Haftalık çalışma süresi
Memurların genel olarak haftada 40 saat çalışması kuralı. Günlük başlama ve bitiş saatlerini, hizmetin niteliğine göre kurumlar ve valilikler belirler; vardiyalı ve nöbetli çalışılan yerlerde farklı düzen uygulanabilir.
SÖZLÜK · MEMUR HAKLARI
Kısa cevap: Memurun izinleri, disiplin cezaları, yasakları ve emeklilik hakları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile sosyal güvenlik mevzuatında düzenlenir; her terimin yanında dayanak maddesi yazar. Bu sayfada izin, disiplin, yükümlülük ve emeklilikle ilgili 30 terimin tanımı var.
30 terim · Hukuki terimlerde dayanak madde, rakamlarda resmî kaynak · Son kontrol:
Bu sayfada eşleşen terim yok.
Memurların genel olarak haftada 40 saat çalışması kuralı. Günlük başlama ve bitiş saatlerini, hizmetin niteliğine göre kurumlar ve valilikler belirler; vardiyalı ve nöbetli çalışılan yerlerde farklı düzen uygulanabilir.
Memurun her yıl aylığı kesilmeden kullandığı dinlenme izni. Hizmeti 1–10 yıl olana 20 gün, 10 yıldan fazla olana 30 gün verilir; zorunlu hâllerde gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün yol izni eklenebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl dışındaki kullanılmayan izinler düşer.
Doğum, evlilik, ölüm gibi belirli olaylar ve diğer kişisel mazeretler için verilen izin. Evlilik, vefat, babalık gibi hâllerin süresi kanunda sayılıdır; bunların dışındaki mazeretler için yılda 10 güne kadar amir onayıyla izin verilebilir.
Kadın memura doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta verilen ücretli izin. Çoğul gebelikte doğum öncesine 2 hafta eklenir; doğum öncesinde çalışılan günler raporla doğum sonrasına aktarılabilir.
Eşi doğum yapan memura isteği üzerine verilen 10 günlük izin. Doğumda ya da analık izni sürerken annenin ölümü hâlinde memur babaya anne için öngörülen süre kadar izin verilir.
Analık izni bittikten sonra kadın memura çocuğunu emzirmesi için verilen günlük izin: ilk 6 ayda günde 3 saat, ikinci 6 ayda günde 1,5 saat. Saatlerin nasıl kullanılacağında memurun tercihi esastır.
Hekim raporuna dayanarak, aylık ve özlük hakları korunarak verilen izin. Uzun tedavi gerektiren hastalıklarda 18 aya, diğerlerinde 12 aya kadar verilir; süre sonunda iyileşemeyen memur hakkında emeklilik hükümleri uygulanır.
Anne, baba, eş, çocuk ya da kardeşinin ağır hastalığı veya kazası nedeniyle bakımına gereken memura sağlık kurulu raporuyla verilen ücretli izin. 3 aya kadar verilir, gerekirse bir katı uzatılır.
Memurun aylık almadan görevinden ayrı kaldığı izin. Doğumdan sonra 24 aya kadar, beş hizmet yılını tamamlayana isteğe bağlı toplam bir yıla kadar, askerlik ve refakat sonrası gibi kanunda sayılan hâllerde verilir. Mazeret bitince 10 gün içinde dönmeyen memur çekilmiş sayılır.
Memurun görev ve davranışlarındaki kusurlar için kanunda sayılan fiillere karşılık verilen idari ceza. Beş türdür: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma. Ceza verilmeden önce memurun savunması alınır.
Memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesi; disiplin cezalarının en hafifidir. Disiplin amiri verir.
Memura görevinde ya da davranışlarında kusurlu sayıldığının yazıyla bildirilmesi. Disiplin amiri verir; özlük dosyasından silinmesi kanundaki süreye bağlıdır.
Memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılması. Cezanın verildiği tarihi izleyen ay başında uygulanır ve memurun bazı üst kadrolara atanmasına bir süre engel olur.
Memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 ile 3 yıl arasında durdurulması. Disiplin kurulunun kararıyla atamaya yetkili amir verir; kariyer üzerindeki etkisi aylıktan kesmeden ağırdır.
Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarılma; disiplin cezalarının en ağırıdır. Kurumun yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir ve özlük dosyasından silinmez.
Hakkında disiplin soruşturması yapılan memurun, ceza verilmeden önce kendisine yöneltilen iddialara karşı yazılı ya da sözlü açıklama yapma hakkı. Savunması alınmadan memura disiplin cezası verilemez.
Uygulanan disiplin cezasının, kanundaki süre geçtikten sonra memurun atamaya yetkili amire başvurusuyla özlük dosyasından silinmesi. Uyarma ve kınamada uygulamadan 5 yıl, diğer cezalarda 10 yıl sonra başvurulur; memurluktan çıkarma silinmez.
Görevi başında kalması hizmet açısından sakıncalı görülen memurun, soruşturma süresince geçici olarak görevinden ayrılması. Bir disiplin cezası değil, ihtiyati tedbirdir; uzaklaştırma süresince memura aylığının bir kısmı ödenmeye devam eder.
Memurun tacir ya da esnaf sayılmasını gerektiren işler yapamaması, ticari şirketlerde görev alamaması ve serbest meslek için büro, muayenehane açamaması. Kooperatif yönetimi ve kanunlarda tanınan bazı görevler istisnadır.
Kamu görevlisinin görevi nedeniyle, iş ilişkisi olan kişilerden doğrudan ya da dolaylı hediye alamaması ve menfaat sağlayamaması. Hangi hediyelerin kabul edilebileceği etik davranış ilkelerinde sınırlanmıştır.
Kamu görevlisinin kendisinin, eşinin ve velayeti altındaki çocuklarının taşınmaz, araç, para ve borçlarını yazılı olarak kurumuna bildirmesi. Göreve başlarken, belirli aralıklarla, malvarlığında önemli değişiklik olduğunda ve görevden ayrılınca verilir.
Memurun yazılı dilekçeyle kendi isteğiyle görevden ayrılması. Dilekçe verdikten sonra yerine biri atanana kadar ya da kanundaki süre dolana kadar göreve devam etmesi gerekir; usulüne uygun çekilen kişi 6 ay geçmeden yeniden memur olamaz.
İzinsiz ya da kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın kanunda belirtilen süre boyunca kesintisiz göreve gelmeyen memurun, dilekçesi olmadan memurluktan çekilmiş kabul edilmesi. Çekilmiş sayılan kişi 1 yıl geçmeden yeniden memur olamaz.
Kamu kurumlarının personeline kira karşılığında tahsis ettiği konut. Görev tahsisli, sıra tahsisli ve hizmet tahsisli gibi türleri vardır; sıra tahsisinde puanlama cetveline göre öncelik belirlenir, kira bedeli her yıl genel tebliğle güncellenir.
Kamu görevlilerinin ortak ekonomik ve sosyal haklarını korumak için kurdukları, hizmet kolu esasına göre örgütlenen sendika. Memur aynı anda yalnız bir sendikaya ve kendi hizmet kolundaki sendikaya üye olabilir.
Kamu görevlilerinin aylık artışları ve sosyal haklarının iki yılda bir hükûmet ile memur sendikaları arasında görüşülerek belirlenmesi. Taraflar anlaşamazsa Kamu Görevlileri Hakem Kurulu karar verir; kurul kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.
Memurun görevden kendiliğinden emekliye ayrıldığı yaş sınırı. Genel kural 65 yaştır; bu yaşı dolduran memur, emeklilik için gereken diğer şartları beklemeden görevden ayrılır.
Emekliye ayrılan memura her tam hizmet yılı için bir aylık tutarında ödenen toplu para. Aylık, emekliliğe esas derece-kademe göstergesi ile ek göstergenin aylık katsayısıyla çarpımına ek göstergeye bağlı tazminat oranı eklenerek hesaplanır.
Sigortalı adına prim ödenmiş toplam gün sayısı. Emekli aylığına hak kazanmak için gereken en az gün sayısı ve yaş, sigortalılığın başladığı tarihe göre değişir; hizmet dökümünde her dönem ayrı satırda görünür.
Askerlik, doğum sonrası aylıksız izin gibi prim ödenmeyen sürelerin, primi sonradan ödenerek sigortalılık süresine eklenmesi. Borçlanılan gün, prim gün sayısını artırır ve emekliliği öne çekebilir.
İstifa, memurun yazılı dilekçeyle kendi isteğiyle görevden ayrılmasıdır ve yeniden atanmak için bekleme süresi kısadır. Müstafi sayılma ise izinsiz ve mazeretsiz olarak kanunda belirtilen süre boyunca göreve gelmeyen memurun, kendi dilekçesi olmadan çekilmiş kabul edilmesidir; yeniden atanma için bekleme süresi daha uzundur.
Hastalık ve refakat izni aylık ve özlük hakları korunarak verilir; maaşın aylık kısmı kesilmez. Aylıksız izinde ise aylık ödenmez, izin süresi kural olarak kademe ilerlemesi ve emeklilik hesabında sayılmaz; bazı aylıksız izin türlerinde borçlanma imkânı vardır.