SÖZLÜK · TERCİH VE YERLEŞTİRME

Tercih ve yerleştirme terimleri

Kısa cevap: Yerleştirmede aynı programı ya da kadroyu tercih edenler arasından puanı yüksek olana öncelik verilir; aday puanının yettiği en üst tercihine yerleşir. Bu sayfada üniversite, KPSS ve LGS tercihlerinde geçen 25 terimin tanımı ve ilgili tercih aracı var.

25 terim · Hukuki terimlerde dayanak madde, rakamlarda resmî kaynak · Son kontrol:

Üniversite tercihi

Tavan puan

Bir programa o yıl yerleşen en yüksek puanlı adayın puanı. Programa ilgi gösteren adayların puan aralığını görmek için taban puanla birlikte okunur.

İlgili: DGS taban ve tavan puanları

Bkz.: Taban puan

Boş kontenjan

Yerleştirme sonunda yeterli tercih ya da puan olmadığı için doldurulamayan kontenjan. YKS'de boş kalan ve kaydı yapılmayan yerler ek yerleştirmede yeniden tercihe açılır.

İlgili: Boş kalan bölümler listesi

Bkz.: Ek yerleştirme · Kontenjan

Ek yerleştirme (Ek tercih)

Kayıtlardan sonra boş kalan kontenjanlar için ÖSYM'nin yaptığı ikinci yerleştirme. YKS'de merkezî yerleştirmede bir programa yerleşmiş olanlar başvuramaz; bir programın genel yerleştirmedeki en düşük puanının altında kalan aday o programa ek yerleştirmede de yerleşemez.

Dayanak: 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu

İlgili: YKS ek tercih ve KPSS ek yerleştirme

Bkz.: Boş kontenjan · Merkezî yerleştirme

Başarı sırası şartı

Tıp, hukuk, mühendislik, öğretmenlik gibi programları tercih edebilmek için aranan en düşük başarı sırası. Bu sıranın gerisinde kalan aday o programı tercih edemez; yazsa bile tercihi işleme alınmaz.

Dayanak: 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu

İlgili: YKS tercih kuralları · Sıralamam nereye yetiyor?

Bkz.: Başarı sırası

Ölü tercih

Puanın yetmeyeceği düşünülen programları listenin üst sıralarına yazmanın alttaki tercihleri bozduğu inancı. Yerleştirmede tercih sırası yalnız puanlar eşitse dikkate alındığı için böyle bir zarar yoktur; asıl risk, kazanınca kaydolmak istenmeyecek bir programı listeye yazmaktır.

Dayanak: 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu

İlgili: Tercih Listem · YKS tercih kuralları

Bkz.: Tercih kılavuzu

Okul birincisi kontenjanı

Liseden birincilikle mezun olanlar için programlarda ayrılan ayrı kontenjan. Yerleştirmede önce genel kontenjana, sonra bu kontenjana bakılır; dolmayan yerler genel kontenjana aktarılır.

Dayanak: 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu

İlgili: YKS rehberi

Bkz.: Kontenjan

34 yaş üstü kadın kontenjanı

Yılın 1 Ocak'ı itibarıyla 34 yaşını doldurmuş kadınlar için bazı devlet üniversitesi programlarında ayrılan ayrı kontenjan. Başarı sırası şartı olan programlarda uygulanmaz; daha önce lisans mezunu olanlar yararlanamaz.

Dayanak: 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu

İlgili: YKS rehberi

Bkz.: Kontenjan

Şartlı kayıt (geçici kayıt)

Kayıt tarihinde mezuniyetini belgeleyemeyen ama sonradan bütünleme ya da tek ders sınavıyla mezun olan adayın, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun belirlediği süre içinde geçici olarak kaydedilmesi. Süre sonuna kadar mezuniyetini belgeleyemeyenin kaydı silinir.

Dayanak: YKS kılavuzunda duyurulan Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı

İlgili: DGS rehberi · YKS rehberi

Bkz.: DGS · e-Kayıt

Program kodu

ÖSYM tercih kılavuzunda her programa verilen, tercih formuna yazılan kod. Aynı bölümün farklı üniversitedeki, öğretim türündeki ya da burs durumundaki kontenjanlarının her birinin ayrı kodu vardır.

Dayanak: 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu

İlgili: Program karşılaştır · Tercih Listem

Bkz.: Tercih kılavuzu

Tercih kılavuzu

Tercih edilebilecek programların ya da kadroların kodlarını, kontenjanlarını, şartlarını ve özel koşullarını gösteren ÖSYM belgesi. Program ya da kadronun yanındaki koşul numaraları kılavuzun açıklamalar bölümünde tek tek yazılıdır.

İlgili: YKS tercih kuralları · KPSS nitelik kodları

Bkz.: Program kodu · Nitelik kodu

KPSS tercihi ve kamu ilanları

Merkezî yerleştirme (KPSS tercihi)

Kurumların KPSS puanıyla dolduracağı kadroların ÖSYM tercih kılavuzunda ilan edilmesi ve adayların tercihlerine göre ÖSYM tarafından puan sırasıyla yerleştirilmesi. Merkezî yerleştirmeyle doldurulan B grubu kadrolarda ayrıca mülakat yapılmaz.

Dayanak: Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik

İlgili: Atama Pusulası · KPSS rehberi

Bkz.: B grubu kadro · Nitelik kodu

B grubu kadro

KPSS'de genel yetenek ve genel kültür puanıyla (lisans P3, ön lisans P93, ortaöğretim P94) doldurulan memur ve sözleşmeli kadrolar. Bu kadrolar ÖSYM merkezî yerleştirmesiyle ya da kurumların KPSS puan sırasıyla yaptığı alımlarla doldurulur.

Dayanak: 2026-KPSS Lisans Kılavuzu

İlgili: Atama Pusulası · Lisans mezunu kadroları

Bkz.: KPSSP3 · KPSS A grubu

Nitelik kodu

ÖSYM tercih kılavuzunda her kadronun yanında yazan dört haneli kod. Kadronun hangi bölümden mezun olanlara açık olduğunu ve varsa cinsiyet, sürücü belgesi, sertifika, yabancı dil gibi ek koşulları gösterir; aday ancak bütün kodlarını karşıladığı kadroyu tercih edebilir.

Dayanak: KPSS tercih kılavuzları

İlgili: KPSS nitelik kodları · Kadro Alarmı

Bkz.: Tercih kılavuzu · Merkezî yerleştirme

KPSS ek yerleştirme

Merkezî yerleştirmede boş kalan ya da yerleşenlerin göreve başlamaması nedeniyle boşalan kadrolar için ÖSYM'nin yaptığı ek tercih ve yerleştirme. Kimlerin başvurabileceği ve hangi kadroların açıldığı o döneme ait kılavuzda yazar.

Dayanak: KPSS tercih kılavuzları

İlgili: YKS ek tercih ve KPSS ek yerleştirme

Bkz.: Merkezî yerleştirme

Yedek aday (Yedek kazanma, Yedek liste)

Kurum sınavlarında asıl kazananların yanında başarı sırasına göre ayrıca belirlenen aday. Asıl adaylardan göreve başlamayan, şartı taşımadığı anlaşılan ya da ayrılan olursa ilanda ya da yönetmelikte yazan süre içinde sırayla yerine çağrılır; süre dolunca yedeklik hakkı biter.

İlgili: Kamu personel alımları · Görevde yükselme

Bkz.: Mülakat (sözlü sınav)

Kadro tercih şartı

Bir kadroyu tercih edebilmek için tercih döneminde taşınması gereken öğrenim, belge ve diğer koşullar. Diplomaya tercihlerin ÖSYM'ye gönderildiği gün, sürücü belgesi ve sertifika gibi belgelere tercih işlemlerinin son günü itibarıyla sahip olunmalıdır; belgeler ÖSYM'ye değil atamada kuruma sunulur.

Dayanak: KPSS tercih kılavuzları (genel şartlar)

İlgili: KPSS nitelik kodları · KPSS rehberi

Bkz.: Nitelik kodu

Lise yerleştirme

Yerel yerleştirme

LGS puanı kullanılmadan, öğrencinin adresine göre belirlenen kayıt alanı, devamsızlık ve okul başarısı gibi ölçütlerle sınavsız liselere yapılan yerleştirme. Sınava girmeyen öğrenciler de bu yolla bir liseye yerleşebilir.

Dayanak: MEB Ortaöğretime Geçiş Tercih ve Yerleştirme Kılavuzu 2026

İlgili: LGS tercihi ve yerel yerleştirme

Bkz.: Kayıt alanı · LGS

Kayıt alanı

Bir öğrencinin ikamet adresine göre yerel yerleştirmede öncelikli olarak tercih edebileceği okulları belirleyen bölge. Kayıt alanındaki okullar yerel yerleştirmede öncelik sağlar.

Dayanak: MEB Ortaöğretime Geçiş Tercih ve Yerleştirme Kılavuzu 2026

İlgili: LGS tercihi ve yerel yerleştirme

Bkz.: Yerel yerleştirme

Sınavla öğrenci alan okul

Fen lisesi, sosyal bilimler lisesi ve bazı Anadolu ve meslek liseleri gibi öğrencilerini LGS puanına göre merkezî olarak alan okullar. Bu okullara yerleşmek için LGS'ye girmek ve tercih yapmak gerekir.

Dayanak: MEB Ortaöğretime Geçiş Tercih ve Yerleştirme Kılavuzu 2026

İlgili: Lise türleri

Bkz.: LGS · Yerel yerleştirme

Nakil

Liseye kayıtlı öğrencinin, MEB'in belirlediği dönemlerde ve kontenjan ölçüsünde başka bir okula geçmesi. Sınavla öğrenci alan okullara nakilde öğrencinin puanının o okulun taban puanına uygunluğu gibi şartlar aranır.

Dayanak: MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği

İlgili: LGS rehberi · Lise ve LGS rehberi

Bkz.: Sınavla öğrenci alan okul

Tercih ve yerleştirme: sık karıştırılanlar

Ek yerleştirme ile ek tercih aynı şey mi?

Uygulamada aynı süreci anlatır: kayıtlardan sonra boş kalan kontenjanlar için ÖSYM'nin açtığı ikinci tercih dönemidir. Adayın yaptığı işe ek tercih, ÖSYM'nin bu tercihlere göre yaptığı yerleştirmeye ek yerleştirme denir. YKS'de merkezî yerleştirmede bir programa yerleşmiş olanlar ek yerleştirmeye katılamaz.

Dayanak: 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu

Taban puan ile tavan puan ne anlatır?

Taban puan, bir programa o yıl yerleşen son adayın puanıdır; tavan puan ise yerleşen en yüksek puanlı adayın puanıdır. Taban puan bir sonraki yıl için kesin bir eşik değildir; kontenjan, aday sayısı ve sınavın zorluğuyla değişir.

Sözlüğün diğer sayfaları

Rehberdeki diğer sayfalar