5018 sayılı Kanun'un amacı: hesap verebilirlik, mali saydamlık ve üst yönetici
MEB Mevzuatı · Mali mevzuat · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaMillî Eğitim Bakanlığının görevleri nelerdir? Bakan ve bakan yardımcılarının yetkileri nedir?Bağlantılı konudan (MEB teşkilatı). Önce kendin cevapla, sonra aç.
CBK-1 m.301'e göre MEB; okul öncesi, ilk ve ortaöğretim programlarını tasarlar, yükseköğretim dışındaki okulları açar, açılmasına izin verir ve denetler, eğitime erişimde fırsat eşitliğini sağlar. Bakanlık merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatından oluşur (m.302). Bakan en üst amirdir; bakan yardımcıları Teftiş Kurulu hariç bakanlık kuruluşlarına emir verir.
✎Konu anlatımı
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun amacı ve kapsamı nedir, üst yönetici kimdir?
Kısa cevap: 5018 sayılı Kanun, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli elde edilip kullanılmasını, hesap verebilirliği ve mali saydamlığı sağlamak için kamu mali yönetiminin yapısını, bütçeyi, muhasebeyi ve mali kontrolü düzenler. Kapsamı genel yönetimdir: merkezî yönetim idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahallî idareler. Bakanlıklarda üst yönetici Bakana, Bakan Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.Okulun tadilatı için gelen ödenek yazısının altında hep aynı kanun numarası durur: 5018.
2003 tarihli 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu parasının nasıl planlanacağını, harcanacağını, kaydedileceğini ve denetleneceğini tek çatı altında toplar. Amacı (m.1) üç kavrama dayanır: kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması, hesap verebilirlik ve mali saydamlık. Kanunda mali yıl takvim yılıdır (m.3).
Kimi kapsar? (m.2–3)
Kanun genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine uygulanır. Genel yönetim üç parçadır: merkezî yönetim kapsamındaki idareler (kanuna ekli I, II ve III sayılı cetvellerdekiler), sosyal güvenlik kurumları (IV sayılı cetvel) ve mahallî idareler (belediye, il özel idaresi ve bunların birlikleri). Kamu iktisadi teşebbüsleri bu üçlünün içinde değildir. Millî Eğitim Bakanlığı, (I) sayılı cetvelde yer alan, Devlet tüzel kişiliğine dahil bir idaredir; bu yüzden onun bütçesi genel bütçedir.
Üç ilke kanunu taşır (m.5, 7, 8)
Mali saydamlık (m.7): kamuoyu zamanında bilgilendirilir; görev ve yetkiler açıkça tanımlanır, planlar, programlar ve bütçeler kamuoyuna açık olur, teşvik ve destekler bir yılı geçmeyen dönemlerle açıklanır, kamu hesapları standart bir muhasebe düzeninde tutulur. Hesap verme sorumluluğu (m.8): kamu kaynağını elde eden ve kullanan herkes, onun etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun kullanılmasından sorumludur ve yetkili mercilere hesap vermek zorundadır. Kamu maliyesinin temel ilkeleri (m.5) bunları tamamlar: mali yönetim uyumlu bir bütündür, TBMM'nin bütçe hakkına uygun yürütülür, mali disiplini sağlar, maliyet-fayda analizi esastır.
Bakan, bakanlığın ve bağlı, ilgili, ilişkili kuruluşların stratejik plan ve bütçelerinden sorumludur. Üst yönetici bu sorumluluğu tek başına yürütmez; kanun ona üç kol verir: harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler (m.11). Sayfanın kalanı bu üç kolu tek tek açar.
Nasıl sorulur“5018'e göre üst yönetici kimdir?” ya da “hangisi genel yönetim kapsamında değildir?” kalıbı gelir. Sayfanın payı: EKYS'de %20'lik Mevzuat alanının on metninden biri, GYS şube müdürü sınavında üç soru; gerçek sınavda beş şık vardır.
Tuzakİl özel idaresinin üst yöneticisini il genel meclisi başkanı, belediyeninkini belediye meclisi sanmaktır; üst yönetici vali ve belediye başkanıdır, meclis ise sorumluluğun yöneldiği organdır. İkinci tuzak, kamu iktisadi teşebbüslerini genel yönetim içinde saymaktır.
✎Boşluk doldurma kapsam ve sorumluluk
5018'in kapsamı genel yönetimdir: merkezî yönetim kapsamındaki idareler, kurumları ve mahallî idareler. Kanunda mali yıl yılıdır. Bakanlar, kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından karşı sorumludur.
?Soru çöz
5018 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?