Likidite oranları: cari oran, asit-test (likidite) oranı ve nakit oranı
Muhasebe · Mali Tablolar Analizi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaMali analiz türleri nelerdir? Karşılaştırmalı tablolar (yatay) analizinde mutlak ve yüzde değişim nasıl hesaplanır ve yorumlanır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Mali tablolar ve analiz teknikleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Karşılaştırmalı tablolar (yatay) analizi aynı işletmenin iki ya da daha çok dönemini kalem kalem karşılaştırır: mutlak değişim = cari − önceki, yüzde değişim = değişim ÷ önceki dönem × 100. Birden çok dönemi kullandığı için dinamik analizdir; tek dönemi inceleyen dikey yüzde ve oran analizi statiktir. Baz tutar sıfır ya da eksiyse yüzde hesaplanmaz, yalnız mutlak değişim verilir.
Analiz türleri ve karşılaştırmalı tablolar (yatay) analizi
✎Konu anlatımı
Likidite oranları nelerdir? Cari oran, asit-test oranı ve nakit oranı nasıl hesaplanır ve yorumlanır?
Kısa cevap: Likidite oranları işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü ölçer. Cari oran = dönen varlıklar ÷ kısa vadeli yabancı kaynaklar; asit-test oranı = (dönen varlıklar − stoklar) ÷ kısa vadeli yabancı kaynaklar; nakit oranı = (hazır değerler + menkul kıymetler) ÷ kısa vadeli yabancı kaynaklar. Paydalar aynıdır, pay giderek daralır; bu yüzden nakit oranı ≤ asit-test oranı ≤ cari orandır.Bir tedarikçi, 90 gün vadeyle mal satacağı müşterisinin bilançosunu istedi. İlk sorusu şu: önümüzdeki bir yılda ödenecek her 1 liralık borca karşı kaç liralık hızlı paraya dönüşebilir varlık var?
Mali tablolar ve analiz teknikleri sayfasında dikey yüzde analizinin tek dönemi incelediğini gördük; oran analizi de statiktir, ama yüzde yerine iki ilişkili kalemi birbirine böler. Bu sayfadaki bütün örnekler aynı işletmeye aittir:
| Bilanço kalemi | Tutar | Gelir tablosu kalemi | Tutar |
|---|---|---|---|
| Hazır değerler | 60.000 | Net satışlar (tamamı kredili) | 1.000.000 |
| Menkul kıymetler | 20.000 | Satışların maliyeti | 600.000 |
| Ticari alacaklar (dönem başı 110.000) | 140.000 | Brüt satış kârı | 400.000 |
| Stoklar (dönem başı 120.000) | 180.000 | Faaliyet giderleri | 240.000 |
| Dönen varlıklar | 400.000 | Faaliyet kârı | 160.000 |
| Duran varlıklar | 400.000 | Finansman giderleri | 40.000 |
| Aktif toplamı | 800.000 | Dönem kârı | 120.000 |
| Kısa vadeli yabancı kaynaklar | 200.000 | Vergi karşılığı (%25) | 30.000 |
| Uzun vadeli yabancı kaynaklar | 200.000 | Dönem net kârı | 90.000 |
| Özkaynaklar (sermaye 250.000, yedekler 60.000, net kâr 90.000) | 400.000 |
| Oran | Formül | Sonuç |
|---|---|---|
| Cari oran | Dönen varlıklar ÷ KVYK | 400.000 ÷ 200.000 = 2 |
| Asit-test oranı | (Dönen varlıklar − Stoklar) ÷ KVYK | 220.000 ÷ 200.000 = 1,1 |
| Nakit oranı | (Hazır değerler + Menkul kıymetler) ÷ KVYK | 80.000 ÷ 200.000 = 0,4 |
Asit-testte stoklar düşülür, çünkü stok önce satılmalı, sonra çoğu kez alacağa dönüşüp tahsil edilmelidir; paraya en yavaş dönen dönen varlıktır. Bazı analistler peşin ödenmiş giderleri de düşer; soru hangi kalemleri düşeceğini söylemezse yalnız stoklar düşülür. Cari oran 1'in üstündeyse net işletme sermayesi pozitiftir: Örnek A.Ş.'de 400.000 − 200.000 = 200.000 TL.
Yorumda tek bir “doğru oran” yoktur; geleneksel ölçüt cari oranda 2, asit-testte 1 civarıdır ama sektör belirleyicidir. Çok yüksek oran da sorundur: atıl nakit ve fazla stok kâr getirmez.
Nasıl sorulurBilanço kalemleri verilip bir likidite oranı ya da iki oranın farkından stok tutarı sorulur; bazen bir oran düzeyinin yorumu istenir.
TuzakAsit-testte alacakları da düşmek. İkinci tuzak: paydaya toplam yabancı kaynakları yazmak; likiditede yalnız kısa vadeli borç kullanılır.
Sınavda işaretlecari oran 1'den büyükse net işletme sermayesi pozitiftir.
✎Boşluk doldurma üç likidite oranı
Dönen varlıkları 300.000 TL (stoklar 120.000 TL, hazır değerler ve menkul kıymetler 45.000 TL), kısa vadeli yabancı kaynakları 150.000 TL olan işletmede cari oran , asit-test oranı , nakit oranı olur.
?Soru çöz
Cari oranı 2,5, asit-test oranı 0,6 olan bir işletmeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? (Asit-test oranında dönen varlıklardan yalnız stoklar düşülmektedir.)