ILO: üçlü yapı, organlar ve sözleşme ile tavsiye kararı farkı
İSG Mevzuatı · Genel İSG konuları · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaİş sağlığı ve güvenliği dünyada nasıl gelişti? Ramazzini kimdir?Bağlantılı konudan (İSG’nin temel kavramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.
İşin hastalık yaptığı eskiden biliniyordu; meslek hastalıklarının sistemli incelenmesi 1700'de Bernardino Ramazzini'nin kitabıyla başladı, bu yüzden Ramazzini “iş hekimliğinin babası” sayılır. Sanayi Devrimi İngiltere'de ilk fabrika kanunlarını ve fabrika müfettişliğini (1833) doğurdu. ILO 1919'da kuruldu; AB'nin 89/391/AET çerçeve direktifi (1989) önlemeyi ve risk değerlendirmesini merkeze aldı.
✎Konu anlatımı
ILO nedir, ne zaman kuruldu ve üçlü yapısı nasıl işler? ILO sözleşmesi ile tavsiye kararı arasındaki fark nedir?
Kısa cevap: Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), 1919'da Versay Barış Antlaşması'yla kuruldu; 1946'da Birleşmiş Milletler'in ilk uzmanlık kuruluşu oldu, merkezi Cenevre'dedir. Kararlara hükümetler, işverenler ve işçiler birlikte katılır (üçlü yapı). Organları Uluslararası Çalışma Konferansı, Yönetim Kurulu ve Uluslararası Çalışma Bürosu'dur. Sözleşmeler onaylayan ülkeyi bağlar; tavsiye kararları bağlayıcı değildir, yol gösterir. Türkiye 1932'den beri üyedir.Bir fabrikada İSG kurulu toplanıyor: masanın bir yanında işveren, öbür yanında çalışan temsilcileri oturuyor. Kararı tarafların birlikte konuşarak alması fikrinin dünyadaki en eski kurumsal örneği, 1919'da kurulan ILO'dur.
ILO, Birinci Dünya Savaşı'nın ardından imzalanan Versay Barış Antlaşması'yla kuruldu. Kurucuların gerekçesi şuydu: kalıcı barış ancak sosyal adaletle mümkündür ve bir ülke insani çalışma koşulları getirmezse komşularının çabası da boşa çıkar. 1946'da Birleşmiş Milletler'in ilk uzmanlık kuruluşu oldu, 1969'da Nobel Barış Ödülü'nü aldı. Türkiye 1932'de üye oldu.
ILO'yu öteki uluslararası kuruluşlardan ayıran özellik üçlü yapısıdır: hükümetler, işverenler ve işçiler kararlara oy hakkıyla birlikte katılır. BM sisteminde bu yapıya sahip tek kuruluştur.
Sözleşme mi, tavsiye mi?
| Sözleşme (convention) | Tavsiye kararı (recommendation) | |
|---|---|---|
| Bağlayıcılık | Onaylayan ülke için bağlayıcı | Bağlayıcı değil, yol gösterir |
| Onay | Ülke onaylarsa yürürlüğe girer | Onaya açık değildir |
| Denetim | Ülke düzenli uygulama raporu verir | Raporla izlenmez, ülkeye yön verir |
| Türkiye'de yeri | Anayasa md.90: kanun hükmünde | Hukuki bağlayıcılığı yok |
Anayasa md.90'a göre usulüne göre yürürlüğe konmuş uluslararası antlaşmalar kanun hükmündedir ve bunlar hakkında Anayasa Mahkemesine anayasaya aykırılık iddiasıyla başvurulamaz. Temel hak ve özgürlüklere ilişkin bir antlaşma ile kanun aynı konuda farklı hüküm içerirse antlaşma esas alınır. Bu kuralı Temel hukuk ve iş hukuku sayfasında normlar hiyerarşisi içinde yeniden göreceğiz.
Nasıl sorulurILO hakkında verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğu ya da organların görevleri sorulur.
TuzakTavsiye kararını da bağlayıcı saymaktır; yalnız onaylanan sözleşme bağlar. İkinci tuzak, ILO'yu BM'yle birlikte 1945'te kurulmuş sanmaktır: ILO BM'den eskidir, 1919'da kuruldu ve 1946'da BM'ye bağlandı.
↕Sıralama bir ILO sözleşmesinin yolu
- TBMM, sözleşmenin onaylanmasını bir kanunla uygun bulur
- Uluslararası Çalışma Konferansı sözleşmeyi üçte iki çoğunlukla kabul eder
- Sözleşme Türkiye için yürürlüğe girer, Türkiye düzenli uygulama raporu verir
- Hükümet sözleşmeyi yetkili makama, yani TBMM'ye sunar
- Onay belgesi ILO'ya gönderilir ve tescil edilir
?Soru çöz
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?