Türk idare sistemi: merkezî idare, yerinden yönetim ve il idaresi

Devletin idari yapısını ve il idaresini; valinin ve kaymakamın millî eğitim müdürü üzerindeki yetkilerini, il idare şube başkanlarını ve kurulları öğren.

6 durakEKYS · GYS
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · TÜRK İDARE SİSTEMİ

Türk idare sistemi: merkezden yönetim, yerinden yönetim ve kamu tüzel kişiliği

MEB Mevzuatı · Teşkilat ve idare · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa'ya göre idarenin kuruluşu hangi esaslara dayanır, merkezî idare ile mahallî idareler arasındaki ilişki nedir?Bağlantılı konudan (Anayasa). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa'ya göre idare kuruluş ve görevleriyle bir bütündür, kanunla düzenlenir ve merkezden yönetim ile yerinden yönetim esaslarına dayanır (m.123). Merkezî idarede Türkiye illere, iller diğer kademeli bölümlere ayrılır; illerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır (m.126). Mahallî idareler il, belediye ve köy halkının seçtiği kamu tüzelkişileridir; merkezî idare bunlar üzerinde idari vesayet yetkisine sahiptir (m.127).

İdarenin bütünlüğü ve kuruluşu (m.123–127)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Merkezden yönetim ve yerinden yönetim nedir? Yer yönünden ve hizmet yönünden yerinden yönetim arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Anayasa m.123'e göre idare kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve merkezden yönetim ile yerinden yönetim esaslarına dayanır. Merkezî idare Devlet tüzel kişiliği içindeki başkent ve taşra teşkilatıdır; illerin idaresi yetki genişliğine dayanır. Yerinden yönetim yer yönünden (il özel idaresi, belediye, köy) ve hizmet yönünden (ör. üniversite) ayrı kamu tüzel kişilikleridir.

Okulun elektrik faturası, bahçesindeki yolun asfaltı ve öğretmenin ataması üç ayrı idareden çıkar; çünkü Türk idaresi tek bir gövdedir ama tek elden yönetilmez.

Anayasa sayfasında idarenin bütünlüğü ilkesini gördük: idare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir (m.123). Aynı maddenin ikinci fıkrası bu bütünün iki ayağını söyler: merkezden yönetim ve yerinden yönetim. Üçüncü fıkra ise yeni bir kamu tüzel kişiliğinin ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabileceğini belirtir.

Merkezden yönetim: tek tüzel kişilik, iki katman

Merkezî idare, Devlet tüzel kişiliği içinde örgütlenmiş birimlerden oluşur. Başkentte Cumhurbaşkanlığı ve bakanlıklar (başkent teşkilatı), illerde ve ilçelerde bunların uzantıları (taşra teşkilatı) vardır. MEB ve il millî eğitim müdürlüğü ayrı tüzel kişi değildir; ikisi de Devletin parçasıdır. Anayasa m.126 Türkiye'yi merkezî idare bakımından coğrafya, ekonomik şartlar ve kamu hizmetinin gereğine göre illere, illeri de diğer kademeli bölümlere ayırır ve illerin idaresinin yetki genişliği esasına dayandığını söyler. Verim ve uyum için birden çok ili içine alan merkezî idare teşkilatı (bölge kuruluşu) da kurulabilir.

Yerinden yönetim: ayrı tüzel kişilik, özerklik

Yerinden yönetim kuruluşları Devletten ayrı kamu tüzel kişiliği, kendi bütçesi ve karar organları olan idarelerdir. İki türü vardır. Yer yönünden yerinden yönetim, belli bir bölge halkının ortak ihtiyaçları içindir: Anayasa m.127'ye göre mahallî idareler il özel idaresi, belediye ve köydür; karar organları seçmenlerce seçilir ve seçimleri beş yılda bir yapılır. Hizmet yönünden yerinden yönetim ise belli bir hizmeti özerk biçimde yürütmek için kurulur: üniversiteler, TRT, barolar gibi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları bunun örnekleridir.

“İl” sözcüğü yanıltmasın: il millî eğitim müdürlüğü sol dalda, il özel idaresi sağ daldadır.Görsel: Sınav Defteri
Merkezden yönetim ile yerinden yönetim: işleyiş farkı
ÖlçütMerkezden yönetimYerinden yönetim
BağHiyerarşiİdari vesayet
Taşradaki ilkeYetki genişliği (vali, kaymakam)Özerklik
OrganAtanırYer yönündekinde seçilir

Devlet okulunun ayrı tüzel kişiliği yoktur; okul, Bakanlığın taşra teşkilatına bağlı bir kurumdur. Bu yüzden okul adına açılan dava da MEB'e karşı açılmış sayılır.

Akılda kalsın: Merkezî = tek tüzel kişi (Devlet), hiyerarşi, yetki genişliği. Yerinden = ayrı tüzel kişi, vesayet, özerklik. Yer yönünden üçlü: il özel idaresi, belediye, köy. Hizmet yönünden: üniversite, TRT, meslek kuruluşu. Kamu tüzel kişiliği kanun ya da CBK ile kurulur.
Sınavda

Nasıl sorulurBu sayfanın payı: 5442 sayılı Kanun EKYS'de %20'lik Mevzuat alanının on metninden biridir; GYS şube müdürü duyurusunda Türk idare sistemine 2, 5442'ye 3 soru ayrıldı.

TuzakBir kuruluş verilir ve hangi yönetim türüne girdiği sorulur; ya da “aşağıdakilerden hangisi yer yönünden yerinden yönetim kuruluşudur?” Tuzak, “il” sözcüğü geçtiği için il millî eğitim müdürlüğünü ya da valiliği yerinden yönetim sanmaktır; ikisi de merkezî idarenin taşra teşkilatıdır.

Sınavda işaretlekamu tüzel kişiliği “kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle” kurulur; 2017 öncesi kaynaklardaki “ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak” kalıbı değişti.

⇄Bilgi eşleştirme kuruluş → yönetim türü

?Soru çöz

Anayasa'ya göre Türk idare sistemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. Anayasa m.126 illerin idaresini yetki genişliğine dayandırır. A kamu tüzel kişiliği kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur; C mahallî idarelerden biri il millî eğitim müdürlüğü değil il özel idaresidir; D mahallî idarelerle bağ hiyerarşi değil idari vesayettir (m.127).
KAVRAM · HİYERARŞİ VE VESAYET

Hiyerarşi ve idari vesayet; yetki genişliği ve yetki devri: karıştırılan iki çift

MEB Mevzuatı · Teşkilat ve idare · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657'ye göre memur kanunsuz emri ne zaman yerine getirir, idareye ya da kişilere verdiği zarardan nasıl sorumlu olur?Bağlantılı konudan (Memurun ödev ve hakları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657'nin 11. maddesine göre memur amirinin verdiği görevi yapmakla yükümlüdür; Anayasa, kanun, CBK veya yönetmeliğe aykırı emri yapmaz ve emri verene bildirir, amir ısrar edip yazıyla yenilerse yapar ve sorumluluk amire geçer; konusu suç olan emir hiç yapılmaz. Memur kusuruyla idareye verdiği zararı rayiç bedel üzerinden öder (m.12); kişilerin zararı için dava kuruma açılır, kurum memura rücu eder (m.13).

Emre uyma, kanunsuz emir, zarar (m.11–13)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hiyerarşi ile idari vesayet arasındaki fark nedir? Yetki genişliği ile yetki devri aynı şey midir?

Kısa cevap: Hiyerarşi merkezî idare içinde üstün asta emir verme ve işlemlerini denetleme yetkisidir; kanunda yazmasa da vardır. İdari vesayet merkezî idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki sınırlı denetimidir; ancak kanunun öngördüğü ölçüde kullanılır, emir verme içermez. Yetki genişliği taşradaki makamın kendi adına karar almasıdır; yetki devri ise bir yetkinin yazılı olarak alt kademeye bırakılmasıdır.

İl millî eğitim müdürünün bir kararını vali kaldırabilir; ama aynı vali, belediye meclisinin kararını kaldıramaz, en fazla kanunun izin verdiği yoldan denetler.

Hiyerarşi ve idari vesayet

Hiyerarşi, aynı tüzel kişilik (Devlet) içinde üst ile ast arasındaki bağdır. Üst, asta emir ve talimat verir; astın işlemini onaylar, değiştirir ya da kaldırır; bunu hem hukuka uygunluk hem yerindelik yönünden yapabilir. Bu yetki ayrıca kanunda sayılmasa da hiyerarşinin doğal sonucudur. Okulda müdür ile öğretmen, ilçede ilçe millî eğitim müdürü ile okul müdürü, ilde vali ile il millî eğitim müdürü arasındaki bağ hiyerarşidir.

İdari vesayet ise iki ayrı tüzel kişi arasındadır: merkezî idare ile yerinden yönetim kuruluşu. Anayasa m.127 bu yetkiyi mahallî hizmetlerin idarenin bütünlüğüne uygun yürütülmesi, kamu görevlerinde birlik, toplum yararı ve mahallî ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amaçlarıyla ve kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde tanır. Vesayet makamı emir veremez; kural olarak işlemi kendisi değiştiremez, ancak onaylar ya da onaylamaz. Anayasa'daki en sert örnek: görevle ilgili suçtan soruşturma açılan mahallî idare organını İçişleri Bakanı geçici tedbir olarak görevden uzaklaştırabilir.

Hiyerarşi bir kurumun içinde, vesayet iki kurum arasında işler.Görsel: Sınav Defteri

Yetki genişliği ve yetki devri

Yetki genişliği, merkezî idarenin taşradaki makamlarına (vali, kaymakam) merkeze sormadan karar alma yetkisi tanınmasıdır; kaynağı doğrudan Anayasa m.126 ve 5442 m.3'tür. Vali bu yetkiyi kullanırken yine hiyerarşi içindedir, merkezî idareden kopmaz. Yetki devri ise bir makamın kendi yetkisinin bir kısmını alt kademeye bırakmasıdır. MEB teşkilatı sayfasında CBK-1 m.506'nın kuralını gördük: devir yazılı olur, sınırları açıkça belirtilir ve duyurulur. 5442 de valinin hesap ve teknik işlerde il idare şube başkanlarına vali adına imza yetkisi verebileceğini söyler (m.9/B); burada da karar valiye aittir, imzayı başkası atar.

Karıştırılan iki çift
KavramKimler arasında?KaynağıÖrnek
HiyerarşiAynı tüzel kişilikte üst-astKendiliğindenİlçe millî eğitim müdürü okul müdürüne talimat verir
İdari vesayetMerkezî idare – yerinden yönetimYalnız kanunİçişleri Bakanının belediye organını geçici uzaklaştırması
Yetki genişliğiMerkez – taşradaki makamAnayasa m.126, 5442 m.3Valinin il genelinde genel emir çıkarması
Yetki devriÜst makam – alt kademeYazılı devir işlemi (CBK-1 m.506)İl müdürünün bazı onayları ilçeye bırakması
Akılda kalsın: Hiyerarşi = içeride, kendiliğinden, emir var. Vesayet = dışarıda, kanunla, emir yok. Yetki genişliği = taşra kendi adına karar alır. Yetki devri = üst yetkisini yazılı olarak aşağı bırakır.
Sınavda

Nasıl sorulurBir ilişki vakası verilir: “Vali, il millî eğitim müdürünün işlemini kaldırdı; bu hangi denetimdir?” (hiyerarşi). Ya da öncüllerle iki kavramın özelliği ayrılır.

TuzakVesayet makamının yerinden yönetim kuruluşuna emir verebildiğini ya da vesayetin kanunda yazmadan kullanılabileceğini sanmaktır. İkinci tuzak, yetki genişliğini yetki devriyle eş anlamlı görmektir: yetki genişliğinde yetki kanundan gelir, devirde üst makamın işleminden.

✎Boşluk doldurma kavram çiftleri

Vali ile il millî eğitim müdürü arasındaki bağ , merkezî idare ile belediye arasındaki bağ ise idari tir. Anayasa'ya göre illerin idaresi yetki esasına dayanır.

hiyerarşi · vesayet · genişliği · devri · özerklik

?Soru çöz

I. Kanunda açıkça yazılı olmasa da vardır.
II. Denetlenen makama emir ve talimat verilebilir.
III. İki ayrı kamu tüzel kişisi arasında işler.
Yukarıdakilerden hangileri hiyerarşinin özelliklerindendir?

✓ D. Hiyerarşi kendiliğinden vardır (I) ve üst asta emir verebilir (II). III vesayetin özelliğidir; hiyerarşi tek tüzel kişilik içinde işler. A II'yi atlar; B ve C vesayete ait III'ü hiyerarşiye bağlar, iki kavram karıştırılmıştır.
MEVZUAT · 5442 m.1–8

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu: il, ilçe, bucak ve il idare şube başkanları

MEB Mevzuatı · Teşkilat ve idare · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMEB taşra teşkilatı nasıl kurulur? İlçe millî eğitim müdürlüğü kime karşı sorumludur?Bağlantılı konudan (MEB teşkilatı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

CBK-1 m.327'ye göre Bakanlık taşra teşkilatı kurmaya yetkilidir; her ilde ve ilçede bir millî eğitim müdürlüğü kurulur. İlçe müdürlüğü il müdürlüğüne karşı da sorumludur; müdürlükler nüfus ve öğrenci sayısına göre farklı tip ve statüde kurulabilir. İl müdürlüklerinde eğitim müfettişi istihdam edilebilir. Bakanlık yurt dışı teşkilatı kurmaya da yetkilidir (m.328).

Taşra ve yurt dışı teşkilatı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre il ve ilçe nasıl kurulur? İl idare şube başkanları kimlerdir?

Kısa cevap: 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu (1949) Türkiye'yi merkezî idare bakımından illere, illeri ilçelere, ilçeleri bucaklara ayırır. İl ve ilçe kanunla, bucak Cumhurbaşkanı onayıyla kurulur. İl genel idaresinin başı validir; bakanlıkların ildeki teşkilatının başındakiler, örneğin il millî eğitim müdürü, il idare şube başkanıdır ve valinin emri altındadır.

İl millî eğitim müdürünün resmî yazılarında “Valilik Makamına” hitabı ve “Vali a.” imzası görülür; bunun nedeni 1949 tarihli bir kanundur.

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu Anayasa'daki merkezî idare bölümlenmesini ayrıntılandırır. Birinci madde üç kademe sayar: il, ilçe, bucak. Kanun illerin idaresinin yetki genişliği esasına dayandığını tekrarlar ve birden çok ili içine alan çevrede yetki genişliğine sahip kuruluşlar kurulabileceğini söyler (m.3).

Mülki bölümler hangi işlemle kurulur ya da değişir? (5442 m.2)
İşlemYetkili
İl ve ilçe kurulması, kaldırılması, merkezinin belirlenmesi, adının değiştirilmesi, bir ilçenin başka ile bağlanmasıKanun
Bucak kurulması ve kaldırılması; il, ilçe ve bucak sınırlarının değiştirilmesi; köyün başka il veya ilçeye bağlanması; önemli mevki ve tabii arazi adlarının değiştirilmesiCumhurbaşkanı onayı
Köyün aynı ilçe içinde başka bucağa bağlanması, köy adının değiştirilmesi, köylerin birleştirilmesi ve ayrılmasıİçişleri Bakanlığının tasvibi
AdlandırmaMerkez yapılan şehir, kasaba veya köyün adı; coğrafi veya tarihî bir sanı varsa o da verilebilir

İl genel idaresi ve il idare şube başkanları (m.4–5)

İl genel idaresinin başı ve mercii validir. Bakanlıkların kuruluş mevzuatına göre illerde gerektiği kadar teşkilat bulunur; bu teşkilatların her birinin başındakiler il idare şube başkanlarıdır, onların emri altında çalışanlar ilin ikinci derecedeki memurlarıdır. Bu teşkilat valinin emri altındadır (m.4). İl millî eğitim müdürü, il sağlık müdürü, defterdar birer il idare şube başkanıdır. İstisna: hâkimler, savcılar ve adalet memurları, askerî birlikler ve askerlik şubeleri bu hükmün dışındadır.

İllerde valinin belirlediği işlerde yardımcılığını ve yokluğunda vekilliğini yapan vali muavinleri (bugünkü kullanımda vali yardımcıları) bulunur; valiliğin yazı işlerinden de vali muavini sorumludur (m.5). Önceki sayfada gördüğümüz CBK-1 m.509 da il kuruluşlarının kademesini “vali, il müdürlüğü, şube müdürlüğü, şeflik” diye sıralar; iki metin aynı resmi çizer.

Ek bilgi: ilde memurların atanması (m.8)

Kanunun 8. maddesi, meslek ve uzmanlık kadrolarından bazılarının (ilçe idare şube başkanları, lise ve ortaokul müdür ve öğretmenleri gibi) bakanlıklarca, diğerlerinin valilik emrine atanıp il idare şube başkanının önerisiyle valilerce görev yerlerinin belirlenmesini öngörür. Öğretmen ve okul yöneticilerinin atanması bugün özel mevzuata (7528 sayılı Kanun ve yönetmelikleri) tabi olduğundan bu madde sınavda nadiren sorulur.

Akılda kalsın: İl-ilçe = kanun; bucak ve sınır = Cumhurbaşkanı onayı; aynı ilçe içindeki köy işleri = İçişleri tasvibi. İl genel idaresinin başı ve mercii vali; il millî eğitim müdürü = il idare şube başkanı, valinin emri altında. Valinin yokluğunda vali muavini vekildir.
Sınavda

Nasıl sorulurBir mülki işlem verilir (yeni ilçe kurmak, il sınırını değiştirmek, köy adını değiştirmek) ve yetkili makam sorulur.

Tuzak“sınır” ile “kuruluş”u karıştırmaktır: ilçe kurmak kanun ister, ama il ve ilçe sınırını değiştirmek Cumhurbaşkanı onayıyla olur. İkinci tuzak, il millî eğitim müdürünü yalnız Bakanlığa bağlı sanmaktır; il idare şube başkanı olarak valinin emri altındadır.

⇄Bilgi eşleştirme işlem → yetkili

?Soru çöz

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi kanunla yapılır?

✓ A. m.2/A ilçenin başka ile bağlanmasını il ve ilçe kurmakla birlikte kanuna bırakır. B bucak kurulması ve C il sınırının değiştirilmesi Cumhurbaşkanı onayıyla olur (m.2/B); D aynı ilçe içindeki köy bağlantısı İçişleri Bakanlığının tasvibiyle yapılır (m.2/Ç).
MEVZUAT · 5442 m.9–26

Vali: Cumhurbaşkanının temsilcisi, il idare şube başkanlarının amiri ve kanunsuz emir usulü

MEB Mevzuatı · Teşkilat ve idare · Okuma 8 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaCumhurbaşkanlığı kararnamesi hangi konularda çıkarılamaz, kanunla çatışırsa ne olur, yönetmeliği kimler çıkarabilir?Bağlantılı konudan (Anayasa). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanınındır; Cumhurbaşkanı bakanları ve üst kademe kamu yöneticilerini atar, bakanlıkların kuruluşunu Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle (CBK) düzenler. CBK temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklarda, yalnız kanunla düzenlenecek konularda ve kanunun açıkça düzenlediği konularda çıkarılamaz; kanunla çatışırsa kanun uygulanır. Yönetmeliği Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri çıkarabilir.

Cumhurbaşkanı, CBK ve yönetmelik (m.104, 106, 124)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

5442 sayılı Kanun'a göre valinin görev ve yetkileri nelerdir? Vali il millî eğitim müdürüne ne yapabilir?

Kısa cevap: 5442 m.9'a göre vali ilde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır, ilin genel idaresinden Cumhurbaşkanına karşı sorumludur. Genel emir çıkarır, kolluğun amiridir, il teşkilatındaki bütün memurların en büyük amiridir. İl idare şube başkanları valiye karşı sorumludur; valinin emrini mevzuata aykırı bulan şube başkanı yazılı itiraz eder, vali ısrar ederse yazılı emir verir.

Bir Cumhuriyet Bayramı sabahı il protokolünün başında vali durur; törene başkanlık edip tebrikleri kabul etmesi bile 5442'de yazılıdır.

Hukuki durum (m.9)

2018'den beri madde şöyle başlar: vali, ilde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır. Bu sıfatla ilin genel idaresinden Cumhurbaşkanına karşı sorumludur; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar kendi görevleriyle ilgili işlerde valilere re'sen emir ve talimat verir. Bakanlıklar il genel idaresine ait işleri doğrudan valiliklere yazar; valilikler de bakanlıklarla doğrudan yazışır. Bu yüzden MEB'in il millî eğitim müdürlüğüne gönderdiği genelge “Valiliğe” hitaben yazılır. Vali hesap ve teknik işlerde il idare şube başkanlarına vali adına imza yetkisi verebilir.

Valinin başlıca yetkileri (5442)
AlanHüküm
Mevzuatı uygulatma (m.9/C–Ç)Kanun, CBK ve diğer mevzuatı ilan ettirir, uygular; bunun için genel emir çıkarabilir
Denetim (m.9/D–E)Adli ve askerî teşkilat dışındaki bütün Devlet daireleri, özel işyerleri, il özel idaresi, belediye ve köy idarelerini denetler; bunu bakanlık müfettişlerine de yaptırabilir
Kolluk (m.11)İldeki genel ve özel bütün kolluğun amiri; ciddi kamu düzeni tehlikesinde on beş günü geçmemek üzere belirli yerlere giriş-çıkışı sınırlayabilir
Personel (m.13, 16)Bakanlıkların il teşkilatındaki bütün memurların en büyük amiri; denetim sırasında mahzur gördüğünü sorumluluğu altında işten el çektirebilir; merkezce atanan memura acele hâlde 15 güne kadar izin verir
Toplantı ve teftiş (m.24–26)İl idare şube başkanlarını yılda en az dört defa toplar, kararlar bütün şubeler için mecburidir; kaymakamları yılda bir defa toplar; her yıl ilçeleri ve teşkilatı teftiş eder, Cumhurbaşkanlığına ve bakanlıklara rapor verir
Tören (m.9/K)Cumhuriyet Bayramı resmî törenlerine başkanlık eder, tebrikleri kabul eder

Vali ile il idare şube başkanları (m.21–23)

İl millî eğitim müdürü gibi her şube başkanı, kendi şubesinin işlerinin hızlı ve düzenli yürümesinden valiye karşı sorumludur; valinin emirlerini yürütür, istenen bilgiyi verir (m.21). Mevzuatı uygularken tereddüde düştüğü noktayı validen sorar; vali çözemezse işi bağlı olduğu mercie sorar (m.22). En çok sorulan hüküm m.23'tür: şube başkanı valinin re'sen verdiği emri mevzuata uygun görmezse bunu valiye yazar; vali emrinde ısrar ederse yazılı emir verir ve aynı zamanda işi ilgili mercie yazar; cevap gelinceye kadar emir valinin sorumluluğu altında uygulanır. Memurun ödev ve hakları sayfasında gördüğümüz 657 m.11'deki kanunsuz emir kuralının il idaresindeki özel biçimidir; ama suç oluşturan emir hiçbir durumda yerine getirilmez (Anayasa m.137).

Disiplin: metin ve uygulama

m.13/C, valinin savunma alarak uyarma, kınama ve beş güne kadar aylıktan kesme verebileceğini, daha ağır cezalar için teklifte bulunabileceğini yazar. Ancak mevzuat metnindeki dipnota göre Danıştay 1977 tarihli bir kararında bu hükmün 657 sayılı Kanun karşısında uygulanma imkânını yitirdiğini belirtmiştir; bugün disiplin cezasını 657 m.126'daki disiplin amirleri ve kurulları verir. Memur disiplini sayfasında bu düzeni gördük.

Vali nasıl atanır? (3 sayılı CBK)

Valinin atanma usulü bugün 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ndedir (üst kademe kamu yöneticilerinin atanması ve kamuda atama usulleri). Kararnamenin 2. maddesine göre ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerdeki kadrolara Cumhurbaşkanı kararıyla atama yapılır. Valiler (I) sayılı cetveldedir, yani üst kademe kamu yöneticisidir; bu cetvele atanacakta 657 m.48'deki genel şartlar, en az dört yıllık yükseköğrenim ve en az beş yıl çalışma aranır (m.3). Vali yardımcıları ve kaymakamlar ile bakanlık il müdürleri (il millî eğitim müdürü dahil) (II) sayılı cetveldedir; onlar da Cumhurbaşkanı kararıyla atanır. Vali kadrosu boşalırsa ilgili bakan görevlendirme yapabilir ve bunu aynı gün Cumhurbaşkanlığına bildirir (m.2/4).

İlde zincir valide, ilçede kaymakamda düğümlenir; ikisini de Cumhurbaşkanı atar.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Vali = Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtası, Cumhurbaşkanına sorumlu; (I) sayılı cetvelde, Cumhurbaşkanı kararıyla atanır (kaymakam ve il müdürü (II) cetvelde). Sayılar: 15 gün (izin ve giriş-çıkış sınırı), yılda 4 (şube başkanları toplantısı), yılda 1 (kaymakamlar toplantısı). Kanunsuz emirde zincir: şube başkanı yazar → vali ısrar ederse yazılı emir + mercie bildirir → cevaba kadar valinin sorumluluğunda uygulanır.
Sınavda

Nasıl sorulurValinin hukuki sıfatı, toplantı sayısı ya da il millî eğitim müdürüyle ilişkisi sorulur; kanunsuz emir vakası da sık gelir.

TuzakVali ısrar edince emrin uygulanmayacağını sanmaktır; cevap gelinceye kadar valinin sorumluluğunda uygulanır. İkinci tuzak, şube başkanlarının yılda bir toplandığını düşünmektir: yılda en az dört defa şube başkanları, bir defa kaymakamlar toplanır.

Sınavda işaretleEski kaynaklardaki “Devletin ve Hükûmetin temsilcisi” ifadesi yerine güncel “Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtası”nı işaretle.

↕Sıralama valinin emrine itiraz

  1. Vali emrinde ısrar ederse emri yazılı verir ve işi ilgili mercie yazar
  2. Vali il millî eğitim müdürüne re'sen bir emir verir
  3. Cevap gelinceye kadar emir valinin sorumluluğu altında uygulanır
  4. Müdür emri mevzuata aykırı bulur ve durumu valiye yazar

?Soru çöz

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre vali ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ C. m.24'e göre vali şube başkanlarını yılda dört defadan az olmamak üzere toplar; “yılda bir” kaymakamlar toplantısının sayısıdır (m.25). A m.9/A'nın, B m.11/A'nın, D m.9/B'nin hükmüdür ve doğrudur.
MEVZUAT · 5442 m.27–40

Kaymakam ve ilçe idaresi: ilçe idare şube başkanları, izin, denetim ve vali ile farklar

MEB Mevzuatı · Teşkilat ve idare · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDevlet memurlarının haftalık çalışma süresi kaç saattir? Yıllık izin kaç gündür, öğretmenler yıllık izin kullanır mı?Bağlantılı konudan (Memurluk süreci). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir ve Cumartesi ile Pazar tatildir (m.99). Günlük başlama ve bitiş saatlerini merkezde Cumhurbaşkanı, illerde vali belirler (m.100). Yıllık izin, hizmeti on yıla kadar (on yıl dahil) olana 20 gün, on yıldan fazla olana 30 gündür (m.102). Öğretmenler yaz ve dinlenme tatillerinde izinli sayılır, ayrıca yıllık izin almazlar (m.103).

Çalışma süresi ve yıllık izin (m.99–103)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kaymakamın görev ve yetkileri nelerdir? Kaymakam ilçe millî eğitim müdürüne kaç gün izin verebilir?

Kısa cevap: 5442 m.27'ye göre ilçe genel idaresinin başı ve mercii kaymakamdır; kaymakam ilçede Cumhurbaşkanının idari yürütme vasıtasıdır ve valinin talimatlarını yürütür. İlçe millî eğitim müdürü gibi ilçe idare şube başkanları doğrudan kaymakama karşı sorumludur. Kaymakam şube başkanlarına acele hâlde 8 güne kadar, atamasını kendisi yaptığı memurlara bir aya kadar izin verebilir.

İlçedeki okul müdürü bir yazıyı ilçe millî eğitim müdürlüğüne gönderir, ama o yazı ilçeden çıkarken “Kaymakamlık Makamı”nın onayından geçer.

İlçede düzen ilin küçük bir kopyasıdır. İlçe genel idaresinin başı ve mercii kaymakamdır; ilçedeki bakanlık teşkilatı (adli ve askerî teşkilat hariç) kaymakamın emri altındadır (m.27). İlçedeki teşkilatların başındakiler ilçe idare şube başkanlarıdır (m.28): ilçe millî eğitim müdürü bunlardan biridir. Kaymakam valiye bağlıdır: valinin talimat ve emirlerini yürütür, valiler ilçeye ait bütün işleri kaymakama yazar, kaymakam da ilçe işleri için valiyle yazışır; yalnız olağanüstü hâllerde bakanlıklarla doğrudan yazışıp valiye bilgi verir (m.31/A–B).

Kaymakamın yetkileri (m.31–40)

  • Denetim: Adli ve askerî daireler dışındaki bütün Devlet dairelerini, özel işyerlerini, belediye ve köy idarelerini denetler; ortaokul ve bu dereceli öğretim kurumlarını da bizzat ya da müfettişler aracılığıyla denetler (m.31/Ç).
  • İşten el çektirme: İlçe idare şube başkanlarını valinin muvafakatiyle, diğer memurları re'sen kendi sorumluluğu altında işten el çektirebilir (m.31/D).
  • İzin: İlçe idare şube başkanlarına acele hâllerde 8 güne kadar; atamasını kendisi yaptığı memurlara yıllık izinden düşülmek üzere bir aya kadar izin verir; ataması kendisine ait olmayanlara izin verilmeden önce kaymakamın görüşü alınır (m.31/J).
  • Kolluk: İlçedeki genel ve özel kolluğun amiridir (m.32).
  • Teftiş: Her yıl ilçenin bütün bucaklarını ve köylerinin en az yarısını teftiş eder; teftişe çıkarken valiye haber verir, sonucu raporla bildirir (m.36).
  • Toplantı: Gerekli gördüğünde şube başkanlarını toplar; çağrıya gelmemek görevden kaçınma sayılır; kararlar valiye bildirilir (m.40).

İlçe idare şube başkanları görevlerinin hızlı ve düzenli görülmesinden doğrudan doğruya kaymakama karşı sorumludur (m.37). Kaymakamın emrini mevzuata aykırı bulan şube başkanı kaymakama yazar; kaymakam ısrar ederse yazılı emir verir ve valiye bildirir; cevap gelinceye kadar emir kaymakamın sorumluluğunda uygulanır (m.38). Bu, valinin emrine itirazı düzenleyen m.23 usulünün ilçedeki karşılığıdır; tek fark bildirimin gittiği yerdir. Vali ile kaymakamın birbirine karışan sayıları ve makamları sayfanın sonundaki “Karışan sayılar ve terimler” tablosunda yan yana durur.

Akılda kalsın: İlçede sayılar küçülür: 8 gün (şube başkanına acele izin), 1 ay (kendi atadığına), köylerin yarısı (teftiş). Kaymakam şube başkanını tek başına işten el çektiremez: valinin muvafakati gerekir. Kanunsuz emirde ilçenin mercii validir.
Sınavda

Nasıl sorulurVali ve kaymakamın yetkileri karışık öncüllerle verilir: “Aşağıdakilerden hangisi kaymakamın yetkilerinden biri değildir?” Tuzak, kaymakamın da beş güne kadar aylıktan kesme verebildiğini sanmaktır; metin kaymakama yalnız uyarma ve kınama yazar (bu disiplin hükümleri için de m.13'teki Danıştay dipnotu geçerlidir).

Tuzakİkinci tuzak, 8 gün ile 15 günü karıştırmaktır: 8 gün kaymakamın şube başkanına, 15 gün valinin merkezce atanan memura verdiği acele izindir.

✎Boşluk doldurma kaymakamın sayıları

Kaymakam, ilçe idare şube başkanlarına acele hâllerde güne kadar izin verebilir. Her yıl ilçenin bütün bucaklarını ve köylerinin en az teftiş eder. İlçe idare şube başkanlarını ancak valinin işten el çektirebilir.

8 · yarısını · muvafakatiyle · 15 · tamamını

?Soru çöz

Bir ilçe millî eğitim müdürü, kaymakamın re'sen verdiği bir emri mevzuata aykırı bulmuştur. 5442 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. m.38 itirazın kaymakama yazılmasını, ısrar hâlinde yazılı emir verilip valiye bildirilmesini öngörür. A ilçede itirazın muhatabı kaymakamdır, Bakanlık değil; C cevap gelinceye kadar emir uygulanır; D sorumluluk emri veren kaymakamdadır, uygulayan müdürde değil.
MEVZUAT · 5442 m.57–66

İl ve ilçe idare kurulları: üyeler, karar türleri, toplantı yeter sayısı ve yaptırım

MEB Mevzuatı · Teşkilat ve idare · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre il ve ilçe nasıl kurulur? İl idare şube başkanları kimlerdir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu (1949) Türkiye'yi merkezî idare bakımından illere, illeri ilçelere, ilçeleri bucaklara ayırır. İl ve ilçe kanunla, bucak Cumhurbaşkanı onayıyla kurulur. İl genel idaresinin başı validir; bakanlıkların ildeki teşkilatının başındakiler, örneğin il millî eğitim müdürü, il idare şube başkanıdır ve valinin emri altındadır.

5442: il, ilçe, bucak

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İl idare kurulu kimlerden oluşur? İl millî eğitim müdürü il idare kurulunun üyesi midir?

Kısa cevap: 5442 m.57'ye göre il idare kurulu valinin başkanlığında hukuk işleri müdürü, defterdar ve millî eğitim, bayındırlık, sağlık ve sosyal yardım, tarım ve veteriner müdürlerinden oluşur; il millî eğitim müdürü doğal üyedir. İlçe idare kurulu kaymakamın başkanlığında kurulur. Kurullar idari, istişari ve kazai karar alır; yarıdan bir fazla üyeyle toplanır, eşitlikte başkanın oyu belirleyicidir.

İl millî eğitim müdürünün takviminde valilik toplantılarının yanında bir de “il idare kurulu” günü vardır; çünkü kanun onu bu kurulun kalıcı üyelerinden saymıştır.

5442'nin beşinci bölümü il ve ilçe idare kurullarını düzenler. Kurul, valinin ya da kaymakamın tek başına karar vermediği işlerde toplu karar organıdır.

İdare kurullarının yapısı (5442 m.57–59)
İl idare kuruluİlçe idare kurulu
BaşkanVali; başkanlık için vali muavinini görevlendirebilirKaymakam
ÜyelerHukuk işleri müdürü, defterdar, millî eğitim, bayındırlık, sağlık ve sosyal yardım, tarım ve veteriner müdürleriTahrirat kâtibi, malmüdürü, Hükûmet hekimi, millî eğitim memuru, tarım memuru ve veteriner
Kurula dahil olmayan şube başkanıKendi idaresine ait idari ve istişari işlerde üye sıfatıyla çağrılır, açıklama yapar ve oya katılır (m.59)

Karar türleri ve çalışma usulü (m.60–65)

İdare kurulları üç tür karar alır: idari (mevzuatla verilen yönetim işleri), istişari (danışma, görüş bildirme) ve kazai (yargısal nitelikte). Görüşme için üye tam sayısının yarısından bir fazlası hazır bulunmalıdır; oylar eşit çıkarsa başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır (m.61). Kazai görevde, davaya konu kararı vermiş idare amiri kurulda üye olarak bulunamaz ve oy kullanamaz (m.64); bu, kimsenin kendi işleminin hâkimi olamayacağı ilkesinin uygulamasıdır. İlçe idare kurulu kararlarına karşı il idare kuruluna, il idare kurulu kararlarına karşı Danıştaya itiraz edilebilir (m.65).

Valinin kararına uymamanın yaptırımı (m.66)

İl genel kurulu, idare kurulları ya da en büyük mülki amirlerin kanuni yetkiye dayanıp tebliğ veya ilan ettiği karar ve tedbirlere uymayanlar, mahallî mülki amir tarafından Kabahatler Kanunu m.32'ye göre (idari para cezası) cezalandırılır. Kamu düzenini ve güvenliğini tehlikeye düşüren toplumsal olaylarda valinin aldığı ve ilan ettiği tedbirlere aykırı davrananlar ise üç aydan bir yıla kadar hapis cezası alır.

Memurların görev suçlarında kimin soruşturma izni vereceğini Memur yargılaması, dilekçe ve bilgi edinme sayfasında göreceğiz; orada valinin ve kaymakamın bu kez izin mercii olarak karşımıza çıktığını göreceksin.

Akılda kalsın: İl idare kurulunun yedi üyesi: hukuk işleri, defterdar, millî eğitim, bayındırlık, sağlık ve sosyal yardım, tarım, veteriner. Karar türleri İ-İ-K: idari, istişari, kazai. Nisap yarıdan bir fazla; eşitlikte başkanın tarafı. İtiraz merdiveni: ilçe kurulu → il kurulu → Danıştay.
Sınavda

Nasıl sorulur“Aşağıdakilerden hangisi il idare kurulunun üyelerinden biri değildir?” sorusunda çeldirici genellikle emniyet müdürü, il jandarma komutanı ya da belediye başkanıdır; kanunun saydığı üyeler arasında yoktur.

TuzakEşit oyda kararın alınamadığını sanmaktır; başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. İkinci tuzak, kurula dahil olmayan şube başkanının yalnız bilgi verdiğini düşünmektir; kendi işinde oya da katılır.

Karışan sayılar ve terimler

İl ile ilçe: birbirine karışan sayılar ve makamlar (5442, 3 sayılı CBK)
Konuİl · valiİlçe · kaymakam
Kuruluş (m.2)İl kurmak kanunla; sınır değişikliği Cumhurbaşkanı onayıİlçe kurmak kanunla; bucak Cumhurbaşkanı onayı; köy adı İçişleri tasvibi
Sıfat ve atanmaCumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtası; (I) cetvelCumhurbaşkanının idari yürütme vasıtası, valinin emirlerini yürütür; (II) cetvel
Acele izinMerkezce atanan memura 15 güne kadarŞube başkanına 8 güne kadar; kendi atadığına 1 aya kadar
İşten el çektirmeRe'sen, sorumluluğu altındaŞube başkanını valinin muvafakatiyle
Disiplin (metinde)Uyarma, kınama, 5 güne kadar aylıktan kesmeUyarma, kınama (ikisinde de 657 uygulanır)
Kanunsuz emirde ısrarYazılı emir + ilgili mercie (m.23)Yazılı emir + valiye (m.38)
Toplantı ve teftişŞube başkanları yılda en az 4, kaymakamlar yılda 1Bütün bucaklar + köylerin en az yarısı
İdare kuruluVali başkan; 7 müdür üye; kararına itiraz DanıştayKaymakam başkan; kararına itiraz il idare kurulu

⇄Bilgi eşleştirme kavram → anlamı

?Soru çöz

5442 sayılı Kanun'a göre il idare kuruluyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. İl millî eğitim müdürü, kanunun saydığı kalıcı üyelerdendir.
II. Oylar eşit çıkarsa başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.
III. Kurula dahil olmayan bir il idare şube başkanı, kendi idaresine ait idari ve istişari işlerde üye sıfatıyla çağrılır ve oya katılır.

✓ D. Üçü de doğrudur: millî eğitim müdürü m.57'de sayılan üyelerdendir (I); eşitlikte başkanın tarafı çoğunluk sayılır (II, m.61); kurula dahil olmayan şube başkanı kendi idari ve istişari işinde oya katılır (III, m.59). A ve B III'ü dışarıda bırakıp şube başkanının yalnız bilgi verdiğini sanır (A, eşitlik kuralını da atlar); C millî eğitim müdürünü kalıcı üye saymaz. Belediye başkanı ise kurulda hiç yoktur; o, ayrı tüzel kişi olan belediyenin seçilmiş organıdır.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir ilçe merkezindeki ortaokulda bir öğrenci iki haftadır özürsüz olarak okula gelmemektedir; okul idaresinin araştırmasına rağmen devama engel olan sebep giderilememiştir. 222 sayılı Kanun'a göre izlenecek yol hangisidir?

✓ B. İlçe merkezinde bildirim mülki amirliğe yapılır, mülki amirlik en geç üç gün içinde tebliğ ettirir ve tebliğe rağmen gönderilmezse cezayı mahallî mülki amir verir (m.55–56, 59). A cezayı veren okul değildir; C kınama 657'nin memura verilen disiplin cezasıdır, veliye uygulanmaz; D tasdikname çağı bitirip iki yıllık uzatmayı da tamamlayamayan çocuğa verilir.Kaynak: 222 sayılı Kanun · Devam, izin ve idari para cezası (m.52–57)

?Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi bugün 652 sayılı KHK'nın yürürlükteki bir hükmüdür?

✓ C. Özel eğitim giderleri 652'nin yürürlükte kalan 43. maddesindedir. A hizmet birimleri 703 KHK ile 652'den çıktı, bugün CBK-1 m.303'te; B Talim ve Terbiye Kurulu CBK-1 m.319'dadır; D il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri CBK-1 m.327'de düzenlenir.Kaynak: MEB teşkilatı · Dayanak: CBK-1 ve 652 KHK

?Soru 3

1739 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangileri Millî Eğitim Bakanlığına ait yetkilerdir?
I. Ders kitaplarının fiyatlarını ve kullanılma süresini tespit etmek
II. Bakanlığa tahsisli Hazine taşınmazlarının satışına karar vermek
III. Özel okulların derecelerini tayin etmek

✓ C. I MEB'in araç-gereç görevidir (m.53); III okulların ve özel okulların derecelerinin tayini MEB'e aittir (m.58). II MEB'in yetkisi değildir: Hazine taşınmazının tahsisini kaldırma ve satışı, MEB ile mutabık kalınarak Maliye Bakanınındır (m.51). A III'ü atlar; B ve D Maliye Bakanının yetkisini MEB'e verir.Kaynak: 1739 sayılı Kanun · Bina, araç-gereç ve MEB'in yetkisi (m.51–59)

?Soru 4

222 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi mecburi ilköğretim kurumlarından biri değildir?

✓ A. Okul öncesi eğitim kurumları 6. maddede isteğe bağlı kurumlar arasında sayılır. B gezici okullar ilköğretim okullarının türlerindendir (gündüzlü, pansiyonlu, yatılı, gezici); C çağdaki çocuğa yönelik yetiştirici ve tamamlayıcı sınıflar mecburidir; D özel eğitim okul ve sınıfları da mecburi listededir.Kaynak: 222 sayılı Kanun · Kurumlar, görevliler ve öğretim yılı

?Soru 5

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin ortak hükümlerine göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ A. m.504 bakan yardımcısının emir yetkisinden Teftiş Kurulunu açıkça hariç tutar; denetim birimi bağımsız kalsın diye. B m.503'teki bakanın denetim yetkisidir, doğru; C m.506'nın iki şartıdır, doğru; D m.509'un il kademeleridir, doğru.Kaynak: MEB teşkilatı · Görevler, bakan, kademeler

?Soru 6

Bir ilde görev yapan sınıf öğretmeni Ayşe Hanım, Kasım ayında emekli olmak için dilekçe veriyor. 1 sayılı CBK'ye göre bu talep için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. m.331 Haziran–Temmuz dışındaki emekliliği il içinde sınıf ve branşta öğretmen fazlası bulunmasına ve Bakanlığın uygun görmesine bağlar. B kuralın istisnasını görmez; C okul müdürüne böyle bir onay yetkisi verilmemiştir; D onay makamı Bakanlıktır, branş fazlası şartı da aranır.Kaynak: MEB teşkilatı · Kadro, emeklilik, döner sermaye

?Soru 7

Bir okul müdürü, okulun giriş kapısına kapıdan kapıya 60 metre uzaklıkta yeni açılan elektronik oyun merkezini kaymakamlığa bildirmiştir. Okul bir turizm yöresinde değildir. 222 sayılı Kanun'a göre hangisi doğrudur?

✓ A. 61. madde elektronik oyun merkezlerini açıkça sayar ve en az 100 metreyi kapıdan kapıya ölçer; turizm istisnası da burada yoktur. B oyun merkezleri maddede adıyla geçen umuma açık yerlerdendir; C ölçü kuş uçuşu değil kapıdan kapıyadır; D içki satılan yerler listenin yalnız bir parçasıdır.Kaynak: 222 sayılı Kanun · Çalıştırma yasağı, okul çevresi, lojman

?Soru 8

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin güncel hâline göre aşağıdakilerden hangisi Millî Eğitim Bakanlığının hizmet birimlerinden biri değildir?

✓ D. Bu genel müdürlük 28.12.2024 tarihli 176 sayılı CBK ile kaldırıldı (m.303/ğ ve m.312 mülga). A yaygın ve açık öğretimi yürüten yürürlükteki birimdir; B 2021'de daire başkanlığından genel müdürlüğe dönüştü, yürürlükte; C Ekim 2025'te yeniden düzenlenerek listeye girdi.Kaynak: MEB teşkilatı · Merkez teşkilatı: 22 birim

?Soru 9

Bir okul müdürü, ailesinin maddi imkânı olmayan başarılı bir öğrencinin parasız yatılı okula yerleşebilmesi için il millî eğitim müdürlüğüyle yazışmaktadır. Müdürün bu çabası 1739 sayılı Kanun'daki hangi temel ilkenin gereğidir?

✓ D. Maddi imkânı olmayan başarılı öğrenciye parasız yatılılık, burs ve kredi sağlamak 8. maddenin hükmüdür. A ayrım ve imtiyaz yasağıdır, maddi destek içermez; B öğrenciyi ilgi ve yeteneğine göre programa yönlendirmektir; C eğitimin hayat boyu sürmesi ve yetişkin eğitimidir.Kaynak: 1739 sayılı Kanun · Temel ilkeler I: erişim ve birey (m.4–9)

?Soru 10

Bir ortaokulun okul-aile birliği, kayıt sırasında her veliden belirli tutarda “katkı payı” alınmasına karar vermiş; ödemeyen velilerin kayıt işlemleri bekletilmiştir. 1739 sayılı Kanun'a göre bu durumla ilgili doğru değerlendirme hangisidir?

✓ C. 16. madde birliğe bağış kabul etme yetkisi verir, ama velinin hiçbir surette zorlanamayacağını söyler; kaydı bekletmek zorlamadır. A yetkiyi yok sayar, birlik bağış alabilir; B il millî eğitim müdürlüğünün yetkisi ihale yapmaktır, zorunlu bağışı onaylamak değil; D makbuz zorlamayı gönüllülüğe çevirmez.Kaynak: 1739 sayılı Kanun · Okul-aile birliği ve eğitim kampüsü (m.16)
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?MEB Mevzuatı soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →