SÖZLÜK · SINAV VE PUAN

Sınav ve puan terimleri

Kısa cevap: Sınav puanı çoğu sınavda üç adımda bulunur: doğru ve yanlışlardan net (ham puan), netlerden standart puan, standart puanlardan puan türüne göre ağırlıklı standart puan; sonuç 100 ya da 500 üzerinden puana çevrilir. Bu sayfada sınavlar ve puanlamayla ilgili 47 terimin tanımı ve ilgili hesaplama aracı var.

47 terim · Hukuki terimlerde dayanak madde, rakamlarda resmî kaynak · Son kontrol:

Sınavlar

ÖSYM (Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi)

Üniversiteye giriş, kamu personel seçimi, lisansüstü giriş ve yabancı dil gibi merkezî sınavları hazırlayıp uygulayan, sonuçları açıklayan ve yerleştirmeleri yapan kamu kurumu. Başvurular ve sonuçlar ÖSYM'nin aday işlemleri sistemi üzerinden yürür.

Dayanak: 6114 sayılı ÖSYM Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun

İlgili: Sınav takvimi · ÖSYM AİS ve başvuru

Bkz.: ÖSYM AİS

KPSS (Kamu Personel Seçme Sınavı)

Kamu kurumlarına memur ve sözleşmeli personel alımında kullanılan, ÖSYM'nin lisans, ön lisans ve ortaöğretim düzeylerinde ayrı yaptığı sınav. Herkes mezun olduğu en üst öğrenim düzeyinden girer; sonuç, B grubu kadrolara yerleştirmede ve A grubu kurum sınavlarına çağrıda kullanılır.

Dayanak: Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik

İlgili: KPSS rehberi · KPSS puan hesaplama

Bkz.: Genel Yetenek–Genel Kültür · KPSSP3

Genel Yetenek–Genel Kültür (GY-GK)

KPSS'de bütün adayların girdiği ortak oturum. Genel Yetenek Türkçe ve matematik sorularından, Genel Kültür ise tarih, coğrafya ve vatandaşlık ağırlıklı sorulardan oluşur; B grubu kadrolarda kullanılan puanlar yalnız bu oturumdan hesaplanır.

Dayanak: 2026-KPSS Lisans Kılavuzu md. 3.1

İlgili: Sınav süreleri ve soru sayıları · KPSS puan hesaplama

Bkz.: KPSS · KPSSP3

KPSS A grubu (Alan bilgisi)

Müfettiş yardımcısı, uzman yardımcısı, denetçi yardımcısı gibi kariyer kadrolarına kurum sınavıyla alım için kullanılan KPSS puanları. Genel yetenek-genel kültürün yanında hukuk, iktisat, maliye, muhasebe gibi alan bilgisi testlerinden hesaplanır; hangi puan türünün isteneceğini kurum ilanında belirtir.

Dayanak: 2026-KPSS Lisans Kılavuzu md. 1.4–1.13

İlgili: KPSS A grubu rehberi · KPSS A grubu puan hesaplama

Bkz.: B grubu kadro · KPSS puan türleri (P1–P48)

MEB-AGS (Akademi Giriş Sınavı, ÖABT)

Millî Eğitim Akademisi hazırlık eğitimine alınacak öğretmen adayları için ÖSYM'nin yaptığı sınav. Ortak AGS oturumu ve branşa göre Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi (ÖABT) oturumundan oluşur; eski Eğitim Bilimleri ve KPSS ÖABT'nin yerini almıştır.

Dayanak: 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu

İlgili: MEB-AGS rehberi · MEB-AGS puan hesaplama

Bkz.: Millî Eğitim Akademisi

EKPSS (Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı)

Engelli adayların engelli memur kontenjanına yerleştirilmesi için yapılan sınav. Sonuca göre ÖSYM yerleştirme yapar; ayrıca puan aranmadan kura ile yerleştirme de uygulanır.

Dayanak: Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik

İlgili: EKPSS rehberi

Bkz.: Engelli kontenjanı

DHBT (Din Hizmetleri Alan Bilgisi Testi)

Diyanet İşleri Başkanlığının imam-hatip, müezzin-kayyım, Kur'an kursu öğreticisi gibi din hizmetleri kadrolarına alımda kullanılan test. KPSS ile birlikte değerlendirilir; Diyanet alımlarında ayrıca sözlü sınav yapılır.

Dayanak: 2026-KPSS Lisans Kılavuzu (DHBT bölümü)

İlgili: DHBT rehberi

Bkz.: KPSS

YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı)

Üniversitelerin ön lisans ve lisans programlarına öğrenci yerleştirmek için yapılan, TYT, AYT ve YDT oturumlarından oluşan sınav. Ön lisans için TYT yeterlidir; lisans programları puan türüne göre AYT ya da YDT ister.

Dayanak: 2026-YKS Kılavuzu

İlgili: YKS rehberi · YKS puan hesaplama

Bkz.: TYT · AYT · YDT

TYT (Temel Yeterlilik Testi)

YKS'nin ilk oturumu; Türkçe, temel matematik, sosyal bilimler ve fen bilimleri testlerinden oluşur. TYT puanıyla ön lisans programları tercih edilir; lisans puanlarının hesabında da TYT netleri kullanılır.

Dayanak: 2026-YKS Kılavuzu

İlgili: TYT kaç net kaç puan · YKS puan hesaplama

Bkz.: YKS · AYT

AYT (Alan Yeterlilik Testleri)

YKS'nin lisans programlarına yönelik oturumu; Türk dili ve edebiyatı-sosyal bilimler 1, sosyal bilimler 2, matematik ve fen bilimleri testlerinden oluşur. Aday, hedeflediği puan türüne göre ilgili testleri cevaplar.

Dayanak: 2026-YKS Kılavuzu

İlgili: AYT kaç net kaç puan · Çıkmış sorular (AYT, TYT)

Bkz.: YKS · Puan türü

YDT (Yabancı Dil Testi)

YKS'nin yabancı dil oturumu; İngilizce, Almanca, Fransızca, Arapça ve Rusça gibi dillerde yapılır. Dil puanıyla öğrenci alan programlar (öğretmenlik, mütercim-tercümanlık, dil ve edebiyat) için gerekir.

Dayanak: 2026-YKS Kılavuzu

İlgili: YDT kaç net kaç puan

Bkz.: YKS

DGS (Dikey Geçiş Sınavı)

Ön lisans mezunlarının ya da son sınıf öğrencilerinin, sınavla lisans programlarının ara sınıflarına geçişi için yapılan sınav. Sayısal ve sözel testlerden oluşur; puana ön lisans başarı puanı (ÖBP) eklenir.

Dayanak: 2026-DGS Kılavuzu

İlgili: DGS rehberi · DGS puan hesaplama

Bkz.: ÖBP (ön lisans başarı puanı) · Dikey geçiş

ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı)

Yüksek lisans ve doktora programlarına başvuruda ve araştırma görevlisi, öğretim görevlisi kadrolarına atamada kullanılan sınav. Sayısal, sözel ve eşit ağırlık puanları hesaplanır; sonuç açıklandığı tarihten itibaren 5 yıl geçerlidir.

Dayanak: 2026-ALES Kılavuzu

İlgili: ALES rehberi · ALES puan hesaplama

Bkz.: Puan geçerlilik süresi

YDS ve e-YDS (e-YDS, Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı)

Kamuda yabancı dil tazminatı, akademik yükseltme, lisansüstü başvuru ve uzmanlık eğitimi gibi işlerde kullanılan yabancı dil sınavı. Kâğıt üzerinde uygulanana YDS, elektronik sınav salonlarında daha sık uygulanana e-YDS denir; puan doğru sayısından hesaplanır, yanlış doğruyu götürmez.

Dayanak: 2026-YDS Kılavuzu md. 3.8

İlgili: YDS, e-YDS ve YÖKDİL rehberi · YDS puan hesaplama

Bkz.: YÖKDİL · Yabancı dil tazminatı

YÖKDİL (Yükseköğretim Kurumları Yabancı Dil Sınavı)

Fen, sağlık ve sosyal bilimler alanlarına göre ayrı soru kitapçığıyla yapılan, akademik metin ağırlıklı yabancı dil sınavı. Lisansüstü eğitim ve akademik kadrolarda kabul edilir; kamuda dil tazminatı gibi işler için hangi kurumun kabul ettiğine ayrıca bakılır.

Dayanak: 2026-YÖKDİL Kılavuzu

İlgili: YDS, e-YDS ve YÖKDİL rehberi · YÖKDİL puan hesaplama

Bkz.: YDS ve e-YDS

LGS (Liselere Geçiş Sistemi, Merkezî sınav)

Sınavla öğrenci alan liselere yerleştirme için Millî Eğitim Bakanlığının 8. sınıf öğrencilerine yaptığı merkezî sınav. Sözel ve sayısal iki oturumdan oluşur; 3 yanlış 1 doğruyu götürür. Sınava girmeyenler de adrese dayalı yerel yerleştirmeyle liseye yerleşebilir.

Dayanak: MEB 2026 Merkezî Sınav Başvuru ve Uygulama Kılavuzu

İlgili: LGS rehberi · LGS puan hesaplama

Bkz.: Yerel yerleştirme

MSÜ (Millî Savunma Üniversitesi Askerî Öğrenci Aday Belirleme Sınavı)

Harp okulları ve astsubay meslek yüksekokullarına aday belirlemek için ÖSYM'nin yaptığı sınav. Barajı geçen adaylar seçim aşamalarına çağrılır; yerleşebilmek için ayrıca aynı yılın YKS oturumlarına girmek zorunludur.

Dayanak: 2026-MSÜ Kılavuzu

İlgili: MSÜ rehberi · MSÜ puan hesaplama

Bkz.: YKS

TUS ve DUS (TUS, DUS)

Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (TUS) tıp doktorlarının, Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (DUS) diş hekimlerinin uzmanlık eğitimi kadrolarına yerleşmesi için yapılır. Sonuçlar yalnız ilgili dönemin yerleştirmesinde geçerlidir.

Dayanak: 2026-TUS 1. Dönem Kılavuzu

İlgili: TUS ve DUS rehberi · TUS puan hesaplama

Bkz.: Puan geçerlilik süresi

HMGS ve İYÖS (HMGS, İYÖS, Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı, İdari Yargı Ön Sınavı)

HMGS, hukuk fakültesi mezunlarının avukatlık, noterlik ve adli yargıda hâkimlik ve savcılığa girişte; İYÖS ise idari yargı hâkimliğine girişte aranan sınavdır. Başarılı sayılmak için 100 üzerinden en az 70 puan gerekir.

Dayanak: Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavı Yönetmeliği

İlgili: HMGS ve İYÖS rehberi · HMGS puan hesaplama

Bkz.: Baraj puanı

MEB-EKYS (Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme Sınavı)

Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullara müdür ve müdür yardımcısı görevlendirmesinde kullanılan yazılı sınav. Sınavda başarılı olan öğretmenler yönetici görevlendirmesine başvurabilir.

Dayanak: MEB Eğitim Kurumlarına Yönetici Görevlendirme Yönetmeliği

İlgili: MEB-EKYS puan hesaplama

Bkz.: Görevde yükselme

Puanlama

Net (ham puan) (Ham puan)

Bir testte doğru sayısından yanlışların belirli bir kesrinin çıkarılmasıyla bulunan sayı. KPSS, YKS, ALES ve DGS'de yanlışın dörtte biri, LGS'de üçte biri çıkarılır; boş bırakılan soru neti etkilemez.

Dayanak: İlgili sınavların 2026 kılavuzları (değerlendirme bölümü)

İlgili: Cevap anahtarıyla net · Kaç net kaç puan

Bkz.: Standart puan · Yanlış cevap kesintisi

Yanlış cevap kesintisi (4 yanlış 1 doğru)

Yanlış cevapların netten düşülmesi kuralı. Rastgele işaretlemeyle kazanılacak beklenen doğru sayısını sıfırlamak için konur; beş seçenekli sınavlarda 4 yanlış, dört seçenekli LGS'de 3 yanlış bir doğruyu götürür. YDS ve YÖKDİL'de bu kural yoktur.

Dayanak: İlgili sınavların 2026 kılavuzları (değerlendirme bölümü)

İlgili: Sınav süreleri ve soru sayıları

Bkz.: Net (ham puan)

Ortalama ve standart sapma

Bir teste girenlerin netlerinin aritmetik ortalaması ile netlerin bu ortalama etrafında ne kadar dağıldığını gösteren ölçü. ÖSYM bu değerleri sınav sonrasında sayısal bilgiler belgesinde yayımlar; standart puan bu iki değerle hesaplanır.

İlgili: KPSS puan hesaplama

Bkz.: Standart puan · Sayısal bilgiler

Ağırlıklı standart puan (ASP) (ASP)

Testlerin standart puanlarının, puan türünde her teste verilen ağırlıklarla çarpılıp toplanmasıyla bulunan puan. ASP son adımda ölçeklenerek 100 ya da 500 üzerinden sınav puanına çevrilir.

Dayanak: ÖSYM sınav kılavuzları (değerlendirme bölümü)

İlgili: KPSS puan hesaplama · YKS puan hesaplama

Bkz.: Standart puan · Puan türü

KPSS puan türleri (P1–P48)

KPSS Lisans'ta Genel Yetenek, Genel Kültür, alan bilgisi testleri ve DHBT'nin farklı ağırlıklarla birleştirilmesiyle hesaplanan puanlar. Bunlardan P3 B grubu kadrolarda kullanılır; alan bilgisi testlerini içeren türler A grubu kadro alımlarında kullanılır. Hangi kadronun hangi türü isteyeceği ilanda yazılır.

Dayanak: 2026-KPSS Lisans Kılavuzu Tablo-2

İlgili: KPSS puan türleri · KPSS A grubu puan hesaplama

Bkz.: KPSS A grubu · KPSSP3

KPSSP3 (P3)

Lisans mezunlarının B grubu memur ve sözleşmeli kadrolara yerleşmede kullandığı puan türü. Yalnız Genel Yetenek ve Genel Kültür testlerinden hesaplanır; alan bilgisi testlerinin bu puana etkisi yoktur.

Dayanak: 2026-KPSS Lisans Kılavuzu Tablo-2

İlgili: KPSS puan hesaplama · Atama Pusulası taban puanları

Bkz.: KPSSP93 · B grubu kadro

KPSSP94 (P94)

Ortaöğretim (lise) mezunlarının B grubu kadrolara yerleşmede kullandığı puan türü. KPSS Ortaöğretim sınavının genel yetenek ve genel kültür testlerinden hesaplanır.

Dayanak: 2026-KPSS Ortaöğretim Kılavuzu Tablo-2

İlgili: KPSS puan hesaplama · Lise mezunu kadroları

Bkz.: KPSSP93

Yüzdelik dilim

Adayın sınava girenlerin yüzde kaçlık en başarılı kesiminde yer aldığını gösteren değer; örneğin yüzde 2'lik dilim, adayın ilk yüzde 2 içinde olduğunu anlatır. LGS'de sonuç belgesinde yer alır.

Dayanak: MEB 2026 Merkezî Sınav Başvuru ve Uygulama Kılavuzu

İlgili: LGS puan hesaplama · LGS tercihi

Bkz.: Başarı sırası

Baraj puanı

Bir sınav sonucunun bir iş için kullanılabilmesi ya da bir programın tercih edilebilmesi için aranan en düşük puan. Örneğin öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadrolarına atamada ALES'te 70, hukuk mesleklerine girişte HMGS'de 70 aranır; 2026-YKS'de ise genel baraj puanı yoktur.

Dayanak: Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik; HMGS ve İYÖS Yönetmeliği; 2026-YKS Kılavuzu

İlgili: Son sınıf ve barajlar

Bkz.: Başarı sırası şartı

Sayısal bilgiler

ÖSYM'nin sınavdan sonra yayımladığı, testlerin aday sayısı, ortalama ve standart sapma değerleriyle puan dağılımlarını gösteren belge. Puan hesaplama araçları bu değerleri kullanır; yeni sınavın sayısal bilgileri gelince hesaplar güncellenir.

İlgili: KPSS puan hesaplama · Kaç net kaç puan

Bkz.: Ortalama ve standart sapma

Ek puan

Meslek lisesi mezunlarının kendi alanlarının devamı niteliğindeki ön lisans programlarını tercihlerinde puanlarına eklenen ilave puan. Hangi alanın hangi programda ek puan alacağı YKS kılavuzundaki tablolarda yazılıdır.

Dayanak: 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu

İlgili: Meslek lisesinden üniversiteye

Bkz.: Yerleştirme puanı

Sınav süreci

ÖSYM AİS (Aday İşlemleri Sistemi)

ÖSYM'nin başvuru, ücret ödeme, sınav giriş belgesi, sonuç ve tercih işlemlerinin yapıldığı çevrim içi sistemi. Giriş T.C. kimlik numarası ve aday şifresiyle ya da e-Devlet üzerinden yapılır.

Dayanak: 2026-KPSS Lisans Kılavuzu bölüm 2.2 ve 4.1

İlgili: ÖSYM AİS ve başvuru

Bkz.: ÖSYM · Sınav giriş belgesi

Başvuru kılavuzu (Kılavuz)

Bir sınavın başvuru şartlarını, tarihlerini, ücretini, sınav kurallarını ve değerlendirme yöntemini açıklayan resmî belge. ÖSYM ve MEB her sınav için ayrı kılavuz yayımlar; tercih için ayrıca tercih kılavuzu çıkar.

İlgili: Sınav takvimi · Sınav bilgileri

Bkz.: Tercih kılavuzu

Geç başvuru

Normal başvuru süresini kaçıran adaylara tanınan, daha yüksek ücretle yapılan başvuru günü ya da günleri. Her sınavda geç başvuru yoktur; olup olmadığı ve tarihi kılavuzda yazar.

İlgili: Sınav takvimi · Sınav ücretleri

Bkz.: Başvuru kılavuzu

Sınav giriş belgesi

Adayın sınava gireceği binayı, salonu ve oturum saatini gösteren belge. Sınavdan birkaç gün önce ÖSYM AİS'te erişime açılır; sınava kimlik belgesiyle birlikte getirilmesi istenir.

İlgili: Sınav günü rehberi

Bkz.: ÖSYM AİS · Oturum

Sonuç belgesi

Adayın doğru-yanlış sayılarını, puanlarını ve varsa başarı sırasını gösteren belge. ÖSYM sonuç belgesini adrese göndermez; aday AİS'ten görüntüler, kurumlar doğrulamayı ÖSYM sisteminden yapar.

Dayanak: 2026-KPSS Lisans Kılavuzu md. 3.11

İlgili: Sınav sonuçları ne zaman açıklanır

Bkz.: ÖSYM AİS · Puan geçerlilik süresi

Puan geçerlilik süresi

Bir sınav sonucunun başvuru ve yerleştirmede kullanılabildiği süre. KPSS sonucu 2 yıl, ALES 5 yıl geçerlidir; YKS ve DGS sonucu yalnız o yılın yerleştirmesinde, MEB-AGS ise bir sonraki AGS sonucu açıklanana kadar kullanılır.

Dayanak: 2026-KPSS Lisans, ALES, YKS, DGS ve MEB-AGS kılavuzları

İlgili: Sınav bilgileri · KPSS rehberi

Bkz.: Sonuç belgesi

Soru iptali

Hatalı bulunan bir sorunun değerlendirme dışında bırakılması. İptal edilen soru netten düşülür ve testin geçerli soru sayısı azalır; puanlar kalan sorular üzerinden hesaplanır.

Dayanak: 2026-KPSS Lisans Kılavuzu md. 3.10

İlgili: Sınav sorularına itiraz

Bkz.: Soru itirazı

Dava açma süresi (merkezî sınav)

ÖSYM ve MEB'in yaptığı merkezî ve ortak sınavlar ile sonuçlarına karşı idare mahkemesinde dava açılabilecek süre. Genel 60 günlük süre yerine bu davalarda süre 10 gündür; kuruma itiraz bu süreyi durdurmaz ve dava kısaltılmış sürelerle görülür.

Dayanak: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu md. 20/B

İlgili: Sınav sorularına ve sonuçlarına itiraz

Bkz.: Soru itirazı

Sınav ve puan: sık karıştırılanlar

Aynı net her yıl aynı puanı verir mi?

Hayır. Standart puan, adayın netinin o sınava girenlerin ortalamasından ne kadar uzak olduğunu ölçer. Sınav kolay geçer ve ortalama yükselirse aynı net daha düşük puan verir; zor geçerse daha yüksek puan verir. Bu yüzden geçmiş yılların net-puan tabloları yalnız tahmin içindir.

Hangi sınavda yanlış doğruyu götürür?

KPSS, YKS, ALES ve DGS'de 4 yanlış 1 doğruyu götürür; LGS'de 3 yanlış 1 doğruyu götürür. YDS ve YÖKDİL'de yanlış cevaplar puanı düşürmez, yalnız doğru sayısı dikkate alınır. Boş bırakılan soru hiçbir sınavda neti azaltmaz.

Dayanak: İlgili sınavların 2026 başvuru kılavuzları (değerlendirme bölümü)

Sözlüğün diğer sayfaları

Rehberdeki diğer sayfalar