlar ama ödemesi zorunludur; öz kaynak ödeme zorunluluğu getirmez ama daha pahalıdır. Kâr payı nakit, bedelsiz pay ya da pay geri alımı biçiminde dağıtılabilir.

İhracat yapan bir makine üreticisinin üç sorunu var: yurt içi müşterilerinden alacakları 90 gün vadeli, Afrika'daki alıcısı iki yıl vadeli ödeyecek ve yeni bir CNC tezgâhı alması gerekiyor ama nakdi yok.

Finansal yönetimin temelleri sayfasında gördüğümüz “2/10, net 30” koşulu, en yaygın kısa vadeli kaynağın, ticari kredinin görünmeyen maliyetini gösteriyordu: iskonto kullanılmazsa maliyet yüksektir. Bankalardan işletme kredisi alınabilir; büyük ve tanınmış şirketler para piyasasında finansman bonosu ihraç ederek bankayı aradan çıkarır.

Sınavda karıştırılan finansman araçları
AraçNe yapılır?Vade
FaktoringVadeli alacaklar bir faktoring şirketine devredilip peşin para alınır. Rücusuz faktoringde tahsil riski de faktöre geçer, rüculuda satıcıda kalır.Kısa
Forfaitingİhracattan doğan, çoğunlukla banka garantili vadeli alacak rücusuz olarak satın alınır.Orta
Finansal kiralama (leasing)Varlık kiralayan şirketçe alınır, işletme kira karşılığı kullanır; süre sonunda devralma seçeneği olabilir.Orta-uzun
Tahvilİşletmenin borçlanma senedi; alıcısına faiz ve vadede anapara ödenir, ortaklık hakkı vermez.Uzun
Pay senediOrtaklık payı; kâr payı ve yönetime katılma hakkı verir, geri ödenmez.Vadesiz

İmtiyazlı pay kâr payında ya da tasfiyede öncelik gibi ayrıcalıklar taşır; finans kitaplarında genellikle sabit kâr paylı, borç ile adi pay arasında bir kaynak olarak ele alınır.

Yabancı kaynak ve öz kaynak
Yabancı kaynak (kredi, tahvil)Öz kaynak (pay, dağıtılmayan kâr)
ÖdemeFaiz ve anapara vadesinde zorunluKâr payı zorunlu değil, geri ödeme yok
VergiFaiz gider yazılır: vergi kalkanıKâr payı vergiden sonra dağıtılır
KontrolYönetime katılma hakkı vermezYeni ortak oy ve kâr payını paylaşır
Risk ve maliyetÖdenemezse iflas riski; maliyeti düşükİflas riski doğurmaz; maliyeti yüksek

Kâr payı politikası

Kâr payı kararı, kârın ortaklara dağıtılmasıyla işletmede bırakılıp yatırımda kullanılması arasındaki seçimdir. Kâr payı nakit olarak ödenebilir; iç kaynaklardan sermaye artırılarak ortaklara para yerine yeni pay verilebilir (bedelsiz pay: nakit çıkmaz, pay sayısı artar); ya da işletme kendi paylarını piyasadan satın alabilir (pay geri alımı). Kârlı yatırım fırsatı çok olan büyüme şirketleri genellikle az dağıtır.

Ek bilgi: kâr payı kuramları

Modigliani ve Miller'e göre kusursuz piyasada kâr payı politikası firma değerini etkilemez (ilgisizlik görüşü). Gordon ve Lintner'e göre yatırımcı belirsiz gelecek kazanç yerine bugünkü kesin kâr payını tercih eder (“eldeki kuş” görüşü), bu yüzden kâr payı değeri artırabilir.

Akılda kalsın: Alacağı peşine çevir = faktoring; ihracat alacağı, rücusuz, orta vade = forfaiting; satın almadan kullan = leasing. Tahvil = borç, pay = ortaklık. Bedelsiz pay = nakit çıkmaz, pay sayısı artar.
Sınavda

Nasıl sorulurBir finansman ihtiyacı anlatılıp uygun araç, ya da araçların özellikleri öncüllerle sorulur; öz ve yabancı kaynak karşılaştırılır.

TuzakFaktoringi ihracata özgü sanmak; ihracata özgü ve orta vadeli olan forfaitingdir. İkinci tuzak, bedelsiz payın işletmeden nakit çıkışı yarattığını söyleyen öncüldür.

⇄Bilgi eşleştirme hangi araç?

?Soru çöz

Finansman kaynaklarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. “2/10, net 30” koşuluyla alınan malda iskontodan yararlanmamak işletmeye maliyetsiz bir finansman sağlar.
II. Tahvil faizlerinin gider yazılabilmesi işletmeye vergi kalkanı sağlar.
III. Finansal kiralamada işletme varlığı satın almadan kullanma hakkı edinir.

✓ C. Faiz gider yazıldığı için vergi matrahını düşürür (II); leasingde mülkiyet kiralayanda kalır, işletme kullanım hakkı alır (III). I yanlıştır: iskontodan vazgeçmek, 20 gün için %2'ye katlanmaktır, yıllık yaklaşık %36,7'lik bir maliyettir. A, B ve D ticari kredinin maliyetsiz olduğunu kabul eder.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Finansal piyasalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Bir şirketin halka arz ettiği payları yatırımcıların ilk kez satın alması ikincil piyasa işlemidir.
II. Vadesi altı ay olan hazine bonosu sermaye piyasası aracıdır.
III. Daha önce ihraç edilmiş payların borsada yatırımcılar arasında el değiştirmesi ihraççı şirkete yeni fon sağlamaz.

✓ B. İkincil piyasada para bir yatırımcıdan ötekine geçer, şirkete yeni fon girmez (III). I yanlıştır: halka arzdaki ilk satış birincil piyasadır. II yanlıştır: bir yıldan kısa vadeli bono para piyasası aracıdır. A ve C birincil-ikincil ayrımını, C ve D vade ölçütünü karıştırır.Kaynak: Finansal yönetimin temelleri · Finansal piyasalar ve kurumlar

?Soru 2

Bir il özel idaresi, ilk kez insansız hava aracıyla harita çıkarma hizmeti almaya karar vermiştir. Kurumda bu hizmeti daha önce alan ya da bilen kimse yoktur; teknik şartları belirlemek için birkaç birimden oluşan bir komisyon kurulmuş ve çok sayıda firmadan bilgi istenmiştir. Bu satın alma durumu aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Hizmet ilk kez alınıyor, belirsizlik yüksek, karara çok kişi katılıyor ve geniş bilgi aranıyor; bunlar yeni görev durumunun özellikleridir. B düz yeniden alım aynı ürünün rutin siparişidir; C değiştirilmiş yeniden alımda daha önce alınan bir üründe değişiklik aranır; D türev talep bir satın alma durumu değil, örgütsel talebin tüketici talebinden türemesidir.Kaynak: Pazarlamanın temelleri · Örgütsel satın alma

?Soru 3

Tutundurma ve hizmet pazarlamasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Reklamla tüketicide istek yaratıp ürünü tüketiciye aracıdan istetmek itme stratejisidir.
II. Hizmetler stoklanabildiği için yoğun dönemin talebi önceden üretilerek karşılanabilir.
III. Hizmetin soyutluğunu karşılamak için 7P'de karmaya fiziksel kanıt (dekor, üniforma, broşür) eklenir.

✓ B. Müşteri soyut hizmeti satın almadan göremez; bina, dekor, üniforma gibi fiziksel kanıt bu sorunu karşılar (III). I yanlıştır: tüketicide istek yaratıp talebi aracıdan üreticiye doğru çekmek çekme stratejisidir; itmede üretici kişisel satış ve ticari indirimle aracıyı ikna eder. II yanlıştır: hizmet stoklanamaz, boş kalan oda ya da koltuk geri gelmez. A ve C itme ile çekmeyi, D stoklanamazlığı karıştırır.Kaynak: Pazarlama karması · Tutundurma ve hizmet pazarlaması

?Soru 4

Bir üniversite öğrencisi yeni çıkan bir dizüstü bilgisayarı çok beğenmekte ve almak istemektedir; ancak bursu bu fiyatı karşılamadığı için satın alamamaktadır. Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Belirli bir ürüne yönelik istek vardır, ama satın alma gücüyle desteklenmediği için talep oluşmamıştır. A talebin satın alma gücü şartını atlar; B pazarlamanın ihtiyaç yarattığını sanır, oysa bilgi edinme ya da çalışma ihtiyacı zaten vardır, pazarlama isteği yönlendirir; C hoşnutsuzluk satın alma sonrasında doğar, burada satın alma yoktur.Kaynak: Pazarlamanın temelleri · İhtiyaç, istek, talep, değer

?Soru 5

Bir belediye şirketi bir taşınmazı ya bugün 80.000 TL'ye ya da iki yıl sonra 100.000 TL'ye satabilecektir. Yıllık bileşik faiz oranı %12 ise aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Bileşik iskontoyla 100.000 ÷ 1,12² ≈ 79.719 TL; bu tutar 80.000 TL'nin altında kalır. B zaman değerini yok sayar; C bileşik yerine basit faizle iskonto eder (1 + 0,12 × 2); D da basit faizle büyütür ve 99.200 ile 100.000'i eşit sayar; bileşik faizle 80.000 TL iki yılda 100.352 TL olur.Kaynak: Finansal yönetimin temelleri · Basit ve bileşik faiz, bugünkü değer

?Soru 6

Ürün hayat eğrisinin olgunluk aşamasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Satışlar en yüksek düzeye ulaşır ama artış hızı yavaşlar.
II. Rekabet yoğunlaştığı için fiyat indirimleri ve hatırlatıcı reklam öne çıkar.
III. Bu aşamadaki ürün, BCG matrisindeki nakit ineğine benzer biçimde çoğu zaman kendi yatırım ihtiyacından fazla nakit üretir.

✓ D. Olgunlukta satış tepe noktasındadır ama büyüme yavaşlar (I); rakip sayısı en yüksektir, fiyat rekabeti ve hatırlatıcı reklam başlar (II); büyümesi yavaşlamış, pazarı oturmuş ürün az yatırım ister ve nakit üretir, bu da nakit ineğinin özelliğidir (III). A ve B rekabetin ya da nakit üretiminin olgunluğa ait olduğunu atlar; C satışların tepe yaptığı aşamanın olgunluk olduğunu gözden kaçırır.Kaynak: Pazarlama karması · Ürün karması ve hayat eğrisi

?Soru 7

Atak (agresif) işletme sermayesi finansman politikasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Sürekli işletme sermayesi ihtiyacının bir kısmı da kısa vadeli kaynaklarla karşılanır.
II. Tutucu politikaya göre beklenen kârlılık daha yüksek, likidite riski daha fazladır.
III. Dönen varlıklar toplam varlıklar içinde yüksek düzeyde tutulur.

✓ B. Atak politika ucuz kısa vadeli kaynağı sürekli ihtiyaca da kullanır (I); bu kârlılığı artırır ama borcun sık yenilenmesi likidite riskini büyütür (II). III yanlıştır: dönen varlıkları yüksek tutmak tutucu politikanın özelliğidir; atak politika onları düşük tutar. A kârlılık-risk sonucunu atlar; C ve D atak ile tutucu politikayı karıştırır.Kaynak: Finansal yönetimin temelleri · İşletme sermayesi, nakit dönüşüm süresi

?Soru 8

Tüketiciler buzdolabı almadan önce birkaç mağazada fiyat, enerji sınıfı ve tasarımı karşılaştırmaktadır. Bir satıcı buzdolabıyla birlikte ücretsiz montaj ve uzatılmış garanti de sunmaktadır. Buzdolabının mal sınıfı ile montaj ve garantinin ürün düzeyi aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

✓ C. Karşılaştırarak satın alınan ürün beğenmeli maldır; montaj ve garanti satışa eklenen hizmetler olduğu için genişletilmiş ürün düzeyindedir. A kolayda malı az çabayla alınan ürünle karıştırır; B fiyatı yüksek diye özellikli sayar, oysa alıcı markaya bağlı değildir; D sınıfı doğru bulur ama garantiyi marka ve tasarımla aynı düzeye koyar.Kaynak: Pazarlama karması · Ürün düzeyleri ve mal sınıfları

?Soru 9

Bir kafe zinciri yeni bir menü için araştırma yapmaktadır. Aşağıdakilerden hangileri birincil veridir?
I. Şubelerde müşterilere bu araştırma için uygulanan anketin sonuçları
II. TÜİK'in hane halkı tüketim harcaması istatistikleri
III. Kafenin geçen yıla ait şube satış kayıtları

✓ C. Yalnız anket (I) bu araştırma için ilk kez toplanmıştır; birincildir. II TÜİK'in başka amaçla derlediği istatistiktir. III işletmenin kendi verisidir ama muhasebe için, bu araştırmadan önce tutulmuştur; iç ikincil veridir. A ve D satış kayıtlarını “bizim verimiz” diye birincil sayar; B ve D TÜİK verisini birincil sayar.Kaynak: Pazarlamanın temelleri · Çevre, bilgi sistemi, araştırma

?Soru 10

Bir işletme iki yıl boyunca her yıl sonunda 36.000 TL ödeyecektir. Yıllık faiz oranı %20 ise bu ödemelerin bugünkü değeri kaç TL'dir?

✓ C. Her ödeme kendi yılından iskonto edilir: 36.000 ÷ 1,2 + 36.000 ÷ 1,44 = 30.000 + 25.000 = 55.000 TL. A zaman değerini yok sayıp toplar; B toplamı bir yıl iskonto eder (72.000 ÷ 1,2); D toplamın tamamını ikinci yıldan iskonto eder (72.000 ÷ 1,44), birinci ödemenin daha erken geldiğini atlar.Kaynak: Finansal yönetimin temelleri · Anüite, sürekli anüite, efektif faiz
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?KPSS A İşletme soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →