Çalışan eğitimi, katılım ve kurullar: eğitim süreleri, temsilci ve İSG kurulu

Çalışanların eğitimini, bilgilendirilmesini ve İSG kararlarına katılımını; 2026’da yenilenen eğitim yönetmeliğini, temsilci sayılarını ve kurulun işleyişini öğren.

6 durakTüm alanlar
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MEVZUAT · 6331 md.16

Çalışanların bilgilendirilmesi: riskler, haklar, görevliler ve belgelere erişim

İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla6331 sayılı Kanun'a göre çalışanların iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri nelerdir? İşyerinde alkol yasağının istisnaları var mıdır?Bağlantılı konudan (6331 sayılı Kanun). Önce kendin cevapla, sonra aç.

6331 md.19'a göre çalışan, aldığı eğitim ve işverenin talimatları doğrultusunda kendisinin ve işinden etkilenenlerin sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürmemekle yükümlüdür: ekipmanı ve güvenlik donanımını kurala uygun kullanır, KKD'yi doğru kullanır, tehlikeyi derhal bildirir, iş birliği yapar. Md.28 sarhoş gelmeyi ve işyerinde alkol ya da uyuşturucu kullanmayı yasaklar; alkolde işten doğan üç istisna vardır.

Çalışanın yükümlülükleri ve alkol yasağı (md.19, 28)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

6331 sayılı Kanun'a göre işveren çalışanları hangi konularda bilgilendirmek zorundadır?

Kısa cevap: 6331 md.16'ya göre işveren çalışanları ve çalışan temsilcilerini üç konuda bilgilendirir: işyerindeki sağlık ve güvenlik riskleri ile koruyucu ve önleyici tedbirler, kendi yasal hak ve sorumlulukları, ilk yardım, yangınla mücadele ve tahliye için görevlendirilen kişiler. Ciddi ve yakın tehlikede bilgilendirme derhal yapılır.

Bir kimya deposunun girişinde yeni bir pano var: depodaki maddelerin tehlikeleri, kullanılacak eldiven türü ve “yangında haber verilecek kişi: vardiya amiri Selim Usta”. Bu pano, 16. maddenin duvara asılmış hâlidir.

Bilgilendirme, eğitimin küçük kardeşi değildir; ayrı bir yükümlülüktür. Eğitim süreli, programlı, sınavlı ve belgelidir. Bilgilendirme ise işyerinin özelliğine göre sürekli yapılır: pano, talimat, toplantı, uyarı. Eğitim bir ders saatiyle ölçülür, bilgilendirmenin süresi yoktur.

Kime, hangi konuda? (md.16/1)

İşveren çalışanları ve çalışan temsilcilerini şu konularda bilgilendirir: işyerinde karşılaşılabilecek sağlık ve güvenlik riskleri ile koruyucu ve önleyici tedbirler; kendileriyle ilgili yasal hak ve sorumluluklar; ilk yardım, olağan dışı durumlar, afetler, yangınla mücadele ve tahliye işlerinde görevlendirilen kişiler.

Üç özel durum (md.16/2)

Bilgilendirmenin özel hâlleri
Durumİşverenin yapacağı
Ciddi ve yakın tehlikeMaruz kalan ya da kalma riski olan bütün çalışanları alınan ve alınacak tedbirlerle ilgili derhal bilgilendirir
Başka işyerinden gelen çalışanBilgileri o çalışanların kendi işverenlerine verir
Belgelere erişimRisk değerlendirmesi, tedbirler, ölçüm, analiz, teknik kontrol, kayıt, rapor ve teftiş bilgilerine destek elemanları ve çalışan temsilcilerinin ulaşmasını sağlar

Depoya bakım için gelen bir firmanın teknisyenini düşün. Deponun işvereni bilgileri teknisyenin kendi işverenine verir; teknisyenin bilgilenmesini o firma sağlar. Ölçüm raporlarına erişim de bir ayrıcalıktır: destek elemanı ve temsilci bu belgeleri görebilir, çünkü risk değerlendirmesi ekibinde yer aldıklarını Risk değerlendirmesi ve acil durum mevzuatı sayfasında gördük.

Akılda kalsın: Bilgilendirmenin üç konusu: risk + tedbir · hak + sorumluluk · görevliler. Ciddi ve yakın tehlikede kelime derhal. Belgelere erişim iki kişiye açıktır: destek elemanı ve çalışan temsilcisi.
Sınavda

Nasıl sorulur“Hangisi işverenin bilgilendirme yükümlülüğü kapsamında değildir?” kalıbıyla sorulur; çeldirici genellikle işyerinin ticari sırları ya da ücret bilgileridir.

TuzakBaşka işyerinden gelen çalışanı doğrudan bilgilendirme yükümlülüğünü ev sahibi işverene vermektir: kanun bilgiyi o çalışanın işverenine verdirir. İkinci tuzak, ölçüm ve rapor bilgilerine yalnız uzmanın ve hekimin erişebileceğini sanmaktır.

?Soru çöz

6331 sayılı Kanun'a göre işverenin bilgilendirme yükümlülüğüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Ciddi ve yakın tehlikeye maruz kalma riski olan bütün çalışanlar derhal bilgilendirilir.
II. Başka işyerinden çalışmak üzere gelenler için gerekli bilgiler onların işverenlerine verilir.
III. Risk değerlendirmesi ve ölçüm sonuçlarına yalnız iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ulaşabilir.

✓ C. I md.16/2-a'nın, II md.16/2-b'nin hükmüdür. III yanlıştır: kanun bu bilgilere destek elemanlarının ve çalışan temsilcilerinin de ulaşmasını ister. A II'yi eksik bırakır; B yanlış olan III'ü alır; D III'ü de doğru sayar.

✎Boşluk doldurma md.16

İşveren çalışanları sağlık ve güvenlik riskleri ile koruyucu ve önleyici konusunda bilgilendirir. İlk yardım, yangınla mücadele ve tahliye işleri için kişiler de çalışanlara bildirilir. Ölçüm ve rapor bilgilerine destek elemanları ile çalışan ulaşabilir.

tedbirler · görevlendirilen · temsilcileri · müfettişleri · cezalar
MEVZUAT · 6331 md.17 · EĞİTİM YÖN. (2026) md.5–7

İşe başlama eğitimi: işe başlamadan önce, yüz yüze, en az 2 saat

İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla4857 sayılı İş Kanunu'na göre ara dinlenme süreleri nelerdir ve gece çalışması en fazla kaç saat olabilir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Çalışma süreleri ve izinler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

4857 md.68'e göre ara dinlenme, 4 saat veya daha kısa işlerde 15 dakika, 4 saatten fazla 7,5 saate kadar (7,5 dahil) işlerde yarım saat, 7,5 saatten uzun işlerde 1 saattir; en az sürelerdir, aralıksız verilir ve çalışmadan sayılmaz. Gece en geç 20.00'de başlayıp en erken 06.00'ya kadar süren, en fazla 11 saatlik dönemdir; işçinin gece çalışması 7,5 saati geçemez.

Ara dinlenme ve gece çalışması (md.68–69)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İşe başlama eğitimi kaç saattir, kim verir? Temel eğitimden farkı nedir?

Kısa cevap: 2026 tarihli Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği'ne göre çırak ve stajyer dahil her çalışan, fiilen çalışmaya başlamadan önce en az 2 saatlik işe başlama eğitimi alır. Eğitim uygulamalı ve yüz yüze verilir; işin, ekipmanın, ortamın risklerini ve işyerine özgü tedbirleri anlatır. Bu süre temel eğitimden sayılmaz; eğitimi işveren, uzman, hekim ya da işverenin görevlendirdiği deneyimli bir çalışan verebilir.

Bir mobilya fabrikasına pazartesi sabahı yeni bir CNC operatörü geliyor. Makineye dokunmadan önce ustası onu iki saat boyunca tezgâhın başında tutuyor: acil stop butonu, talaş, gözlük, kulaklık. Bu iki saat, 2026'dan beri yönetmelikte adı konmuş bir eğitimdir.

Kanunun çerçevesi (6331 md.17)

İşveren çalışanların İSG eğitimlerini almasını sağlar. Eğitim özellikle dört anda verilir: işe başlamadan önce, çalışma yeri ya da iş değiştiğinde, iş ekipmanı değiştiğinde ve yeni teknoloji uygulandığında. Eğitimler yeni risklere göre yenilenir ve düzenli aralıklarla tekrarlanır. İki kural her eğitim için geçerlidir: maliyet çalışana yansıtılamaz ve eğitim süresi çalışma süresinden sayılır; haftalık süreyi aşarsa fazla çalışma ya da fazla sürelerle çalışma olarak değerlendirilir.

Çalışma süreleri ve izinler sayfasında fazla çalışmanın hangi oranlarla ödendiğini gördük. Cumartesi verilen ve haftalık 45 saati aşan bir eğitim de o kurala girer.

2026 yönetmeliği: eğitimin basamakları

Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 02.04.2026) eski 2013 yönetmeliğinin yerini aldı. Yeni yönetmelik eğitimi bir yolculuk gibi kurar.

Önce kısa ve uygulamalı bir başlangıç, sonra kapsamlı ve sınavlı temel eğitim, ardından düzenli tekrar.Görsel: Sınav Defteri

İşe başlama eğitimi (Yön. md.7)

Çırak ve stajyer dahil tüm çalışanlar fiilen çalışmaya başlamadan önce bu eğitimi alır. İçerik dar ve somuttur: çalışanın yapacağı iş, kullanacağı ekipman, çalışma ortamının riskleri ve işyerine özgü tedbirler. Eğitim uygulamalı ve yüz yüze verilir, uzaktan verilemez. Her çalışan için en az iki saat sürer ve bu süre temel eğitimden sayılmaz. Eğitimi işveren, işyerinin uzmanı ve hekimi ya da işverenin görevlendirdiği bilgi sahibi ve deneyimli çalışan verebilir; fabrikadaki usta bu yüzden yetkilidir. Eğitim; veren kişinin, çalışanın ve işverenin ya da vekilinin imzasıyla tutanağa bağlanır ve özlük dosyasında saklanır.

Akılda kalsın: İşe başlama eğitimi için dört anahtar: önce · yüz yüze · 2 saat · sayılmaz. Usta bu eğitimi verebilir, temel eğitimi veremez. Her eğitimde iki sabit kural: parası çalışandan alınmaz, süresi çalışmadan sayılır.
Sınavda

Nasıl sorulurİşe başlama eğitiminin süresi, yöntemi ve kimlerin verebileceği “hangisi yanlıştır” kalıbıyla sorulur.

TuzakBu iki saatin temel eğitim süresine eklendiğini sanmaktır; ayrı tutulur. İkinci tuzak, stajyeri ve çırağı kapsam dışı saymaktır. Üçüncü tuzak, eğitim süresini çalışma süresinin dışında tutmaktır.

↕Sıralama eğitim yolculuğu

  1. Temel eğitimin verilmesi (en geç 3 ay içinde)
  2. Temel eğitimin tekrarı
  3. İşe başlama eğitimi (en az 2 saat)
  4. Ölçme ve değerlendirme sınavı
  5. Temel eğitim öncesi seviye tespiti

?Soru çöz

Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği'ne göre işe başlama eğitimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ A. İşe başlama eğitimi fiilen çalışmaya başlamadan önce, uygulamalı ve yüz yüze verilir; ilk ay ve uzaktan eğitim temel eğitimin özellikleriyle karışır. B md.7/1'de açıkça sayılır; C md.7/5'in hükmüdür; D md.7/4'te verebilecekler arasındadır.
MEVZUAT · EĞİTİM YÖN. (2026) md.8, 13, 14, 16

Temel eğitim süreleri: 8/12/16 ders saati, 3/2/1 yılda tekrar, en az 8 saat ve 60 puan

İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaRisk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir? Hangi durumlarda süresi dolmadan yenilenmesi gerekir?Bağlantılı konudan (Risk değerlendirmesi ve acil durum mevzuatı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Risk değerlendirmesi çok tehlikeli işyerinde en geç 2, tehlikelide 4, az tehlikelide 6 yılda bir yenilenir. Süre dolmadan da tamamen ya da kısmen yenilenir: işyeri taşınır ya da binada değişiklik olursa; teknoloji, madde, ekipman veya üretim yöntemi değişirse; iş kazası, meslek hastalığı ya da ramak kala olay olursa; sınır değer mevzuatı ya da ölçüm sonuçları gerektirirse.

Yenileme: 2/4/6 yıl ve yenileme hâlleri (md.12)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Çalışanlara verilen İSG temel eğitimi kaç saattir, kaç yılda bir tekrarlanır ve sınavda kaç puan gerekir?

Kısa cevap: Temel eğitim işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde tamamlanır ve az tehlikeli işyerinde en az 8, tehlikelide 12, çok tehlikelide 16 ders saati sürer. Çok tehlikelide yılda bir, tehlikelide 2, az tehlikelide 3 yılda bir tekrarlanır; tekrar her sınıfta en az 8 ders saatidir. Eğitim sonundaki sınavda 100 üzerinden en az 60 puan gerekir.

Bir inşaat şirketinin İSG birimi yıllık eğitim takvimini hazırlıyor. Yeni gelen elli işçinin temel eğitimi, geçen yıl eğitim alanların tekrarı ve kazadan dönen bir kalıpçı aynı tabloya girecek.

Ne zaman ve ne kadar? (md.8, 13)

Temel eğitimin tamamı çalışan işe başladıktan sonra en kısa sürede verilir; süreyi işveren risklere göre belirler, ama bu süre üç aydan fazla olamaz. Ek-1 dört başlık sayar: genel konular, sağlık konuları, teknik konular ve işe ve işyerine özgü riskler. Bir ders saati en az 45 dakika ders ve 15 dakika aradır. Eğitim vardiyaya göre bölünebilir, ama her parça en az bir ders saatidir.

Temel eğitimin rakamları (2026 Yönetmeliği)
KuralAz tehlikeliTehlikeliÇok tehlikeli
Temel eğitim, en az (md.13/1)8 ders saati12 ders saati16 ders saati
4. başlığa (işe özgü riskler) ayrılan, en az (md.13/3)234
4. başlığın yöntemi (md.12/3)uzaktan, yüz yüze ya da karmayalnız yüz yüze
Tekrar sıklığı, en az (md.14/1)3 yılda bir2 yılda biryılda bir
Tekrar süresi, en az (md.14/2)her sınıfta 8 ders saati

Tekrar ve sınav (md.14, 16)

Tekrar eğitimi tehlike sınıfına göre değişmeyen bir 8 ders saatidir ve içinde 4. başlık yine 2, 3 ya da 4 saatle ve sınıfın yöntemiyle yer alır. Çalışma yeri ya da iş değişikliği, ekipman değişikliği ya da yeni teknoloji gibi durumlarda tekrar süresi beklenmez. Temel eğitimden önce çalışanın seviyesi belirlenir, sonunda ölçme ve değerlendirme yapılır. Sınavda 100 üzerinden en az 60 puan alan başarılıdır. Kalan çalışan en fazla iki kez daha sınava girer; yine kalırsa temel eğitimi baştan alır. Başaranlara Ek-2'deki örneğe uygun temel eğitim belgesi düzenlenir; belge özlük dosyasında durur, işten ayrılan çalışan isterse bir örneği imzalanarak verilir.

Çözümlü örnek

Çok tehlikeli sınıftaki şantiyeye 1 Mart'ta başlayan bir kalıpçının eğitim takvimi nasıl kurulur?

  1. 1 Mart, işe başlamadan: işe başlama eğitimi ≥ 2 saat, yüz yüze.
  2. En geç 1 Haziran'a kadar: temel eğitim ≥ 16 ders saati, bunun ≥ 4 saati işe özgü riskler, yüz yüze.
  3. Sınav: ≥ 60 / 100.
  4. Bir yıl içinde: tekrar ≥ 8 ders saati, içinde yine 4 saat yüz yüze işe özgü riskler.

Cevap: ilk yıl en az 2 + 16 = 18 saat, sonraki her yıl en az 8 ders saati

Akılda kalsın: Süre 8 · 12 · 16 (her basamak +4), işe özgü pay 2 · 3 · 4, tekrar 3 · 2 · 1 yıl: tehlike arttıkça eğitim uzar, tekrar sıklaşır. Değişmeyen üç rakam: 3 ay, tekrarda 8 saat, sınavda 60 puan.
Sınavda

Nasıl sorulurTehlike sınıfı verilip temel eğitim süresi, tekrar sıklığı ya da tekrar süresi sorulur.

TuzakTekrar eğitimini 12 ya da 16 saat sanmaktır; her sınıfta en az 8 saattir. İkinci tuzak, tekrar sıklığını risk değerlendirmesinin 2/4/6 yılıyla karıştırmaktır.

Sınavda işaretleEski kaynaklarda işe başlama eğitimi süresi, 3 aylık sınır, tek tip 8 saatlik tekrar ve 60 puanlık sınav yoktur; 02.04.2026 yönetmeliği 01.09.2026 mevzuat sınırından önce yürürlüğe girdiği için Aralık 2026 sınavı yeni rakamları sorar.

?Soru çöz

Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği'ne göre tehlikeli sınıftaki bir işyerinde temel eğitimin en az süresi ile tekrar eğitiminin en az süresi ve sıklığı hangi seçenekte doğru verilmiştir?

✓ D. Tehlikeli sınıfta temel eğitim en az 12 ders saatidir; tekrar 2 yılda bir ve her sınıfta olduğu gibi en az 8 ders saatidir. A az tehlikeli sınıfın rakamlarıdır; B tekrarı temel eğitim kadar uzun sayar ve çok tehlikelinin sıklığını alır; C çok tehlikelinin 16 saatini tehlikeli sınıfa taşır.

⇄Bilgi eşleştirme kural → rakam

MEVZUAT · EĞİTİM YÖN. md.10, 18–25 · MESLEKİ EĞİTİMLER YÖN.

Eğitimi kim verir, kime ek eğitim gerekir? Bilgi yenileme, ilave eğitim ve mesleki eğitim belgesi

İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Çalışanlara İSG eğitimini kimler verebilir? Hangi işlerde mesleki eğitim belgesi zorunludur?

Kısa cevap: Temel eğitimi işyerinin iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, ÇASGEM, üniversiteler ve kamu eğitim birimleri, meslek kuruluşları, işçi ve işveren kuruluşları ile kamu yararına eğitim vakıfları verir. Altı aydan fazla işten uzak kalana bilgi yenileme, kazadan ya da meslek hastalığından dönene ilave eğitim verilir. Mesleki eğitim yönetmeliğinin listesindeki tehlikeli işlerde mesleki eğitim belgesi olmayan çalıştırılamaz.

Bir dökümhanenin insan kaynakları dosyasında üç başvuru bekliyor: yedi aylık hastalık izninden dönen bir modelci, preste parmağını yaralayıp iyileşen bir operatör ve kaynakçı olarak işe girmek isteyen bir genç. Üçünün eğitim yolu da farklı.

Temel eğitimi kim verir? (md.10)

Temel eğitimi işyerinde hizmeti yürüten iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi (ÇASGEM), üniversiteler ve kamu kurumlarının eğitim birimleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, işçi, işveren ve kamu görevlileri kuruluşları ile ücretsiz eğitim veren kamu yararına eğitim vakıfları verebilir. Son üç grup eğitimi ancak eğitici belgesi, iş güvenliği uzmanlığı ya da işyeri hekimliği belgesi olan kişilerle verir. İşe başlama eğitimini verebilen deneyimli usta ya da diğer sağlık personeli bu listede yoktur.

Yöntem de bellidir (md.12): Ek-1'in ilk üç başlığı her işyerinde uzaktan verilebilir; işe özgü riskleri anlatan 4. başlık ise tehlikeli ve çok tehlikeli işyerinde yüz yüze verilir.

Ek bilgi: uzaktan eğitim sisteminin şartları

İşveren, uzaktan eğitim sisteminin ileri sarmayı, sekme atlamayı ve pencere kapatmayı önlemesini, belirli aralıklarla açılan kısa sorularla katılımı desteklemesini sağlar. Çalışanların sisteme giriş ve çıkışları, tamamlama oranları ve ölçme sonuçları kayda geçer, izlenir ve raporlanır (md.12/4–5).

Araya giren eğitimler: kime, ne zaman?
DurumEğitimDayanak
6 aydan fazla işten uzak kalma (sebebi ne olursa olsun)İşe dönmeden önce bilgi yenileme (4. başlık)md.18; 6331 md.17/4
İş kazası ya da meslek hastalığıİşe dönüşte, çalışmadan önce ilave eğitim: sebepler, korunma, güvenli yöntemmd.19
Aynı işi yeni bir işyerinde yapmaya başlamaTemel eğitim baştan alınmaz: yalnız 4. başlık + işe başlama eğitimimd.25
Genç, yaşlı, engelli, gebe ya da emziren çalışan; destek elemanı ve temsilciÖzelliğine ve görevine uygun ek eğitimmd.20
Alt işveren çalışanıHer işveren kendi çalışanını eğitir; asıl işveren belgeleri kontrol eder, işyerine özgü bilgiyi verirmd.22

Dökümhanedeki modelci yedi ay uzak kaldığı için bilgi yenileme alır. Operatör işe dönmeden kazanın sebeplerini ve korunma yollarını öğrenir. Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerine başka bir işyerinden gelen çalışan, eğitim aldığını belgelemeden işe başlatılamaz (6331 md.17/5).

Mesleki eğitim: ayrı bir belge (Mesleki Eğitimler Yön., 2013)

6331 md.17/3'e göre mesleki eğitim alma zorunluluğu olan tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen çalıştırılamaz. Hangi işlerin zorunlu olduğunu Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik'in Ek-1 çizelgesi sayar: maden arama ve üretim, metal döküm ve haddeleme, taş ocakları, her çeşit kaynak işleri gibi. Belge işe alınmadan önce aranır: ustalık ya da kalfalık belgesi, diploma, MEB'in operatör belgesi, ateşleyici yeterlilik belgesi, kurs belgesi ya da Mesleki Yeterlilik Kurumu belgesi olabilir. Asıl iş listede olsa da çalışanın kendi işi listede değilse, örneğin dökümhanenin muhasebecisi, bu belge aranmaz. Belgenin örneği özlük dosyasında durur; denetimi iş müfettişleri yapar.

Akılda kalsın: İSG temel eğitimi herkese, mesleki eğitim belgesi listedeki işi yapana. Kaynakçı ikisine de ihtiyaç duyar: biri işi yapmayı, öbürü güvenli yapmayı belgeler. Dönüş eğitimleri: 6 ay → bilgi yenileme, kaza → ilave.
Sınavda

Nasıl sorulur“Temel eğitimi verebilecekler arasında yer almaz” ya da “altı aydan fazla işten uzak kalan çalışana hangi eğitim verilir?” kalıbı gelir.

Tuzakİşe başlama eğitimini verebilen deneyimli çalışanın temel eğitimi de verebileceğini sanmaktır. İkinci tuzak, mesleki eğitim belgesini İSG temel eğitimi belgesiyle karıştırmaktır; biri ötekinin yerini tutmaz.

⇄Bilgi eşleştirme durum → eğitim

?Soru çöz

Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerden hangisi çalışanlara temel eğitimi verebilecekler arasında yer almaz?

✓ B. Deneyimli usta yalnız işe başlama eğitimini verebilir; md.10'daki temel eğitim listesinde yoktur. A ÇASGEM'dir, md.10/1-b'de sayılır; C işyerinin uzmanıdır, listenin ilk sırasındadır; D üniversitelerin eğitim birimleri md.10/1-c'dedir.
MEVZUAT · 6331 md.18, 20 · TEMSİLCİ TEBLİĞİ

Çalışan temsilcisi sayısı 1'den 6'ya: görüş alma, seçim, nitelikler ve güvence

İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaRisk değerlendirmesini kim yapar? Risk değerlendirmesi ekibinde kimler bulunur?Bağlantılı konudan (Risk değerlendirmesi ve acil durum mevzuatı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

6331 md.10'a göre işveren risk değerlendirmesi yapmak ya da yaptırmakla yükümlüdür. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'ne göre değerlendirmeyi işverenin kurduğu ekip yapar: işveren ya da vekili, uzman ve hekim, çalışan temsilcileri, destek elemanları ve bütün birimleri temsil eden, riskleri bilen çalışanlar. Değerlendirmenin yapılmış olması işverenin İSG yükümlülüğünü kaldırmaz.

Risk değerlendirmesi yükümlülüğü ve ekip (md.10)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kaç çalışana kaç çalışan temsilcisi seçilir? Çalışan temsilcisi olmanın şartları nelerdir?

Kısa cevap: 6331 md.20'ye göre 2–50 çalışanlı işyerinde 1, 51–100'de 2, 101–500'de 3, 501–1000'de 4, 1001–2000'de 5, 2001 ve üstünde 6 çalışan temsilcisi görevlendirilir. Seçim olmazsa atama yapılır; yetkili sendika varsa sendika temsilcisi görev yapar. Adayın tam süreli daimi çalışan olması, 3 yıl iş deneyimi ve en az ortaokul öğrenimi gerekir.

Bir tekstil fabrikasının yemekhanesine sandık kuruldu. 430 çalışan, aralarından üç kişiyi seçecek: bundan sonra yeni makinenin, yeni KKD'nin ve eğitim takviminin konuşulduğu masada onlar oturacak.

Görüş alma ve katılım (md.18)

İşveren çalışanların İSG konularında görüşünü alır, teklif getirmelerine ve görüşmelere katılmalarına imkân verir. İki ya da daha fazla temsilcinin bulunduğu işyerinde bu hak varsa yetkili sendika temsilcileri, yoksa çalışan temsilcileri aracılığıyla kullanılır. Bazı kararlar için destek elemanlarının ve temsilcilerin önceden görüşü alınır: uzman, hekim ve acil durum görevlilerinin görevlendirilmesi, risk değerlendirmesi ve KKD'nin belirlenmesi, önleme hizmetleri, bilgilendirme ve eğitimin planlanması. Önlemleri yetersiz bulup yetkili makama başvuran çalışanın ya da temsilcinin hakları kısıtlanamaz.

Kaç temsilci? (md.20, Tebliğ md.7)

Çalışan sayısına göre temsilci sayısı
Çalışan sayısıTemsilci
2–501
51–1002
101–5003
501–10004
1001–20005
2001 ve üstü6

Fabrikadaki 430 çalışan üçüncü basamaktadır: üç temsilci. Birden çok temsilci varsa baş temsilci temsilcilerin kendi aralarındaki seçimle belirlenir; İSG kuruluna o katılır.

Temsilci sayısı basamakla, destek elemanı sayısı tehlike sınıfının böleniyle artar.Görsel: Sınav Defteri

Seçim ve nitelikler (Tebliğ md.5–8)

Yetkili sendika yoksa temsilci seçimle belirlenir. Seçimin bütün rakamları tek tabloda:

Seçimin rakamları (Tebliğ md.5–8)
AdımKural
İlanAday başvurusu için en az 7 gün süre
Aday sayısıZorunlu temsilci sayısının en çok 3 katı
NitelikTam süreli daimi çalışan, en az 3 yıl iş deneyimi, en az ortaokul
OylamaÇalışanların en az yarıdan bir fazlası katılır; oy gizli, her vardiya oy kullanabilir
Geçerlilik5 yıl; ayrılanın yerine sıradaki en çok oy alan aday
Aday çıkmazsaİşveren niteliklere uyan çalışanlar arasından atar
Nitelikler ne zaman aranmaz? (Tebliğ md.6/2–3)
DurumAranmayan nitelik
Belirli süreli ya da geçici işTam süreli daimi çalışan olmak ve 3 yıl deneyim
3 yıl deneyimli çalışan ya da aday yok3 yıl deneyim
Yeterli eğitim düzeyinde çalışan ya da aday yokOrtaokul öğrenimi
Yetkili sendika temsilcisi görev yapıyorHiçbiri

Temsilci tehlikenin giderilmesi için öneride bulunur ve tedbir alınmasını ister; görevi yüzünden hakları kısıtlanamaz, işyerinin sırlarını gizli tutar. 6331 md.17/2'ye göre temsilciler özel olarak eğitilir.

Akılda kalsın: Temsilci basamakları 50 · 100 · 500 · 1000 · 2000, her basamakta bir kişi eklenir, en çok 6. Seçimin rakamları: ilan 7 gün, aday en çok 3 kat, katılım yarıdan bir fazla, geçerlilik 5 yıl. Aday için daimi · 3 yıl · ortaokul.
Sınavda

Nasıl sorulurÇalışan sayısı verilip temsilci sayısı ya da adayda aranan nitelikler sorulur.

TuzakSınırdaki sayıyı üst basamağa taşımaktır: 500 çalışanlı işyerinde 4 değil 3 temsilci vardır. İkinci tuzak, yetkili sendika varken seçim yapılacağını sanmaktır; sendika temsilcisi doğrudan çalışan temsilcisi olur. Üçüncü tuzak, temsilci basamaklarını destek elemanının 30/40/50 dizisiyle karıştırmaktır.

?Soru çöz

Yetkili sendikası bulunmayan ve 730 çalışanı olan bir işyerinde 6331 sayılı Kanun'a göre en az kaç çalışan temsilcisi görevlendirilmelidir?

✓ C. 730 çalışan 501–1000 basamağındadır; bu basamakta 4 temsilci görevlendirilir. A 101–500 basamağının sayısıdır; B 1001–2000 basamağına aittir; D 51–100 çalışanlı işyerleri içindir.

✎Boşluk doldurma temsilcinin nitelikleri

Çalışan temsilcisi adayı işyerinin tam süreli çalışanı olmalı, en az yıllık iş deneyimine sahip olmalı ve en az öğrenimi görmüş olmalıdır. Seçim, sonuçları itibarıyla yıl geçerlidir.

daimi · 3 · ortaokul · 5 · geçici · lise · 2
MEVZUAT · 6331 md.22 · KURULLAR YÖN.

İSG kurulu: 50 çalışan ve 6 aydan uzun iş, ayda bir toplantı, işveren başkan, uzman sekreter

İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla6331 sayılı Kanun'a göre çalışmaktan kaçınma hakkı nedir, çalışan nereye başvurur ve bu sürede ücret ödenir mi?Bağlantılı konudan (6331 sayılı Kanun). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışan kurula, kurul yoksa işverene başvurup tespit ve tedbir ister. Kurul acilen toplanır, işveren derhâl karar verir; karar tutanakla tespit edilip çalışana ve çalışan temsilcisine yazılı bildirilir. Lehte kararda çalışan, tedbir alınıncaya kadar ücreti ve hakları saklı kalarak çalışmaktan kaçınır. Tehlike önlenemiyorsa usule uymadan güvenli yere gider.

Çalışmaktan kaçınma hakkı (md.13)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İSG kurulu hangi işyerlerinde kurulur, kimlerden oluşur ve ne sıklıkla toplanır?

Kısa cevap: 6331 md.22'ye göre elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerinde işveren İSG kurulu kurar. Başkan işveren ya da vekili, sekreter iş güvenliği uzmanıdır; hekim, insan kaynakları görevlisi, varsa usta ve sivil savunma uzmanı ile baş temsilci üyedir. Kurul ayda en az bir toplanır; tehlikelide 2, az tehlikelide 3 aya çıkarabilir.

Bir otomotiv yan sanayi fabrikasında ayın ilk salısı saat 10.00. Masanın başında genel müdür, solunda kâğıtları dağıtan iş güvenliği uzmanı, karşısında hekim, insan kaynakları müdürü, boyahanenin ustabaşı ve baş temsilci. Gündem iki gün önce herkesin e-postasındaydı.

Kurulma şartı: iki koşul birlikte

Kurul, elli ve daha fazla çalışan ile altı aydan fazla süren sürekli iş şartları birlikte varsa kurulur. 120 kişilik bir şantiyede iş dört ay sürecekse kurul gerekmez; 50 kişilik bir fabrikada gerekir. İşverenin birden çok işyeri varsa elli ve üstü çalışanı olan her işyerinde ayrı kurul kurulur. 6331 sayılı Kanun sayfasında kurulun çalışmaktan kaçınma talebinde acilen toplandığını gördük; bu, takvimden bağımsız tek toplantıdır.

Kurulun üyeleri ve görevleri (Kurullar Yön. md.6)
ÜyeKuruldaki yeri
İşveren ya da işveren vekiliBaşkan; eşitlikte oyu belirler
İş güvenliği uzmanıSekreter (tam zamanlı uzman zorunlu değilse sekreterlik insan kaynakları görevlisinde)
İşyeri hekimiÜye, işverence atanır
İnsan kaynakları, personel ya da idari-mali işler görevlisiÜye, işverence atanır
Varsa sivil savunma uzmanıÜye, işverence atanır
Varsa formen, ustabaşı ya da ustaUstaların yarıdan fazlasının katıldığı toplantıda açık oyla seçilir
Çalışan temsilcisi (birden çoksa baş temsilci)Çalışanların sesi

Çalışma usulü (md.9)

Kurul ayda en az bir toplanır; kendi kararıyla tehlikeli işyerinde iki ayda, az tehlikeli işyerinde üç ayda bire inebilir. Gündem, yer ve saat en az 48 saat önce bildirilir. Ölümlü, uzuv kayıplı ya da ağır bir kazada herhangi bir üye olağanüstü toplantı isteyebilir. Toplantı çalışma saatinde yapılır, süresi çalışmadan sayılır. Üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır, katılanların salt çoğunluğuyla karar alır; çekimser oy kullanılamaz, eşitlikte başkanın oyu belirler. İmzalı tutanaktaki kararlar işverene bildirilmiş sayılır; işyerinde ilan edilen kararlar işvereni ve çalışanları bağlar. Kurulun görevleri arasında iç yönerge taslağı, kaza ve ramak kala olaylarının incelenmesi, eğitim programı ve yıllık İSG raporu vardır.

Kurulu çalışan sayısı elliye ulaşan işveren kurar; ikisi de ulaşmıyorsa ve toplam elliyi aşıyorsa birlikte kurarlar.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Kurul için 50 + 6 ay. Toplantı 1 · 2 · 3 ay (çok tehlikeli · tehlikeli · az tehlikeli), gündem 48 saat önce. Başkan işveren, sekreter uzman. Oy ya evet ya hayır: çekimser yok. Ortak kurulda koordinasyon hep asıl işverende.
Sınavda

Nasıl sorulurKurulma şartı, sekreterin kim olduğu, toplantı sıklığı ve oylama kuralı sorulur.

TuzakKurul için yalnız çalışan sayısına bakmaktır; altı aydan uzun süren sürekli iş şartı da gerekir. İkinci tuzak, sekreterliği işyeri hekimine vermektir. Üçüncü tuzak, toplantı aralığını kendiliğinden uzamış saymaktır: iki ya da üç aylık aralık için kurul kararı gerekir ve çok tehlikeli işyerinde aralık uzatılamaz.

?Soru çöz

I. 120 çalışanlı ve dört ay sürecek bir şantiyede İSG kurulu kurulması zorunludur.
II. Kurul toplantılarında üyeler çekimser oy kullanamaz.
III. Tehlikeli işyerinde kurul, toplantı aralığının iki ay olmasına karar verebilir.

İSG kuruluyla ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

✓ A. II md.9/1-d'nin hükmüdür; III md.9/1-a tehlikeli işyerinde iki aylık aralığa kurul kararıyla izin verir. I yanlıştır: 50 çalışan şartı var, ama iş altı aydan fazla sürmüyor; iki şart birlikte aranır. B yalnız yanlış olan I'i seçer; C ve D yanlış olan I'i içerir.

⇄Bilgi eşleştirme üye → kurulda yeri

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Az tehlikeli sınıfta yer alan ve 8 çalışanı bulunan bir işyerinde görevlendirilen işyeri hekiminin bu işyerinde ayda en az kaç dakika çalışması gerekir?

✓ B. Az tehlikeli işyerinde hekim çalışan başına ayda en az 5 dakika çalışır: 8 × 5 = 40. A uzmanın 10 dakikasıyla hesaplanmıştır; C çok tehlikeli sınıfın 15 dakikasını kullanır; D çalışan başına süredir, çalışan sayısıyla çarpılmamıştır.Kaynak: Tehlike sınıfları ve İSG hizmetleri · Uzman ve hekim süreleri: 10/20/40, 5/10/15

?Soru 2

İş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği eğitim programlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ B. Olağan durumda teorik eğitimin en fazla yarısı uzaktan verilir; tamamı ancak salgın ve afet gibi mücbir sebeplerde Bakanlık kararıyla uzaktan olabilir. A md.25'in süreleridir, doğru; C mazeretli ya da mazeretsiz devamsızlık sınırıdır, doğru; D eğitimin sırası kuralıdır, doğru.Kaynak: İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi · Eğitim, sınav, belge ve vize

?Soru 3

İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerden hangisi risk değerlendirmesi ekibinde yer alanlardan biri değildir?

✓ C. İş müfettişi denetim makamıdır, işverenin kurduğu ekibin üyesi değildir. A, B ve D md.6/1'de sayılan üyelerdir: destek elemanları acil durum görevini, temsilciler çalışanların görüşünü, bilgi sahibi çalışanlar birimlerindeki tehlike kaynaklarını ekibe taşır.Kaynak: Risk değerlendirmesi ve acil durum mevzuatı · Risk değerlendirmesi yükümlülüğü ve ekip (md.10)

?Soru 4

Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik'e göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. md.11 ve md.13 güvenlik raporunu ve dahili acil durum planını üst seviyeli kuruluşa yükler. B alt seviyeliyi üst seviyeliyle karıştırır, alt seviyeli politika belgesi hazırlar; C Acil Durumlar Yönetmeliği'nin az tehlikeli sınıftaki 6 yılıdır, BEKRA'da süre üç yılı aşmaz; D yanlıştır, senaryo dokümanını iki seviye de hazırlar.Kaynak: Risk değerlendirmesi ve acil durum mevzuatı · Tahliye (md.12) ve BEKRA (md.29)

?Soru 5

Bir işyerinde hem az tehlikeli hem de çok tehlikeli sınıfta yer alan iki asıl iş birlikte yürütülmektedir. İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'ne göre bu işyerinin tehlike sınıfı nasıl belirlenir?

✓ C. Tebliğ md.2'ye göre birden fazla asıl iş yürütülen işyerinde tehlike sınıfı yüksek olan iş esas alınır. A çalışan sayısını ölçü yapar, oysa sayı sınıfı belirlemez; B mevzuatta olmayan bir ara sınıf üretir; D sınıfı işverenin tercihine bırakır, bildirim yalnız faaliyet değişikliği için ve bir ay içinde yapılır.Kaynak: Tehlike sınıfları ve İSG hizmetleri · Tehlike sınıfının belirlenmesi (md.9, Tebliğ)

?Soru 6

6331 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre hayati tehlike içeren bir eksikliği yetkili birime bildirmediği tespit edilen ortak sağlık ve güvenlik biriminin (OSGB) yetki belgesi ilk seferde ne kadar süreyle askıya alınır?

✓ C. OSGB'nin yetki belgesi ilk seferde altı ay, tekrarında bir yıl askıya alınır. A uzman ve hekimin ilk sefer süresidir, kişiyle kurum karıştırılmıştır; B OSGB'nin tekrar hâlindeki süresidir; D md.8'de geçmez, yönetmelikte iptal edilen belgeyle yeniden başvuru yasağının süresidir.Kaynak: İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi · Bağımsızlık, bildirim, askı ve tazminat (md.8)

?Soru 7

İş güvenliği uzmanının yönetmelikte sayılan görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Uzman işi kendisi durdurmaz; işin durdurulması için işverene başvurur (md.10/1-b). A md.9'un rehberlik görevidir, doğru; B eğitim-bilgilendirme-kayıt başlığındaki ortak rapordur, doğru; C md.10'un inceleme ve görüşme yetkisidir, doğru.Kaynak: İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi · Uzmanın görevleri ve yetkileri

?Soru 8

İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'ne göre risk değerlendirmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. md.9/2 yöntemi işyerinin özelliklerine ya da standartlara göre seçilen bir ya da birkaç yönteme bırakır; md.11 yöntemi dokümana yazdırır. B mevzuatta olmayan bir zorunluluk koyar; C süreci tasarım ya da kuruluş aşamasından başlatan md.7'ye aykırıdır; D eksiktir, her sayfa yapanlarca paraflanır.Kaynak: Risk değerlendirmesi ve acil durum mevzuatı · Aşamalar ve dokümantasyon (RD Yön. md.7–11)

?Soru 9

Çok tehlikeli sınıfta yer alan ve 120 çalışanı bulunan bir işyerinde tam süreli işyeri hekimi yoktur. Bu işyerinde görevlendirilecek diğer sağlık personelinin aylık en az çalışma süresi kaç dakikadır?

✓ D. 50–249 çalışanlı çok tehlikeli işyerinde DSP çalışan başına 15 dakika çalışır: 120 × 15 = 1.800. A 10–49 çalışanın 10 dakikasını kullanır; B 250 ve üstünün 20 dakikasını kullanır; C uzmanın çok tehlikeli sınıftaki 40 dakikasıyla hesaplanmıştır.Kaynak: Tehlike sınıfları ve İSG hizmetleri · Tam gün eşikleri ve DSP süreleri

?Soru 10

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik'e göre tehlikeli sınıfta yer alan ve maden işyeri olmayan bir fabrikada tatbikat ve acil durum planının yenilenmesi için öngörülen en uzun süreler hangi seçenekte doğru verilmiştir?

✓ B. Maden dışı işyerlerinde tatbikat tehlike sınıfına bakılmaksızın en geç yılda bir yapılır; plan tehlikeli işyerinde en geç 4 yılda bir yenilenir. A tatbikata plan süresini uygular; C tatbikatı kısaltır ve planı çok tehlikeli sınıfın 2 yılıyla karıştırır; D planı periyodik muayenenin 3 yılıyla karıştırır.Kaynak: Risk değerlendirmesi ve acil durum mevzuatı · Acil durum planı ve tatbikat (md.11)
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?İSG soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →