Pazarlamanın temel kavramları: ihtiyaç, istek, talep, değer ve mübadele
İşletme · Pazarlama Yönetimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaÜretim faktörleri nelerdir ve her birinin getirisi nedir? Fayda türleri nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İşletmenin temel kavramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Üretim faktörleri emek, sermaye, doğal kaynak ve girişimcidir; getirileri sırasıyla ücret, faiz, rant ve kârdır. Üretim, ihtiyaç gideren mal ve hizmetlere fayda katmaktır: biçim faydası üretimle, yer faydası taşımayla, zaman faydası depolamayla, mülkiyet faydası satışla doğar. Kâr, öteki üç faktörün payı ödendikten sonra girişimciye kalan ve riskin karşılığı olan artıktır.
İhtiyaç, fayda, üretim faktörleri
✎Konu anlatımı
Pazarlamada ihtiyaç, istek ve talep arasındaki fark nedir? Değer, tatmin ve mübadele kavramları ne anlama gelir?
Kısa cevap: İhtiyaç bir yoksunluk duygusudur; istek bu ihtiyacın kültüre ve kişiliğe göre belirli bir ürüne yönelmiş hâli, talep ise satın alma gücüyle desteklenen istektir. Müşteri, elde ettiği faydayı katlandığı maliyetle karşılaştırarak değer algılar; ürünün performansı beklentisini karşılarsa tatmin olur. Pazarlama bu değerin mübadele yoluyla el değiştirmesini sağlar.Öğle arasında susayan bir memur, ofisin yanındaki büfede ayran arıyor. Ayran bitmiş; maden suyu var ama cüzdanını masada unutmuş. Susuzluğu gerçek, ayran isteği belirgin, ama o an hiçbir satış gerçekleşmiyor.
Pazarlamanın hareket noktası ihtiyaçtır: açlık, susuzluk, güvenlik, ait olma gibi temel bir yoksunluk duygusu. İhtiyaç insanın doğasında vardır; pazarlamacı onu yaratmaz, ama onu karşılayan ürüne yöneltebilir. İstek, ihtiyacın kişinin kültürü ve deneyimiyle biçimlenmiş hâlidir: susayan biri Türkiye'de ayran, başka bir ülkede başka bir içecek ister. İstek, ancak satın alma gücü ve isteği bir araya gelince talebe dönüşür.
| Kavram | Tanım | Girişteki memur |
|---|---|---|
| İhtiyaç | Yoksunluk duygusu | Susuzluk |
| İstek | İhtiyacın belirli bir ürüne yönelmesi | Ayran içmek |
| Talep | Satın alma gücüyle desteklenen istek | Para yanında olsaydı oluşacaktı |
Değer, tatmin, mübadele
Müşteri değeri, müşterinin üründen elde ettiği faydalarla bunun için katlandığı parasal ve parasal olmayan maliyetler (zaman, çaba, risk) arasındaki farktır. Tatmin, ürünün algılanan performansının beklentiyle karşılaştırılmasından doğar: performans beklentinin altındaysa hoşnutsuzluk, eşitse tatmin, üstündeyse sevinç oluşur. Mübadele (değişim), istenen bir şeyi karşılığında bir şey vererek elde etmektir. Gerçekleşmesi için en az iki taraf, her birinde karşı taraf için değerli bir şey, iletişim kurma ve teslim etme yeteneği ile teklifi kabul ya da reddetme özgürlüğü gerekir. Belirli bir ürüne ihtiyacı, satın alma gücü ve isteği olan kişi ve örgütlerin toplamına pazar denir.
İşletmenin temel kavramları sayfasında gördüğümüz fayda türlerinden biçim faydası üretimle doğar; pazarlama ise malı müşterinin yanına taşıyarak yer, ihtiyaç duyulduğu ana kadar bekleterek zaman ve sahipliği el değiştirerek mülkiyet faydası yaratır.
Nasıl sorulurKısa bir tüketici durumu verilip ihtiyaç, istek ya da talep örneği sorulur; mübadelenin koşulları öncüllerle istenir.
Tuzak“pazarlama ihtiyaç yaratır” ifadesi; ihtiyaç zaten vardır, pazarlama isteği biçimlendirir. İkinci tuzak, satın alma gücü olmayan güçlü bir isteği talep saymaktır.
✎Boşluk doldurma ihtiyaç mı, talep mi?
Erzurum'a atanan bir öğretmenin soğuktan korunma gereksinimi bir örneğidir. Bu gereksinimin kaz tüyü bir monta yönelmesi olarak adlandırılır. Öğretmen maaşını alıp montu satın alabilecek duruma gelince bu istek bir hâline gelir.
?Soru çöz
Bir üniversite öğrencisi yeni çıkan bir dizüstü bilgisayarı çok beğenmekte ve almak istemektedir; ancak bursu bu fiyatı karşılamadığı için satın alamamaktadır. Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?