İş kazası sayılan 5 hâl: işyeri, işveren işi, görev yolculuğu, süt izni, servis aracı
İSG Mevzuatı · İSG mevzuatı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaTehlike ile risk arasındaki fark nedir? Ramak kala olay nedir?Bağlantılı konudan (İSG’nin temel kavramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.
6331 sayılı Kanun'a göre tehlike, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyelidir. Risk, tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonucun meydana gelme ihtimalidir. Önleme, riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için alınan tedbirlerin tümüdür. Ramak kala olay, zarar verme potansiyeli olduğu hâlde zarar vermeyen olaydır; tanımı 6331'de değil, İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'ndedir.
Tehlike, risk, önleme, ramak kala
✎Konu anlatımı
5510 sayılı Kanun'a göre hangi hâllerde meydana gelen olay iş kazası sayılır? Meslek hastalığı nasıl tanımlanır?
Kısa cevap: 5510 md.13'e göre sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışına gönderildiği zamanlarda, emziren sigortalının süt izninde ve işverence sağlanan taşıtla işe gidiş gelişte olan ve onu bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay iş kazasıdır. Meslek hastalığını SGK Kurum Sağlık Kurulu tespit eder.Bir inşaat firmasının servis minibüsü sabah 07.10'da şantiyeye giderken kaza yapıyor. Aynı saatlerde firmanın muhasebecisi kendi otomobiliyle işe gelirken arkadan çarpılıyor. İkisi de yaralı, ama yalnız birinin dosyasına “iş kazası” yazılacak.
İki kanun, iki amaç
İSG'nin temel kavramları sayfasında 6331'in tanımını gördük: işyerinde ya da işin yürütümü nedeniyle olan, ölüme yol açan ya da vücut bütünlüğünü ruhen veya bedenen engelli hâle getiren olay. Bu tanım önleme içindir. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510) ise sigorta içindir: SGK'nın tedavi ve ödenek vereceği olayları beş hâlle sayar.
| Bent | Olay anı | Örnek |
|---|---|---|
| a | Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada | Yemekhanede kayıp düşme |
| b | İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle (bağımsız çalışanda kendi yürüttüğü iş) | Müşteriye teslimat |
| c | Görevli olarak işyeri dışına gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmadan geçen zamanlarda | Başka ildeki fuarda otel merdiveni |
| d | Emziren kadın sigortalının süt izni için ayrılan zamanlarda | Kreşe giderken düşme |
| e | İşverence sağlanan taşıtla işe gidiş gelişte | Servis minibüsü kazası |
Minibüsteki işçiler (e) bendindedir. Muhasebecinin kendi otomobiliyle yolda geçirdiği kaza ise beş hâlden hiçbirine girmez: kanun metnine göre yol kazası, taşıtı işveren sağlıyorsa iş kazasıdır. Görevli gönderilen çalışanın otelde düşmesi de iş kazasıdır, çünkü (c) bendi “asıl işini yapmaksızın geçen zamanları” da kapsar.
Meslek hastalığı (5510 md.14)
5510'a göre meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı ya da yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple ya da işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel ya da ruhsal engellilik hâlidir. Kaza bir anlıktır, meslek hastalığı tekrarla ve zamanla gelir. Hastalığın meslekten kaynaklandığı, SGK'nın yetkilendirdiği sağlık hizmeti sunucusunun sağlık kurulu raporu ve gerekirse işyeri denetim raporlarıyla, Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilir. İşten ayrıldıktan sonra ortaya çıkan hastalıkta listedeki yükümlülük süresi aşılmamış olmalıdır; aşılmışsa bulgular ve işyeri incelemesiyle Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı gerekir. Hastalıkların tıbbi yönünü İş Sağlığı serisindeki Meslek hastalıklarına giriş sayfasında bulacaksın.
Nasıl sorulur“Aşağıdakilerden hangisi 5510 sayılı Kanun'a göre iş kazası sayılmaz?” kalıbı gelir; doğru cevap çoğu zaman kendi aracıyla işe gidiş ya da işle ilgisi olmayan bir izin günüdür.
TuzakGörevli gönderilen çalışanın iş dışı zamanını kapsam dışı sanmaktır. İkinci tuzak, meslek hastalığını işyeri hekiminin kesinleştirdiğini düşünmektir: hekim yalnız ön tanı koyup sevk eder.
?Soru çöz
5510 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi iş kazası sayılan hâllerden biri değildir?