Tehlike sınıfı nasıl belirlenir? NACE kodu, asıl iş ve yüksek olan kuralı
İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik
Önce hatırla6331 sayılı Kanun'a göre çalışan, işveren, işveren vekili ve işyeri nasıl tanımlanır? Çalışan ile işçi arasındaki fark nedir?Bağlantılı konudan (6331 sayılı Kanun). Önce kendin cevapla, sonra aç.
6331'e göre çalışan, kendi özel kanunundaki statüsüne bakılmaksızın kamu ya da özel işyerinde istihdam edilen gerçek kişidir; işçi ise 4857'de iş sözleşmesiyle çalışan kişidir. İşveren, çalışan istihdam eden gerçek ya da tüzel kişi veya tüzel kişiliği olmayan kurumdur. İşveren adına hareket edip işin ve işyerinin yönetiminde görev alan işveren vekili, bu Kanunun uygulanmasında işveren sayılır.
Tanımlar: çalışan, işveren, işyeri (md.3)
✎Konu anlatımı
Bir işyerinin tehlike sınıfı nasıl belirlenir? Birden fazla asıl iş yapılan işyerinde hangi sınıf esas alınır?
Kısa cevap: Tehlike sınıfı, işyerinde yapılan asıl işin NACE faaliyet koduna göre İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nin Ek-1 listesinden bulunur: az tehlikeli, tehlikeli ya da çok tehlikeli. Birden fazla asıl iş varsa tehlike sınıfı yüksek olan esas alınır. Faaliyet değişikliği en geç bir ay içinde Bakanlığa bildirilir; sınıf değişirse gerekleri 90 günde yerine getirilir.Bir mobilya atölyesinin sahibi SGK tescil belgesine bakıyor: “31.00.02 · Tehlikeli.” Aynı binada muhasebe ofisi de var, ama o ofis işyerinin sınıfını değiştirmiyor.
6331 sayılı Kanun sayfasında tehlike sınıfının tanımını gördük: işin özelliği, maddeler, ekipman ve ortam dikkate alınarak işyeri için belirlenen tehlike grubu. Burada sorulan, bu grubun nasıl bulunduğudur. Kanun ölçütü koyar, listeyi Bakanlığa bırakır (md.9): tehlike sınıfları, 5510 sayılı Kanun'daki iş kazası ve meslek hastalığı prim tarifesi de dikkate alınarak, İSG Genel Müdürü başkanlığındaki komisyonun görüşüyle tebliğle belirlenir.
Ek-1 listesi ve asıl iş
İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nin Ek-1 listesi her faaliyete altı haneli bir NACE kodu ve bir sınıf verir. Liste 13.03.2025'te baştan değişti ve NACE Rev.2.1'e geçti. İşyerinin sınıfını belirleyen, orada yapılan asıl iştir (md.9/2): atölyenin içindeki büro ya da yemekhane ayrı sınıf almaz. Asıl işte tereddüt varsa işyerinin kuruluş amacına bakılır. Aynı işyerinde birden fazla asıl iş yürütülüyorsa tehlike sınıfı yüksek olan esas alınır (Tebliğ md.2).
| Kod | Faaliyet | Sınıf |
|---|---|---|
| 69.20.02 | Muhasebe ve defter tutma | Az tehlikeli |
| 56.11.01 | Genel lokanta ve restoran | Az tehlikeli |
| 31.00.02 | Büro, otel, lokanta vb. için mobilya imalatı | Tehlikeli |
| 41.00.01 | İkamet amaçlı bina inşaatı | Çok tehlikeli |
| 86.10.05 | Kamu yataklı hastane hizmetleri | Çok tehlikeli |
Değişiklik ve itiraz (Tebliğ md.2–3)
İşveren asıl iş faaliyetindeki değişikliği en geç bir ay içinde Bakanlığa bildirir. Sınıfa itirazı Bakanlık, tescil kayıtları ve tescile esas asıl iş üzerinden değerlendirir; gerekmedikçe yerinde inceleme yapılmaz. Denetimde asıl işin kayıttan farklı olduğu görülürse sınıf yeniden belirlenebilir. Karar sınıfı değiştirirse işveren yeni sınıfın gerektirdiği iş ve işlemleri 90 gün içinde yapar ve İSG Genel Müdürlüğüne bildirir.
Sınıf bir etiketten fazlasıdır: uzmanın belge sınıfı, uzman ve hekim dakikaları, eğitim saatleri, muayene ve risk değerlendirmesi sıklığı hep buna bağlıdır. Hepsinde aynı mantık işler: tehlike arttıkça süre uzar, aralık kısalır.
| Kural | Az tehlikeli | Tehlikeli | Çok tehlikeli |
|---|---|---|---|
| Uzman belgesi (6331 md.8/5) | en az C | en az B | A |
| Uzman, çalışan başına aylık | 10 dk | 20 dk | 40 dk |
| Hekim, çalışan başına aylık | 5 dk | 10 dk | 15 dk |
| Risk değerlendirmesi yenileme | 6 yıl | 4 yıl | 2 yıl |
Nasıl sorulurBirden fazla faaliyet yürüten işyerinde hangi sınıfın esas alınacağı, bildirim süresi ya da tehlike sınıfının hangi düzenlemeyle belirlendiği sorulur.
TuzakTehlike sınıfını yönetmelikle ya da çalışan sayısıyla belirlenen bir şey sanmaktır: sınıf tebliğle ve asıl işe göre belirlenir, çalışan sayısı sınıfı değiştirmez. İkinci tuzak, iki asıl işten çoğunluğu oluşturanı ya da düşük olanı seçmektir; kural yüksek olandır.
?Soru çöz
Bir işyerinde hem az tehlikeli hem de çok tehlikeli sınıfta yer alan iki asıl iş birlikte yürütülmektedir. İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'ne göre bu işyerinin tehlike sınıfı nasıl belirlenir?