İSG nedir? Çalışanı, üretimi ve işletmeyi aynı anda korumak
İSG Mevzuatı · Genel İSG konuları · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
İş sağlığı ve güvenliği nedir, amaçları nelerdir?
Kısa cevap: İş sağlığı ve güvenliği (İSG), iş yapılırken ortaya çıkan ve çalışanın sağlığına, işyerine ya da üretime zarar verebilecek tehlikeleri önceden tanıyıp kaynağında önlemeye yönelik, birçok bilim dalının ortak çalışmasıdır. Üç amacı vardır: çalışanı korumak, üretim güvenliğini sağlamak ve işletme güvenliğini sağlamak. Çağdaş yaklaşım zarar olduktan sonra tazmin etmeyi değil, zarar oluşmadan önlemeyi esas alır.Bir otomotiv yan sanayi fabrikasında sabah vardiyası başlarken üç kişi aynı pres hattına bakıyor: işyeri hekimi operatörlerin ellerine, iş güvenliği uzmanı presin iki el kumandasına, üretim müdürü günlük parça hedefine. Üçünün sorusu aynı yere çıkar: bu iş kimseye zarar vermeden nasıl yapılır?
İSG tek bir mesleğin işi değildir. Mühendislik, tıp, kimya, ergonomi, psikoloji ve hukuk aynı soruya farklı yerlerden bakar. Adındaki iki yarım da farklı şeylere odaklanır, ama sahada birbirinden ayrılmaz: kötü havalandırılan bir boya kabini hem solvent zehirlenmesi (sağlık) hem yangın (güvenlik) riski taşır.
| İş sağlığı | İş güvenliği | |
|---|---|---|
| Odak | Çalışanın sağlığını korumak ve geliştirmek | Kazaya yol açan teknik ve örgütsel tehlikeleri gidermek |
| Tipik sonuç | Meslek hastalığı, işle ilgili hastalık | İş kazası, yaralanma |
| Ortaya çıkış | Çoğu zaman yavaş, yıllar sonra | Çoğu zaman ani |
| Başlıca meslek | İşyeri hekimi, diğer sağlık personeli | İş güvenliği uzmanı |
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ile Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) ortak iş sağlığı komitesi 1950'de hedefi şöyle tarif etti: bütün mesleklerde çalışanların bedenen, ruhen ve sosyal yönden en üst düzeyde iyilik hâlini sağlamak ve sürdürmek, çalışma koşullarından doğan sağlık bozulmalarını önlemek, çalışanı zararlı etkenlerden korumak ve onu yeteneklerine uygun bir işe yerleştirmek. Kısaca: işi insana, insanı da işine uydurmak.
Üç amaç
- Çalışanı korumak: asıl amaçtır; çalışanın hayatı, beden ve ruh sağlığı.
- Üretim güvenliğini sağlamak: kaza ve hastalığın yol açtığı iş günü kaybı, hat duruşu ve hatalı üretim azalır; verim artar.
- İşletme güvenliğini sağlamak: makine, tesis, hammadde ve işletmenin kendisi yangın, patlama ve büyük kazalardan korunur.
Üç amaç birbirine rakip değildir; çoğu zaman aynı önlem üçüne birden hizmet eder. Presin koruyucusu operatörün elini, hattın sürekliliğini ve makinenin kendisini aynı anda korur. Çağdaş İSG'nin dayandığı ilkeler de buradan çıkar: çalışanı işe uygun yerleştirmek, ortam etkenlerini ölçmek, riskleri değerlendirip kontrol etmek, aralıklı sağlık muayenesi yapmak ve bütün bunları işyerinde bir İSG hizmetiyle yürütmek. Bu ilkelerin kanundaki karşılığını 6331 sayılı Kanun sayfasında göreceğiz.
Nasıl sorulurİSG'nin amaçlarından hangisinin olmadığı ya da bir uygulamanın hangi amaca hizmet ettiği sorulur. Bu seride sorular dört şıklıdır; gerçek sınavda her test 50 sorudur, her soru beş seçeneklidir, süre 75 dakikadır ve yanlış doğruyu götürmez.
TuzakİSG'yi yalnız çalışanı korumak sanıp üretim ve işletme güvenliğini dışarıda bırakmaktır. İkinci tuzak, ücret artışı ya da kâr payı gibi çalışma ilişkisi konularını İSG'nin amacı saymaktır.
⇄Bilgi eşleştirme kavram → içerik
?Soru çöz
Aşağıdakilerden hangisi iş sağlığı ve güvenliğinin amaçlarından biri değildir?