İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi: görev, yetki, sorumluluk ve belgeler

İSG profesyonellerinin kim olduğunu, belge sınıflarını ve yükseltme koşullarını, görev ve yetkilerini, bildirim yükümlülüğünü ve belgenin askıya alınmasını öğren.

5 durakTüm alanlar
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MEVZUAT · İGU YÖN. md.7–8 · 6331 md.8/5

İş güvenliği uzmanlığı belgesi: A, B, C sınıfları ve belge yükseltme

İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBir işyerinin tehlike sınıfı nasıl belirlenir? Birden fazla asıl iş yapılan işyerinde hangi sınıf esas alınır?Bağlantılı konudan (Tehlike sınıfları ve İSG hizmetleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tehlike sınıfı, işyerinde yapılan asıl işin NACE faaliyet koduna göre İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nin Ek-1 listesinden bulunur: az tehlikeli, tehlikeli ya da çok tehlikeli. Birden fazla asıl iş varsa tehlike sınıfı yüksek olan esas alınır. Faaliyet değişikliği en geç bir ay içinde Bakanlığa bildirilir; sınıf değişirse gerekleri 90 günde yerine getirilir.

Tehlike sınıfının belirlenmesi (md.9, Tebliğ)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kimler iş güvenliği uzmanı olabilir? C sınıfından B sınıfına, B sınıfından A sınıfına geçmek için kaç yıl çalışmak gerekir?

Kısa cevap: İş güvenliği uzmanı; mühendis, mimar ya da teknik elemandan Bakanlık belgesi alan kişidir. C sınıfı az tehlikeli, B sınıfı az tehlikeli ve tehlikeli, A sınıfı bütün işyerlerinde çalışır. C belgesiyle en az 3 yıl, B belgesiyle en az 4 yıl fiilen çalışıp eğitim ve sınavı geçen bir üst belgeyi alır. İSG doktorası olan mühendise A belgesi verilir.

Bir inşaat mühendisi C sınıfı belgesini yeni almış; ilk iş teklifi bir şantiyeden geliyor. Şantiye çok tehlikeli sınıfta. Teklifi kabul edemez, çünkü belge sınıfı işyerinin sınıfına yetmez.

Kimler uzman olabilir?

İGU Yönetmeliği uzmanı, iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, belge sahibi kişi olarak tanımlar. Belgeye başvurabilenler üç gruptur: mühendislik ya da mimarlık fakültesi mezunları, teknik elemanlar (teknik öğretmen, fizikçi, kimyager, biyolog ve üniversitelerin İSG lisans ya da ön lisans programı mezunları) ve çalışma hayatını denetleyen müfettişler. Hekimlik diploması uzmanlık belgesine götürmez; hekim işyeri hekimliği belgesi alır.

Belge sınıfı ve işyeri sınıfı

6331 md.8/5'e göre uzmanın görev alabilmesi için çok tehlikeli işyerinde (A), tehlikeli işyerinde en az (B), az tehlikeli işyerinde en az (C) sınıfı belge aranır. Yönetmelik aynı kuralı belge tarafından söyler: C az tehlikelide, B az tehlikeli ve tehlikelide, A bütün sınıflarda çalışır. Üst belge alt sınıfı kapsar, alt belge üst sınıfa yetmez. Birden fazla uzman gereken işyerinde İSG Hizmetleri Yönetmeliği sayılan sektörlerde uygun belge sınıfını tam süreli uzmanlardan yalnız birinde arar; işveren zorunlu uzmanın yanında belgeli bir çalışanını yardımcı uzman olarak da görevlendirebilir.

Her basamakta ölçü aynıdır: alt belgeyle fiilî çalışma, sonra eğitim ve sınav. Süre C'den B'ye 3, B'den A'ya 4 yıldır.Görsel: Sınav Defteri

Belge yükseltme (İGU Yön. md.8)

B belgesi, C belgesiyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını uzmanlık sözleşmesiyle belgeleyip B eğitimine katılan ve sınavı geçen mühendis, mimar ya da teknik elemana verilir. A belgesi, B belgesiyle en az dört yıl fiilen görev yapıp A eğitimini ve sınavını geçene verilir. Kestirmeler de vardır: İSG ya da iş güvenliği programında yüksek lisans yapan B sınavına doğrudan girer; doktora yapana A belgesi verilir; İSG lisans programını bitiren C sınavına girer. Genel Müdürlükte ya da iş müfettişi olarak on yıl görev yapan mühendis ve teknik elemanlar da A belgesi alır.

Akılda kalsın: Belge ile sınıf eşleşmesi alfabeye ters: A → çok tehlikeli, C → az tehlikeli; üst belge alt sınıfı kapsar. Yükseltme C → B: 3 yıl, B → A: 4 yıl; ikisinde de eğitim + sınav. Lisansüstü kestirme: yüksek lisans B sınavına, doktora A belgesine.
Sınavda

Nasıl sorulurBelge sınıfı verilip uzmanın hangi işyerinde çalışabileceği ya da yükseltme için gereken süre sorulur.

TuzakB'den A'ya geçişte de 3 yıl saymaktır: bu basamak 4 yıldır. İkinci tuzak, B belgeli uzmanı çok tehlikeli işyerine yeterli saymaktır.

Sınavda işaretle2024'te eklenen, sınavsız A ve B belgesi veren İGU Yönetmeliği geçici 9. maddeyi Danıştay 17.12.2025'te iptal etti; yükseltmede eğitim ve sınav kuralını işaretle.

?Soru çöz

İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'e göre (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip bir uzman (A) sınıfı belgeye nasıl geçebilir?

✓ B. md.8/1-a-1'e göre A belgesi, B belgesiyle en az dört yıl fiilen görev yapıp A eğitimine katılan ve A sınavını geçene verilir. A C'den B'ye geçişin üç yılıyla karıştırır ve eğitimi atlar; C sınavsız yükseltme öngörür, oysa kural eğitim ve sınavdır; D yardımcı uzmanlığı belge yükseltme yolu sayar.

⇄Bilgi eşleştirme belge → kural

MEVZUAT · İGU YÖN. md.9–11

İş güvenliği uzmanının görevleri ve yetkileri: rehberlik eder, işi kendisi durdurmaz

İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla6331 sayılı Kanun'a göre çalışmaktan kaçınma hakkı nedir, çalışan nereye başvurur ve bu sürede ücret ödenir mi?Bu konunun bağlandığı sayfadan (6331 sayılı Kanun). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışan kurula, kurul yoksa işverene başvurup tespit ve tedbir ister. Kurul acilen toplanır, işveren derhâl karar verir; karar tutanakla tespit edilip çalışana ve çalışan temsilcisine yazılı bildirilir. Lehte kararda çalışan, tedbir alınıncaya kadar ücreti ve hakları saklı kalarak çalışmaktan kaçınır. Tehlike önlenemiyorsa usule uymadan güvenli yere gider.

Çalışmaktan kaçınma hakkı (md.13)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İş güvenliği uzmanının görevleri ve yetkileri nelerdir? İş güvenliği uzmanı işi durdurabilir mi?

Kısa cevap: İş güvenliği uzmanının görevleri beş başlıktadır: rehberlik, risk değerlendirmesi, çalışma ortamı gözetimi, eğitim-bilgilendirme-kayıt ve ilgili birimlerle işbirliği. Tedbirleri işverene yazılı bildirir ve onaylı deftere yazar. Ciddi, önlenemez ve acil müdahale gerektiren hayati tehlikede işin durdurulması için işverene başvurur; işi kendisi durdurmaz. Görevi nedeniyle hakları kısıtlanamaz.

Bir kimya fabrikasında uzman, solvent deposunun havalandırmasının çalışmadığını fark ediyor. Elinde iki araç var: onaylı defter ve işverenin kapısı. Vanayı kapatıp tesisi durdurmak ise onun yetkisinde değil.

Uzmanın rolü danışmanlıktır: tespit eder, önerir, izler. Kararı veren ve tedbirin bedelini ödeyen işverendir; 6331 sayılı Kanun sayfasında md.4'ten bunu gördük. Yönetmelik görevleri beş başlıkta toplar (md.9).

Uzmanın beş görev başlığı (İGU Yön. md.9)
BaşlıkNe yapar?
Rehberlikİşin planlanması, makine ve KKD seçimi konusunda öneri; tedbirleri işverene yazılı bildirim; kaza, meslek hastalığı ve zarar potansiyelli olayların nedenlerini araştırma
Risk değerlendirmesiÇalışmalara katılma, tedbir önerme ve takibi
Çalışma ortamı gözetimiPeriyodik bakım, kontrol ve ölçümleri planlama; acil durum planı çalışmalarına katılma, tatbikatı izleme
Eğitim, bilgilendirme, kayıtEğitim planı; talimat ve çalışma izni prosedürleri; hekimle birlikte yıllık değerlendirme raporu
İşbirliğiHekimle birlikte yıllık çalışma planı ve kaza değerlendirmesi; kurul, çalışan temsilcisi ve destek elemanlarıyla çalışma

Yetkiler: dar ama korunmuş (md.10)

Uzman, belirlediği hayati tehlike ciddi ve önlenemez ise ve acil müdahale gerektiriyorsa işin durdurulması için işverene başvurur. İşyerinin bütün bölümlerinde inceleme yapar, bilgi ve belgeye ulaşır, çalışanlarla görüşür; işverenin bilgisi dahilinde ilgili kurumlarla işbirliği yapar. Tam süreli uzman yılda beş iş gününe kadar mesleki eğitim ve seminere katılır; bu süre çalışmadan sayılır, ücretinden kesilmez. İdari bir “işin durdurulması” kararını ise uzman değil iş müfettişleri verir; bunu İş kazası bildirimi ve yaptırımlar sayfasında göreceğiz.

Yükümlülükler (md.11)

Uzman işin akışını mümkün olduğunca aksatmaz; işverenin meslek sırlarını ve ticari bilgilerini gizli tutar. Hizmetteki ihmallerinden dolayı hizmet sunduğu işverene karşı sorumludur. Tespit ve tavsiyelerini, hekimle yaptığı çalışmaları onaylı deftere yazar. Acil durdurma gerektiren ya da yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı gibi hayati tehlike içeren bir tedbir, belirlenen makul sürede yerine getirilmezse durumu il müdürlüğüne yazılı bildirir; bu bildirimin yaptırımlarını bir sonraki konuda göreceğiz.

Akılda kalsın: Uzmanın fiilleri: önerir, yazılı bildirir, deftere yazar, izler. Durdurmada fiil “başvurur”, “durdurur” değil. Sorumluluğu işverene karşıdır. Yıllık plan ve yıllık değerlendirme raporu hekimle birlikte hazırlanır.
Sınavda

Nasıl sorulurUzmanın görevleri arasında olmayanı seçtiren “hangisi değildir” kalıbı ya da yetkiler sorulur.

TuzakUzmana işi doğrudan durdurma yetkisi vermektir; yönetmelik işin durdurulması için işverene başvurma yetkisi tanır. İkinci tuzak, sağlık muayenesi ve rapor gibi hekim görevlerini uzmana yüklemektir.

?Soru çöz

İş güvenliği uzmanının yönetmelikte sayılan görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Uzman işi kendisi durdurmaz; işin durdurulması için işverene başvurur (md.10/1-b). A md.9'un rehberlik görevidir, doğru; B eğitim-bilgilendirme-kayıt başlığındaki ortak rapordur, doğru; C md.10'un inceleme ve görüşme yetkisidir, doğru.

✎Boşluk doldurma uzmanın fiilleri

Uzman tespit ve tavsiyelerini yazar. Hayati tehlikede işin durdurulması için başvurur. Tam süreli uzmanın eğitim ve seminerlerde geçen sürelerinden yılda iş günü çalışmadan sayılır.

onaylı deftere · işverene · beş · müfettişe · on · tutanağa
MEVZUAT · İH YÖN. md.7–19

İşyeri hekimi ve diğer sağlık personeli: kim olur, görevleri nerede ayrılır?

İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKaç çalışanda tam gün iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi gerekir? Diğer sağlık personeli ayda kaç dakika çalışır?Bağlantılı konudan (Tehlike sınıfları ve İSG hizmetleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Her 1000 (az tehlikeli), 500 (tehlikeli) ve 250 (çok tehlikeli) çalışana bir tam gün uzman; her 2000, 1000 ve 750 çalışana bir tam gün hekim görevlendirilir. Artan çalışanlar için dakika hesabıyla ek görevlendirme yapılır. DSP yalnız çok tehlikeli işyerinde, çalışan başına 10–49 çalışanda 10, 50–249'da 15, 250 ve üstünde 20 dakika çalışır; tam süreli hekim varsa aranmaz.

Tam gün eşikleri ve DSP süreleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İşyeri hekiminin ve diğer sağlık personelinin (işyeri hemşiresi) görevleri nelerdir? Kimler diğer sağlık personeli olabilir?

Kısa cevap: İşyeri hekimi, Bakanlıkça verilen işyeri hekimliği belgesine sahip hekimdir; sağlık gözetimini yürütür, muayene eder, rapor düzenler. Diğer sağlık personeli; belgeli hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknisyeni ya da çevre sağlığı teknisyenidir. Hekimle birlikte çalışır: öyküyü forma yazar, muayenede yardım eder, ilkyardımı örgütler. Tespitlerini işverene değil hekime iletir.

Bir taş ocağının revirinde işe giriş muayenesi var. Hemşire adayın çalışma öyküsünü forma yazıyor, hekim muayene edip “işe uygun” raporunu imzalıyor. Görev paylaşımı yönetmelikte tam böyle çizilmiştir.

İşyeri hekimi kim olur? (İH Yön. md.8)

Belge dört yoldan alınır: işyeri hekimliği eğitimini tamamlayıp sınavı geçen hekim; iş sağlığı ya da İSG bilim uzmanı unvanlı olup sınavı geçen hekim; bu alanda bilim doktoru olan, sekiz yıl hekim iş müfettişliği ya da Genel Müdürlükte çalışmış hekim; iş ve meslek hastalıkları yan dal uzmanı. Son ikisine belge istekleri hâlinde, sınavsız verilir. Hesaplanan süre bölünerek birden fazla hekime verilemez; vardiyalı işyerinde vardiyalara uygun görevlendirme yapılır.

Hekimin görevleri (md.9)

Hekimin görevleri uzmanınkiyle aynı beş başlıkta toplanır, ama ağırlık sağlık gözetimindedir: işe giriş ve periyodik muayeneler, işe uygunluk raporu, özel politika gerektiren grupların yakın takibi, talep edilirse işe dönüş muayenesi. Hekim ayrıca kantin, yemekhane, soyunma odası ve tuvaletlerin hijyenini izler, ilkyardım ve acil müdahale örgütlenmesini yürütür, meslek hastalığı ön tanısı koyduğu çalışanı SGK'nın yetkilendirdiği sağlık hizmeti sunucusuna sevk eder. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde işe uygunluk raporu olmadan işe başlanmaz; raporlar işyeri hekiminden alınır (6331 md.15). Muayene sıklığını ve sağlık gözetiminin ayrıntısını İş Sağlığı serisindeki İşyeri sağlık hizmetleri sayfasında bulacaksın. Yetkileri uzmanınkine benzer: inceleme, kurumlarla işbirliği ve hayati tehlikede işin durdurulması için işverene başvurmak.

Diğer sağlık personeli (md.4, 14–18)

DSP olabilmek için önce unvan gerekir: hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknisyeni, çevre sağlığı teknisyeni diploması ya da işyeri hemşireliği belgesi. Belge, DSP eğitimini tamamlayıp sınavı geçen, İSG alanında lisansüstü eğitimi bitiren ya da Genel Müdürlükte beş yıl çalışmış bu unvanlılara verilir. DSP hekimle birlikte çalışır ve tespitlerini hekime iletir.

Hekim mi, DSP mi? Görevler ve yetkiler
İşİşyeri hekimiDSP
Sağlık ve çalışma öyküsünü forma yazmak—Evet, muayenede hekime yardım eder
Muayene ve işe uygunluk raporuEvetHayır
Özel politika gruplarını izlemekYakın takip, raporTakip, muayenelerin yaptırılması
İlkyardım örgütlenmesiYürütürHekimle birlikte çalışır
İşin durdurulması için işverene başvuruYetkisi varYetkisi yok
Tespitlerini kime iletir?İşverene, yazılıHekime
Akılda kalsın: Hekim muayene eder, rapor yazar, sevk eder; DSP öyküyü yazar, yardım eder, izler. DSP'nin yolu hep hekimden geçer: birlikte çalışır, tespitini hekime iletir, işin durdurulması için başvuru yetkisi yoktur. DSP'nin dört unvanı: hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknisyeni, çevre sağlığı teknisyeni.
Sınavda

Nasıl sorulur2025 DSP testinde olduğu gibi “DSP'nin görevlerinden hangisi değildir” kalıbı gelir.

TuzakDSP'ye muayene yapma ya da işe uygunluk raporu düzenleme görevi vermektir; DSP muayenede hekime yardım eder. İkinci tuzak, DSP'nin tespitlerini doğrudan işverene ya da il müdürlüğüne bildirdiğini sanmaktır: tespitler hekime iletilir.

?Soru çöz

İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'e göre aşağıdakilerden hangisi diğer sağlık personelinin görevlerinden değildir?

✓ A. İşe uygunluk raporu muayeneye dayanır ve işyeri hekiminin görevidir; DSP muayenede hekime yardım eder. B md.16/2-b'deki öykü yazma görevidir; C md.16/2-c'deki takip görevidir; D md.16/2-ç'deki ortak ilkyardım görevidir.

⇄Bilgi eşleştirme görev → kim?

MEVZUAT · 6331 md.8/1–4

Mesleki bağımsızlık ve bildirim yükümlülüğü: 3 ay, 6 ay askı ve 1 yıllık tazminat

İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla6331 sayılı Kanun'a göre işverenin genel yükümlülükleri nelerdir? OSGB'den hizmet alan işverenin sorumluluğu devam eder mi?Bağlantılı konudan (6331 sayılı Kanun). Önce kendin cevapla, sonra aç.

6331 md.4'e göre işveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür: her türlü önleyici tedbiri alır, tedbirlere uyulmasını denetler, risk değerlendirmesi yapar ya da yaptırır, işe uygunluğu gözetir ve tehlikeli yerlere girişi kısıtlar. Dışarıdan hizmet alması da çalışanların yükümlülükleri de işverenin sorumluluğunu kaldırmaz; tedbirlerin maliyeti çalışana yansıtılamaz.

İşverenin genel yükümlülüğü (md.4)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hayati tehlikeyi Bakanlığa bildirmezse ne olur? Bildirim yaptığı için işten çıkarılan uzmana ne kadar tazminat ödenir?

Kısa cevap: 6331 md.8'e göre uzman ve hekim, işveren hayati tehlike içeren eksikliği gidermezse durumu Bakanlığın yetkili birimine ve yetkili sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirir. Bildirmeyenin belgesi 3 ay, tekrarında 6 ay askıya alınır; OSGB'nin yetki belgesi 6 ay ve 1 yıl. Bu bildirim yüzünden sözleşmesi feshedilene en az bir yıllık ücret tutarında tazminat ödenir.

Bir OSGB uzmanı, tersanede iskelenin korkuluksuz kullanıldığını üç haftadır onaylı deftere yazıyor. İşveren “sözleşmeni yenilemeyiz” diye ima ediyor. Kanun bu ikilemde uzmanın yanında durur, ama ona bir yükümlülük de yükler.

Bağımsızlık (md.8/1)

Hekim ve uzmanın hak ve yetkileri, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamaz; görevlerini etik ilkeler ve mesleki bağımsızlık içinde yürütürler. Yönetmelikler bunu açar: öneride bulunurken hiçbir etki altında kalmazlar, sözleşmelere bağımsız çalışmayı kısıtlayan şart konamaz.

Bildirim zinciri (md.8/2)

Uzman ve hekim eksiklik ve tedbirleri işverene yazılı bildirir; düzeltmekten işveren sorumludur. Eksiklik acil durdurmayı gerektiriyorsa, yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı gibi hayati tehlike içeriyorsa ya da meslek hastalığına yol açabilecek ortam varsa ve işveren tedbir almazsa, uzman, hekim ve/veya OSGB yönetimi durumu Bakanlığın yetkili birimine ve varsa yetkili sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirir.

Kanun iki yönden bağlar: susana askı, konuşana güvence.Görsel: Sınav Defteri

Bildirim yapmadığı tespit edilen uzman ve hekimin belgesi üç ay, tekrarında altı ay; OSGB'nin yetki belgesi altı ay, tekrarında bir yıl askıya alınır. Bu bildirim nedeniyle işveren uzmanın ya da hekimin sözleşmesine son veremez, onu hak kaybına uğratamaz; aksi hâlde bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere tazminata hükmedilir. Kötü niyetle gerçek dışı bildirimde bulunduğu mahkeme kararıyla tespit edilenin belgesi altı ay askıya alınır.

İhmal ve diğer sınırlar

Hizmet sunanlar ihmallerinden dolayı hizmet sundukları işverene karşı sorumludur (md.8/3). Ölüm ya da maluliyetle sonuçlanan iş kazası veya meslek hastalığında ihmali tespit edilen uzman ya da hekimin belgesi askıya alınır (md.8/4); yönetmeliklere göre ihmal yargı kararıyla kesinleşmişse askı altı aydır. Tam gün çalışan uzman ve hekim, tam gün çalıştığı işyeri dışında fazla çalışma yapamaz; görevlendirildiği sürede ona İSG dışında başka görev verilemez.

Karıştırılan rakamlar: askı süreleri
DurumSüre
Bildirim yapmayan uzman ya da hekim3 ay; tekrarında 6 ay
Bildirim yapmayan OSGB (yetki belgesi)6 ay; tekrarında 1 yıl
Kötü niyetli gerçek dışı bildirim6 ay
Ölüm ya da maluliyette yargı kararıyla kesinleşen ihmal6 ay
İhtar puanı toplamı kişide 100'e ulaşırsa6 ay
Akılda kalsın: Kişi 3 → 6 ay, kurum (OSGB) 6 ay → 1 yıl: kurum iki katı ceza alır. Bildirim adresi: önce işveren, sonra Bakanlık + sendika (yoksa çalışan temsilcisi). Konuşanı koruyan rakam: en az 1 yıllık ücret tazminat.
Sınavda

Nasıl sorulurBildirim yapmayan uzmanın ya da OSGB'nin askı süresi ve bildirim nedeniyle sözleşmesi feshedilene ödenecek tazminat sorulur.

TuzakKişi ve kurum sürelerini karıştırmaktır: uzmanda 3 ve 6 ay, OSGB'de 6 ay ve 1 yıl. İkinci tuzak, bildirimin yalnız işverene yapılacağını sanmaktır; hayati tehlikede Bakanlık birimine ve temsilciye de bildirilir.

↕Sıralama bildirim zinciri

  1. Durumu Bakanlığın yetkili birimine ve çalışan temsilcisine bildirir
  2. Uzman, kimyasal sızıntı riski taşıyan eksikliği belirler
  3. Bildirim yüzünden sözleşmesi feshedilen uzman tazminata hak kazanır
  4. Eksikliği işverene yazılı bildirir, işveren tedbir almaz

?Soru çöz

6331 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre hayati tehlike içeren bir eksikliği yetkili birime bildirmediği tespit edilen ortak sağlık ve güvenlik biriminin (OSGB) yetki belgesi ilk seferde ne kadar süreyle askıya alınır?

✓ C. OSGB'nin yetki belgesi ilk seferde altı ay, tekrarında bir yıl askıya alınır. A uzman ve hekimin ilk sefer süresidir, kişiyle kurum karıştırılmıştır; B OSGB'nin tekrar hâlindeki süresidir; D md.8'de geçmez, yönetmelikte iptal edilen belgeyle yeniden başvuru yasağının süresidir.
MEVZUAT · İGU YÖN. md.20–28 · İH YÖN. md.30–35

Uzmanlık ve hekimlik eğitimi: 180 + 40 saat, 6 saat devamsızlık, 70 puan baraj

İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği eğitimi kaç saattir? Devamsızlık hakkı ve sınavda baraj puanı nedir?

Kısa cevap: Uzmanlık ve işyeri hekimliği eğitimi en az 180 saat teorik ve 40 saat uygulamalı, toplam 220 saattir; teorik kısmın en fazla yarısı uzaktan verilir. DSP eğitimi en az 90 saattir. Teorik eğitimde en fazla 6 ders saati devamsızlık hakkı vardır, uygulamanın tamamına katılmak zorunludur. Sınavda 70, DSP için 60 puan alan başarılı olur; belge beş yılda bir vize ettirilir.

Bu sayfaları okurken hazırlandığın sınav, aslında bu konunun son durağıdır: eğitim kurumundaki derslerin, sahadaki uygulamanın ve devam çizelgesinin ardından gelen sınav.

Program: önce teori, sonra saha

Uzman ve hekim programları iki bölümdür ve tek program içinde uygulanır: teorik kısım en az 180 saat, uygulamalı kısım en az 40 saat, toplam en az 220 saat (İGU Yön. md.25; İH Yön. md.32). Teorik eğitimin en fazla yarısı uzaktan verilebilir; salgın ve doğal afet gibi mücbir sebeplerde tamamının uzaktan verilmesine Bakanlık karar verebilir. Uygulamalı eğitim, en az bir uzmanın (hekim adayları için bir hekimin) görevli olduğu işyerinde yapılır. DSP programı uzaktan ve yüz yüze yürütülür, en az 90 saattir; onun da teorik kısmının en fazla yarısı uzaktandır.

Sıra bozulmaz: uzaktan eğitim bitmeden yüz yüze, yüz yüze bitmeden uygulamalı eğitim başlamaz; uygulamalı eğitim tamamlanmadan aday sınava giremez.

Devam ve sınav

Aday teorik eğitimde mazeretli ya da mazeretsiz en fazla altı ders saati devamsızlık yapabilir; uygulamalı eğitimin tamamına katılmak zorundadır. Bu zorunluluğa aykırılık sonradan anlaşılırsa belge düzenlenmiş olsa bile iptal edilir. Sınavlar Bakanlıkça yapılır ya da yaptırılır; 100 üzerinden en az 70, DSP'de en az 60 puan alan başarılı sayılır. Doğrudan sınava girme hakkı olan (ör. İSG yüksek lisanslı) adayın son başvuru tarihinden önce mezun olması gerekir.

Eğitim ve sınavın rakamları
KuralUzman ve hekimDSP
Program süresi (en az)180 teorik + 40 uygulama = 220 saat90 saat
Uzaktan eğitimTeorinin en fazla yarısıTeorinin en fazla yarısı
DevamsızlıkTeoride en fazla 6 ders saati; uygulama tamTeoride en fazla 6 ders saati
Sınavda başarıEn az 70 puanEn az 60 puan
Belge vizesi5 yılda bir5 yılda bir

Belge, vize ve ihtar puanı

Başarılı adayın belgesi Genel Müdürlükçe elektronik olarak düzenlenir. Belgeler beş yılda bir vize ettirilir: vize tarihinden önce başvurmayanın belgesi vize tamamlanana kadar askıya alınır, başvuran işlemini 60 gün içinde tamamlar. Denetimde tespit edilen ihlaller ihtar puanı doğurur; kişide toplam 100 puana ulaşılırsa belge altı ay askıya alınır, vizeyi tamamlayanın bir yılı dolmuş ihtar puanları silinir.

Akılda kalsın: 180 + 40 = 220, uzaktan en fazla yarı; DSP 90. Devamsızlık 6 ders saati, uygulamada sıfır. Baraj 70, DSP 60. Belge 5 yılda bir vize, ihtar 100 puanda 6 ay askı. Sıra: uzaktan → yüz yüze → uygulama → sınav.
Sınavda

Nasıl sorulurEğitimin teorik ve uygulamalı saatleri, devamsızlık sınırı ya da baraj puanı “hangisi yanlıştır” kalıbıyla sorulur.

TuzakUygulamalı eğitimde de devamsızlık hakkı olduğunu sanmaktır: altı ders saati yalnız teorik eğitim içindir, uygulamanın tamamı zorunludur. İkinci tuzak, DSP barajını da 70 saymaktır; DSP için baraj 60'tır.

?Soru çöz

İş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği eğitim programlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ B. Olağan durumda teorik eğitimin en fazla yarısı uzaktan verilir; tamamı ancak salgın ve afet gibi mücbir sebeplerde Bakanlık kararıyla uzaktan olabilir. A md.25'in süreleridir, doğru; C mazeretli ya da mazeretsiz devamsızlık sınırıdır, doğru; D eğitimin sırası kuralıdır, doğru.

✎Boşluk doldurma eğitim rakamları

Uzmanlık eğitiminin teorik kısmı en az saat, uygulamalı kısmı en az saattir. Teorik eğitimde en fazla ders saati devamsızlık yapılabilir; DSP sınavında baraj puandır.

180 · 40 · 6 · 60 · 90 · 70 · 10

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Tarafların anlaşmasıyla denkleştirme esası uygulanan bir işyerinde 4857 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Denkleştirmenin şartı, iki aylık sürede haftalık ortalamanın 45 saati geçmemesidir. A günlük sınırı 11 saatle karıştırır; B dört ay toplu iş sözleşmesiyle uzatılmış süredir, kanuni süre iki aydır; D md.41'e aykırıdır, ortalama tuttuğu sürece 45'i aşan haftalar fazla çalışma sayılmaz.Kaynak: Çalışma süreleri ve izinler · Haftalık 45 saat, denkleştirme, telafi (md.63–66)

?Soru 2

Bir işyerinde hem az tehlikeli hem de çok tehlikeli sınıfta yer alan iki asıl iş birlikte yürütülmektedir. İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'ne göre bu işyerinin tehlike sınıfı nasıl belirlenir?

✓ C. Tebliğ md.2'ye göre birden fazla asıl iş yürütülen işyerinde tehlike sınıfı yüksek olan iş esas alınır. A çalışan sayısını ölçü yapar, oysa sayı sınıfı belirlemez; B mevzuatta olmayan bir ara sınıf üretir; D sınıfı işverenin tercihine bırakır, bildirim yalnız faaliyet değişikliği için ve bir ay içinde yapılır.Kaynak: Tehlike sınıfları ve İSG hizmetleri · Tehlike sınıfının belirlenmesi (md.9, Tebliğ)

?Soru 3

İSG Hizmetleri Yönetmeliği'ne göre ortak sağlık ve güvenlik birimleriyle (OSGB) ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. OSGB hizmetin tamamını da bir kısmını da başka kişi ya da kuruma devredemez (md.13/4). A md.12/1'in asgari personelidir, doğru; B md.12/5'in hizmet alanıdır, ötesi için şube açılır, doğru; C md.20'nin vize süresidir, doğru.Kaynak: Tehlike sınıfları ve İSG hizmetleri · İSGB, OSGB ve İSG-KATİP

?Soru 4

Aşağıdakilerden hangileri 6331 sayılı Kanun'un kapsamındadır?
I. Bir askerî dikimevinde çalışan terzi
II. Yanında kimseyi çalıştırmadan dükkânını işleten ayakkabı tamircisi
III. Bir metal atölyesinde eğitim gören meslek lisesi çırağı
IV. Bir evde çocuk bakıcılığı yapan kişi

✓ B. Askerî kurumların dikimevleri istisnanın içindeki istisnadır, yani kapsamdadır; çırak da md.2'de açıkça sayılır. A dikimevini askerî faaliyet sayıp dışarıda bırakır; C'deki iki kişi iki ayrı istisnadır (kimseyi çalıştırmayan esnaf ve ev hizmeti); D ev hizmetini kapsama alır, oysa ev hizmetleri md.2/2-c ile dışarıdadır.Kaynak: 6331 sayılı Kanun · Amaç, kapsam ve istisnalar (md.1–2)

?Soru 5

Çok tehlikeli sınıfta yer alan ve 120 çalışanı bulunan bir işyerinde tam süreli işyeri hekimi yoktur. Bu işyerinde görevlendirilecek diğer sağlık personelinin aylık en az çalışma süresi kaç dakikadır?

✓ D. 50–249 çalışanlı çok tehlikeli işyerinde DSP çalışan başına 15 dakika çalışır: 120 × 15 = 1.800. A 10–49 çalışanın 10 dakikasını kullanır; B 250 ve üstünün 20 dakikasını kullanır; C uzmanın çok tehlikeli sınıftaki 40 dakikasıyla hesaplanmıştır.Kaynak: Tehlike sınıfları ve İSG hizmetleri · Tam gün eşikleri ve DSP süreleri

?Soru 6

Bir boya atölyesinde solvent bazlı boya yerine su bazlı boya kullanılmaya başlanmıştır. Bu uygulama 6331 sayılı Kanun'un 5. maddesindeki hangi ilkenin örneğidir?

✓ D. Tehlikeli maddenin yerine daha az tehlikeli bir madde konmuştur; bu e bendi, yani ikamedir. A toplu korunma bölme, havalandırma gibi herkesi koruyan önlemdir, burada madde değişmiştir; B yeni teknolojiyi izlemeyi anlatır, asıl yapılan iş değiştirmedir; C analiz yalnız riski ölçer, ortadan kaldırmaz.Kaynak: 6331 sayılı Kanun · Risklerden korunma ilkeleri (md.5)

?Soru 7

6331 sayılı Kanun'a göre çalışmaktan kaçınma hakkıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ C. Kanunda gün sayısı yoktur; kurul acilen toplanır, işveren derhâl karar verir. A md.13/1'in kurul yoksa işverene başvuru kuralıdır, doğru; B md.13/3'ün önlenemeyen tehlikede usulsüz terk hakkıdır, doğru; D md.13/2'nin ücret ve hakların saklı olması hükmüdür, doğru.Kaynak: 6331 sayılı Kanun · Çalışmaktan kaçınma hakkı (md.13)

?Soru 8

Bir işyerinde 3 yıllık kıdemi bulunan 52 yaşındaki işçiye 4857 sayılı Kanun'a göre verilmesi gereken yıllık ücretli izin en az kaç gündür?

✓ D. Kıdemi 14 güne denk gelse de 50 ve daha yukarı yaştaki işçinin izni 20 günden az olamaz. A yalnız kıdeme bakar, yaş kalkanını atlar; B kanunda geçmeyen bir ara değerdir; C 15 yıl ve üstü kıdemin süresidir, yaşla karıştırılmıştır.Kaynak: Çalışma süreleri ve izinler · Yıllık ücretli izin (md.53–56)

?Soru 9

4857 sayılı İş Kanunu'na göre günlük çalışma süresi tam 7,5 saat olan bir işte işçiye verilmesi gereken en az ara dinlenme süresi ne kadardır?

✓ D. Dört saatten fazla, 7,5 saate kadar (7,5 dahil) süren işlerde ara dinlenme yarım saattir. A 4 saat veya daha kısa işlerin süresidir; B kanunda geçmeyen bir ara değerdir; C 7,5 saatten uzun işler içindir, sınır değeri üst dilime taşır.Kaynak: Çalışma süreleri ve izinler · Ara dinlenme ve gece çalışması (md.68–69)

?Soru 10

6331 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre İSG hizmetlerinin desteklenmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. md.7/1-a desteği kamu hariç 10'dan az çalışanlı tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerine tanır. B kaynağı yanlış verir, gider iş kazası ve meslek hastalığı primlerinden SGK'ca karşılanır; C 10 sınırını belgesiz işveren yolundaki 50 sınırıyla karıştırır; D süre üç yıldır.Kaynak: Tehlike sınıfları ve İSG hizmetleri · Kamu ve küçük işyerleri, Bakanlık desteği (md.7, 38)
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?İSG soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →