Anayasa: eğitim, kamu görevlileri ve idare hükümleri

Okul yöneticisinin ve MEB personelinin Anayasa'dan bilmesi gerekenleri; eğitim hakkını, kamu görevlisinin güvencelerini ve idarenin bütünlüğünü madde madde öğren.

7 durakEKYS · GYS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MEVZUAT · ANAYASA m.1–11

Anayasa'nın temel ilkeleri: Cumhuriyetin nitelikleri, değiştirilemez maddeler ve eşitlik

MEB Mevzuatı · Anayasa · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Anayasa'ya göre Cumhuriyetin nitelikleri nelerdir, hangi maddeler değiştirilemez?

Kısa cevap: Anayasa'nın 2. maddesine göre Türkiye Cumhuriyeti insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir. 4. madde; Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğunu (m.1), Cumhuriyetin niteliklerini (m.2) ve 3. maddenin tamamını (bütünlük, dil, bayrak, marş, başkent) değiştirilemez sayar. 10. madde kanun önünde eşitliği, 11. madde Anayasa'nın herkesi bağladığını düzenler.

Kayıt haftasında bir veli, tanıdığı bir yetkilinin adını vererek çocuğuna “öncelik” ister; okul müdürünün hayır demesinin dayanağı Anayasa'nın ilk on bir maddesindedir.

EKYS'nin mevzuat listesi ve görevde yükselme sınavının beş soruluk Anayasa payı aynı yerden başlar: Devletin kimliğini tanımlayan ilk maddeler. Bu maddelerin tamamı Vatandaşlık serisinde ayrıntılı işlenir; burada bir yöneticinin her gün dayandığı hükümleri hızlıca hatırlıyor ve sınavın sorduğu ayrımlara odaklanıyoruz.

Genel esaslar: madde madde öz
MaddeKonuBilinmesi gereken
m.1Devletin şekliTürkiye Devleti bir Cumhuriyettir.
m.2Cumhuriyetin nitelikleriToplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde; insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, Başlangıç'taki temel ilkelere dayanan; demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti
m.3Bütünlük ve sembollerÜlkesi ve milletiyle bölünmez bütün; dili Türkçe; bayrağı beyaz ay yıldızlı al bayrak; millî marşı İstiklal Marşı; başkenti Ankara
m.4Değiştirilemeyecek hükümlerm.1, m.2 ve m.3 değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez
m.5Devletin temel amaç ve görevleriBağımsızlık, bütünlük, Cumhuriyet ve demokrasiyi korumak; kişinin ve toplumun refahı; hakları sınırlayan siyasal, ekonomik, sosyal engelleri kaldırmak; maddi ve manevi gelişmenin şartlarını hazırlamak
m.10Kanun önünde eşitlikDil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep gibi sebeplerle ayrım yok; kimseye imtiyaz tanınamaz; Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde eşitliğe uymak zorunda
m.11Bağlayıcılık ve üstünlükAnayasa yasama, yürütme, yargı organlarını, idare makamlarını, kuruluş ve kişileri bağlar; kanunlar Anayasa'ya aykırı olamaz

Değiştirilemez olan ne, değiştirilebilir olan ne?

4. madde yalnız üç maddeyi korur. Bu yüzden 3. maddenin bütün unsurları (bayrak, İstiklal Marşı, başkent dahil) korumanın içindedir; 5. maddedeki amaç ve görevler ise korunan maddeler arasında sayılmaz. Sınavın sevdiği ikinci ayrım, 2. maddede sayılan niteliklerle Başlangıç'taki ilkeleri karıştırmaktır: 2. madde Başlangıç'a yalnız atıf yapar, nitelikleri tek tek kendisi sayar.

Eşitlik okulda nasıl işler?

10. madde iki yönlüdür. Bir yandan kimseye imtiyaz tanınamaz; öte yandan kadın ve erkeğin eşit haklara sahip olmasını sağlamak Devletin yükümlülüğüdür ve çocuklar, yaşlılar, engelliler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri, malul ve gaziler için alınan tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz. Okulda bunun karşılığı açıktır: kayıtta “torpil” imtiyazdır ve yasaktır; özel eğitim öğrencisine yapılan düzenleme ya da şehit çocuğuna tanınan kolaylık ise eşitliğin ihlali değil, eşitliği sağlayan tedbirdir. Eşitlik ilkesinin muhatabı yalnız kişiler değil, “idare makamları”dır; yani okul müdürlüğü de bu maddenin doğrudan muhatabıdır.

Akılda kalsın: 4. madde “1-2-3”ü korur, 5'i korumaz. 3. madde beş unsurdur: bütünlük, dil, bayrak, marş, başkent; hepsi değiştirilemez. Eşitlikte iki yön: imtiyaz yok, ama korunmaya muhtaç gruplara tedbir eşitliğe aykırı değil.
Sınavda

Nasıl sorulurAnayasa, EKYS'de %20 ağırlıklı Mevzuat alanının ilk metnidir; GYS şube müdürü duyurusunda 5 soru Anayasa'dandır. “Anayasa'ya göre değiştirilemeyecek hükümler arasında hangisi yoktur?” ya da eşitlik ilkesine aykırı olmayan uygulama sorulur.

TuzakDevletin temel amaç ve görevlerini (m.5) değiştirilemez saymaktır; ikinci tuzak, engelliler veya şehit yakınları için alınan tedbiri eşitliğe aykırı bulmaktır. Bu sayfadaki sorular dört şıklıdır; EKYS ve görevde yükselme sınavında beş şık vardır.

⇄Bilgi eşleştirme hüküm → madde

?Soru çöz

Anayasa'nın 4. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi değiştirilemeyecek ve değiştirilmesi teklif edilemeyecek hükümler arasında yer almaz?

✓ C. Refah ve mutluluk 5. maddedeki temel amaç ve görevlerdendir; 4. madde 5. maddeyi korumaz. A ve B 3. maddenin unsurlarıdır, bayrak ve başkent gibi bütün unsurlar korunur; D Cumhuriyetin niteliklerini sayan 2. maddededir, o da korunur.
MEVZUAT · ANAYASA m.42

Anayasa'da eğitim: 42. madde ve okul yöneticisinin dayandığı öteki hükümler

MEB Mevzuatı · Anayasa · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa'ya göre Cumhuriyetin nitelikleri nelerdir, hangi maddeler değiştirilemez?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa'nın 2. maddesine göre Türkiye Cumhuriyeti insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir. 4. madde; Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğunu (m.1), Cumhuriyetin niteliklerini (m.2) ve 3. maddenin tamamını (bütünlük, dil, bayrak, marş, başkent) değiştirilemez sayar. 10. madde kanun önünde eşitliği, 11. madde Anayasa'nın herkesi bağladığını düzenler.

Temel ilkeler ve eşitlik (m.1–11)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Anayasa'da eğitimle ilgili hangi maddeler vardır, okul yöneticisi 42. maddeden ne sonuç çıkarır?

Kısa cevap: Anayasa'nın 42. maddesi eğitimi hem hak hem ödev sayar: kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz, ilköğretim zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır, eğitim Devletin gözetim ve denetimi altında yürür. Eğitim kurumlarında yalnız eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme faaliyetleri yapılır. Din kültürü ve ahlak öğretiminin zorunlu ders oluşu 24. maddede, gençliğin korunması 58. maddededir.

Bir sivil toplum kuruluşu, hafta sonu okul spor salonunda siyasi içerikli bir toplantı yapmak için izin ister; müdürün cevabı 42. maddenin bir cümlesinde yazılıdır.

42. madde, eğitimi “sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler” arasında sayar. Maddenin başlığındaki ödev sözcüğü, ilköğretimin aileye ve çocuğa yüklediği zorunluluğu anlatır. Yönetici açısından maddeyi okumanın en verimli yolu, hükümleri “kime ne yükler” diye ayırmaktır: bir kısmı kişiye hak verir, bir kısmı Devlete görev yükler, bir kısmı da yasak ve sınır koyar.

42. madde dört başlıkta
BaşlıkHüküm (özet)Okuldaki karşılığı
HakKimse eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz; öğrenim hakkının kapsamı kanunla belirlenirKayıt hakkı keyfî gerekçeyle engellenemez; ayrıntıyı 222 ve 1739 sayılı Kanunlar düzenler
Zorunlulukİlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunlu; Devlet okullarında parasızDevamsızlık takibi; Devlet okulunda ilköğretim için ücret istenemez
Devletin göreviEğitim Atatürk ilke ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır; yoksul başarılı öğrenciye burs ve yardım; özel eğitime ihtiyacı olanlar için tedbir; özel okulların esasları kanunlaBurs ve parasız yatılılık, kaynaştırma ve destek eğitim odası, özel okulların Bakanlık denetimi
Yasak ve sınırBu esaslara aykırı eğitim yeri açılamaz; eğitim ve öğretim hürriyeti Anayasa'ya sadakat borcunu kaldırmaz; kurumlarda yalnız eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme faaliyeti yapılır ve bunlar engellenemez; Türkçeden başka dil Türk vatandaşlarına ana dil olarak okutulamazOkul binasında eğitim dışı (ör. siyasi) etkinliğe yer verilmez; derslerin engellenmesine izin verilmez

42'nin çevresindeki maddeler

Bir okul yöneticisi üç maddeyi daha bilir. 24. madde din ve vicdan hürriyetini düzenlerken din kültürü ve ahlak öğretimini ilk ve ortaöğretim kurumlarında zorunlu dersler arasında sayar; bunun dışındaki din eğitimi kişinin isteğine, küçüklerde kanuni temsilcinin talebine bağlıdır. 58. madde gençliğin korunmasıdır: Devlet gençleri müspet ilmin ışığında, Atatürk ilke ve inkılapları doğrultusunda yetiştirecek ve onları alkol, uyuşturucu, kumar, suçluluk ve cehaletten koruyacak tedbirleri alır. Okulun bağımlılıkla mücadele ve rehberlik çalışmalarının anayasal dayanağı budur. Yükseköğretim ise 130–131. maddelerde ayrıca düzenlenir; EKYS'de nadiren, kısa bir ayırt etme olarak gelir.

Ek bilgi: ana dil hükmü ve yabancı dil

42. maddenin son fıkrası, okutulacak yabancı dilleri ve yabancı dille eğitim yapan okulların tabi olacağı esasları kanuna bırakır ve milletlerarası andlaşma hükümlerini saklı tutar. Bu yüzden yabancı dille eğitim yapan okullar ya da azınlık okulları Anayasa'ya aykırı değildir; yasak olan, Türkçeden başka bir dilin Türk vatandaşlarına ana dil olarak okutulmasıdır.

Akılda kalsın: 42. maddeyi dört kutuya koy: hak (yoksun bırakılamaz), zorunluluk (ilköğretim, Devlet okulunda parasız), Devletin görevi (gözetim-denetim, burs, özel eğitim), yasak (aykırı okul, eğitim dışı faaliyet, ana dil). Din kültürü dersi 24'te, gençlik 58'de.
Sınavda

Nasıl sorulurBir okul vakası verilir (salon kiralama talebi, özel okul ücreti, burs) ve hangi Anayasa hükmüne dayandığı sorulur; ya da 42. maddeye göre yanlış ifade bulunur.

Tuzak“ilköğretim her okulda parasızdır” demektir: parasızlık yalnız Devlet okulları içindir. İkinci tuzak, din kültürü dersinin zorunluluğunu 42. maddede aramaktır.

✎Boşluk doldurma 42. madde

Anayasa'ya göre ilköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve parasızdır. Eğitim ve öğretim kurumlarında sadece eğitim, öğretim, araştırma ve ile ilgili faaliyetler yürütülür. Din kültürü ve ahlak öğretiminin zorunlu ders olduğu hüküm ise . maddededir.

Devlet okullarında · inceleme · 24 · bütün okullarda · 58 · sosyal etkinlik

?Soru çöz

Bir siyasi derneğin hafta sonu okul spor salonunda üyelerine yönelik bir toplantı yapma talebini okul müdürü reddetmiştir. Müdürün bu kararı Anayasa'nın aşağıdaki hükümlerinden hangisiyle doğrudan ilgilidir?

✓ A. Okul binası eğitim dışı faaliyete açılamaz; 42. madde kurumda yürütülecek faaliyetleri dörtle sınırlar. B Devletin burs görevidir, salon kullanımıyla ilgisi yoktur; C özel okulların esasını düzenler; D din kültürü dersinin zorunluluğudur ve 24. maddededir.
MEVZUAT · ANAYASA m.70–74

Kamu hizmetine girme, mal bildirimi, dilekçe ve bilgi edinme hakkı

MEB Mevzuatı · Anayasa · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Anayasa'ya göre dilekçe hakkını kimler kullanabilir, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı kime tanınmıştır?

Kısa cevap: Anayasa'ya göre her Türk kamu hizmetine girme hakkına sahiptir; hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka ayrım gözetilemez (m.70). Dilekçe hakkını vatandaşlar ve karşılıklılık esasıyla Türkiye'de ikamet eden yabancılar, yetkili makamlara ve TBMM'ye yazıyla kullanır; sonuç gecikmeksizin yazılı bildirilir. Bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ise herkese tanınmıştır (m.74).

Müdürün masasına bir veli dilekçesi, bir öğretmenin bilgi edinme başvurusu ve Kamu Denetçiliği Kurumundan bir yazı aynı gün gelebilir; üçünün de kaynağı 74. maddedir.

Bu konu, kamu görevlisi ile vatandaş arasındaki ilişkinin iki yüzünü bir araya getirir. Bir yüzde kişinin kamu hizmetine girme hakkı (m.70) ve kamu görevine girenin mal bildirimi yükümlülüğü (m.71) durur; öteki yüzde vatandaşın idareye karşı kullandığı başvuru hakları (m.74).

Siyasi haklar bölümündeki üç madde
MaddeKimeNeAyırıcı ayrıntı
m.70Her TürkKamu hizmetine girme hakkıGörevin gerektirdiği niteliklerden başka ayrım gözetilemez (liyakatin anayasal dayanağı)
m.71Kamu hizmetine girenlerMal bildirimiBildirim ve tekrar süreleri kanunla düzenlenir; yasama ve yürütme organında görev alanlar istisna edilemez
m.74/1–2Vatandaşlar + karşılıklılık esasıyla Türkiye'de ikamet eden yabancılarDilekçe hakkıKendileriyle ya da kamu ile ilgili dilek ve şikâyet; yetkili makamlara ve TBMM'ye; yazı ile; kendileriyle ilgili başvurunun sonucu gecikmeksizin, yazılı bildirilir
m.74 (2010 ek)HerkesBilgi edinme ve kamu denetçisine başvurmaKamu Denetçiliği Kurumu TBMM Başkanlığına bağlıdır, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler; Kamu Başdenetçisi TBMM'ce gizli oyla dört yıl için seçilir

Neden kişi grupları farklı?

Dilekçe hakkı bir siyasi hak olarak doğmuştur; bu yüzden önce vatandaşa, sonra karşılıklılık şartıyla yalnız Türkiye'de ikamet eden yabancıya tanınmıştır. 2010 değişikliğiyle eklenen bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma ise bir “iyi yönetim” aracıdır ve herkes içindir. Anayasa süreyi rakamla vermez, yalnız “gecikmeksizin” der; dilekçenin kaç günde cevaplanacağını 3071 sayılı Kanun, bilgi edinme başvurusunun süresini 4982 sayılı Kanun belirler. Bu süreleri Memur yargılaması, dilekçe ve bilgi edinme sayfasında göreceğiz.

Yönetici için pratik sonuç şudur: okula gelen yazılı başvuru, kişiyi ilgilendiriyorsa sonucuyla birlikte yazılı olarak cevaplanır; sözlü geçiştirme Anayasa'nın aradığı “yazılı bildirim”i karşılamaz.

Akılda kalsın: Dilekçe = vatandaş + ikamet eden yabancı (karşılıklılık), yazılı, yetkili makam ve TBMM. Bilgi edinme ve kamu denetçisi = herkes. Anayasa'da süre yok, “gecikmeksizin” var. Kamu Başdenetçisi: TBMM, gizli oy, 4 yıl.
Sınavda

Nasıl sorulurHakların kime tanındığı ya da Kamu Denetçiliği Kurumunun bağlı olduğu yer sorulur.

TuzakDilekçe hakkını “herkes”e, bilgi edinme hakkını yalnız vatandaşa vermektir; tersi doğrudur. İkinci tuzak, Kamu Denetçiliği Kurumunu Cumhurbaşkanlığına bağlamaktır: Kurum TBMM Başkanlığına bağlıdır. Üçüncüsü, Anayasa'da dilekçe için gün sayısı aramaktır.

⇄Bilgi eşleştirme hak → sahibi

?Soru çöz

Anayasa'nın 74. maddesine göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Dilekçe hakkı yetkili makamlara ve TBMM'ye yazı ile kullanılır.
II. Bilgi edinme hakkı yalnız Türk vatandaşlarına tanınmıştır.
III. Kamu Başdenetçisi TBMM tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir.

✓ D. I dilekçenin biçimini ve muhatabını doğru verir; III Kamu Denetçiliği Kurumu TBMM Başkanlığına bağlı olduğu için başdenetçiyi de TBMM seçer. II yanlıştır: bilgi edinme 2010'da “herkes” için eklenmiştir; vatandaşla sınırlı olan dilekçedir, o da ikamet eden yabancıya karşılıklılıkla açıktır. Bu yüzden A ve C eksik ya da yanlış öncül içerir, B yalnız yanlış öncülü seçer.
MEVZUAT · ANAYASA m.104–106, 124

Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik: MEB'in düzenleme zinciri

MEB Mevzuatı · Anayasa · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hangi konularda çıkarılamaz, kanunla çatışırsa ne olur, yönetmeliği kimler çıkarabilir?

Kısa cevap: Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanınındır; Cumhurbaşkanı bakanları ve üst kademe kamu yöneticilerini atar, bakanlıkların kuruluşunu Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle (CBK) düzenler. CBK temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklarda, yalnız kanunla düzenlenecek konularda ve kanunun açıkça düzenlediği konularda çıkarılamaz; kanunla çatışırsa kanun uygulanır. Yönetmeliği Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri çıkarabilir.

Okula gelen her yeni yönetmeliğin ilk satırında bir dayanak yazar; o dayanağın ucu, Anayasa'nın 104. maddesindeki birkaç cümleye kadar gider.

2017 Anayasa değişikliğiyle Bakanlar Kurulu kalktı, yürütme yetkisi tek başına Cumhurbaşkanına geçti. Millî Eğitim Bakanlığının teşkilatı da artık bir kanunla değil, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenleniyor: 106. maddenin son fıkrası bakanlıkların kurulmasını, kaldırılmasını, görev ve yetkilerini, merkez ve taşra teşkilatlarını CBK'ye bırakır. MEB'in yapısı 1 sayılı CBK'nin on birinci bölümündedir; ayrıntısını MEB teşkilatı sayfasında göreceğiz.

Cumhurbaşkanının atama ve düzenleme yetkileri

  • Atama: Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve bakanları atar, görevlerine son verir; üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevden alır ve atanma usul ve esaslarını CBK ile düzenler (m.104). Bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından atanır (m.106).
  • CBK: yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılır (m.104).
  • Yönetmelik: Cumhurbaşkanı kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve onlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilir (m.104); bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri de kendi görev alanlarını ilgilendiren kanun ve CBK'lerin uygulanması için yönetmelik çıkarabilir (m.124). Hangi yönetmeliğin Resmî Gazete'de yayımlanacağını kanun belirler.
  • Yürürlük: kararname ve yönetmelikler, başka bir tarih belirlenmemişse Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.
CBK'nin beş sınırı (m.104)
KuralAnlamı
1. Konu yasağıTemel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler CBK ile düzenlenemez
2. Kanun ayrılmış alanAnayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamaz
3. Kanunun dolu alanıKanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz
4. ÇatışmaCBK ile kanunda farklı hükümler varsa kanun hükümleri uygulanır
5. Sonradan kanunTBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz hâle gelir
Her alt basamak, dayanağını bir üsttekinden alır ve ona aykırı olamaz.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: CBK'nin sınırlarını “hak – münhasır – açık – çatışma – sonradan” sırasıyla say: hakları düzenleyemez, kanuna ayrılmış ve kanunda açıkça düzenlenmiş alana giremez, çatışmada kanun kazanır, TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK düşer. Bakanlık teşkilatı CBK ile (m.106).
Sınavda

Nasıl sorulur“CBK ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?” ya da bakanlık teşkilatının hangi düzenleyici işlemle kurulduğu sorulur.

TuzakCBK ile kanun çatıştığında “sonra çıkan uygulanır” demektir; her zaman kanun uygulanır. İkinci tuzak, yönetmelik çıkarma yetkisini yalnız Cumhurbaşkanına vermektir: bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri de çıkarır.

Sınavda işaretleeski kaynaklardaki “Bakanlar Kurulu” ve “tüzük” ifadeleri 2017'den beri yoktur.

↕Sıralama üstten alta

  1. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
  2. Anayasa
  3. Yönetmelik
  4. Kanun

?Soru çöz

Bir CBK hükmü ile aynı konuyu düzenleyen bir kanun hükmü birbirinden farklıdır. Anayasa'ya göre bu durumda ne yapılır?

✓ B. 104. maddeye göre CBK ile kanunda farklı hükümler bulunursa kanun uygulanır. A genel “sonraki kanun” kuralıyla karıştırır; Anayasa burada tarihe bakmaz. C hiyerarşiyi tersine çevirir; D Anayasa'da böyle bir askı hâli yoktur, kural doğrudan kanunun uygulanmasıdır.
MEVZUAT · ANAYASA m.123–127

İdarenin bütünlüğü: merkezden yönetim, yerinden yönetim ve idari vesayet

MEB Mevzuatı · Anayasa · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaCumhurbaşkanlığı kararnamesi hangi konularda çıkarılamaz, kanunla çatışırsa ne olur, yönetmeliği kimler çıkarabilir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanınındır; Cumhurbaşkanı bakanları ve üst kademe kamu yöneticilerini atar, bakanlıkların kuruluşunu Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle (CBK) düzenler. CBK temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklarda, yalnız kanunla düzenlenecek konularda ve kanunun açıkça düzenlediği konularda çıkarılamaz; kanunla çatışırsa kanun uygulanır. Yönetmeliği Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri çıkarabilir.

Cumhurbaşkanı, CBK ve yönetmelik (m.104, 106, 124)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Anayasa'ya göre idarenin kuruluşu hangi esaslara dayanır, merkezî idare ile mahallî idareler arasındaki ilişki nedir?

Kısa cevap: Anayasa'ya göre idare kuruluş ve görevleriyle bir bütündür, kanunla düzenlenir ve merkezden yönetim ile yerinden yönetim esaslarına dayanır (m.123). Merkezî idarede Türkiye illere, iller diğer kademeli bölümlere ayrılır; illerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır (m.126). Mahallî idareler il, belediye ve köy halkının seçtiği kamu tüzelkişileridir; merkezî idare bunlar üzerinde idari vesayet yetkisine sahiptir (m.127).

İl millî eğitim müdürü valiye bağlıdır, belediye başkanı ise kimseye bağlı değildir; bu farkın adı Anayasa'da “hiyerarşi” ile “vesayet” arasındaki çizgidir.

123. madde üç cümlede idarenin anayasasını kurar: idare bir bütündür; kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir; kuruluş merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır. Üçüncü fıkra kamu tüzelkişiliğinin nasıl doğacağını söyler: kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle. 2017 öncesi metinde burada “kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak” yazıyordu; eski kaynakla çalışan bu değişikliği bilmelidir.

Merkezî idarenin içinde hiyerarşi, merkezî idare ile mahallî idare arasında ise vesayet vardır.Görsel: Sınav Defteri

Merkezî idare ve yetki genişliği

126. maddeye göre Türkiye; coğrafya durumuna, ekonomik şartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre illere, iller de diğer kademeli bölümlere ayrılır. İllerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır: merkezin bazı kararları başkente sormadan il düzeyinde vermesi. Valinin ve il millî eğitim müdürlüğünün işi bu esasın günlük karşılığıdır. Verim ve uyum için birden çok ili içine alan merkezî idare teşkilatı (bölge teşkilatı) da kurulabilir; görev ve yetkileri kanunla belirlenir.

Mahallî idareler ve vesayet

127. maddeye göre mahallî idareler il, belediye ve köy halkının mahallî müşterek ihtiyaçlarını karşılamak için kurulan, karar organları seçmenlerce seçilen kamu tüzelkişileridir; seçimleri beş yılda bir yapılır. Merkezî idare bunların üzerinde idari vesayet yetkisine sahiptir; amaç idarenin bütünlüğü, kamu görevlerinde birlik, toplum yararı ve mahallî ihtiyaçların gereği gibi karşılanmasıdır. Organlık sıfatının kazanılması ve kaybedilmesindeki denetim yargı yoluyla olur; ancak görevle ilgili suç sebebiyle soruşturma ya da kovuşturma açılan organ veya üyeyi İçişleri Bakanı geçici tedbir olarak kesin hükme kadar görevden uzaklaştırabilir. Mahallî idareler kendi aralarında Cumhurbaşkanının izniyle birlik kurabilir. İl ve ilçe yönetiminin ayrıntısını Türk idare sistemi sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Merkez içinde hiyerarşi, merkez ile yerel arasında vesayet. İl idaresi = yetki genişliği. Kamu tüzelkişiliği = kanun veya CBK. Mahallî idare organını geçici uzaklaştıran: İçişleri Bakanı. Birlik kurma izni: Cumhurbaşkanı.
Sınavda

Nasıl sorulurYetki genişliği, idari vesayet ve hiyerarşi kavramları bir örnekle verilir ve eşleştirilir; ya da mahallî idarelerle ilgili yanlış ifade bulunur.

Tuzakİllerin idaresinin “yerinden yönetim” esasına dayandığını söylemektir: il, merkezî idarenin taşra birimidir ve yetki genişliği ile yönetilir. İkinci tuzak, vesayeti sınırsız bir amirlik yetkisi sanmaktır; vesayet yalnız kanunun gösterdiği esas ve usullerle kullanılır.

⇄Bilgi eşleştirme örnek → kavram

?Soru çöz

Anayasa'ya göre mahallî idarelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. 127. madde bu geçici tedbiri İçişleri Bakanına verir. B hiyerarşiyi vesayetle karıştırır; merkezin yetkisi kanunla sınırlı idari vesayettir. C birlik kurma Cumhurbaşkanının iznine bağlıdır; D karar organları seçmenlerce seçilir, atama merkezî idarenin yöntemidir.
MEVZUAT · ANAYASA m.125

İdareye karşı yargı yolu: dava süresi, yerindelik yasağı ve yürütmenin durdurulması

MEB Mevzuatı · Anayasa · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa'ya göre idarenin kuruluşu hangi esaslara dayanır, merkezî idare ile mahallî idareler arasındaki ilişki nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa'ya göre idare kuruluş ve görevleriyle bir bütündür, kanunla düzenlenir ve merkezden yönetim ile yerinden yönetim esaslarına dayanır (m.123). Merkezî idarede Türkiye illere, iller diğer kademeli bölümlere ayrılır; illerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır (m.126). Mahallî idareler il, belediye ve köy halkının seçtiği kamu tüzelkişileridir; merkezî idare bunlar üzerinde idari vesayet yetkisine sahiptir (m.127).

İdarenin bütünlüğü ve kuruluşu (m.123–127)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Anayasa'nın 125. maddesine göre idari işlemlere karşı yargı yolu nasıl düzenlenmiştir, yürütmenin durdurulması hangi şartlarla verilir?

Kısa cevap: Anayasa'nın 125. maddesine göre idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır. Dava süresi yazılı bildirim tarihinden başlar. Yargı yetkisi hukuka uygunluk denetimiyle sınırlıdır, yerindelik denetimi yapılamaz. Yürütmenin durdurulması için telafisi güç veya imkânsız zarar ile işlemin açıkça hukuka aykırılığı birlikte gerçekleşmeli ve karar gerekçeli olmalıdır. İdare, eylem ve işlemlerinden doğan zararı öder.

İlçe millî eğitim müdürlüğü bir öğretmeni başka okula görevlendirir; öğretmen bu işlemi mahkemeye götürmek ister ve ilk sorusu “sürem ne zaman başladı?” olur.

125. madde hukuk devletinin idaredeki kalbidir: idare ne yaparsa yapsın, bir hâkimin önüne getirilebilir. Okul yöneticisi bu maddeyi iki yönden bilir: kendi işlemleri dava konusu olabilir ve kendisi de Bakanlığın işlemlerine karşı dava açabilir.

125. maddenin altı kuralı
KuralHükümOkul örneği
Genel kuralİdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıkGörevlendirme, disiplin cezası, nakil işlemi
Kapalı kalanYüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma; Şûranın öteki ilişik kesme kararlarına yargı yolu açık(MEB dışı; sınavda istisna olarak sorulur)
Süreİdari işlemlere karşı dava süresi yazılı bildirim tarihinden başlarÖğretmenin süresi tebliğ tarihinden işler, işlemin yapıldığı günden değil
Denetimin sınırıYalnız hukuka uygunluk; yerindelik denetimi yok; idari işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak yargı kararı verilemezMahkeme “bu öğretmen şu okula daha uygundu” diyemez
Yürütmenin durdurulmasıTelafisi güç veya imkânsız zarar ve açıkça hukuka aykırılık birlikte; gerekçe gösterilirTek şart yetmez
Tazminİdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı öderBakımsız okul bahçesindeki kazada dava idareye açılır

Neden yerindelik denetimi yok?

Kuvvetler ayrılığı gereği hangi kararın “daha yerinde” olduğuna idare karar verir; yargı yalnız kararın hukuka uygun olup olmadığına bakar. Bu yüzden mahkeme, idarenin yerine geçip işlem kuramaz ve takdir yetkisini ortadan kaldıramaz. Kanun ise olağanüstü hâl, seferberlik ve savaş hâllerinde, ayrıca millî güvenlik, kamu düzeni ve genel sağlık sebepleriyle yürütmenin durdurulması kararını sınırlayabilir. Kamu hizmetlerine ilişkin imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar için millî veya milletlerarası tahkim de öngörülebilir; milletlerarası tahkime yalnız yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda gidilir.

Ek bilgi: 2010 ve 2017 değişiklikleri

2010'da Yüksek Askerî Şûranın ihraç kararlarına yargı yolu açıldı (terfi işlemleri ve kadrosuzluk emekliliği hariç). 2017'de “Cumhurbaşkanının tek başına yapacağı işlemler” ile Yüksek Askerî Şûra kararlarının yargı denetimi dışında olduğunu söyleyen cümle metinden çıkarıldı. Dava açma süresinin gün sayısını Anayasa değil, İdari Yargılama Usulü Kanunu belirler.

Akılda kalsın: 125'in dört anahtarı: her türlü işlem (yargı yolu açık), yazılı bildirim (süre başlar), hukuka uygunluk, yerindelik değil, YD için iki şart birlikte. Zararı idare öder.
Sınavda

Nasıl sorulurYürütmenin durdurulmasının şartları ya da dava süresinin başlangıcı sorulur; “hangisi yanlıştır” kalıbı sık gelir.

TuzakYürütmenin durdurulması için iki şarttan birinin yeterli olduğunu söylemektir; ikisi birlikte aranır. İkinci tuzak, dava süresini işlemin yapıldığı ya da öğrenildiği tarihten başlatmaktır: Anayasa “yazılı bildirim” der.

✎Boşluk doldurma 125. madde

İdari işlemlere karşı açılacak davalarda süre, tarihinden başlar. Yargı yetkisi idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimiyle sınırlıdır; hiçbir surette denetimi şeklinde kullanılamaz. Yürütmenin durdurulması için telafisi güç veya imkânsız zarar ile açıkça hukuka aykırılık şartlarının gerçekleşmesi gerekir.

yazılı bildirim · yerindelik · birlikte · işlemin yapıldığı · hukuka uygunluk · ayrı ayrı

?Soru çöz

Anayasa'nın 125. maddesine göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. İdari işlemlere karşı dava süresi yazılı bildirim tarihinden başlar.
II. İdari yargı, işlemin yerindeliğini de denetleyebilir.
III. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması tek başına yürütmenin durdurulması için yeterlidir.

✓ D. Yalnız I doğrudur: süre yazılı bildirimle başlar. II yanlıştır, yargı hukuka uygunlukla sınırlıdır, yerindelik idarenin takdiridir; III yanlıştır, açık hukuka aykırılık ancak telafisi güç veya imkânsız zararla birlikte yürütmeyi durdurur. A ve C yerindeliği, B ve C tek şartı doğru sayar.
MEVZUAT · ANAYASA m.128–129, 137

Memurlar ve kamu görevlileri: savunma hakkı, tazminat davası ve kanunsuz emir

MEB Mevzuatı · Anayasa · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa'nın 125. maddesine göre idari işlemlere karşı yargı yolu nasıl düzenlenmiştir, yürütmenin durdurulması hangi şartlarla verilir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa'nın 125. maddesine göre idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır. Dava süresi yazılı bildirim tarihinden başlar. Yargı yetkisi hukuka uygunluk denetimiyle sınırlıdır, yerindelik denetimi yapılamaz. Yürütmenin durdurulması için telafisi güç veya imkânsız zarar ile işlemin açıkça hukuka aykırılığı birlikte gerçekleşmeli ve karar gerekçeli olmalıdır. İdare, eylem ve işlemlerinden doğan zararı öder.

İdareye karşı yargı yolu (m.125)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Anayasa'ya göre memurlara savunma hakkı ve yargı yolu nasıl güvence altına alınmıştır, kanunsuz emir nedir?

Kısa cevap: Anayasa'ya göre kamu hizmetinin asli ve sürekli görevleri memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür; özlük işleri kanunla düzenlenir (m.128). Savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemez, disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz; kusurdan doğan tazminat davası ancak idare aleyhine açılır (m.129). Hukuka aykırı emir yazıyla yenilenirse yerine getirilir, ama konusu suç olan emir asla yapılmaz (m.137).

Müdür yardımcısı, il müdürlüğünden telefonla gelen bir talimatı yönetmeliğe aykırı bulur; ne yapacağını Anayasa'nın 137. maddesi adım adım söyler.

128. madde: kim, hangi görevi yapar?

Devletin ve öteki kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttüğü kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevleri memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işleri kanunla düzenlenir; ancak 2010'dan beri malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları kanunla özel olarak düzenlenir. Bu hükmün kanun düzeyindeki karşılığı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'dur.

129. madde: kamu görevlisinin dört güvencesi
GüvenceHükümNeden önemli?
SadakatAnayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunma yükümlülüğüGörevin ölçüsü kişisel tercih değil, hukuktur
Savunma hakkıSavunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemezSavunması alınmadan verilen ceza hukuka aykırıdır
Yargı denetimiDisiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz (2010)Uyarma ve kınama dahil her disiplin cezası dava edilebilir
Tazminat davasıYetki kullanırken işlenen kusurdan doğan tazminat davası, memura rücu edilmek kaydıyla, ancak idare aleyhine açılırVeli öğretmene değil, Bakanlığa dava açar; idare ödediğini kusurlu memurdan isteyebilir

129. maddenin son fıkrası ceza yargılamasıyla ilgilidir: memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği idari merciin iznine bağlıdır. Bu iznin usulünü 4483 sayılı Kanun düzenler; Memur yargılaması, dilekçe ve bilgi edinme sayfasında göreceğiz. Silahlı Kuvvetler mensupları ile hâkim ve savcılara ilişkin hükümler saklıdır.

137. madde: kanunsuz emir

Kamu hizmetinde herhangi bir sıfatla çalışan kişi, üstünden aldığı emri yönetmelik, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, kanun veya Anayasa hükümlerine aykırı görürse yerine getirmez ve aykırılığı emri verene bildirir. Üst emrinde ısrar eder ve emri yazıyla yenilerse emir yerine getirilir; bu durumda emri yerine getiren sorumlu olmaz. Ama konusu suç teşkil eden emir hiçbir suretle yerine getirilmez; yerine getiren sorumluluktan kurtulamaz. Askerî hizmetler ve acele hâllerde kamu düzeni ile kamu güvenliğinin korunması için kanunla gösterilen istisnalar saklıdır.

Önce “suç mu?” sorulur; suç değilse ama mevzuata aykırıysa yazılı yenileme yolu işler.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Kanunsuz emirde üç adım: yapma → bildir → yazıyla yenilenirse yap. Tek kilit: suç olan emir yazıyla gelse de yapılmaz. Tazminat davası memura değil idareye, idare sonra rücu eder. Savunmasız disiplin cezası yok, yargı denetimsiz disiplin kararı yok.
Karışan sayılar ve terimler: Anayasa sayfasının tamamı
SoruDoğruKarıştırılan
Kaç madde değiştirilemez? (m.4)3: m.1, 2, 3m.5 (amaç ve görevler) korunmaz
Dilekçe hakkı kimin? (m.74)Vatandaş + karşılıklılıkla ikamet eden yabancıBilgi edinme ve kamu denetçisi: herkes
Kamu BaşdenetçisiTBMM, gizli oy, 4 yılKurum Cumhurbaşkanlığına bağlı değil
CBK ile kanun çatışırsaKanun uygulanır“Sonraki düzenleme” kuralı yok
Kamu tüzelkişiliği ve bakanlık teşkilatıKanun veya CBK · bakanlık teşkilatı CBKEski metin: kanun ve kanunun verdiği yetki
Mahallî idare seçimi · geçici uzaklaştırma5 yılda bir · İçişleri BakanıBirlik kurma izni: Cumhurbaşkanı
Dava süresi başlangıcı (m.125)Yazılı bildirimİşlemin yapıldığı gün
Yürütmenin durdurulması2 şart birlikteTek şart yetmez
Tazminat davası (m.129)İdareye; idare memura rücu ederDoğrudan memura dava açılamaz
Kanunsuz emir (m.137)Yazıyla yenilenirse yapılırSuç olan emir yazılı olsa da yapılmaz
Sınavda

Nasıl sorulurKanunsuz emir vakası verilir ve memurun ne yapması gerektiği ya da sorumluluğun kime ait olduğu sorulur; 129. maddenin güvenceleri “hangisi yanlıştır” kalıbıyla gelir.

TuzakYazıyla yenilenen her emrin yapılacağını sanmaktır: konusu suç olan emir istisnadır.

Sınavda işaretle2010'dan önce uyarma ve kınama cezaları yargı denetimi dışındaydı; bugün her disiplin kararı dava edilebilir.

↕Sıralama kanunsuz emir (suç olmayan)

  1. Görevli, aykırılığı emri veren üstüne bildirir.
  2. Görevli emri yerine getirir; sorumluluk emri verene aittir.
  3. Görevli, mevzuata aykırı bulduğu emri yerine getirmez.
  4. Üst, emrinde ısrar ederek emri yazıyla yeniler.

?Soru çöz

Bir veli, öğretmenin görevini yaparken kusuruyla çocuğuna zarar verdiğini düşünmekte ve tazminat davası açmak istemektedir. Anayasa'ya göre veli davayı kime karşı açmalıdır?

✓ C. 129. madde yetki kullanırken işlenen kusurdan doğan davanın ancak idare aleyhine açılabileceğini, idarenin memura rücu hakkının saklı olduğunu söyler. A memuru doğrudan davalı yapar, Anayasa bunu engeller; B birlikte dava yolunu Anayasa öngörmez; D okul müdürü de bir kamu görevlisidir, davalı yine idaredir.

Karma tekrar

Bu sayfadan karışık 7 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Anayasa'nın 125. maddesine göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. İdari işlemlere karşı dava süresi yazılı bildirim tarihinden başlar.
II. İdari yargı, işlemin yerindeliğini de denetleyebilir.
III. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması tek başına yürütmenin durdurulması için yeterlidir.

✓ D. Yalnız I doğrudur: süre yazılı bildirimle başlar. II yanlıştır, yargı hukuka uygunlukla sınırlıdır, yerindelik idarenin takdiridir; III yanlıştır, açık hukuka aykırılık ancak telafisi güç veya imkânsız zararla birlikte yürütmeyi durdurur. A ve C yerindeliği, B ve C tek şartı doğru sayar.Kaynak: bu sayfa · İdareye karşı yargı yolu (m.125)

?Soru 2

Bir veli, öğretmenin görevini yaparken kusuruyla çocuğuna zarar verdiğini düşünmekte ve tazminat davası açmak istemektedir. Anayasa'ya göre veli davayı kime karşı açmalıdır?

✓ C. 129. madde yetki kullanırken işlenen kusurdan doğan davanın ancak idare aleyhine açılabileceğini, idarenin memura rücu hakkının saklı olduğunu söyler. A memuru doğrudan davalı yapar, Anayasa bunu engeller; B birlikte dava yolunu Anayasa öngörmez; D okul müdürü de bir kamu görevlisidir, davalı yine idaredir.Kaynak: bu sayfa · Memurlar ve kanunsuz emir (m.128, 129, 137)

?Soru 3

Anayasa'nın 4. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi değiştirilemeyecek ve değiştirilmesi teklif edilemeyecek hükümler arasında yer almaz?

✓ C. Refah ve mutluluk 5. maddedeki temel amaç ve görevlerdendir; 4. madde 5. maddeyi korumaz. A ve B 3. maddenin unsurlarıdır, bayrak ve başkent gibi bütün unsurlar korunur; D Cumhuriyetin niteliklerini sayan 2. maddededir, o da korunur.Kaynak: bu sayfa · Temel ilkeler ve eşitlik (m.1–11)

?Soru 4

Anayasa'nın 74. maddesine göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Dilekçe hakkı yetkili makamlara ve TBMM'ye yazı ile kullanılır.
II. Bilgi edinme hakkı yalnız Türk vatandaşlarına tanınmıştır.
III. Kamu Başdenetçisi TBMM tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir.

✓ D. I dilekçenin biçimini ve muhatabını doğru verir; III Kamu Denetçiliği Kurumu TBMM Başkanlığına bağlı olduğu için başdenetçiyi de TBMM seçer. II yanlıştır: bilgi edinme 2010'da “herkes” için eklenmiştir; vatandaşla sınırlı olan dilekçedir, o da ikamet eden yabancıya karşılıklılıkla açıktır. Bu yüzden A ve C eksik ya da yanlış öncül içerir, B yalnız yanlış öncülü seçer.Kaynak: bu sayfa · Kamu hizmeti, dilekçe, bilgi edinme (m.70–74)

?Soru 5

Bir CBK hükmü ile aynı konuyu düzenleyen bir kanun hükmü birbirinden farklıdır. Anayasa'ya göre bu durumda ne yapılır?

✓ B. 104. maddeye göre CBK ile kanunda farklı hükümler bulunursa kanun uygulanır. A genel “sonraki kanun” kuralıyla karıştırır; Anayasa burada tarihe bakmaz. C hiyerarşiyi tersine çevirir; D Anayasa'da böyle bir askı hâli yoktur, kural doğrudan kanunun uygulanmasıdır.Kaynak: bu sayfa · Cumhurbaşkanı, CBK ve yönetmelik (m.104, 106, 124)

?Soru 6

Anayasa'ya göre mahallî idarelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. 127. madde bu geçici tedbiri İçişleri Bakanına verir. B hiyerarşiyi vesayetle karıştırır; merkezin yetkisi kanunla sınırlı idari vesayettir. C birlik kurma Cumhurbaşkanının iznine bağlıdır; D karar organları seçmenlerce seçilir, atama merkezî idarenin yöntemidir.Kaynak: bu sayfa · İdarenin bütünlüğü ve kuruluşu (m.123–127)

?Soru 7

Bir siyasi derneğin hafta sonu okul spor salonunda üyelerine yönelik bir toplantı yapma talebini okul müdürü reddetmiştir. Müdürün bu kararı Anayasa'nın aşağıdaki hükümlerinden hangisiyle doğrudan ilgilidir?

✓ A. Okul binası eğitim dışı faaliyete açılamaz; 42. madde kurumda yürütülecek faaliyetleri dörtle sınırlar. B Devletin burs görevidir, salon kullanımıyla ilgisi yoktur; C özel okulların esasını düzenler; D din kültürü dersinin zorunluluğudur ve 24. maddededir.Kaynak: bu sayfa · Eğitim hakkı ve ödevi (m.42, 24, 58)
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?MEB Mevzuatı soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →