Memurluk süreci: 657 sayılı Kanun'da giriş, adaylık, ilerleme ve izinler

Bir memurun göreve başlamasından aylıksız izne kadar geçen süreci; genel ve özel şartları, adaylık süresini, kademe-derece sistemini ve izin türlerini öğren.

7 durakEKYS · GYS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MEVZUAT · 657 m.40–53

Memurluğa giriş: genel şartlar, özel şartlar ve sınav

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa'ya göre dilekçe hakkını kimler kullanabilir, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı kime tanınmıştır?Bağlantılı konudan (Anayasa). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa'ya göre her Türk kamu hizmetine girme hakkına sahiptir; hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka ayrım gözetilemez (m.70). Dilekçe hakkını vatandaşlar ve karşılıklılık esasıyla Türkiye'de ikamet eden yabancılar, yetkili makamlara ve TBMM'ye yazıyla kullanır; sonuç gecikmeksizin yazılı bildirilir. Bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ise herkese tanınmıştır (m.74).

Kamu hizmeti, dilekçe, bilgi edinme (m.70–74)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

657 sayılı Kanun'a göre devlet memurluğuna alınmanın genel ve özel şartları nelerdir?

Kısa cevap: 657 sayılı Kanun'un 48. maddesi memurluğa girişte iki grup şart arar. Genel şartlar herkes için aynıdır: Türk vatandaşlığı, yaş, öğrenim, kamu haklarından mahrum olmamak, sayılan suçlardan mahkûm olmamak, askerlik durumu ve görevi sürekli yapmaya engel akıl hastalığı bulunmamak. Özel şartlar sınıfa uygun diploma ile kurumun kendi mevzuatındaki şartlardır. Bunlara ek olarak sınavı kazanmak gerekir (m.50).

Okulun memur kadrosuna yeni atanan Selin Hanım, ilk gün müdür yardımcısına diplomasını, adli sicil kaydını ve askerlik durumunu gösteren belgeyi teslim ediyor; dosyadaki her kâğıt 48. maddenin bir şartına karşılık geliyor.

Memurun ödev ve hakları sayfasında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun temel ilkelerini ve hizmet sınıflarını gördük. Bu sayfa bir memurun yolunu baştan sona izliyor: göreve giriş, adaylık, kademe ve derece, yer değiştirme, çalışma süresi ve izinler. Yolun ilk kapısı 48. maddedir. Kanun şartları ikiye ayırır: genel şartlar her memurluk için aynıdır, özel şartlar ise girilecek sınıfa ve kuruma göre değişir.

657 m.48: memurluğa alınma şartları
GrupŞartNot
Genel şartlar (m.48/A)Türk vatandaşı olmak—
Yaş şartını taşımak (m.40)Genel olarak 18 yaşını tamamlamak; meslek veya sanat okulu bitirenlerde en az 15 yaş ve mahkemeden ergin kılınma kararı
Öğrenim şartını taşımak (m.41)Genel olarak ortaokul; istekli yoksa ilkokul mezunu da alınabilir
Kamu haklarından mahrum bulunmamak—
Sayılan suçlardan mahkûm olmamakKasten işlenen suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis; ya da süre ve af fark etmeksizin sayılan suçlar (rüşvet, zimmet, hırsızlık gibi; tam liste aşağıda)
Askerlik durumu uygun olmakAskerlikle ilgisi olmamak, askerlik çağına gelmemiş olmak ya da askerliğini yapmış, ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak
Görevi sürekli yapmasına engel akıl hastalığı bulunmamakEngelli memur istihdamı (m.53) saklıdır
Özel şartlar (m.48/B)Hizmet göreceği sınıf için gereken okuldan diploma almış olmakm.36 ve 41'deki öğrenim kurumları
Kurumun özel kanun veya mevzuatındaki şartları taşımakÖr. öğretmenlik için alan şartı
Tam liste: süre ve af fark etmeksizin memurluğa engel suçlar (m.48/A-5)

Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesindeki süreler geçmiş ya da affa uğramış olsa bile: devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ve kaçakçılık.

Şartlardan atamaya: duyuru, sınav, başarı sırası

Şartları taşımak tek başına memur yapmaz. Boş kadrolar, kadroların yeri ve sayısı, başvuru tarihi ve sınav yeri son başvuru tarihinden en az 15 gün önce duyurulur (m.47). Şartları taşımayan aday sınava katılamaz ve bu durum kendisine yazıyla bildirilir (m.49). Devlet memuru olarak atanmak için açılan sınava girmek ve kazanmak şarttır (m.50).

Sınav sonuçları başarı sırasıyla ilan edilir ve bir sonraki sınav tarihine kadar geçerlidir (m.51); kurumlar memur ihtiyacını bu sıraya göre atama yaparak karşılar (m.52). Kurumlar ayrıca dolu kadrolarının %3'ü oranında engelli memur çalıştırmakla yükümlüdür; hesapta yurt dışı teşkilatı sayılmaz ve engelliler için ayrı zamanlı merkezî sınav yapılır (m.53).

Akılda kalsın: Genel şartlar üç soruya cevap verir: Kim? (vatandaşlık, yaş, öğrenim) Engeli var mı? (kamu hakları, suç, askerlik, akıl sağlığı) — bunlar herkes için aynıdır. Bu işe uygun mu? sorusunun cevabı ise özel şarttır: sınıfa uygun diploma ve kurum mevzuatı.
Sınavda

Nasıl sorulur657 sayılı Kanun, EKYS'de %20'lik Mevzuat alanının on metninden biridir; GYS şube müdürü sınavında 657'ye 4 soru ayrılmıştı ve bu üç 657 sayfası o soruları paylaşır. Şartlar “Aşağıdakilerden hangileri 48. maddedeki genel şartlardandır?” kalıbıyla gelir; şıklardan birine özel şart yerleştirilir.

Tuzak“sınıfı için gereken diplomayı almış olmak” ifadesini genel şart sanmaktır: bu, özel şarttır. İkinci tuzak suç listesindedir: kasten işlenen sıradan bir suçta eşik bir yıl hapistir; rüşvet, zimmet, hırsızlık gibi sayılan suçlarda ise ceza süresi ve af sonucu değiştirmez.

⇄Bilgi eşleştirme kural → madde

?Soru çöz

657 sayılı Kanun'un 48. maddesine göre aşağıdakilerden hangileri devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlardandır?

I. Kamu haklarından mahrum bulunmamak
II. Hizmet göreceği sınıf için gereken öğretim kurumundan diploma almış olmak
III. Askerlik çağına gelmişse askerliğini yapmış, ertelenmiş ya da yedek sınıfa geçirilmiş olmak

✓ C. Kamu hakları ve askerlik durumu 48. maddenin (A) bendindeki genel şartlardır; sınıfa uygun diploma ise (B) bendindeki özel şarttır. A askerlik şartını atlar; B yalnız özel şartı seçer; D özel şartı genel şartların arasına katar.
SÜREÇ · ADAYLIK

Aday memurluk: bir ile iki yıl arasındaki deneme dönemi

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657'ye göre memurun sadakat ve tarafsızlık ödevi nedir, amir durumundaki memurun sorumlulukları nelerdir?Bağlantılı konudan (Memurun ödev ve hakları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657'ye göre memur Anayasa ve kanunlara sadakatle bağlıdır ve asli memurluğa atandıktan sonra en geç bir ay içinde yemin eder (m.6). Siyasi partiye üye olamaz, görevde ayrım yapamaz, siyasi ve ideolojik beyanda bulunamaz (m.7). Hizmet içinde ve dışında itibar ve güvene layık davranır (m.8). Amir, işleri yapmak ve yaptırmakla, maiyetini yetiştirmek ve denetlemekle sorumludur; hediyesini alamaz, borç isteyemez (m.10).

Sadakat, tarafsızlık, davranış (m.6–10)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Aday memurluk süresi ne kadardır? Aday memurun ilişiği hangi durumlarda kesilir?

Kısa cevap: Sınavı kazanan kişi önce aday memur olarak atanır. Adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan çok olamaz ve bu sürede başka kuruma nakil yapılamaz (m.54). Aday sırasıyla temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staja tabi tutulur (m.55). Başarılı aday, disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla asli memurluğa atanır (m.58).

Okul müdürü, sekreterliğe atanan aday memurun dosyasını açar ve iki soru sorar: Bu kişi ne zaman “asli” olacak, o güne kadar bir hata yaparsa ne olacak?

Başarı listesindeki sıraya göre atanan kişi hemen tam memur olmaz; önce aday memur olur (m.54). Adaylık, idarenin yeni memuru tanıdığı bir deneme dönemidir. Süresi en az bir, en çok iki yıldır ve bu süre içinde aday başka kuruma nakledilemez; çünkü değerlendirmeyi atandığı kurum yapacaktır.

Adaylık boyunca üç aşama sırayla tamamlanır (m.55): önce bütün memurların ortak niteliklerine yönelik temel eğitim, sonra sınıfına ilişkin hazırlayıcı eğitim, en son staj. Temel eğitim ile hazırlayıcı eğitim aynı kurumda yapılır; eğitim süreleri ve değerlendirme esasları Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

Memurluğa giriş ve adaylık yolu. Görsel: Sınav Defteri

İlişiğin kesilmesi ve asli memurluk

Adaylık süresinde üç durumdan biri yaşanırsa adayın kurumla ilişiği kesilir (m.56): eğitim ya da staj aşamalarından birinde başarısız olmak; birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası almak; ya da tek bir aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almak. Karar disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla verilir. İlişiği kesilen kişi, sağlık nedenleri dışında, üç yıl memurluğa alınmaz.

Eğitimde başarılı olan aday, yine disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla asli memurluğa atanır; atama onay tarihinden geçerlidir ve asli memurluğa geçiş tarihi adaylık süresinin sonunu geçemez (m.58). Öğretmen adayları için ise 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu'nun Millî Eğitim Akademisi hazırlık eğitimi ayrı bir yol çizer; bu düzen Eğitim Bilimleri serisinde anlatılır.

Akılda kalsın: Adaylık bir “deneme dönemi”dir; bu yüzden süre kısıtlı (1–2 yıl), kurum sabit (nakil yok) ve tolerans düşüktür: iki hafif ceza ya da bir orta ceza adaylığı bitirir. Eğitim sırası, genelden özele gider: temel → hazırlayıcı → staj.
Sınavda

Nasıl sorulurAdaylık süresi, eğitim aşamalarının sırası ve ilişik kesmenin sonucu sorulur.

TuzakAdaylık süresini “en az iki yıl” diye vermek ya da aday memurun başka kuruma naklinin mümkün olduğunu söylemektir.

Sınavda işaretle56. madde Ocak 2026'da (7573 sayılı Kanun) yeniden yazıldı, 57. madde (“adaylık süresi sonunda başarısızlık”) yürürlükten kaldırıldı; ilişik kesme sebeplerini güncel 56. maddeden işaretle, eski kaynakların 56–57. madde anlatımından değil.

↕Sıralama sınavdan asli memurluğa

  1. Sınıfına ilişkin hazırlayıcı eğitim
  2. Disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla asli memurluğa atanma
  3. Başarı sırasına göre aday memur olarak atanma
  4. Staj
  5. Bütün memurların ortak niteliklerine yönelik temel eğitim

?Soru çöz

İlçe millî eğitim müdürlüğünde aday memur olarak çalışan Kerem, adaylığının sekizinci ayında bir uyarma, on birinci ayında bir kınama cezası almıştır. Güncel 657 sayılı Kanun'a göre Kerem hakkında ne yapılır?

✓ A. Güncel 56. maddeye göre birden fazla uyarma ve/veya kınama alan adayın ilişiği kesilir ve sağlık dışı sebeple ilişiği kesilen üç yıl memurluğa alınmaz. B 2026 öncesi “hafif ceza adaylığı bozmaz” düşüncesidir; C kanunda adaylığı uzatma diye bir yaptırım yoktur; D adaylıkta başka kuruma nakil yasaktır (m.54).
MEVZUAT · 657 m.64–71

Kademe ve derece: memurun aylık merdiveninde iki tür adım

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kimlere uygulanır ve Kanun'un temel ilkeleri nelerdir?Bağlantılı konudan (Memurun ödev ve hakları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu genel ve katma bütçeli kurumlarda, il özel idarelerinde ve belediyelerde çalışan memurlara uygulanır; hâkim, öğretim üyesi, subay gibi gruplar özel kanunlarına tabidir. Üç temel ilke vardır: sınıflandırma (görevleri nitelik ve mesleğe göre ayırma), kariyer (sınıfı içinde en yüksek dereceye kadar ilerleme) ve liyakat (girme, yükselme ve sona ermenin liyakate dayanması).

Kapsam, amaç, temel ilkeler (m.1–3)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Memurlarda kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi nasıl olur, şartları nelerdir?

Kısa cevap: Kademe, derece içinde görevin önemi ve sorumluluğu artmadan aylıktaki ilerlemedir; bulunduğu kademede en az bir yıl çalışan ve ilerleyebileceği kademe bulunan memur bir üst kademeye geçer (m.64). Derece yükselmesi için üst derecede boş kadro, derecede en az üç yıl ve o derecenin üçüncü kademesinde bir yıl bulunmak ile kadronun niteliklerini taşımak gerekir (m.68).

Bordroda “9/1” yazan yeni öğretmen ile “7/3” yazan meslektaşı arasındaki fark, ikisinin kaç yıldır görevde olduğunu ve kanunun aylığı nasıl basamaklandırdığını anlatır.

657 sayılı Kanun aylığı iki eksende kurar. Derece 15 basamaktır; 15. en alt, 1. en üst derecedir. Her derecenin içinde kademeler vardır (aylık gösterge tablosunda en çok dokuz). Memur öğrenimine göre belli bir derece ve kademeden başlar; dört yıllık yükseköğrenim mezunu kural olarak 9. derecenin 1. kademesinden girer. Bordrodaki “9/1” bu demektir: 9. derece, 1. kademe.

Kademe ilerlemesi: her yıl bir adım

Kanunun tanımı nettir: kademe, derece içinde görevin önemi veya sorumluluğu artmadan aylıktaki ilerlemedir (m.64). Şartı iki tanedir: bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olmak ve derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması. Şartı taşıyan memur, hak kazandığı tarihten geçerli olarak başkaca bir işleme gerek kalmaksızın ilerlemiş sayılır; hak kazanamayanlar her ay alınan toplu onaylarla belirlenir. Onay mercii atamaya yetkili amirdir ve bu yetkisini devredebilir.

İki durumda fazladan kademe verilir: kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelere zorunlu atananlara bu yörelerde fiilen geçen her iki yıl için bir kademe; son sekiz yıl içinde hiç disiplin cezası almayan memura, derece yükselmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe. İkincisi, Memur disiplini sayfasında göreceğimiz cezaların dolaylı bir bedelidir.

Derece yükselmesi: üç şart birden

Derece yükselmesi daha zordur, çünkü bir üst kadro gerektirir. 68. maddeye göre: üst derecelerde boş bir kadro bulunmalı; memur derecesinde en az üç yıl ve bu derecenin üçüncü kademesinde bir yıl bulunmuş olmalı; kadronun gerektirdiği nitelikleri taşımalıdır. Onay mercii yine atamaya yetkili amirdir.

Kademe aynı derecede yatay ilerler, derece bir üst kadroya dikey çıkıştır. Görsel: Sınav Defteri

Peki üst derecede kadro yoksa? 67. madde memuru cezalandırmaz: diğer şartları taşıdığı hâlde kadrosuzluk yüzünden yükselemeyen memurun kazanılmış hak aylığı, öğrenimine göre çıkabileceği dereceyi aşmamak kaydıyla üst derecelere yükseltilir. Böylece memurun “kadro derecesi” ile “kazanılmış hak aylık derecesi” ayrılabilir; aylık, kazanılmış hak üzerinden ödenir.

Ek bilgi: sınıf değiştirme (m.71)

Memurlar eşit dereceler arasında ya da derece yükselmesiyle sınıf değiştirebilir; yeni sınıfın kanun, kuruluş kanunu veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesindeki niteliklerini taşımaları şarttır. Kurumlar memurlarını meslekleriyle ilgili sınıftan genel idare hizmetleri sınıfına ya da tersine, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle atayabilir.

Akılda kalsın: Kademe zamanın işidir: bir yıl geçer, bir adım atılır. Derece kadronun işidir: “üç yıl derecede, bir yıl üçüncü kademede, bir de boş kadro.” Kadro yoksa kazanılmış hak aylığı yükselir (m.67).
Sınavda

Nasıl sorulurKademe ile derecenin tanımı karşılaştırılır ya da “derece yükselmesinin şartlarından biri değildir” kalıbı kullanılır.

TuzakKademeyi “görevin önemi ve sorumluluğu artarak” yapılan ilerleme diye tanımlamaktır; kanun bunun tersini söyler. İkinci tuzak, ceza almayana verilen ek kademeyi “son beş yıl” diye vermektir; doğrusu son sekiz yıldır ve bu bir derece yükselmesi şartı değil, ödüldür.

✎Boşluk doldurma süreler ve şartlar

Kademe ilerlemesi için memurun bulunduğu kademede en az yıl çalışmış olması gerekir. Derece yükselmesi için derecesinde en az yıl bulunmak ve üst derecelerde bir kadronun bulunması şarttır. Son yıl içinde hiç disiplin cezası almayan memura bir kademe ilerlemesi daha uygulanır.

bir · üç · boş · sekiz · beş · dolu

?Soru çöz

657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi derece yükselmesinin şartlarından biri değildir?

✓ D. Son sekiz yılda ceza almamak derece şartı değildir; böyle memura 64. maddeye göre fazladan bir kademe verilir. A boş kadro şartıdır; B süre şartıdır; C nitelik şartıdır; üçü de 68. maddenin (A) bendinde sayılır.
MEVZUAT · 657 m.72–92

Yer değiştirme ve nakil: bölgeler, eş durumu ve becayiş

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657'ye göre memurlara hangi yasaklar uygulanır, öğretmene okul müdürlüğü nasıl ikinci görev olarak verilir?Bağlantılı konudan (Memurun ödev ve hakları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657'ye göre memur hizmeti aksatan toplu eyleme katılamaz (m.26), greve karar veremez ve katılamaz (m.27), tacir veya esnaf sayılmasını gerektiren işi yapamaz (m.28), hediye isteyemez ve menfaat için hediye alamaz (m.29), denetimindeki teşebbüsten menfaat sağlayamaz (m.30). Öğretmenlere okul müdürlüğü, başyardımcılığı ve yardımcılığı ikinci görev olarak verilir (m.88); öğretmenlerin idari görevi tek görev sınırına girmez (m.90).

Yasaklar ve ikinci görev (m.26–30, 87–90)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

657 sayılı Kanun'a göre memurların yer değiştirmesi, kurumlar arası nakli ve karşılıklı yer değiştirmesi nasıl yapılır?

Kısa cevap: Yer değiştirmeler, benzer şartlardaki illerin gruplandırıldığı bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistemle yapılır (m.72). Aynı kurumun aynı sınıftaki memurları karşılıklı yer değiştirme isteyebilir; bu, atamaya yetkili amirin uygun bulmasına bağlıdır (m.73). Kurumlar arası nakil kurumların muvafakatiyle olur; memur isteğiyle en çok üç derece aşağıdaki kadroya atanabilir (m.74, 76).

Yaz başında il millî eğitim müdürlüğünün koridorunda iki ayrı kalabalık olur: biri eş durumu belgesi getirenler, öteki becayiş eşi bulmuş olanlar.

Memur bir kez atandığı yerde ömür boyu kalmaz; ama yer değiştirme de keyfî olamaz. 72. madde ilkeyi koyar: atamalar, Türkiye'nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları bakımından benzer illerinin gruplandırıldığı bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistemle yapılır. Ayrıntıları yönetmelik belirler ve kurumlar bu esaslara göre personel ve atama planı hazırlar.

Aynı madde aile birliğini korur: bir memurun atandığı yere, memur olan eşi de isterse kurumlar arası eşgüdümle atanır. Eşin kurumunun orada teşkilatı ya da uygun kadrosu yoksa, eşin görev süresiyle sınırlı izin verilebilir. Kendisi, eşi ya da bakmakla yükümlü birinci derece yakını engelli olan memurun bu yüzden doğan yer değiştirme talepleri için de düzenleme yapılır.

Yer ve görev değiştirmenin yolları
MaddeKuralOkuldan örnek
m.73 Karşılıklı yer değiştirmeAynı kurumun başka yerlerdeki aynı sınıftaki memurları isteyebilir; atamaya yetkili amirin uygun bulmasına bağlıdırKars'taki ve İzmir'deki iki MEB memurunun becayişi
m.74 Kurumlar arası nakilKurumların muvafakatiyle; kazanılmış hak derecesinden ya da derece yükselmesiyle. Daha aşağı dereceye atanmak için memurun isteği ve en çok 3 derece farkMEB'den başka bir bakanlığa geçen memur
m.76 Kurum içi görev ve yer değişikliğiKurum, görev ve unvan eşitliği gözetmeden eşit ya da üst kadroya atayabilir; memur isteğiyle en çok 3 derece aşağıya atanabilir, eski derecesine süre beklemeden dönebilirŞefin istekle memur kadrosuna geçmesi
m.90 Vekâlet ve ikinci görevVekâlet, ikinci görev veya ders görevinden ancak birisi verilebilir; öğretmenlerin idari görevi bu sınırın dışındadırMüdür yardımcılığı yapan öğretmen
m.91 Kadrosu kaldırılanEn geç altı ay içinde kendi kurumunda, olmazsa başka kurumda uygun kadroya atanır; o zamana kadar eski malî hakları sürerKapatılan birimin memuru
m.92 Çekilenin dönüşüİki defadan fazla olmamak üzere çekilen memur, boş kadro ve nitelik şartıyla eski derecesine eşit kadroya dönebilirİstifa edip yeniden başvuran memur
Ek bilgi: eşi zorunlu göreve atanan memura verilen izin (m.72)

Eşinin atandığı yerde kendi kurumunun teşkilatı ya da uygun kadrosu bulunmayan memura istekle izin verilebilir. Eş olağanüstü hâl bölgesi illerinde görevliyse net aylığın %60'ı, kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerdeyse %50'si, ikinci derecede öncelikli yörelerdeyse %25'i kadro tasarrufundan ödenir; diğer yörelerde memur ücretsiz izinli sayılır. Kadro saklı tutulur, ancak bu süre memuriyet boyunca dört yılı geçemez.

Akılda kalsın: Yer değiştirmenin üç anahtarı: bölge (m.72), karşılıklılık (m.73, aynı kurum ve aynı sınıf), muvafakat (m.74, iki kurum). Aşağı dereceye inmenin iki şartı: memurun isteği ve en çok üç derece.
Sınavda

Nasıl sorulurBecayişin kime bağlı olduğu, nakilde muvafakat ve “en çok üç derece” sınırı sorulur.

TuzakKarşılıklı yer değiştirmeyi farklı kurumlar ya da farklı sınıflar arasında mümkün saymak veya bir “hak” gibi sunmaktır; kanun aynı kurumun aynı sınıftaki memurlarından söz eder ve amirin uygun bulmasını arar. İkinci tuzak 90. maddededir: öğretmenin idari görevi, “ancak birisi” sınırına takılmaz.

⇄Bilgi eşleştirme durum → madde

?Soru çöz

Kars'taki bir okulda veri hazırlama ve kontrol işletmeni olan Ayşe ile İzmir'deki bir okulda aynı unvanla çalışan Fatma yerlerini değiştirmek istemektedir. 657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. 73. madde aynı kurumun aynı sınıftaki memurlarına karşılıklı yer değiştirme isteme imkânı verir ve sonucu atamaya yetkili amirin uygun bulmasına bağlar. A isteği hak sanır, oysa takdir amirdedir; C kurumlar arası nakille (m.74) karıştırır; D istekle aşağı dereceye atanma kuralını (m.76) becayişe taşır.
SÜREÇ · ÇALIŞMA VE YILLIK İZİN

Haftada 40 saat, yılda 20 ya da 30 gün: çalışma süresi ve yıllık izin

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657'ye göre memurun hakları nelerdir, şikâyet ve dava açma hakkı nasıl kullanılır?Bağlantılı konudan (Memurun ödev ve hakları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657'nin “Genel Haklar” bölümüne göre memur mevzuatın kendisine aynen uygulanmasını isteyebilir, kanunda yazılı hâller dışında memurluğuna son verilemez (güvenlik). Emeklilik, çekilme, izin ve sendika hakkı vardır. Müracaat ve şikâyet en yakın amirden başlayarak silsile yoluyla, şikâyet edilen amir atlanarak yapılır; idari işlemlere karşı dava açılabilir. Uydurma suç isnadında merkezde en büyük amir, ilde vali savcılıktan dava açılmasını ister.

Haklar: güvenlik, şikâyet, dava (m.17–25)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Devlet memurlarının haftalık çalışma süresi kaç saattir? Yıllık izin kaç gündür, öğretmenler yıllık izin kullanır mı?

Kısa cevap: Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir ve Cumartesi ile Pazar tatildir (m.99). Günlük başlama ve bitiş saatlerini merkezde Cumhurbaşkanı, illerde vali belirler (m.100). Yıllık izin, hizmeti on yıla kadar (on yıl dahil) olana 20 gün, on yıldan fazla olana 30 gündür (m.102). Öğretmenler yaz ve dinlenme tatillerinde izinli sayılır, ayrıca yıllık izin almazlar (m.103).

Okulun memuru Murat Bey temmuzda izin dilekçesi verir; aynı okulun öğretmeni Zehra Hanım hiç dilekçe vermeden tatile çıkar. İkisi de kanuna uygundur.

Çalışma süresi ve saatleri

Haftalık süre genel olarak 40 saattir, Cumartesi ve Pazar tatildir (m.99); ancak kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ya da yönetmelikle kurumların özelliğine göre farklı süreler konabilir. Günlük mesainin başlama ve bitiş saatleri ile öğle arası merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valilerce belirlenir (m.100). Engelli memurlar için bu saatler merkezde üst yönetici, taşrada mülki amir tarafından farklı belirlenebilir; hizmetin özelliğine göre memurların görev yerine bağlı olmadan çalışabilmesinin esaslarını da Cumhurbaşkanı belirler.

Günün 24 saati süren hizmetlerde çalışma düzenini kurum kurar (m.101). İki güvence vardır: kadın memura hamileliğin 24. haftasından itibaren (tabip raporu varsa daha önce de) ve doğumdan sonraki iki yıl gece nöbeti ve gece vardiyası verilemez; engelli memura da isteği dışında verilemez.

Yıllık izin

Yıllık izin kuralları (m.102–103)
KonuKural
SüreHizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil): 20 gün · 10 yıldan fazla: 30 gün
Yol izniZorunlu hâllerde gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir
KullanmaAmirin uygun bulacağı zamanda, toptan ya da parça parça
BirleştirmeBirbirini izleyen iki yılın izni birlikte verilebilir
DüşmeCari yıl ile bir önceki yıl dışındaki kullanılmayan izinler düşer
ÖğretmenYaz ve dinlenme tatillerinde izinli sayılır; hastalık ve mazeret izinleri dışında ayrıca yıllık izin verilmez
RadyasyonRadyoaktif ışınla çalışana yıllık izne ek olarak her yıl bir ay sağlık izni

Yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında memurun malî hakları ve sosyal yardımları korunur; yalnız fiilî çalışmaya bağlı ödemeler (ör. fiilen yapılmayan ek ders) ödenmez (m.104/G). Okul yöneticisi için pratik sonuç şudur: memur personelin izin planı yaz ayına yığılırsa okulun yazışma ve kayıt işleri aksar; bu yüzden kanun izni “amirin uygun bulacağı zaman” şartına bağlar.

Akılda kalsın: 20 – 30 – 2: on yıla kadar 20 gün, on yıldan sonra 30 gün, yol için en çok 2 + 2 gün. “Bu yıl ve geçen yıl kalır, öncesi düşer.” Öğretmenin yıllık izni yaz tatilidir.
Sınavda

Nasıl sorulurYıllık izin süresi bir vakayla sorulur: “Tam on yıllık hizmeti olan memur kaç gün izin alır?” Tuzak, on yılı tamamlayanı 30 güne geçirmektir; kanun “on yıl dahil” 20 gün der.

Tuzakİkinci tuzak, öğretmene yaz tatili dışında ayrıca yıllık izin verileceğini sanmaktır. Günlük mesai saatini ilde valinin, merkezde Cumhurbaşkanının belirlediği de sorulur.

✎Boşluk doldurma çalışma ve izin süreleri

Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak saattir. Hizmeti on yıla kadar olanın yıllık izni gün, on yıldan fazla olanınki gündür. Cari yıl ile bir yıl dışındaki kullanılmayan izin hakları düşer.

40 · 20 · 30 · önceki · 45 · sonraki

?Soru çöz

Hizmeti 2026 yılında tam on yıl olan şube müdürü Hakan Bey, 2026'da henüz izin kullanmamıştır; 2025 yılından 12 günü, 2024 yılından 20 günü kullanılmadan kalmıştır. Yol izni hariç, 2026 içinde kullanabileceği en fazla yıllık izin kaç gündür?

✓ C. On yıl dahil hizmette yıllık izin 20 gündür; cari yılın 20 günü ile bir önceki yıldan kalan 12 gün birlikte kullanılabilir, 2024'ün izni düşmüştür. A önceki yılın hakkını unutur; B düşen 2024 iznini de ekler; D on yılı tamamlayanı 30 günlük gruba sokar.
SÜREÇ · MAZERET İZNİ

Mazeret izinleri: 2026'da uzayan analık izni ve diğer süreler

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDevlet memurlarının haftalık çalışma süresi kaç saattir? Yıllık izin kaç gündür, öğretmenler yıllık izin kullanır mı?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir ve Cumartesi ile Pazar tatildir (m.99). Günlük başlama ve bitiş saatlerini merkezde Cumhurbaşkanı, illerde vali belirler (m.100). Yıllık izin, hizmeti on yıla kadar (on yıl dahil) olana 20 gün, on yıldan fazla olana 30 gündür (m.102). Öğretmenler yaz ve dinlenme tatillerinde izinli sayılır, ayrıca yıllık izin almazlar (m.103).

Çalışma süresi ve yıllık izin (m.99–103)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

657 sayılı Kanun'a göre analık izni, babalık izni, evlilik ve ölüm izni kaç gündür? Süt izni nasıl kullanılır?

Kısa cevap: Kadın memura doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta analık izni verilir (2026). Eşi doğum yapan memura 10 gün babalık izni; kendisinin ya da çocuğunun evlenmesi ve sayılan yakınlarının ölümünde 7 gün izin verilir. Amir ayrıca yılda 10 gün mazeret izni verebilir. Süt izni ilk altı ay günde 3, ikinci altı ay günde 1,5 saattir.

Müdür yardımcısı Elif Hanım doğum iznine çıkarken okul müdürü iki şeyi hesaplamak zorundadır: Elif Hanım ne zaman dönecek, döndüğünde günde kaç saat okulda olacak?

Mazeret izinleri 104. maddede (A)'dan (G)'ye yedi fıkrada toplanır. Mantığı kavramak ezberi kolaylaştırır: (A), (D) ve (F) doğum ve bebek bakımını, (B) aile olaylarını, (C) amirin takdirindeki genel mazereti, (E) engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğu düzenler; (G) bu izinlerde malî hakların korunduğunu söyler.

Doğum ve sonrasında izin çizelgesi. Görsel: Sınav Defteri
657 m.104: mazeret izinleri
FıkraKime, ne zaman?Süre
(A) AnalıkKadın memur; çoğul gebelikte doğum öncesine 2 hafta eklenir. Raporla doğumdan önceki 2 haftaya kadar çalışabilir, çalıştığı süre doğum sonrasına eklenir. Annenin ölümünde memur babaya aynı süre8 + 16 = 24 hafta
(A) Evlat edinmeÜç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen memur; teslimden itibaren8 hafta
(A) Koruyucu aileÇocuğu koruyucu aile olarak yanına alan memur; isteği üzerine10 gün
(B) BabalıkEşi doğum yapan memur, isteği üzerine10 gün
(B) Evlenme, ölümKendisinin veya çocuğunun evlenmesi; eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü7 gün
(C) Genel mazeretMerkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam, yurt dışında misyon şefi; birim amirinin muvafakatiyle, toptan ya da bölümler hâlindeYılda 10 gün; zaruret hâlinde (öğretmenler hariç) 10 gün daha, yıllık izinden düşülür
(D) Süt izniKadın memur, analık izni bitiminden itibaren; saatleri annenin tercihiİlk 6 ay günde 3 sa, ikinci 6 ay günde 1,5 sa
(E) Engelli ya da süreğen hasta çocukEn az %70 engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun hastalanması; ana ya da babadan yalnız biriYılda 10 güne kadar
(F) Yarım çalışmaAnalık izni bitince isteyen kadın memur, süt izni almadan; çoğul doğumda +1 ay; çocuk engelliyse 12 ay1. doğum 2 ay, 2. doğum 4 ay, sonrakiler 6 ay
Akılda kalsın: 8 + 16 = 24 hafta (yeni). Babaya 10, düğüne ve cenazeye 7. Amirden 10 (+10, ama öğretmene değil). Süt: 3 saat → 1,5 saat; yarım gün: 2 – 4 – 6 ay.
Sınavda

Nasıl sorulurSüreler karıştırılıp “hangisi yanlıştır” diye sorulur.

Tuzakİkinci 10 günlük mazeret iznini öğretmene de vermektir; kanun öğretmenleri açıkça dışarıda bırakır ve bu ikinci izin yıllık izinden düşülür.

Sınavda işaretle7578 sayılı Kanun'dan (1 Mayıs 2026) önceki kaynaklarda analık izni 8 + 8 = 16 hafta ve doğum öncesi çalışma sınırı son 3 haftadır; güncel kural 8 + 16 = 24 hafta ve son 2 haftadır.

⇄Bilgi eşleştirme durum → süre

?Soru çöz

657 sayılı Kanun'un güncel 104. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. İkinci 10 günlük mazeret izni öğretmenlere verilmez ve verildiği memurun yıllık izninden düşülür; ifade iki yönden yanlıştır. A babalık izninin doğru süresidir; B evlenme izninin doğru süresidir; C 2026 değişikliğiyle gelen güncel analık izni süresidir.
SÜREÇ · HASTALIK VE AYLIKSIZ İZİN

Hastalık, refakat ve aylıksız izin: aylıklı ve aylıksız süreler

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657 sayılı Kanun'a göre analık izni, babalık izni, evlilik ve ölüm izni kaç gündür? Süt izni nasıl kullanılır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kadın memura doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta analık izni verilir (2026). Eşi doğum yapan memura 10 gün babalık izni; kendisinin ya da çocuğunun evlenmesi ve sayılan yakınlarının ölümünde 7 gün izin verilir. Amir ayrıca yılda 10 gün mazeret izni verebilir. Süt izni ilk altı ay günde 3, ikinci altı ay günde 1,5 saattir.

Mazeret izinleri: analık, babalık, süt (m.104)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Memura hastalık izni ve refakat izni ne kadar verilir? Aylıksız izin hangi durumlarda ve kaç ay kullanılabilir?

Kısa cevap: Kanser, verem, akıl hastalığı gibi uzun tedavi gerektiren hastalıklarda 18 aya, diğer hastalıklarda 12 aya kadar aylıklı hastalık izni verilir (m.105). Ağır hasta yakına refakat için aylıklı 3 ay (gerekirse bir katı) izin verilir. Aylıksız izin; refakatten sonra 18 ay, doğumdan sonra 24 ay, beş hizmet yılından sonra isteğe bağlı toplam bir yıl gibi hâllerde verilir (m.108).

Annesinin ameliyatı için izin isteyen öğretmen, müdüre iki soru sorar: Kaç ay yanında kalabilirim, sonrasında maaşsız izne çıkabilir miyim?

Hastalık ve refakat izni: aylık korunur

105. maddeye göre memura, raporda gösterilen lüzum üzerine, aylık ve özlük hakları korunarak hastalık izni verilir: kanser, verem, akıl hastalığı gibi uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklarda 18 aya, diğer hastalıklarda 12 aya kadar. Hastanede yatarak geçen tedavi süreleri bu hesaba girer. Azami süre dolunca memur iyileştiğine dair raporla işe başlar; hastalık resmî sağlık kurulu raporuyla sürüyorsa izin aynı süre kadar uzatılır, bunun sonunda da iyileşemezse emeklilik hükümleri uygulanır. Görev sırasında ya da görevden dolayı kazaya, saldırıya uğrayan veya meslek hastalığına yakalanan memur ise iyileşinceye kadar izinli sayılır.

Refakat izni, memurun bakmakla yükümlü olduğu ya da refakat etmezse hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş, çocuk ve kardeşlerinden birinin ağır kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığı için verilir. Sağlık kurulu raporuyla belgelenir, aylık korunur ve süresi 3 aya kadardır; gerektiğinde bir katına kadar uzatılır.

Aylıksız izin: kadro saklı, aylık yok

657 m.108: aylıksız izin hâlleri
FıkraHâlSüre
(A)Refakat izni bitince, sağlık kurulu raporuyla, istek üzerine18 aya kadar
(B)Doğum yapan memur (analık izni ya da yarım çalışma bitince); eşi doğum yapan memur (doğum tarihinden)24 aya kadar
(C)Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen memur24 aya kadar
(D)Yurt dışına gönderilen ya da sürekli görevle atanan memurun memur eşiGörev veya öğrenim süresince
(E)Beş hizmet yılını tamamlayan memur, isteğe bağlıMemuriyet boyunca en çok iki defada, toplam 1 yıl
(G)Muvazzaf askerliğe ayrılan memurAskerlik süresince; görev yeri saklı

Aylıksız izinde en kritik kural dönüş süresidir (m.108/F): izin süresi bittiğinde ya da mazeret sebebi erken kalktığında memur on gün içinde göreve dönmelidir; dönmeyen memuriyetten çekilmiş sayılır. Çekilmenin sonuçlarını Memur disiplini sayfasında göreceğiz.

Ek bilgi: yabancı ülkede ya da uluslararası kuruluşta görev (m.77)

Kurumunun muvafakatiyle yabancı ülkelerin resmî kurumlarında ya da Cumhurbaşkanınca belirlenen yurt dışı kuruluşlarda görev alacak memura on yıla, uluslararası kuruluşlarda görev alacak memura yirmi bir yıla kadar aylıksız izin verilebilir; ilgili Bakanın onayı her üç yılda bir yenilenir. Bu sürede memurun kadroyla ilişkisi sürer.

Akılda kalsın: Aylıklı: hastalık 12 / 18 ay, refakat 3 (+3) ay, görev kazası iyileşinceye kadar. Aylıksız: 18 ay refakatten sonra, 24 ay doğumdan sonra, 1 yıl (iki parçada) beş hizmet yılından sonra. Dönüş: 10 gün, yoksa çekilmiş sayılır.
Sınavda

Nasıl sorulur“Hangisi aylıksız izin hâllerinden biri değildir?” ya da süre eşleştirmesiyle gelir.

TuzakRefakat iznini aylıksız sanmaktır: refakat izni aylık ve özlük hakları korunarak verilir; aylıksız olan, refakat bittikten sonra istenen 18 aylık izindir. İkinci tuzak, beş hizmet yılını dolduranın aylıksız iznini “her beş yılda bir yıl” sanmaktır; memuriyet boyunca en çok iki defada toplam bir yıldır.

Karışan sayılar ve terimler

Memurluk sürecinde birbirine karışan sayılar (657)
SayıNeyin süresi?Karıştırılan
15 günDuyuru, son başvurudan en az önce (m.47)—
1–2 yıl · 3 yılAdaylık süresi (m.54) · ilişiği kesilenin bekleyeceği süre (m.56)“En az iki yıl adaylık”
1 yıl · 3+1 yıl · 8 yılKademe · derece (derecede 3, 3. kademede 1) · ceza almayana ek kademeEk kademe için “5 yıl”
3 derece · 6 ayİstekle aşağı atanma sınırı (m.74, 76) · kadrosu kaldırılanın atanma süresi (m.91)—
20 · 30 günYıllık izin: 10 yıl dahil 20, 10 yıldan fazla 30 (m.102)Tam 10 yılı 30'a koymak
10 · 7 · 10 (+10) günBabalık · evlenme ve ölüm · amirin verdiği mazeret (ikinci 10 gün öğretmene yok)Babalığı 7 sanmak
8 + 16 = 24 haftaAnalık izni (2026); süt izni 3 → 1,5 saat; yarım çalışma 2 / 4 / 6 ayEski 8 + 8 = 16 hafta
12 / 18 ay · 3 (+3) ayHastalık izni · refakat izni (ikisi de aylıklı)Refakati aylıksız sanmak
18 · 24 ay · 1 yıl · 10 günAylıksız: refakatten sonra · doğumdan sonra · 5 yıl hizmetten sonra (iki parça) · dönüş süresi“Her beş yılda bir yıl”

↕Sıralama annesi ağır hasta olan memur

  1. Sağlık kurulu raporuyla isteğe bağlı 18 aya kadar aylıksız izin
  2. Sağlık kurulu raporuyla, aylık korunarak 3 ay refakat izni
  3. Mazeret sebebi kalkınca 10 gün içinde göreve dönüş
  4. Gerekince refakat izninin bir katı kadar uzatılması

?Soru çöz

657 sayılı Kanun'a göre aşağıdaki izinlerden hangileri memurun aylık ve özlük hakları korunarak verilir?

I. Uzun tedavi gerektiren hastalıkta 18 aya kadar hastalık izni
II. Ağır hasta annesine refakat için 3 aya kadar izin
III. Beş hizmet yılını dolduran memura isteği üzerine toplam bir yıla kadar verilen izin

✓ A. Hastalık izni (m.105) ve refakat izni aylık ve özlük hakları korunarak verilir. B ve C beş hizmet yılından sonraki izni aylıklı sanır, oysa o 108/E'deki aylıksız izindir (memuriyet boyunca en çok iki defada, toplam bir yıl); D aynı yanılgıyla üç izni birden aylıklı sayar.

Karma tekrar

Önceki 2 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Anayasa'nın 4. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi değiştirilemeyecek ve değiştirilmesi teklif edilemeyecek hükümler arasında yer almaz?

✓ C. Refah ve mutluluk 5. maddedeki temel amaç ve görevlerdendir; 4. madde 5. maddeyi korumaz. A ve B 3. maddenin unsurlarıdır, bayrak ve başkent gibi bütün unsurlar korunur; D Cumhuriyetin niteliklerini sayan 2. maddededir, o da korunur.Kaynak: Anayasa · Temel ilkeler ve eşitlik (m.1–11)

?Soru 2

Anayasa'nın 74. maddesine göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Dilekçe hakkı yetkili makamlara ve TBMM'ye yazı ile kullanılır.
II. Bilgi edinme hakkı yalnız Türk vatandaşlarına tanınmıştır.
III. Kamu Başdenetçisi TBMM tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir.

✓ D. I dilekçenin biçimini ve muhatabını doğru verir; III Kamu Denetçiliği Kurumu TBMM Başkanlığına bağlı olduğu için başdenetçiyi de TBMM seçer. II yanlıştır: bilgi edinme 2010'da “herkes” için eklenmiştir; vatandaşla sınırlı olan dilekçedir, o da ikamet eden yabancıya karşılıklılıkla açıktır. Bu yüzden A ve C eksik ya da yanlış öncül içerir, B yalnız yanlış öncülü seçer.Kaynak: Anayasa · Kamu hizmeti, dilekçe, bilgi edinme (m.70–74)

?Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3. maddesinde sayılan temel ilkelerden biri değildir?

✓ B. Tarafsızlık bir ilke olarak değil, memurun ödevi olarak 7. maddede düzenlenir. A göreve giriş, yükselme ve sona ermeyi yeterliğe bağlayan ilkedir; C sınıf içinde en yüksek dereceye kadar ilerleme imkânıdır; D görevleri nitelik ve mesleğe göre sınıflara ayırma ilkesidir.Kaynak: Memurun ödev ve hakları · Kapsam, amaç, temel ilkeler (m.1–3)

?Soru 4

Anayasa'ya göre mahallî idarelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. 127. madde bu geçici tedbiri İçişleri Bakanına verir. B hiyerarşiyi vesayetle karıştırır; merkezin yetkisi kanunla sınırlı idari vesayettir. C birlik kurma Cumhurbaşkanının iznine bağlıdır; D karar organları seçmenlerce seçilir, atama merkezî idarenin yöntemidir.Kaynak: Anayasa · İdarenin bütünlüğü ve kuruluşu (m.123–127)

?Soru 5

Emekli olan bir şube müdürüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri 657 sayılı Kanun'a göre doğrudur?

I. Görevi sırasında öğrendiği gizli bilgiyi ancak yetkili bakanın yazılı izniyle açıklayabilir.
II. Görevi bitince elindeki resmî belgeleri iade etmekle yükümlüdür; vefat ederse bu yükümlülük mirasçılarına geçer.
III. Görevdeyken ildeki bir olay hakkında basına bilgi vermek gerekseydi, bu yetki valide ya da valinin yetkili kılacağı görevlide olurdu.

✓ D. Üçü de doğrudur. I: gizli bilgi yasağı görevden ayrılınca bitmez, açıklama yetkili bakanın yazılı iznine bağlıdır (m.31). II: resmî belge ve gereçlerin iadesi mirasçılara da şamildir (m.16). III: ilde basına bilgiyi vali ya da onun yetkili kılacağı görevli verir (m.15). A, II ve III'ü eksik bırakır; C, ildeki basın yetkisinin valide olduğunu atlar; B yalnız basın kuralını alır, gizli bilgi ve iade kuralını unutur.Kaynak: Memurun ödev ve hakları · Mal bildirimi, basın, belge, gizli bilgi (m.14–16, 31)

?Soru 6

657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi bir Devlet memuru için yasak değildir?

✓ B. 28. madde, memurun üyesi olduğu yapı, kalkınma ve tüketim kooperatiflerinin yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyeliklerini yasağın dışında tutar. A sınırsız sorumlu ortaklıktır ve açıkça yasaktır; C büro açarak serbest meslek icrası yasaktır; D vakıf yükseköğretim kurumunda çalışma da maddede sayılan yasaklardandır.Kaynak: Memurun ödev ve hakları · Yasaklar ve ikinci görev (m.26–30, 87–90)

?Soru 7

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Sözleşmeli personel, işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlisidir ve disiplininde memurların tabi olduğu hükümler uygulanır.
II. İşçiler hakkında 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz.
III. Kurumlar bugün geçici personel fıkrasına dayanarak yeni personel istihdam edebilir.

✓ D. I sözleşmelinin tanımındaki “işçi sayılmayan” ifadesi ve 2023'te eklenen disiplin hükmüdür; II işçi fıkrasının son cümlesidir. III yanlıştır: geçici personeli düzenleyen (C) fıkrası 2017'de yürürlükten kalktı, bu yolla istihdam yapılamaz. A II'yi eksik bırakır; B ve C metinde adı geçtiği için 4/C'yi yürürlükte sayar.Kaynak: Memurun ödev ve hakları · İstihdam şekilleri ve hizmet sınıfları (m.4, 5, 36)

?Soru 8

Anayasa'nın 125. maddesine göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. İdari işlemlere karşı dava süresi yazılı bildirim tarihinden başlar.
II. İdari yargı, işlemin yerindeliğini de denetleyebilir.
III. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması tek başına yürütmenin durdurulması için yeterlidir.

✓ D. Yalnız I doğrudur: süre yazılı bildirimle başlar. II yanlıştır, yargı hukuka uygunlukla sınırlıdır, yerindelik idarenin takdiridir; III yanlıştır, açık hukuka aykırılık ancak telafisi güç veya imkânsız zararla birlikte yürütmeyi durdurur. A ve C yerindeliği, B ve C tek şartı doğru sayar.Kaynak: Anayasa · İdareye karşı yargı yolu (m.125)

?Soru 9

Bir öğretmen, okul müdürünün kendisi hakkında yaptığı bir işlemi şikâyet etmek istemektedir. 657 sayılı Kanun'a göre şikâyet aşağıdaki yollardan hangisiyle yapılır?

✓ A. Şikâyet en yakın amirden başlayarak silsile yoluyla yapılır, şikâyet edilen amir atlanır; bu yüzden dilekçe ilçe millî eğitim müdürüne gider. B silsileyi atlar ve sözlü şikâyet de mümkündür; C atlama kuralını unutur; D sendikayı ara basamak sayar, Kanun böyle bir şart koymaz.Kaynak: Memurun ödev ve hakları · Haklar: güvenlik, şikâyet, dava (m.17–25)

?Soru 10

Bir siyasi derneğin hafta sonu okul spor salonunda üyelerine yönelik bir toplantı yapma talebini okul müdürü reddetmiştir. Müdürün bu kararı Anayasa'nın aşağıdaki hükümlerinden hangisiyle doğrudan ilgilidir?

✓ A. Okul binası eğitim dışı faaliyete açılamaz; 42. madde kurumda yürütülecek faaliyetleri dörtle sınırlar. B Devletin burs görevidir, salon kullanımıyla ilgisi yoktur; C özel okulların esasını düzenler; D din kültürü dersinin zorunluluğudur ve 24. maddededir.Kaynak: Anayasa · Eğitim hakkı ve ödevi (m.42, 24, 58)
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?MEB Mevzuatı soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →