4688 sayılı Kanun: kamu görevlileri sendikaları ve toplu sözleşme

Bir okulda sendika üyeliğinden işyeri temsilcisine, kurum idari kurulundan toplu sözleşme görüşmelerine ve hakem kuruluna kadar kamu görevlisi sendikacılığını öğren.

6 durakEKYS · GYS
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MEVZUAT · 4688 m.1–3, 15

4688 sayılı Kanun'un kapsamı: kim sendikalı olabilir, kim olamaz?

MEB Mevzuatı · Kamu görevlisinin hak ve sorumlulukları · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657'ye göre kamu hizmetleri hangi istihdam şekilleriyle gördürülür, öğretmen hangi hizmet sınıfındadır?Bağlantılı konudan (Memurun ödev ve hakları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657'nin 4. maddesine göre kamu hizmetleri memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle görülür; ancak geçici personeli düzenleyen (C) fıkrası 2017'de yürürlükten kalkmıştır. Kurumlar bu şekiller dışında personel çalıştıramaz (m.5). Memurlar 36. maddede on iki hizmet sınıfına ayrılır; öğretmenler Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfındadır.

İstihdam şekilleri ve hizmet sınıfları (m.4, 5, 36)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

4688 sayılı Kanun'a göre kimler sendikaya üye olamaz? Okul müdürü sendika üyesi olabilir mi?

Kısa cevap: 4688 sayılı Kanun, işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlilerinin sendika ve konfederasyonlarını ve toplu sözleşme usulünü düzenler. 15. madde bazı görevlileri sendikanın dışında tutar: hâkim ve savcılar, mülki idare amirleri, Silahlı Kuvvetler ve MİT mensupları, il ve ilçe teşkilatlarının en üst amirleri gibi. Okul müdürü bu listede yoktur, üye olabilir.

Eylül başında öğretmenler odasının panosuna iki sendikanın üyelik formu asılır; yeni görevlendirilen müdür yardımcısı “Yönetici oldum, artık üye olabilir miyim?” diye sorar.

Cevabın dayanağı Anayasa'dır. Anayasa m.51 çalışanlara önceden izin almadan sendika kurma, sendikaya serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme hakkı tanır; işçi niteliği taşımayan kamu görevlilerinin bu alandaki haklarının kapsamını, istisnalarını ve sınırlarını ise “gördükleri hizmetin niteliğine uygun olarak” kanuna bırakır. O kanun 2001 tarihli 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'dur. 657'nin 22. maddesi de memurun sendika kurma ve üye olma hakkını bu özel kanuna bağlar; Memurun ödev ve hakları sayfasında gördük.

Kanun kimi kapsar? (m.1–3)

Kanunun amacı (m.1), kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için kurdukları sendika ve konfederasyonların kuruluşunu, organlarını ve faaliyetlerini belirlemek ve toplu sözleşme yapılmasının usul ve esaslarını düzenlemektir. Kapsam (m.2) geniştir: genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler, bunlara bağlı kuruluşlar ve kamu iktisadi teşebbüsleri. Ölçüt kurum değil statüdür: kanun bu yerlerde işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlilerine uygulanır. Kadrolu ya da sözleşmeli öğretmen ve memur kapsamdadır; okulda işçi statüsünde çalışan personel ise işçi sendikaları mevzuatına tabidir.

4688'in temel tanımları ve okuldaki karşılıkları (m.3)
TerimKanundaki anlamıOkul örneği
Kamu görevlisiKapsamdaki kurumların kadro veya pozisyonlarında işçi statüsü dışında istihdam edilenÖğretmen, müdür yardımcısı, memur
İşyeriKamu hizmetinin yürütüldüğü yerOkul, ilçe millî eğitim müdürlüğü binası
KurumGörev ve yetkisi mevzuatla belirlenmiş, işyerlerinden oluşan idari bütünMillî Eğitim Bakanlığı
SendikaKamu görevlilerinin ortak hak ve menfaatleri için kurduğu tüzel kişiEğitim kolundaki bir sendika
KonfederasyonDeğişik hizmet kollarında kurulmuş en az beş sendikanın oluşturduğu üst kuruluşSendikanın bağlı olduğu üst çatı

Kimler üye olamaz? (m.15)

Kural üyeliktir; 15. madde istisnaları sayar ve sayılanlar hem üye olamaz hem sendika kuramaz. Liste ezberlenmek yerine mantığıyla okunursa kolaylaşır: yargı yetkisi kullananlar, silahlı ve istihbari güçler, devleti en üst düzeyde temsil eden yöneticiler ve tarafsızlığı özellikle korunması gereken görevler.

Sendikaya üye olamayanlar (m.15, gruplanmış)
GrupKimler?
YargıHâkimler, savcılar, yüksek yargı üyeleri
Üst yönetimBakan ve yardımcıları, genel müdürler, bölge, il ve ilçe teşkilatlarının en üst amirleri
MülkiyeVali, kaymakam
Silah ve istihbaratSilahlı Kuvvetler, MİT, emniyet hizmetleri sınıfı
Hassas görevlerMerkezî denetim elemanları, ceza infaz kurumu çalışanları
Tam liste: m.15'in saydığı bütün gruplar

Yüksek yargı organlarının başkan ve üyeleri, hâkimler, savcılar ve bu meslekten sayılanlar; bakanlar, bakan yardımcıları, kurum başkanları, genel müdürler ve yardımcıları, yönetim kurulu üyeleri, merkez denetim birimi yöneticileri ve kurul başkanları, hukuk müşavirleri, bölge, il ve ilçe teşkilatlarının en üst amirleri ve bunlara eşit ya da üst düzeydekiler, belediye başkanları ve yardımcıları; mülki idare amirleri; Silahlı Kuvvetler ve MİT mensupları; emniyet hizmetleri sınıfı; Jandarma ve Sahil Güvenlik'te subay, astsubay, uzman ve sözleşmeli personel; kurumların merkezî denetim elemanları; ceza infaz kurumlarında çalışanlar; YÖK ve Yükseköğretim Denetleme Kurulu başkan ve üyeleri, rektörler; Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı, bağlı kurulları ve bazı bağlı kuruluşları (Diyanet, Savunma Sanayii ve İletişim başkanlıkları hariç), MGK Genel Sekreterliği.

Okul müdürü, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcısı bu listede yoktur; okul ne kadar büyük olursa olsun üye olabilirler. Eskiden “100 ve daha fazla kamu görevlisinin çalıştığı işyerlerinin en üst amirleri ile yardımcıları” da yasak kapsamındaydı; bu ibare 2012'de 6289 sayılı Kanun'la çıkarıldı. Daire başkanları ile dekan ve yüksekokul müdürlerine ilişkin yasak ise 2023'te Anayasa Mahkemesince iptal edildi. İl ve ilçe millî eğitim müdürü ise kurumunun il ve ilçe teşkilatındaki en üst amiri olduğu için üye olamaz.

Akılda kalsın: 4688'de ölçüt statüdür: işçi değilsen kapsamdasın. Yasaklıları altı soruyla yakala: yargı mı, mülkiye mi, silah ya da istihbarat mı, cezaevi mi, merkez müfettişi mi, il-ilçenin en tepesi mi? Hiçbiri değilse üye olabilir; okul müdürü de öyle.
Sınavda

Nasıl sorulur“4688'e göre aşağıdakilerden hangisi sendikaya üye olabilir?” Şıklarda hâkim, kaymakam, MİT mensubu ve bir okul yöneticisi yan yana gelir; cevap okul yöneticisidir. Sayfanın payı: EKYS'de %20'lik Mevzuat alanının on metninden biri, GYS şube müdürü sınavında üç soru; gerçek sınavda beş şık vardır.

TuzakEski kaynaklardaki “100 ve daha fazla personeli olan işyerinin en üst amiri üye olamaz” kuralıdır.

Sınavda işaretleokul müdürü ve yardımcıları üye olabilir; bu yasak 2012'de kaldırıldı.

?Soru çöz

4688 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi kamu görevlileri sendikasına üye olabilir?

✓ C. Okul yöneticileri m.15'te sayılmaz; 100 ve daha fazla personelli işyerinin amiri ve yardımcılarına ilişkin eski yasak 2012'de kaldırıldı. A mülki idare amiridir, m.15/e yasaklar; B ceza infaz kurumunda çalışır, m.15/k yasaklar; D hâkimdir, yargı mensupları m.15/b ile dışarıda tutulur.

✎Boşluk doldurma kapsam ve tanımlar

4688 sayılı Kanun, kapsamdaki kurumlarda statüsü dışında çalışan kamu görevlilerine uygulanır. Konfederasyon, değişik hizmet kollarında kurulmuş en az sendikanın oluşturduğu üst kuruluştur. Vali ve kaymakam gibi mülki idare amirleri sendikaya üye .

işçi · beş · olamaz · memur · üç · olabilir
MEVZUAT · 4688 m.4–13, 19–20

Sendika nasıl kurulur? Hizmet kolu esası, 11 hizmet kolu ve sendika yasakları

MEB Mevzuatı · Kamu görevlisinin hak ve sorumlulukları · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657'ye göre memurlara hangi yasaklar uygulanır, öğretmene okul müdürlüğü nasıl ikinci görev olarak verilir?Bağlantılı konudan (Memurun ödev ve hakları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657'ye göre memur hizmeti aksatan toplu eyleme katılamaz (m.26), greve karar veremez ve katılamaz (m.27), tacir veya esnaf sayılmasını gerektiren işi yapamaz (m.28), hediye isteyemez ve menfaat için hediye alamaz (m.29), denetimindeki teşebbüsten menfaat sağlayamaz (m.30). Öğretmenlere okul müdürlüğü, başyardımcılığı ve yardımcılığı ikinci görev olarak verilir (m.88); öğretmenlerin idari görevi tek görev sınırına girmez (m.90).

Yasaklar ve ikinci görev (m.26–30, 87–90)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

4688'e göre kamu görevlileri sendikası nasıl kurulur, hangi hizmet kolları vardır ve sendikalar neleri yapamaz?

Kısa cevap: Kamu görevlileri sendikaları hizmet kolu esasına göre, Türkiye çapında faaliyet için kurulur; meslek ya da işyeri esasına göre sendika kurulamaz. Kanun 11 hizmet kolu sayar; MEB personeli “eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri” kolundadır. Sendika izin almadan kurulur, belgeleri valiliğe vermekle tüzel kişilik kazanır; siyasi partilerden maddi yardım alamaz, ticaretle uğraşamaz.

Bir grup okul müdürü “yalnız yöneticilerin üye olacağı bir sendika kuralım” diye toplandığında ilk itiraz 4688'in 4. maddesinden gelir.

4. madde sendikaların hizmet kolu esasına göre ve Türkiye çapında faaliyet için kurulacağını söyler; meslek veya işyeri esasına göre sendika kurulamaz. Bu yüzden “okul yöneticileri sendikası” (meslek) ya da “filanca lise sendikası” (işyeri) olmaz. Buna karşılık bir hizmet kolunda birden fazla sendika kurulabilir; eğitim kolunda bugün birden çok sendikanın bulunması bundandır.

Hangi sendikaya üye olunacağını meslek değil, çalışılan işyerinin girdiği hizmet kolu belirler (m.14). MEB'de çalışan öğretmen de, il millî eğitim müdürlüğündeki memur ya da şoför de eğitim kolundadır. Kurumların hangi kola girdiği yönetmelikle belirlenir (m.41).

Hizmet kolları (m.5)
No.Hizmet koluNo.Hizmet kolu
1Büro, bankacılık ve sigortacılık7Bayındırlık, inşaat ve köy hizmetleri
2Eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri8Ulaştırma
3Sağlık ve sosyal hizmetler9Tarım ve ormancılık
4Yerel yönetim10Enerji, sanayi ve madencilik
5Basın, yayın ve iletişim11Diyanet ve vakıf hizmetleri
6Kültür ve sanat

Kuruluş: izin yok, valilik var (m.6, 10)

Sendika ve konfederasyonlar önceden izin almaksızın kurulur. Kurucu olmak için kamu görevlisi olarak çalışmak yeterlidir; eski “en az iki yıldır çalışıyor olma” şartı 2012'de kaldırıldı. Kurucular tüzüğü, kamu görevlisi olduklarını gösteren belgeyi ve sendikayı ilk genel kurula kadar yönetecek kişilerin adlarını, sendika merkezinin bulunacağı ilin valiliğine verir; sendika bu belgelerin verilmesiyle tüzel kişilik kazanır. Valilik belgelerin birer örneğini 15 iş günü içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderir. Eksiklik varsa valilik bir ay içinde tamamlanmasını ister; tamamlanmazsa bir ay içinde iş mahkemesine başvurur; mahkemenin verdiği süre (en çok 60 gün) de sonuçsuz kalırsa sendika kapatılır. İlk genel kurul tüzel kişiliğin kazanılmasından başlayarak altı ay içinde yapılır; olağan genel kurul dört yılı aşmamak üzere tüzükte belirtilen sürede toplanır.

Zorunlu organlar dörttür (m.8): genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu, disiplin kurulu. Sendika ve şube yönetim kurulu 3–7, konfederasyon yönetim kurulu 5–10, disiplin ve denetleme kurulları 3–5 üyelidir (m.13). Seçimler yargı gözetiminde, serbest, eşit, gizli oy, açık sayım ve döküm esasıyla yapılır (m.11). Bir sendika yalnız bir konfederasyona üye olabilir (m.17).

Sendika ne yapar, ne yapamaz? (m.19–20)

Sendikalar toplu sözleşme görüşmelerinde taraf olmaya yetkilidir; personel konularında görüş bildirir, kurullara temsilci gönderir, kurs ve seminer düzenler, üyelerini idare ve yargı önünde temsil eder, dava açar. Yasaklar 20. maddededir: yönetim ve işleyiş Cumhuriyetin niteliklerine ve demokratik esaslara aykırı olamaz; sendika kamu makamlarından maddi yardım kabul edemez; siyasi partilerden maddi yardım alamaz, onlara yardım edemez, partilerin kuruluşu içinde yer alamaz, ad ve amblemlerini kullanamaz; ticaretle uğraşamaz. Gelirlerin en az yüzde onu üyelerin meslekî bilgi ve tecrübesini artırmaya harcanır (m.26). 20, 24 ve 26. maddelere aykırılığın cezası altı aydan bir yıla kadar hapistir (m.38). Cumhuriyetin niteliklerine aykırı faaliyette bulunan sendika, merkezinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcısının istemi üzerine iş mahkemesi kararıyla kapatılır (m.37).

Ek bilgi: sendikanın faaliyet listesinin ayrıntısı (m.19)

Kanun ayrıca üyeler ve aileleri için eğitim ve sağlık tesisi, dinlenme yeri, misafirhane, kreş, yuva, huzurevi ve yardımlaşma sandığı kurmayı; doğal afetlerde nakit mevcudunun yüzde onunu aşmamak üzere yardımda bulunmayı ve üyeleri için kurulan kooperatiflere sınırlı kredi vermeyi sayar. Sendikalar amaçlarına uygun uluslararası kuruluşlar kurabilir, bunlara üye olabilir ve bu işlemleri 15 gün içinde Bakanlığa bildirir.

Akılda kalsın: Kol var, meslek ve işyeri yok. İzin yok, valilik var. Parti yok, ticaret yok. Dört zorunlu organ: genel kurul, yönetim, denetleme, disiplin. Kapatmayı valilik değil, savcının istemiyle iş mahkemesi yapar.
Sınavda

Nasıl sorulur“4688'e göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?” kalıbı gelir.

TuzakSendikanın valilikten ya da bakanlıktan izin alarak kurulduğunu söyleyen şıktır; izin yoktur, tüzel kişilik belgelerin valiliğe verilmesiyle doğar. İkinci tuzak “öğretmenler sendikası” gibi meslek esaslı ya da tek okulluk bir kuruluştur; ikisi de yasaktır. MEB'deki memurun hangi kolda olduğu sorulursa cevap mesleğe göre büro kolu değil, kurumuna göre eğitim koludur.

↕Sıralama bir sendikanın kuruluşu

  1. Valilik belgelerin birer örneğini 15 iş günü içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderir
  2. Kurucular tüzüğü, kamu görevlisi olduklarını gösteren belgeyi ve geçici yöneticilerin adlarını hazırlar
  3. İlk genel kurul toplanır ve zorunlu organlar seçilir
  4. Belgeler sendika merkezinin bulunacağı ilin valiliğine verilir ve sendika tüzel kişilik kazanır

?Soru çöz

4688 sayılı Kanun'a göre bir kamu görevlileri sendikası aşağıdakilerden hangisini yapamaz?

✓ A. m.20 sendikaların siyasi partilerden maddi yardım almasını da onlara yardım etmesini de yasaklar. B m.19/f'deki temsil ve dava yetkisidir; C m.17'ye göre serbesttir, yalnız 15 gün içinde Bakanlığa bildirilir; D m.19/g'deki sosyal tesis faaliyetidir, ticaret yasağıyla karıştırılmamalı.
SÜREÇ · 4688 m.14–17, 25

Sendika üyeliği ve çekilme: üç nüsha form, otuz gün kuralı

MEB Mevzuatı · Kamu görevlisinin hak ve sorumlulukları · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla4688'e göre kamu görevlileri sendikası nasıl kurulur, hangi hizmet kolları vardır ve sendikalar neleri yapamaz?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kamu görevlileri sendikaları hizmet kolu esasına göre, Türkiye çapında faaliyet için kurulur; meslek ya da işyeri esasına göre sendika kurulamaz. Kanun 11 hizmet kolu sayar; MEB personeli “eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri” kolundadır. Sendika izin almadan kurulur, belgeleri valiliğe vermekle tüzel kişilik kazanır; siyasi partilerden maddi yardım alamaz, ticaretle uğraşamaz.

Kuruluş, hizmet kolları ve yasaklar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

4688'e göre sendikaya üyelik nasıl kazanılır, üyelikten çekilme ne zaman geçerli olur?

Kısa cevap: Sendika üyeliği serbesttir: kamu görevlisi, işyerinin girdiği hizmet kolundaki bir sendikaya üç nüsha üye formuyla başvurur; sendika 30 gün içinde reddetmezse üyelik kabul edilmiş sayılır. Aynı anda birden çok sendikaya üye olunamaz. Çekilme bildirimi sendikaya değil kuruma verilir ve 30 gün sonra geçerli olur. Ödenti, kamu işverenince aylıktan kesilir.

Sendikasını değiştirmek isteyen bir öğretmen çekilme formunu sendikanın ilçe temsilcisine uzatır; temsilci formu okul müdürlüğüne götürmesini söyler.

Temsilci haklıdır, çünkü 4688 girişi ve çıkışı farklı kapılara bağlar. Giriş sendikadan olur: kamu görevlisi üç nüsha üye formunu doldurup imzalar ve sendikaya başvurur; üyelik sendikanın yetkili organının kabulüyle kazanılır. Sendika başvuruyu en çok 30 gün içinde reddetmezse üyelik kabul edilmiş sayılır. Haklı bir sebep gösterilmeden reddedilen kişi, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde iş mahkemesinde dava açabilir. Sendika, kesinleşen üyelik belgesinin bir örneğini 15 gün içinde işverene gönderir; ödenti kesintisi bu belgeye dayanır (m.14).

Çıkış kurumdan olur: üye, üç nüsha çekilme bildirimini kurumuna verir; kurum görevlisi bildirime kayıt numarası ve tarih verip bir suretini derhal üyeye verir; kamu işvereni bir örneğini 15 gün içinde sendikaya gönderir. Çekilme, kamu işverenine başvurma tarihinden başlayarak 30 gün sonra geçerli olur. Kişi bu sürede başka bir sendikaya üye olursa yeni üyeliği sürenin bitiminde kazanılır (m.16). Birden çok sendikaya üyelik hâlinde sonraki üyelikler geçersizdir; aynı tarihli birden fazla üyelik bildirimi ise hiç dikkate alınmaz.

Giriş kapısı sendikada, çıkış kapısı kurumdadır; iki kapıda da belirleyici süre otuz gündür.Görsel: Sınav Defteri

Çıkarılma ve kendiliğinden sona erme

Üyenin sendikadan çıkarılması kararını yalnız sendikanın merkez genel kurulu verir. Üye bildirimden itibaren 15 gün içinde iş mahkemesine itiraz edebilir; mahkeme iki ay içinde kesin karar verir ve üyelik karar kesinleşinceye kadar sürer. Kamu görevinden ayrılanın (çekilme, göreve son verilme vb.) üyeliği sona erer. Farklı bir hizmet koluna giren kuruma atanan kişinin üyeliği de biter: Sağlık Bakanlığına geçen bir öğretmen eğitim kolundaki sendikasından kendiliğinden ayrılmış olur. Emekliye ayrılanın sendika organlarındaki görevi ise seçildiği dönemin sonuna kadar sürer.

Ödenti (m.25)

Ödenti, sendika tüzüğündeki orana göre kamu işverenince aylıktan kesilir ve beş gün içinde sendikanın banka hesabına yatırılır. Kamu işvereni, ödentisi kesilen üyelerin listesini her ayın son haftasında işyerinde herkesin görebileceği yerde ilan eder. Tüzüğe ödenti dışında hiçbir kesinti hükmü konulamaz.

Ek bilgi: ödentinin alt ve üst sınırı

Aylık ödenti, 15. derecenin birinci kademesinden aylık alan Devlet memurunun damga vergisine tâbi brüt gelirleri toplamının binde dördünden az, otuzda birinden fazla olamaz. Sendikanın konfederasyona ödeyeceği aidat, kendi ödenti tutarının yüzde beşinden aşağı olmamak üzere konfederasyon genel kurulunca belirlenir.

Akılda kalsın: Giriş sendikaya, çıkış kuruma. Kabul de çekilme de 30 gün; belgenin karşı tarafa gönderilmesi 15 gün; para 5 gün. Çıkarmayı yalnız merkez genel kurulu yapar; kol değiştiren üyeliğini kaybeder.
Sınavda

Nasıl sorulurVaka gelir: “Öğretmen çekilme bildirimini kuruma verdi, birkaç gün sonra başka sendikaya başvurdu; yeni üyelik ne zaman kazanılır?” Cevap: kuruma başvurudan 30 gün sonra.

TuzakÇekilme bildiriminin sendikaya verildiğini söyleyen şıktır. İkinci tuzak, 30 gün içinde cevaplanmayan başvurunun reddedilmiş sayıldığını söylemektir; kabul edilmiş sayılır. Üçüncüsü, çıkarma kararını sendika yönetim ya da disiplin kurulunun verdiğini söylemektir; karar merkez genel kurulunundur.

⇄Bilgi eşleştirme işlem → süre

?Soru çöz

Sendika üyesi öğretmen Selin Hanım, 2 Ekim'de üyelikten çekilme bildirimini okul müdürlüğüne vermiş, aynı hafta başka bir sendikaya üyelik formu doldurmuştur. 4688 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. m.16'ya göre çekilme kuruma başvurudan 30 gün sonra geçerli olur ve bu sürede yapılan yeni üyelik sürenin bitiminde kazanılır. A çekilmeyi sendikaya bağlar, oysa bildirim kuruma verilir; C yeni başvuruyu geçersiz sayar, kanun onu süre sonuna erteler; D süreyi karıştırır, kamu işvereni örneği 15 gün içinde gönderir.
KURUM · 4688 m.18, 21–23

Okulda sendika: işyeri sendika temsilcisi, güvenceler ve kurum idari kurulu

MEB Mevzuatı · Kamu görevlisinin hak ve sorumlulukları · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657 sayılı Kanun'a göre memurların yer değiştirmesi, kurumlar arası nakli ve karşılıklı yer değiştirmesi nasıl yapılır?Bağlantılı konudan (Memurluk süreci). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yer değiştirmeler, benzer şartlardaki illerin gruplandırıldığı bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistemle yapılır (m.72). Aynı kurumun aynı sınıftaki memurları karşılıklı yer değiştirme isteyebilir; bu, atamaya yetkili amirin uygun bulmasına bağlıdır (m.73). Kurumlar arası nakil kurumların muvafakatiyle olur; memur isteğiyle en çok üç derece aşağıdaki kadroya atanabilir (m.74, 76).

Yer değiştirme, nakil ve ikinci görev

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İşyeri sendika temsilcisi nasıl belirlenir, kaç kişi olur ve haftada kaç saat izinli sayılır?

Kısa cevap: Okulda en çok üye kaydetmiş sendika işyeri sendika temsilcisi seçer; kamu görevlisi sayısı 200'e kadar olan işyerinde bir temsilci olur. Temsilci görevini işyerinde haftada dört saat yapar ve bu sürede izinli sayılır. Öteki sendikalar sendika işyeri temsilcisi belirleyebilir. Temsilcinin işyeri, sebebi açık ve kesin gösterilmeden değiştirilemez; kurum idari kurulu yılda iki kez toplanır.

Haziranda norm fazlası öğretmenleri belirleyen okul müdürü listede işyeri sendika temsilcisinin adını görünce kalemi bir an havada tutar.

Müdürün duraksaması yerindedir. 4688'in 18. maddesi sendikal faaliyeti güvenceye alır: kamu görevlileri iş saatleri dışında ya da işverenin izniyle iş saatleri içinde sendika faaliyetlerine katıldıkları için farklı bir işleme tabi tutulamaz ve görevlerine son verilemez; kamu işvereni üye olanla olmayan arasında ayrım yapamaz. İşyeri sendika temsilcisi, sendika işyeri temsilcisi, sendika il ve ilçe temsilcisi ile sendika ve şube yöneticilerinin işyeri ise sebebi açık ve kesin biçimde belirtilmedikçe değiştirilemez. Temsilci yer değiştirmeye karşı mahkemeye giderse sendikadaki görevi karar kesinleşinceye kadar sürer.

İşyeri sendika temsilcisi (m.23)

Okul bu kanunda bir işyeridir. İşyerinde 30. maddedeki tespite göre en çok üye kaydetmiş sendika işyeri sendika temsilcisi seçer. Temsilci, kamu görevlilerinin işveren ya da işyeriyle ilgili sorunlarını dinler, ilgili yerlere iletir ve çalışanlarla işveren arasında iletişimi sağlar; bu görevi işyerinde haftada dört saat yapar ve bu sürede izinli sayılır. Temsilcilerden biri sendikaca baştemsilci olarak görevlendirilebilir. Okulda örgütlü öteki sendikalar da koordinasyon için sendika işyeri temsilcisi belirleyebilir. Kamu işvereni, hizmeti aksatmayacak biçimde temsilcilere imkânlar ölçüsünde kolaylık sağlar.

İşyeri sendika temsilcisi sayısı (m.23)
İşyerindeki kamu görevlisi sayısıSeçilebilecek işyeri sendika temsilcisi
200'e kadar1
201–600En çok 2
601–1000En çok 3
1001–2000En çok 4
2000'den fazlaEn çok 5
Adı benzeyen iki temsilci
İşyeri sendika temsilcisiSendika işyeri temsilcisi
Kim belirler?İşyerinde en çok üye kaydetmiş sendikaOnun dışındaki her sendika
GöreviÇalışanların sorunlarını dinlemek, iletmek, işverenle iletişimO sendikanın faaliyetlerini koordine etmek
Kanuni izinHaftada dört saatKanun ayrıca süre öngörmez
İşyeri güvencesiHer ikisinin işyeri de sebebi açık ve kesin gösterilmeden değiştirilemez (m.18)

Sendika yöneticisi olan öğretmen

Sendika ve şube yönetim kuruluna seçilenler durumlarını en geç 30 gün içinde kurumlarına yazıyla bildirir. Yazılı talepte bulunurlarsa görev süresince aylıksız izne ayrılırlar; talep etmeyenler görevlerine devam eder ve yönetim kurulu üyesi olarak haftada bir gün izinli sayılır. Sendika şubesi en az 400 üyeyle kurulur; şubesi olmayan yerde ildeki üyesi 100 ve üzeri olan sendikanın il temsilcisi, ilçedeki üyesi 50 ve üzeri olan sendikanın ilçe temsilcisi haftada dört saat izinli sayılır. Aylıksız izinden dönen, görevinin bitiminden itibaren 30 gün içinde başvurursa kamu işvereni onu 30 gün içinde eski görevine ya da uygun bir göreve atamak zorundadır; süresinde başvurmayan görevden çekilmiş sayılır.

Yönetime katılma: iki kurul (m.21–22)

Kurum idari kurulu ile Kamu Personeli Danışma Kurulu
Kurum idari kurulu (m.22)Kamu Personeli Danışma Kurulu (m.21)
DüzeyKurum (ör. MEB)Ülke geneli
ÜyelerEşit sayıda kamu işveren vekili ve en çok üyeye sahip sendikanın temsilcileriCumhurbaşkanının görevlendirdiği Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan başkanlığında; en çok üyeli üç konfederasyonun genel başkanı, her kolun en çok üyeli sendikasının başkanı, kurum temsilcileri
KonusuKurumdaki çalışma koşulları ve kanunların eşit uygulanması hakkında görüşToplu sözleşme dışında kalan, kamu personel sistemini ilgilendiren genel konular
ToplantıYılda iki kezMart ve kasım aylarında
Akılda kalsın: Adı “işyeri” ile başlayan temsilci, işyerinin bir numaralı sendikasının temsilcisidir: haftada 4 saat. Yönetim kurulu üyesi izne ayrılmadıysa haftada 1 gün. Şube 400, il temsilcisi 100, ilçe temsilcisi 50 üye. Kurum idari kurulu yılda iki, danışma kurulu mart-kasım.
Sınavda

Nasıl sorulur“Kamu görevlisi sayısı 650 olan bir işyerinde en çok kaç işyeri sendika temsilcisi seçilebilir?” (üç). Ya da temsilcinin izni sorulur.

TuzakHaftada dört saatlik temsilci iznini yönetim kurulu üyesinin “haftada bir gün” izniyle karıştırmaktır. İkinci tuzak, okulda üyesi olan her sendikanın işyeri sendika temsilcisi seçebileceğini söylemektir; bu hak en çok üye kaydetmiş sendikanındır. Eski metinlerdeki “haklı bir sebep olmadıkça” ifadesi 2012'de çıkarıldı; bugünkü ölçüt sebebin açık ve kesin gösterilmesidir.

?Soru çöz

Kamu görevlisi sayısı 85 olan bir ortaokulda en çok üyeyi A sendikası kaydetmiştir; B sendikasının da okulda üyeleri vardır. 4688 sayılı Kanun'a göre:
I. A sendikasının seçtiği işyeri sendika temsilcisi görevini işyerinde haftada dört saat yapar ve bu sürede izinli sayılır.
II. İşyeri sendika temsilcisinin işyeri, sebebi açık ve kesin biçimde belirtilmedikçe değiştirilemez.
III. B sendikası da bu okulda bir işyeri sendika temsilcisi seçebilir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

✓ D. I m.23'teki dört saatlik izindir; II m.18'deki işyeri güvencesidir. III yanlıştır: işyeri sendika temsilcisini yalnız en çok üye kaydetmiş sendika seçer; B sendikası ancak sendika işyeri temsilcisi belirleyebilir. Bu yüzden A eksik kalır, B ve C ise yanlış olan III'ü içerir.

✎Boşluk doldurma sayılar

Kamu görevlisi sayısı 200'e kadar olan işyerinde işyeri sendika temsilcisi seçilir; temsilci görevini haftada saat yapar. Sendika şubesi en az üyeyle kurulur; kurum idari kurulları yılda kez toplanır.

bir · dört · 400 · iki · 100 · altı
SÜREÇ · 4688 m.28–31

Toplu sözleşme: tek yıllarda ağustos ayında, iki mali yıl için

MEB Mevzuatı · Kamu görevlisinin hak ve sorumlulukları · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Kamu görevlileri toplu sözleşmesi ne zaman yapılır, kapsamı nedir ve kaç yıl geçerlidir?

Kısa cevap: Toplu sözleşme görüşmeleri son rakamı tek olan yıllarda ağustosun ilk iş günü başlar ve Hakem Kurulu kararı dahil en geç ağustosun son iş günü tamamlanır. Sözleşme, yapıldığı tarihi izleyen iki mali yıl için geçerlidir ve kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını kapsar. Taraflar Kamu İşveren Heyeti ile on beş üyeli Kamu Görevlileri Sendikaları Heyetidir.

Tek yılların ağustos sonunda öğretmenler odasında konuşulan şey tatil planı değil, Ankara'daki masadan çıkacak katsayı ve ikramiyedir.

Anayasa'nın 53. maddesi 2010'dan beri memurlara ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı tanır. 4688 bu hakkı 2012'de 6289 sayılı Kanun'la gelen düzenlemeyle uygular; o tarihe kadar kanunda “toplu görüşme” ve “mutabakat metni” usulü vardı.

Neyi kapsar? (m.28)

Toplu sözleşme kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını kapsar: katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımları, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları. Hükümler sendika üyesi olan ve olmayan herkese ayrımsız uygulanır; tek istisna toplu sözleşme ikramiyesidir, o yalnız üyelere ödenir. Belirlenen aylık katsayıları emekli aylıklarına da yansır. Sözleşmeye kurumsal hiyerarşiyi bozacak ya da aynı unvanlı görevliler arasında kurumlar arası dengesizlik yaratacak hüküm konulamaz (m.31). Hükümler sözleşmenin yapıldığı tarihi izleyen iki mali yıl için geçerlidir; 2025'te yapılan görüşmeler 2026 ve 2027'yi kapsar.

Masanın iki tarafı (m.29)

Toplu sözleşmenin tarafları ve imza yetkisi
Kamu İşveren HeyetiKamu Görevlileri Sendikaları Heyeti
BaşkanCumhurbaşkanının görevlendirdiği Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanEn çok üyeli konfederasyonun belirlediği temsilci
ÜyelerCumhurbaşkanınca belirlenen bakanlık ve kurumların temsilcileri15 üye: heyet başkanı (1) + 11 hizmet kolunun her birinde en çok üyeli sendikanın temsilcisi (11) + üye sayısında ilk üç konfederasyonun birer temsilcisi (3)
İmzaKamu İşveren Heyeti BaşkanıGenel bölüm: Heyet Başkanı; hizmet kolu bölümü: o kolun sendika temsilcisi

Heyet başkanı görüşmelere katılmazsa ya da çekilirse başkanlığı ikinci büyük konfederasyonun temsilcisi kullanır; bir kolun sendika temsilcisi katılmazsa aynı kolda ikinci sıradaki sendika heyete girer. Masaya kimin oturacağını üye sayısı belirlediği için her yıl 15 Mayıs itibarıyla üye sayıları tespit edilir ve sonuçlar temmuzun ilk haftasında Resmî Gazete'de yayımlanır; yanlışlık iddiası yayımdan itibaren beş iş günü içinde Ankara İş Mahkemesine götürülür, mahkeme 15 gün içinde karar verir (m.30).

Masaya kimin oturacağı mayısta, sonuç ağustosun sonunda belli olur.Görsel: Sınav Defteri

Teklifler görüşmelerin başlamasından en az bir hafta önce verilir; görüşmeler ağustosun ilk iş günü başlar ve süreç Hakem Kurulu kararı dahil en geç ağustosun son iş günü tamamlanır. Sonunda ya tek metinden oluşan bir toplu sözleşme ya da uzlaşılan ve uzlaşılamayan konuları gösteren bir toplantı tutanağı imzalanır; toplu sözleşme Resmî Gazete'de yayımlanır. Yetkili hiçbir konfederasyon görüşmelere katılmazsa ya da uzlaşmazlığa rağmen Hakem Kuruluna başvurulmazsa sonraki iki mali yılın mali ve sosyal hakları genel hükümlere göre belirlenir (m.31).

Akılda kalsın: Tek yıl, ağustos, iki mali yıl. Mayısta say (15 Mayıs), temmuzda ilan et, ağustosta otur. Heyet 1 + 11 + 3 = 15. İkramiye yalnız üyeye, gerisi herkese.
Sınavda

Nasıl sorulur“Toplu sözleşme görüşmeleri hangi yıllarda yapılır?” (son rakamı tek), “hükümleri kaç yıl geçerlidir?” (izleyen iki mali yıl) ya da “hangisi toplu sözleşmenin kapsamında değildir?” kalıbı gelir.

TuzakToplu sözleşme ikramiyesi dahil bütün hükümlerin üye olmayana da uygulandığını söyleyen şıktır. İkinci tuzak, Kamu Görevlileri Sendikaları Heyetini yalnız konfederasyon temsilcilerinden ibaret saymaktır; heyette her hizmet kolunun en çok üyeli sendikası da vardır.

Sınavda işaretle“toplu görüşme” ve “mutabakat metni” 2012 öncesinin terimleridir; güncel terim toplu sözleşmedir.

↕Sıralama toplu sözleşme yılı

  1. Görüşmeler ağustosun ilk iş günü başlar
  2. Bakanlık üye sayılarını temmuzun ilk haftasında Resmî Gazete'de yayımlar
  3. Uzlaşılamayınca üç iş günü içinde Hakem Kuruluna başvurulur
  4. Kurumlar 15 Mayıs itibarıyla sendika üye sayılarını tespit eder
  5. Toplu sözleşme teklifleri görüşmelerden en az bir hafta önce verilir

?Soru çöz

4688 sayılı Kanun'a göre toplu sözleşmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ C. m.28 ayrım yasağını koyar ama toplu sözleşme ikramiyesini dışarıda bırakır; ikramiye yalnız sendika üyelerine ödenir. A m.31'in takvim kuralıdır; B m.28'in iki mali yıllık geçerlilik süresidir; D m.31'in yayım hükmüdür. Üçü de doğrudur.
KURUM · 4688 m.33–34

Uzlaşma çıkmazsa: Kamu Görevlileri Hakem Kurulu ve grev yasağı

MEB Mevzuatı · Kamu görevlisinin hak ve sorumlulukları · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKamu görevlileri toplu sözleşmesi ne zaman yapılır, kapsamı nedir ve kaç yıl geçerlidir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Toplu sözleşme görüşmeleri son rakamı tek olan yıllarda ağustosun ilk iş günü başlar ve Hakem Kurulu kararı dahil en geç ağustosun son iş günü tamamlanır. Sözleşme, yapıldığı tarihi izleyen iki mali yıl için geçerlidir ve kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını kapsar. Taraflar Kamu İşveren Heyeti ile on beş üyeli Kamu Görevlileri Sendikaları Heyetidir.

Toplu sözleşme: kapsam, taraflar, takvim

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kaç üyeden oluşur, ne zaman başvurulur ve kararları kesin midir?

Kısa cevap: Toplu sözleşme imzalanamazsa uzlaşılan ve uzlaşılamayan konular toplantı tutanağına yazılır; imzaya yetkili olanlar üç iş günü içinde Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. On bir üyeli Kurul başvurudan itibaren beş gün içinde karar verir; kararı kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir. Memurun grev hakkı olmadığı için uyuşmazlığın kanuni çözüm yolu bu Kuruldur.

Ağustosun son haftasında ekranda “uzlaşma çıkmadı, dosya Hakem Kurulunda” haberi geçtiğinde, kararı artık masadaki taraflar değil on bir kişilik bir kurul verecektir.

İşçi ile kamu görevlisinin uyuşmazlık yolu farklıdır. Anayasa m.54 grev hakkını toplu iş sözleşmesi yapan işçilere tanır; işçi uyuşmazlığında son söz Yüksek Hakem Kurulunundur. Devlet memuru için ise 657'nin 27. maddesi grevi açıkça yasaklar; Memurun ödev ve hakları sayfasında gördük. Anayasa m.53 bu boşluğu bir kurulla doldurur: toplu sözleşmede uyuşmazlık çıkarsa taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir ve Kurulun kararları kesindir, toplu sözleşme hükmündedir.

İki hakem kurulu karıştırılmasın
Kamu Görevlileri Hakem KuruluYüksek Hakem Kurulu
Kimin uyuşmazlığı?Kamu görevlileri (toplu sözleşme)İşçiler (toplu iş sözleşmesi)
Grev hakkıYok (657 m.27)Var; yasak ya da erteleme hâlinde Kurul devreye girer (AY m.54)
Kararın niteliğiİkisinde de kesin ve sözleşme hükmünde

Başvuru (m.33)

Görüşme süreci sözleşmeyle bitmezse uzlaşılan ve uzlaşılamayan konuları içeren toplantı tutanağı imzalanır; tutanak da imzalanamazsa görüşmelerin uzlaşmazlıkla bittiği bir tespit tutanağıyla belirlenir. Bundan itibaren üç iş günü içinde, sözleşmenin bölümlerini imzalamaya yetkili olanlar yalnız kendi bölümleri için Kurula başvurabilir. İki sınır vardır: imzalanmış bölümler için (m.29) ve toplu sözleşme kapsamına girmeyen konular için Kurula gidilemez.

Kurulun yapısı ve işleyişi (m.34)

Başkanı ve iki akademisyeni Cumhurbaşkanı seçer; dört üye kamu kurumlarından, dördü konfederasyonlardan gelir.Görsel: Sınav Defteri

Kurul her toplu sözleşme dönemi için oluşturulur ve on bir üyeden oluşur. Başkanı, Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay'ın başkan, başkanvekili, başkan yardımcısı ya da daire başkanları arasından Cumhurbaşkanı seçer. Her üyenin bir yedeği vardır. Kurul başkanın çağrısıyla, başkan dahil en az sekiz üyeyle toplanır ve başvurudan itibaren beş gün içinde karar verir. Kararlar toplantıya katılanların çoğunluğuyla alınır; çekimser oy kullanılamaz, oylar eşitse başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır; karara katılmayan karşı oy gerekçesini tutanağa yazdırır. Kararlar kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir; taraflara üç gün içinde yazıyla bildirilir ve Resmî Gazete'de yayımlanır.

Akılda kalsın: 3 – 5 – 3: üç iş gününde başvur, beş günde karar, üç günde bildir. 11 kişi, 8'le toplanır, çekimser yok, eşitlikte başkan. Karar kesin: üstünde dava yolu yok, toplu sözleşme yerine geçer. Süreç Kurul kararı dahil ağustosun son iş günü biter.
Karışan sayılar ve terimler (bütün sayfa)
Sayı ya da makamNerede geçer?
30 günReddedilmeyen üyelik kabul sayılır; çekilme kuruma başvurudan sonra geçerli olur; seçilen yönetici durumunu kuruma bildirir
15 günÜyelik ve çekilme belgesinin karşı tarafa gönderilmesi; çıkarmaya karşı iş mahkemesine itiraz
5 gün / 5 iş günüÖdentinin sendikaya yatırılması ve Hakem Kurulunun karar süresi / üye sayısı tespitine itiraz
3 iş günü / 3 günHakem Kuruluna başvuru / Kurul kararının taraflara bildirimi
Haftada 4 saat / 1 günİşyeri sendika temsilcisi, il ve ilçe temsilcisi / izne ayrılmayan yönetim kurulu üyesi
400 / 100 / 50Şube kuruluşu / il temsilcisine izin / ilçe temsilcisine izin için gereken üye
5 / 11 / 15Konfederasyon için en az sendika / hizmet kolu ve Hakem Kurulu üyesi / Sendikalar Heyeti üyesi
Merkez genel kurulu / iş mahkemesiÜyeyi sendikadan çıkarır / sendikayı Cumhuriyet Başsavcısının istemiyle kapatır
Sınavda

Nasıl sorulurKurulun üye sayısı, başkanının kimler arasından seçildiği ya da kararın niteliği sorulur.

TuzakKararlara karşı Danıştay'da dava açılabileceğini söyleyen şıktır; Anayasa ve 4688 kararı kesin sayar. İkinci tuzak, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunu işçilerin Yüksek Hakem Kuruluyla karıştırmaktır. Üçüncüsü, toplu sözleşme kapsamı dışındaki bir konuda, örneğin bir atama uyuşmazlığında, Kurula gidilebileceğini sanmaktır; o konular idari yargının işidir.

⇄Bilgi eşleştirme Hakem Kurulu sayıları

?Soru çöz

Toplu sözleşme görüşmeleri uzlaşmazlıkla sonuçlanmış ve Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulmuştur. 4688 sayılı Kanun'a göre:
I. Oyların eşitliği hâlinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır.
II. Üyeler gerekli görürlerse çekimser oy kullanabilir.
III. Kurul kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

✓ B. I m.34'teki eşitlik kuralıdır; III Anayasa m.53 ve 4688 m.34'ün kesinlik hükmüdür. II yanlıştır: kanun çekimser oyu açıkça yasaklar. A III'ü eksik bırakır; C ve D yanlış olan II'yi içerir.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin ortak hükümlerine göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ A. m.504 bakan yardımcısının emir yetkisinden Teftiş Kurulunu açıkça hariç tutar; denetim birimi bağımsız kalsın diye. B m.503'teki bakanın denetim yetkisidir, doğru; C m.506'nın iki şartıdır, doğru; D m.509'un il kademeleridir, doğru.Kaynak: MEB teşkilatı · Görevler, bakan, kademeler

?Soru 2

Bir ilde görev yapan sınıf öğretmeni Ayşe Hanım, Kasım ayında emekli olmak için dilekçe veriyor. 1 sayılı CBK'ye göre bu talep için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. m.331 Haziran–Temmuz dışındaki emekliliği il içinde sınıf ve branşta öğretmen fazlası bulunmasına ve Bakanlığın uygun görmesine bağlar. B kuralın istisnasını görmez; C okul müdürüne böyle bir onay yetkisi verilmemiştir; D onay makamı Bakanlıktır, branş fazlası şartı da aranır.Kaynak: MEB teşkilatı · Kadro, emeklilik, döner sermaye

?Soru 3

Bir veli, il millî eğitim müdürlüğünden bilgi istemiş; bilginin bir kısmının başka bir kurumdan görüş alınarak verileceği anlaşılmıştır. 4982 sayılı Kanun'a göre müdürlüğün yapması gereken hangisidir?

✓ A. m.11 başka kurumun görüşü gerektiğinde 30 iş günü öngörür ve uzatmanın 15 iş günü dolmadan gerekçeli bildirilmesini ister. B görüş gerekmesi ret sebebi değildir; C 30 takvim günü 3071'in dilekçe süresidir; D Kurul ancak ret kararından sonra itiraz mercii olur.Kaynak: Memur yargılaması, dilekçe ve bilgi edinme · 4982: başvuru, süre, itiraz

?Soru 4

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi kanunla yapılır?

✓ A. m.2/A ilçenin başka ile bağlanmasını il ve ilçe kurmakla birlikte kanuna bırakır. B bucak kurulması ve C il sınırının değiştirilmesi Cumhurbaşkanı onayıyla olur (m.2/B); D aynı ilçe içindeki köy bağlantısı İçişleri Bakanlığının tasvibiyle yapılır (m.2/Ç).Kaynak: Türk idare sistemi · 5442: il, ilçe, bucak

?Soru 5

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre vali ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ C. m.24'e göre vali şube başkanlarını yılda dört defadan az olmamak üzere toplar; “yılda bir” kaymakamlar toplantısının sayısıdır (m.25). A m.9/A'nın, B m.11/A'nın, D m.9/B'nin hükmüdür ve doğrudur.Kaynak: Türk idare sistemi · Vali: görev ve yetkiler

?Soru 6

Bir ilçe millî eğitim müdürü, kaymakamın re'sen verdiği bir emri mevzuata aykırı bulmuştur. 5442 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. m.38 itirazın kaymakama yazılmasını, ısrar hâlinde yazılı emir verilip valiye bildirilmesini öngörür. A ilçede itirazın muhatabı kaymakamdır, Bakanlık değil; C cevap gelinceye kadar emir uygulanır; D sorumluluk emri veren kaymakamdadır, uygulayan müdürde değil.Kaynak: Türk idare sistemi · Kaymakam ve ilçe idaresi

?Soru 7

Bir ilçedeki ilkokulda görev yaptığı sırada görevi sebebiyle suç işlediği iddia edilen öğretmen, olaydan sonra il merkezindeki bir okula atanmıştır. 4483 sayılı Kanun'a göre soruşturma iznini kim verir?

✓ C. m.3'e göre yetkili merci suç tarihindeki göreve göre belirlenir; o tarihte ilçede çalışan öğretmen için kaymakam yetkilidir. A sonraki atamayı esas alır, yanlış; B izin mercii mülki amirdir, il millî eğitim müdürü değil; D bakanlık merkezinde çalışmayan öğretmen için Bakan yetkili değildir.Kaynak: Memur yargılaması, dilekçe ve bilgi edinme · 4483: izin vermeye yetkili merciler

?Soru 8

4483 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. m.2 ağır cezalık suçüstünü açıkça genel hükümlere bırakır. B kapsam yalnız görev sebebiyle işlenen suçlardır; C disiplin hükümleri saklıdır, iki yol bağımsızdır; D kanun asli ve sürekli görev yürüten “memurlar ve diğer kamu görevlileri”ni kapsar, yalnız 657'ye tabi memurları değil.Kaynak: Memur yargılaması, dilekçe ve bilgi edinme · 4483: kapsam ve izin sistemi

?Soru 9

4982 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangileri bilgi edinme başvurusuyla istenebilir?

I. Aksi kararlaştırılmamış kurum içi görüş ve bilgi notları
II. Bir okulun yıllık harcama dökümü
III. İdareden belirli bir konuda tavsiye ya da mütalaa verilmesi

✓ B. I m.26'ya göre aksi kararlaştırılmadıkça kapsam içindedir; II kamuoyunu ilgilendiren, idarenin elindeki bir bilgidir. III istisnadır: tavsiye ve mütalaa talepleri m.27'ye göre dışarıdadır, idareden görüş istemek bilgi edinme sayılmaz. A kurum içi notları da istisna sanır; C ve D mütalaa talebini kapsama alır.Kaynak: Memur yargılaması, dilekçe ve bilgi edinme · 4982: istisnalar

?Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi bugün 652 sayılı KHK'nın yürürlükteki bir hükmüdür?

✓ C. Özel eğitim giderleri 652'nin yürürlükte kalan 43. maddesindedir. A hizmet birimleri 703 KHK ile 652'den çıktı, bugün CBK-1 m.303'te; B Talim ve Terbiye Kurulu CBK-1 m.319'dadır; D il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri CBK-1 m.327'de düzenlenir.Kaynak: MEB teşkilatı · Dayanak: CBK-1 ve 652 KHK
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?MEB Mevzuatı soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →