5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu: kim açar, hangi kurumlar kapsamda?
MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 7 dk · 2 etkinlik
Önce hatırla1739 sayılı Kanun'a göre Türk millî eğitim sistemi nasıl bir yapıya sahiptir? Örgün ve yaygın eğitim nedir, zorunlu eğitim kaç yıldır?Bağlantılı konudan (1739 sayılı Kanun). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Sistem örgün ve yaygın eğitim olmak üzere iki ana bölümdür (m.18). Örgün eğitim; isteğe bağlı okul öncesi, 6–14 yaşı kapsayan zorunlu ilköğretim (dört yıl ilkokul, dört yıl ortaokul), dört yıllık zorunlu ortaöğretim ve yükseköğretimden oluşur. Yaygın eğitim, örgün eğitimin yanında ya da dışında düzenlenen bütün eğitim etkinliklerini kapsar; koordinasyonu MEB sağlar.
Sistemin yapısı: örgün ve yaygın (m.18–42)
✎Konu anlatımı
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu neyi düzenler, özel öğretim kurumunu kimler açabilir ve hangi kurum türleri vardır?
Kısa cevap: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu (2007) özel kurumların açılmasını, devrini, personelini, mali desteğini, eğitimini, yönetimini ve denetimini düzenler (m.1). Kurumu Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ve özel hukuka göre yönetilen tüzel kişiler açar. Özel okullar, kurslar, sürücü kursları, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri bu kanunun kapsamındadır.İlçede yeni bir özel anaokulunun tabelası asıldığında, şube müdürünün masasına gelen dosyanın her sayfası 5580 sayılı Kanun'a göre düzenlenmiştir.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu 8 Şubat 2007'de kabul edildi, 14 Şubat 2007'de yayımlandı ve 1965 tarihli 625 sayılı eski Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nu yürürlükten kaldırdı (m.14). Anayasa sayfasında gördük: 42. madde özel ilk ve orta dereceli okulların esaslarının, Devlet okullarıyla ulaşılmak istenen seviyeye uygun olarak kanunla düzenleneceğini söyler. 5580 o kanundur.
Amaç ve kapsam (m.1)
Kanun iki gruba hitap eder. Birincisi kurum açmak isteyenlerdir: Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ve özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler. Onlar için kurum açma izni, nakil, devir, personel çalıştırma, mali destek, eğitim, yönetim, denetim ve gözetim kurallarını koyar. İkincisi daha önce yabancıların açmış olduğu özel öğretim kurumlarıdır; onların eğitimini, yönetimini, denetimini ve personelini düzenler. Bir özel hukuk tüzel kişisi, örneğin bir şirket ya da vakıf, kurumu kendi adına seçtiği bir kişi aracılığıyla yönetir; o kişi kurucu temsilcisidir.
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Kurum | Dört aile: okullar (okul öncesinden ortaöğretime, özel eğitim okulu), kurslar (çeşitli kurs, özel öğretim kursu, sürücü kursu), merkezler (rehabilitasyon, sosyal etkinlik, mesleki eğitim, hizmet içi eğitim) ve uzaktan öğretim |
| Kurucu | Kurumun sahibi olan ve adına kurum açma izin belgesi düzenlenen gerçek ya da tüzel kişi |
| Kurucu temsilcisi | Tüzel kişiler adına seçilen kişi |
| Milletlerarası özel öğretim kurumu | Yalnız yabancı uyruklu öğrencilerin devam edebildiği kurum |
| Yabancı okul | Yabancılar tarafından açılmış özel okul |
| Azınlık okulu | Rum, Ermeni ve Musevî azınlıkların kurduğu, Lozan Antlaşması'yla güvence altındaki, kendi azınlığından Türkiye Cumhuriyeti uyruklu öğrencilerin devam ettiği okul |
Tam liste: kurum türleri ve öteki tanımlar (m.2)
Kanunun saydığı kurumlar: okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim ve özel eğitim okulları; çeşitli kurslar, özel öğretim kursları, uzaktan öğretim kurumları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri, mesleki eğitim merkezleri. Çeşitli kurs, sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil ve yeteneği geliştiren, serbest zamanı değerlendirten kurumdur. Özel öğretim kursu, Bakanlıkça belirlenmiş bir bilim grubunda öğrenim seviyesine uygun eğitim verir. Sosyal etkinlik merkezi, il millî eğitim müdürlüğü ile belediye arasındaki, Bakanlıkça onaylı protokolle belediyelerin açtığı ödev, proje, sosyal ve sportif etkinlik merkezidir.
Özel eğitim okulu, özel eğitim gerektiren bireylere özel yetiştirilmiş personel ve geliştirilmiş programla hizmet verir. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi; konuşma, dil, zihinsel, fiziksel, duyusal, sosyal ya da davranış güçlüklerinin etkisini azaltmayı, öz bakım ve bağımsız yaşam becerilerini geliştirmeyi amaçlar. Motorlu taşıt sürücüleri kursu sınav sonucu sertifika verir. Uzaktan öğretim kurumu, öğrenimini sürdüremeyenlere iletişim araçlarıyla eğitim verir. Mesleki eğitim merkezi çıraklık, kalfalık ve ustalık eğitimiyle mesleki-teknik kurs programlarını uygular.
Nasıl sorulurSayfanın payı: EKYS'de yok, çünkü 5580 EKYS'nin mevzuat listesinde sayılmaz; GYS şube müdürü sınavında üç soru; gerçek sınavda beş şık vardır. GYS'de tanım sorusu gelir: bir açıklama verilir, hangi kavram olduğu sorulur.
TuzakKurucu ile kurucu temsilcisini karıştırmaktır; izin belgesi kurucunun adına düzenlenir. İkinci tuzak, azınlık okulunu yabancı okul saymaktır; azınlık okulunun öğrencisi Türk vatandaşıdır. Üçüncüsü, milletlerarası kuruma Türk vatandaşı öğrenci alınabileceğini düşünmektir; bu kurumlar yalnız yabancı uyruklu öğrenciye açıktır.
⇄Bilgi eşleştirme tanım → kavram
?Soru çöz
İlçe millî eğitim müdürlüğünde özel öğretim kurumları dosyasını devralan bir şef şu notları almıştır:
I. Özel öğretim kurumunu Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri açabilir.
II. Milletlerarası özel öğretim kurumlarına yalnız Türk vatandaşı öğrenciler devam edebilir.
III. Kurucu temsilcisi, adına kurum açma izin belgesi düzenlenen kişidir.
5580 sayılı Kanun'a göre bu notlardan hangileri doğrudur?