5580 sayılı Kanun: özel öğretim kurumları

Bir özel okulun nasıl açıldığını, kurucunun ve müdürün yükümlülüklerini, ücret ve burs kurallarını, Bakanlığın denetimini ve yaptırımları öğren.

7 durakGYS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MEVZUAT · 5580 m.1–2

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu: kim açar, hangi kurumlar kapsamda?

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla1739 sayılı Kanun'a göre Türk millî eğitim sistemi nasıl bir yapıya sahiptir? Örgün ve yaygın eğitim nedir, zorunlu eğitim kaç yıldır?Bağlantılı konudan (1739 sayılı Kanun). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sistem örgün ve yaygın eğitim olmak üzere iki ana bölümdür (m.18). Örgün eğitim; isteğe bağlı okul öncesi, 6–14 yaşı kapsayan zorunlu ilköğretim (dört yıl ilkokul, dört yıl ortaokul), dört yıllık zorunlu ortaöğretim ve yükseköğretimden oluşur. Yaygın eğitim, örgün eğitimin yanında ya da dışında düzenlenen bütün eğitim etkinliklerini kapsar; koordinasyonu MEB sağlar.

Sistemin yapısı: örgün ve yaygın (m.18–42)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu neyi düzenler, özel öğretim kurumunu kimler açabilir ve hangi kurum türleri vardır?

Kısa cevap: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu (2007) özel kurumların açılmasını, devrini, personelini, mali desteğini, eğitimini, yönetimini ve denetimini düzenler (m.1). Kurumu Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ve özel hukuka göre yönetilen tüzel kişiler açar. Özel okullar, kurslar, sürücü kursları, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri bu kanunun kapsamındadır.

İlçede yeni bir özel anaokulunun tabelası asıldığında, şube müdürünün masasına gelen dosyanın her sayfası 5580 sayılı Kanun'a göre düzenlenmiştir.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu 8 Şubat 2007'de kabul edildi, 14 Şubat 2007'de yayımlandı ve 1965 tarihli 625 sayılı eski Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nu yürürlükten kaldırdı (m.14). Anayasa sayfasında gördük: 42. madde özel ilk ve orta dereceli okulların esaslarının, Devlet okullarıyla ulaşılmak istenen seviyeye uygun olarak kanunla düzenleneceğini söyler. 5580 o kanundur.

Amaç ve kapsam (m.1)

Kanun iki gruba hitap eder. Birincisi kurum açmak isteyenlerdir: Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ve özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler. Onlar için kurum açma izni, nakil, devir, personel çalıştırma, mali destek, eğitim, yönetim, denetim ve gözetim kurallarını koyar. İkincisi daha önce yabancıların açmış olduğu özel öğretim kurumlarıdır; onların eğitimini, yönetimini, denetimini ve personelini düzenler. Bir özel hukuk tüzel kişisi, örneğin bir şirket ya da vakıf, kurumu kendi adına seçtiği bir kişi aracılığıyla yönetir; o kişi kurucu temsilcisidir.

5580'in temel tanımları (m.2)
KavramAnlamı
KurumDört aile: okullar (okul öncesinden ortaöğretime, özel eğitim okulu), kurslar (çeşitli kurs, özel öğretim kursu, sürücü kursu), merkezler (rehabilitasyon, sosyal etkinlik, mesleki eğitim, hizmet içi eğitim) ve uzaktan öğretim
KurucuKurumun sahibi olan ve adına kurum açma izin belgesi düzenlenen gerçek ya da tüzel kişi
Kurucu temsilcisiTüzel kişiler adına seçilen kişi
Milletlerarası özel öğretim kurumuYalnız yabancı uyruklu öğrencilerin devam edebildiği kurum
Yabancı okulYabancılar tarafından açılmış özel okul
Azınlık okuluRum, Ermeni ve Musevî azınlıkların kurduğu, Lozan Antlaşması'yla güvence altındaki, kendi azınlığından Türkiye Cumhuriyeti uyruklu öğrencilerin devam ettiği okul
Tam liste: kurum türleri ve öteki tanımlar (m.2)

Kanunun saydığı kurumlar: okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim ve özel eğitim okulları; çeşitli kurslar, özel öğretim kursları, uzaktan öğretim kurumları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri, mesleki eğitim merkezleri. Çeşitli kurs, sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil ve yeteneği geliştiren, serbest zamanı değerlendirten kurumdur. Özel öğretim kursu, Bakanlıkça belirlenmiş bir bilim grubunda öğrenim seviyesine uygun eğitim verir. Sosyal etkinlik merkezi, il millî eğitim müdürlüğü ile belediye arasındaki, Bakanlıkça onaylı protokolle belediyelerin açtığı ödev, proje, sosyal ve sportif etkinlik merkezidir.

Özel eğitim okulu, özel eğitim gerektiren bireylere özel yetiştirilmiş personel ve geliştirilmiş programla hizmet verir. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi; konuşma, dil, zihinsel, fiziksel, duyusal, sosyal ya da davranış güçlüklerinin etkisini azaltmayı, öz bakım ve bağımsız yaşam becerilerini geliştirmeyi amaçlar. Motorlu taşıt sürücüleri kursu sınav sonucu sertifika verir. Uzaktan öğretim kurumu, öğrenimini sürdüremeyenlere iletişim araçlarıyla eğitim verir. Mesleki eğitim merkezi çıraklık, kalfalık ve ustalık eğitimiyle mesleki-teknik kurs programlarını uygular.

Akılda kalsın: Kurucu = sahip (izin belgesi onun adına), kurucu temsilcisi = tüzel kişinin seçtiği kişi. Üç özel statü, üç öğrenci kuralı: milletlerarası yalnız yabancı öğrenci, azınlık yalnız kendi azınlığından Türk vatandaşı, yabancı okul yabancıların açtığı okul.
Sınavda

Nasıl sorulurSayfanın payı: EKYS'de yok, çünkü 5580 EKYS'nin mevzuat listesinde sayılmaz; GYS şube müdürü sınavında üç soru; gerçek sınavda beş şık vardır. GYS'de tanım sorusu gelir: bir açıklama verilir, hangi kavram olduğu sorulur.

TuzakKurucu ile kurucu temsilcisini karıştırmaktır; izin belgesi kurucunun adına düzenlenir. İkinci tuzak, azınlık okulunu yabancı okul saymaktır; azınlık okulunun öğrencisi Türk vatandaşıdır. Üçüncüsü, milletlerarası kuruma Türk vatandaşı öğrenci alınabileceğini düşünmektir; bu kurumlar yalnız yabancı uyruklu öğrenciye açıktır.

⇄Bilgi eşleştirme tanım → kavram

?Soru çöz

İlçe millî eğitim müdürlüğünde özel öğretim kurumları dosyasını devralan bir şef şu notları almıştır:
I. Özel öğretim kurumunu Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri açabilir.
II. Milletlerarası özel öğretim kurumlarına yalnız Türk vatandaşı öğrenciler devam edebilir.
III. Kurucu temsilcisi, adına kurum açma izin belgesi düzenlenen kişidir.
5580 sayılı Kanun'a göre bu notlardan hangileri doğrudur?

✓ A. I m.1'in saydığı kurucu çevresidir (özel hukuka göre yönetilen tüzel kişilerle birlikte). II tersidir: milletlerarası kurum yalnız yabancı uyruklu öğrenciye açıktır. III kurucu ile temsilciyi karıştırır: izin belgesi kurucunun adına düzenlenir, temsilci tüzel kişinin seçtiği kişidir. B, C ve D yanlış ifadelerden en az birini içerir.
SÜREÇ · KURUM AÇMA İZNİ

Kurum açma izni: valilik inceler, okula Bakanlık, kursa valilik izin verir

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla5442 sayılı Kanun'a göre valinin görev ve yetkileri nelerdir? Vali il millî eğitim müdürüne ne yapabilir?Bağlantılı konudan (Türk idare sistemi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

5442 m.9'a göre vali ilde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır, ilin genel idaresinden Cumhurbaşkanına karşı sorumludur. Genel emir çıkarır, kolluğun amiridir, il teşkilatındaki bütün memurların en büyük amiridir. İl idare şube başkanları valiye karşı sorumludur; valinin emrini mevzuata aykırı bulan şube başkanı yazılı itiraz eder, vali ısrar ederse yazılı emir verir.

Vali: görev ve yetkiler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

5580'e göre özel okul açma izni kimden alınır, izin başvurusu reddedilirse itiraz süresi nedir?

Kısa cevap: Öğretime başlamak için kurum açma izni zorunludur; başvuru ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılır ve valilik inceler. Okullar dışındaki kurumlara izni valilik verir, uygun görülen okul başvuruları izin için Bakanlığa gönderilir. Ret kararına tebliğden itibaren 15 iş günü içinde Bakanlığa itiraz edilir, Bakanlık 15 iş günü içinde karar verir. İzin alınmadan öğrenci kaydı yapılamaz.

Bir kurucu adayı “binayı kiraladım, eylülde kayda başlarım” diyerek şube müdürünün kapısını çaldığında, ilk soru hep aynıdır: kurum açma izniniz var mı?

3. madde kanunun en uzun ve en çok sorulan maddesidir. İlk cümlesi kesin bir kural koyar: bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınması zorunludur ve izin alınmadıkça kuruma öğrenci kaydı yapılamaz. Hizmet içi eğitim faaliyetleri dışında kanunun saydığı eğitim faaliyetleri izin alınmadan yapılamaz; her ne ad altında olursa olsun eğitim ve öğretim sunmak amacıyla yürütülen faaliyetler Bakanlığın izin ve denetimine tabidir.

Valilik her başvuruyu inceler; izni okul için Bakanlık, öteki kurumlar için valilik verir.Görsel: Sınav Defteri

İznin şartları

İzin için binanın kullanım amacına ve Bakanlığın standartlarına uygun ve yeterli olması gerekir; ayrıca üç şart aranır: (a) ders araç-gerecinin yeterli olduğunun bir raporla tespiti, (b) yönetici, öğretmen ve öteki personelin sayı ve nitelik bakımından uygun bulunması ve bu kişilerin o kurumda çalışacaklarının belgelendirilmesi, (c) kurumun yönetmeliği ile öğretim programının Bakanlıkça incelenip onaylanması. Milletlerarası kurumlar dışında ilkokul, ortaokul, lise ve özel eğitim okulları için 1 Eylül'den sonra verilen izin ertesi eğitim-öğretim yılından itibaren geçerlidir; ağustos sonunda izin alamayan okul o yıl öğrenci okutamaz.

Ruhsat, yasaklar ve cezalar

Özel öğretim kurumları belediyelerin ve il özel idarelerinin verdiği iş yeri ruhsatlarının kapsamı dışındadır: mevzuata uygun olmak kaydıyla iş yeri açma ve çalışma ruhsatını Bakanlık verir, bu yetkisini valiliklere devredebilir. Askerî okulların, emniyet teşkilatına bağlı okulların ve din eğitimi-öğretimi yapan kurumların aynısı ya da benzeri özel kurum açılamaz. Kurum açma izni ve ruhsatı olmadan bu kanun kapsamındaki eğitim faaliyetini yürütenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası verilir ve bu yerler valilikçe kapatılır. Türk tüzel kişilerin açtığı kurumların kurucularında yabancı ortaklık tespit edilirse yine 20 kat ceza verilir ve ortaklığı sona erdirmek için 30 iş günü tanınır; süreye uyulmazsa ya da ortaklık ikinci kez tespit edilirse izin ve ruhsat iptal edilir.

İzin ve ruhsatta kim ne yapar?
İşlemYetkiliSüre / şart
Başvuruyu almakİlgili millî eğitim müdürlüğü—
İncelemekValilikBina, araç-gereç, personel, yönetmelik ve program
Kurum açma izni (okul dışı kurum)Valilik—
Kurum açma izni (okul)Bakanlık1 Eylül'den sonra verilirse ertesi yıl geçerli
Ret kararına itirazBakanlıkTebliğden itibaren 15 iş günü; karar 15 iş günü
İş yeri açma ve çalışma ruhsatıBakanlık (valiliğe devredebilir)Belediye ruhsatı aranmaz
İzinsiz faaliyet gösteren yeri kapatmakValilikAyrıca brüt asgari ücretin 20 katı ceza
Akılda kalsın: Okula Bakanlık, kursa valilik izin verir; ikisini de valilik inceler. İtiraz 15 + 15 iş günü. Ruhsat belediyeden değil Bakanlıktan. 1 Eylül'ü kaçıran okul ertesi yıl açılır.
Sınavda

Nasıl sorulurBir başvuru vakası verilir: kim izin verir, kime itiraz edilir, kaç gün.

TuzakOkul açma iznini valiliğin verdiğini söylemektir; valilik inceler, okula izni Bakanlık verir. İkinci tuzak, 15 günü takvim günü sanmaktır; kanun “iş günü” der. Üçüncüsü, iş yeri açma ve çalışma ruhsatının belediyeden alındığını düşünmektir. Askerî, emniyet ve din eğitimi kurumlarının benzeri özel kurum açılamayacağını da unutma.

↕Sıralama özel ortaokul açılışı

  1. Valilikçe uygun görülen başvuru Bakanlığa gönderilir
  2. Kurum öğrenci kaydı yapmaya başlar
  3. Kurucu, ilgili millî eğitim müdürlüğüne başvurur
  4. Bakanlık kurum açma iznini verir
  5. Valilik bina, araç-gereç, personel ve programı inceler

?Soru çöz

Bir kurucunun özel ortaokul açma başvurusu valilikçe uygun görülmemiş ve ret işlemi kurucuya tebliğ edilmiştir. 5580 sayılı Kanun'a göre kurucu ne yapabilir?

✓ C. 3. madde valiliğin ret kararına karşı tebliğden itibaren 15 iş günü içinde Bakanlığa itiraz yolunu açar ve Bakanlığa da 15 iş günü karar süresi verir. A kanun idari itirazı açıkça tanır; B itiraz mercii ret veren valilik değil Bakanlıktır; D kaymakamlığın izin sürecinde rolü yoktur, süre de iş günüyle sayılır.
MEVZUAT · 5580 m.4–5

Kurucunun nitelikleri, okul binası ve yabancı, azınlık, milletlerarası okullar

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa'da eğitimle ilgili hangi maddeler vardır, okul yöneticisi 42. maddeden ne sonuç çıkarır?Bağlantılı konudan (Anayasa). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa'nın 42. maddesi eğitimi hem hak hem ödev sayar: kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz, ilköğretim zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır, eğitim Devletin gözetim ve denetimi altında yürür. Eğitim kurumlarında yalnız eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme faaliyetleri yapılır. Din kültürü ve ahlak öğretiminin zorunlu ders oluşu 24. maddede, gençliğin korunması 58. maddededir.

Eğitim hakkı ve ödevi (m.42, 24, 58)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

5580'e göre özel okul kurucusunda hangi şartlar aranır, yabancı okullar ve azınlık okulları hangi kurallara tabidir?

Kısa cevap: Kurucu, yönetim organı üyeleri, kurucu temsilcisi ve personelde kanunda sayılan suçlardan ceza almamış olma ve terör örgütleriyle irtibatı olmama şartı aranır (m.4). Okula kapıdan kapıya 100 metreden yakın meyhane, kahvehane, bar, oyun merkezi bulunamaz. Milletlerarası kurumlara yalnız yabancı öğrenciler, azınlık okullarına yalnız kendi azınlığından Türk vatandaşları devam eder; yabancı okullar ancak izinle büyüyebilir (m.5).

Özel bir okulun karşısındaki kafenin bar ruhsatı alacağı duyulduğunda, okul müdürünün dayanağı devlet okulundaki meslektaşınınkiyle aynıdır: yüz metre.

Kimler kurucu olamaz? (m.4/1)

Kurucularda, tüzel kişi kurucuların yönetim organlarında, kurucu temsilcilerinde ve personelde iki tür engel aranır. Birincisi mahkûmiyettir: kasten işlenen bir suçtan bir yıl ya da daha fazla hapis cezası almış olmak ya da kanunda sayılan suçlardan (üç grup: Devlete ve anayasal düzene karşı suçlar; zimmet, rüşvet, dolandırıcılık gibi görev ve mal suçları; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar) ceza almış olmak. Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesindeki süreler geçmiş ya da af çıkmış olsa bile bu engel sürer. İkincisi irtibattır: terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak ya da irtibat olmaması gerekir.

Tam liste: 4. maddede sayılan suçlar ve Anayasa Mahkemesi kararları

Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, millî savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk; zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve 5549 sayılı Kanun kapsamındaki suç gelirlerini aklama suçları.

Maddedeki “haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması” şartı, Anayasa Mahkemesinin 2022 ve 2023 kararlarıyla personel ve gerçek kişi kurucular ile bazı suç türleri yönünden iptal edildi. Bu yüzden sınavda “kovuşturma bulunmaması” şartının herkes için aynen geçerli olduğunu söyleyen öncüle temkinli yaklaş; mahkûmiyet ve irtibat şartları yürürlüktedir.

Bina ve okul çevresi

Kurum binalarının nitelikleri ve tesis-donanım standartları Bakanlıkça belirlenir. 222 sayılı Kanun sayfasında gördüğümüz yüz metre kuralı burada da vardır: meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezi gibi umuma açık yerler ve açık alkollü içki satılan yerler okul binalarına kapıdan kapıya en az yüz metre uzakta olmalıdır. 5580 bir ayrım ekler: özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettiği kurumlarda ve okullar dışındaki kurumlarda (kurslar, merkezler) mesafe aranmaz, ama bu iş yerleriyle aynı binada bulunamazlar. Turizmin yoğun olduğu yörelerde okulların tatil olduğu dönemlerde mesafe şartı aranmaz.

Özel statülü okullar (m.5)

Milletlerarası kurumlar yabancılarca ya da Türk vatandaşlarıyla ortaklıkla, Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu çerçevesinde Cumhurbaşkanının izniyle açılır; Türk vatandaşları ve Türk tüzel kişileri de kendi adlarına açabilir. Bu kurumlarda Türk Devletinin bütünlüğüne ve millî değerlere aykırı eğitim yapılamaz, programlar kurum yönetimince hazırlanıp Bakanlıkça onaylanır, Bakanlığın denetim hakkı saklıdır; okurken Türk vatandaşlığı kazanan öğrenci bulunduğu kademenin sonuna kadar devam edebilir. Azınlık okulları Lozan Antlaşması'nın 40 ve 41. maddeleriyle ilgilidir; özellikleri karşılıklılık gözetilerek yönetmelikle belirlenir, yönetmelikte olmayan konularda resmî okul mevzuatı uygulanır ve bu okullarda yalnız kendi azınlığından Türk vatandaşlarının çocukları okuyabilir.

Tadilat ilde, bir misli Ankara'da, beş misli Cumhurbaşkanında biter; yeni şube merdivenin hiçbir basamağında yoktur.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Yabancı okulda izin merdiveni: tadilat → valilik, bir misli → Bakanlık, beş misli ve yeni arazi → Cumhurbaşkanı, şube → hiç kimse. Yüz metre okullarda aranır; kurslarda aranmaz ama aynı binada olamaz.
Sınavda

Nasıl sorulurGYS'de “hangisi Cumhurbaşkanının iznine bağlıdır” ya da “hangisi yanlıştır” kalıbı gelir.

TuzakBir misli ile beş misli artırmanın iznini karıştırmaktır: bir misli Bakanlık, beş misli Cumhurbaşkanı. İkinci tuzak, yüz metre şartının kurslarda da aynen arandığını söylemektir. Üçüncüsü, yabancı okulun izinle yeni şube açabileceğini sanmaktır; şube açmak hiçbir izinle mümkün değildir.

⇄Bilgi eşleştirme yabancı okul → izin

?Soru çöz

5580 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ B. 4. maddeye göre yüz metre şartı okullar içindir; özel eğitim kurumlarında ve okul dışı kurumlarda aranmaz, yalnız bu iş yerleriyle aynı binada bulunma yasağı vardır. A azınlık okulu kuralının kendisidir (m.5/c); C milletlerarası kurumlara 2017'de eklenen hükümdür (m.5/a); D askerî, emniyet ve din eğitimi kurumlarının benzerini açma yasağıdır (m.3).
KURUM · ÖZEL OKUL YÖNETİMİ

Özel okulun yönetimi: kurucu müdürü seçer, müdür ekibi seçer, valilik izin verir

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657'ye göre memurlara hangi yasaklar uygulanır, öğretmene okul müdürlüğü nasıl ikinci görev olarak verilir?Bağlantılı konudan (Memurun ödev ve hakları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657'ye göre memur hizmeti aksatan toplu eyleme katılamaz (m.26), greve karar veremez ve katılamaz (m.27), tacir veya esnaf sayılmasını gerektiren işi yapamaz (m.28), hediye isteyemez ve menfaat için hediye alamaz (m.29), denetimindeki teşebbüsten menfaat sağlayamaz (m.30). Öğretmenlere okul müdürlüğü, başyardımcılığı ve yardımcılığı ikinci görev olarak verilir (m.88); öğretmenlerin idari görevi tek görev sınırına girmez (m.90).

Yasaklar ve ikinci görev (m.26–30, 87–90)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

5580'e göre özel okulun müdürünü kim seçer, resmî okul öğretmeni özel okulda ücretli ders verebilir mi?

Kısa cevap: Özel kurumda eğitim 1739'un amaç ve ilkelerine uygun yürütülür ve kurum bir müdürce yönetilir (m.6). Müdürü kurucu, öteki yönetici ve öğretmenleri müdür seçer; valiliğin çalışma izni olmadan kimse işe başlatılamaz (m.8). Ders saatlerinin kuruluşta üçte biri, üç yıl sonra en az üçte ikisi asıl görevi o kurumda olan öğretmenlerce okutulur; resmî okul öğretmeni sınırlı ölçüde ücretli ders verebilir.

Eylülde bir özel okul, devlet okulundaki bir branş öğretmenine “haftada birkaç saat de bize gel” dediğinde, cevabı 5580'in 8. maddesi verir.

Eğitim ve yönetim (m.6)

Özel kurumda eğitim ve yönetim, 1739 sayılı Kanun sayfasında gördüğümüz genel amaç ve temel ilkelere uygun yürütülür. Öğretim programı ve haftalık ders çizelgesi resmî kurumlardaki usul ve esaslara göre belirlenir; Bakanlık uygun bulursa farklı program ve çizelge de uygulanabilir. Kurumun ya da yönetimi birleştirilmiş kurumların bir müdür tarafından yönetilmesi esastır; birden fazla kurumu bünyesinde bulunduran kurumlara genel müdür ve genel müdür yardımcısı atanabilir. Bir kişi birden fazla kurumun kurucusu olabilir ve gerekli nitelikleri taşıyorsa kendi kurumunun müdürü de olabilir. Ama yöneticinin bilmesi gereken cümle şudur: müdürlük görevi bulunmayan kurucu ya da kurucu temsilcisi, eğitim-öğretime ve bununla ilgili yönetim işlerine karışamaz.

Personel (m.8)

Eğitim ve yönetim hizmetlerinin asıl görevi o kurumda olan yönetici ve öğretmenlerle yürütülmesi esastır. Bunun ölçüsü bir orandır: ders saatlerinin kuruluşta üçte biri, kuruluştan üç yıl sonra en az üçte ikisi asıl görevi o kurumda olan öğretmen, uzman öğretici ya da usta öğreticilerce okutulur. Öğretmen olarak, Bakanlığın belirlediği öğretmenlik alanlarına kaynak olan yükseköğretim programlarından mezun ve özel alan eğitimi ile öğretmenlik meslek bilgisi bakımından Bakanlığın belirlediği niteliklere sahip olanlar görevlendirilir; bu fıkra Temmuz 2026'da 7590 sayılı Kanun'la yeniden yazıldı.

Resmî okul öğretmeni de özel okulda ders verebilir, ama dört şartla: ihtiyaç olmalı, asıl görevi aksamamalı, aylık karşılığı okutmakla yükümlü olduğu ders saatini doldurmuş olmalı ve kurumunun izni alınmalıdır. Bu durumda yalnız okullarda ve aylık karşılığı ders saatinin yarısı kadar ücretli ders verebilir; kurslarda veremez. Uzman ve usta öğreticiler ile öğretmenlik niteliği taşıyan öteki Devlet memurlarına, birimlerinin izniyle haftada on saati geçmemek üzere ücretli ders verilebilir.

Seçme yetkisi yukarıdan aşağı akar, izin yetkisi ise hep valilikte kalır.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Kurucu → müdürü, müdür → ekibi seçer, valilik → hepsine izin verir. Oranlar: 1/3 → üç yıl sonra 2/3. Resmî öğretmen: yalnız okulda, kendi zorunlu saatinin yarısı; öteki memur: haftada 10 saat. Müdür olmayan kurucu eğitime karışamaz.
Sınavda

Nasıl sorulurEKYS ve GYS'de kurucu-müdür ilişkisi ve ücretli ders sınırları sorulur.

TuzakKurucunun kurumun sahibi olduğu için eğitim işlerine her durumda karışabileceğini söylemektir. İkinci tuzak, öğretmenleri kurucunun seçtiğini sanmaktır; müdür seçer. Üçüncüsü, resmî öğretmenin kurslarda da ücretli ders verebileceğini düşünmektir; kanun “sadece okullarda” der.

Sınavda işaretle8. maddenin öğretmen nitelikleri fıkrası 2026'da değişti; güncel metne göre işaretle.

✎Boşluk doldurma personel oranları

Kurumda ders saatlerinin kuruluş sırasında , kuruluştan üç yıl sonra ise en az asıl görevi o kurumda olan öğretmenlerce okutulur. Resmî okul öğretmeni yalnız okullarda, aylık karşılığı okutmakla yükümlü olduğu ders saatinin kadar ücretli ders verebilir. Öğretmenlik niteliği taşıyan öteki memurlara haftada saati geçmemek üzere ders verilebilir.

üçte biri · üçte ikisi · yarısı · on · dörtte biri · yirmi

?Soru çöz

Özel bir lisenin kurucusu, okulun müdürü olmadığı hâlde öğretmenlerin ders dağıtımını kendisi değiştirmekte ve sınav takvimine doğrudan müdahale etmektedir. 5580 sayılı Kanun'a göre doğru değerlendirme hangisidir?

✓ D. 6. madde müdürlük görevi olmayan kurucu ve kurucu temsilcisinin eğitim-öğretime ve onunla ilgili yönetim işlerine karışamayacağını açıkça söyler. A sahiplik eğitim yetkisi vermez; B kanunda böyle bir valilik izni yoktur; C yasak kurucu ile kurucu temsilcisini birlikte kapsar.
MEVZUAT · 5580 m.9–10

Özel okul öğretmeni: sigortada işçi, disiplinde memur, ceza hukukunda kamu görevlisi

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657 sayılı Kanun'a göre devlet memurlarına verilen disiplin cezaları nelerdir ve ne anlama gelir?Bağlantılı konudan (Memur disiplini). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657 sayılı Kanun beş disiplin cezası sayar (m.125): uyarma (daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesi), kınama (kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesi), aylıktan kesme (brüt aylıktan 1/30–1/8 kesinti), kademe ilerlemesinin durdurulması (1–3 yıl) ve devlet memurluğundan çıkarma (bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere).

Beş disiplin cezası (m.124–125)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

5580'e göre özel okul öğretmenine hangi disiplin hükümleri uygulanır, iş sözleşmesi en az ne kadar sürelidir?

Kısa cevap: Özel kurumdaki yönetici ve öğretmenle iş sözleşmesi yazılı ve en az bir takvim yılı sürelidir (m.9). Sosyal güvenlikte sigorta mevzuatı ve İş Kanunu, yetki, sorumluluk ve cezalarda 657 ile 4483 uygulanır. Kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektiren fiile brüt aylığın 1/4'ü ile 1/2'si arasında maaş kesimi verilir, tekrarında göreve son verilir. İki teftiş raporuyla başarısız olanın çalışma izni iptal edilir.

Özel okulda çalışan bir öğretmen hakkındaki şikâyet il millî eğitim müdürlüğüne ulaştığında ilk soru şudur: onu memur gibi mi, işçi gibi mi değerlendireceğiz? 5580'in cevabı: konusuna göre ikisi de.

Sözleşme ve ücret (m.9)

Yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticilerle kurucu arasındaki iş sözleşmesi yönetmelikteki esaslara göre yazılı ve en az bir takvim yılı süreli yapılır; mazeretle ayrılanın yerine alınan ya da devredilen kurumun personeliyle daha kısa süreli sözleşme yapılabilir. Bütçe kanunlarıyla resmî okul personeline sağlanan sosyal yardım kapsamındaki ek ödemeler özel okul öğretmenine de denk olarak ödenir ve bunlardan gelir vergisi kesilmez. Kurumdaki ek ders ücreti resmî okullardakinden az olamaz; resmî okuldan ücretli görevlendirilenin ek ders ücreti ise resmî okul ek ders ücretinin iki katını geçemez.

Hangi kanun, hangi konuda?

Özel kurum personeli iki ayrı rejimin kesişimindedir. Sosyal güvenlik ve özlük hakları bakımından sosyal sigortalar mevzuatına ve 4857 sayılı İş Kanunu'na tabidir. Yetki, sorumluluk, ödül ve cezalar bakımından ise 657 sayılı Kanun, öğretmenlerin terfi ve cezalarına ilişkin eski kanunlar ve 4483 sayılı Kanun uygulanır. Memur disiplini sayfasında gördüğümüz cezalar özel okulda iki noktada değişir: kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiilde bu ceza yerine brüt aylığın 1/4'ü ile 1/2'si arasında maaş kesimi verilir, tekrarında göreve son verilir; Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiilde Bakanlığın görüşü alınarak görevine son verilir. İki kararı da çalışma iznini veren makam verir. Görevleri sırasında işledikleri ya da görevleri nedeniyle kendilerine karşı işlenen suçlarda özel kurum personeli Türk Ceza Kanunu ve ceza kovuşturması bakımından kamu görevlisi sayılır; Memur yargılaması, dilekçe ve bilgi edinme sayfasında gördüğümüz 4483 de bu yüzden onlara uygulanır.

657 cezası → özel kurum personelindeki karşılığı
657'deki ceza5580'deki karşılığıKim verir?
Uyarma, kınama, aylıktan kesme657'ye tabidir; ayrıntılar yönetmelikleYönetmeliğe göre
Kademe ilerlemesinin durdurulmasıBrüt aylığın 1/4'ü ile 1/2'si arasında maaş kesimi; tekrarı hâlinde göreve sonÇalışma iznini veren makam
Devlet memurluğundan çıkarmaBakanlığın görüşü alınarak görevine son verilirÇalışma iznini veren makam

Çalışma izninin iptali ve görevden uzaklaştırma (m.10)

İki defa teftiş raporuyla başarısızlığı tespit edilen yönetici ya da öğretmenin çalışma izni, izni veren makamca iptal edilir; karar ilgiliye tebliğ edilmek üzere kuruma bildirilir ve bu tebliğ iş sözleşmesinin feshine ve kurumla ilişiğin kesilmesine yeter sebeptir. Teftiş ve denetim sırasında gerek görülürse valilik kurum personelini görevden uzaklaştırabilir ve yerine geçici görevlendirme yapar.

Akılda kalsın: Özel okul öğretmeni: sigortada işçi (İş Kanunu), disiplinde memur (657), ceza hukukunda kamu görevlisi. Kademe durdurma → 1/4–1/2 maaş kesimi, tekrarı → göreve son. İki başarısız teftiş raporu → çalışma izni iptal.
Sınavda

Nasıl sorulurGYS'de özel okul öğretmeninin tabi olduğu kanunlar ve ceza karşılıkları sorulur.

TuzakKademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özel okul öğretmenine aynen verildiğini söylemektir; maaş kesimine dönüşür. İkinci tuzak, cezayı okul kurucusunun verdiğini sanmaktır; çalışma iznini veren makam verir. Üçüncüsü, sözleşmenin sözlü ya da altı aylık yapılabileceğini düşünmektir; yazılı ve en az bir takvim yılıdır. Resmîden gelen öğretmenin ek ders ücreti resmînin iki katını geçemez.

⇄Bilgi eşleştirme durum → yaptırım

?Soru çöz

Özel bir lisede yeni göreve başlayan öğretmene insan kaynakları biriminde şu bilgiler veriliyor:
I. İş sözleşmeniz yazılı ve en az bir takvim yılı süreli yapılır.
II. Resmî okuldan ücretli görevlendirilen öğretmenin ek ders ücreti, resmî okul ücretinin üç katına kadar çıkabilir.
III. Görev sırasında işlediğiniz suçlar bakımından kamu görevlisi sayılırsınız.
5580 sayılı Kanun'a göre bu bilgilerden hangileri doğrudur?

✓ C. I m.9'un sözleşme kuralıdır; III m.9'un son fıkrasıdır: özel kurum personeli Türk Ceza Kanunu ve ceza kovuşturması bakımından kamu görevlisi sayılır. II yanlıştır: resmîden ücretli görevlendirilenin ek ders ücreti resmî okul ücretinin iki katını geçemez. A III'ü eksik bırakır; B ve D yanlış olan II'yi içerir.
MEVZUAT · 5580 m.11–13

Denetim, reklam, ücret ve ücretsiz okutma: yüzde üç, yüzde on, yüzde otuz

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTalim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının görevleri nelerdir? MEB Teftiş Kurulu ne yapar?Bağlantılı konudan (MEB teşkilatı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Bakanlığın bilimsel danışma ve inceleme organıdır; programları ve ders kitaplarını inceler, görüşünü Bakana sunar. Teftiş Kurulu Başkanlığı Bakanın emri veya onayıyla rehberlik, denetim, inceleme ve soruşturma yapar; merkezi Ankara'dır. Strateji Geliştirme Başkanlığı 5018'e göre strateji ve malî hizmetleri yürütür.

TTK, Teftiş ve Strateji

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

5580'e göre özel okullar televizyonda reklam verebilir mi, ücretsiz okutma oranı ve ücretlerin ilan zamanı nedir?

Kısa cevap: Kurumlar ve personeli Bakanlığın denetim ve gözetimindedir; kurumlar yalnız amaçlarına uygun tanıtıcı reklam verebilir, gerçeğe aykırı beyanda bulunamaz ve televizyonda reklam yapamaz (m.11). Ücretler her yıl ocaktan itibaren en geç mayısta ilan edilir. Öğrencilerin en az %3'ü ücretsiz okutulur, Bakanlık oranı %10'a kadar artırabilir; yabancı öğrenci sayısı Türk öğrencilerin %30'unu aşamaz (m.13).

Bir özel okulun tanıtım videosu yerel televizyonda dönmeye başladığında il millî eğitim müdürlüğünün telefonu çalar; çünkü 5580 televizyon reklamını açıkça yasaklar.

Denetim ve reklam (m.11)

Kurumlar ve kurumlarda görevli personel Bakanlığın denetimi ve gözetimi altındadır; eğitim ve yönetim denetiminde kurumun kendi yönetmeliği de dikkate alınır. Kurumlar yalnız amaçlarına uygun, tanıtıcı reklam ve ilan verebilir; reklamlarında gerçeğe aykırı beyanda bulunamaz ve televizyonda reklam ve ilan yapamaz. 7. madde bunu yaptırıma bağlar: gerçeğe aykırı ya da yanıltıcı reklam ve ilan vermek, reklamda öğrenci resmi ya da bilgisi kullanmak idari para cezası sebebidir. Başarı sıralamasıyla öğrenci fotoğrafını afişe basmak bu yüzden sorun çıkarır.

Mali hükümler (m.12)

Kurumlar faaliyetlerini yalnız kazanç sağlamak için düzenleyemez; ama eğitimin kalitesini yükseltecek yatırım ve hizmetler için gelir elde edebilir. Okulların su, doğal gaz ve elektriği resmî okullara uygulanan tarifeyle ücretlendirilir. Organize sanayi bölgelerinde açılan mesleki ve teknik okullardaki Türk vatandaşı öğrencilere, resmî okulda bir öğrencinin Devlete maliyetinin bir buçuk katını geçmemek üzere eğitim-öğretim desteği verilebilir; Cumhurbaşkanı kararıyla bu destek bölge dışındaki mesleki ve teknik okullara da uygulanabilir. Gerçek dışı beyanla fazla ödeme alınırsa tutar gecikme zammıyla bir ay içinde geri istenir, fiil tekrarlanırsa kurum açma izni iptal edilir. Ek 1. maddeye göre özel ilkokul, ortaokul ve liselerdeki Türk vatandaşı öğrencilere de destek verilebilir; okul öncesinde destek 48–66 ay arasındaki çocuk için en fazla bir yıldır.

Ücret, ücretsiz okutma, burs, yabancı öğrenci (m.13)

13. maddenin dört kuralı
KonuKural
Ücret ilanıÖğrenim ücreti ve öteki ücretler kurumlarca her yıl belirlenir, ocak ayından itibaren en geç mayıs ayında ilan edilir
Ücretsiz okutmaÖğrenci sayısının en az %3'ü; Bakanlık bu oranı %10'a kadar artırabilir
Ücretsizde öncelikTerörle mücadele ve nakdi tazminat mevzuatıyla emeklilik mevzuatına göre harp ya da vazife malulü sayılanların ilk ve orta öğretim çağındaki çocukları ile haklarında korunma, bakım ya da barınma kararı verilen çocuklar
BursKurumlar ayrıca öğrenim bursu verebilir; oran kanunda yoktur, usulü yönetmelikle
Yabancı öğrenciBir okuldaki yabancı uyruklu öğrenci, o okuldaki Türk vatandaşı öğrenci sayısının %30'unu aşamaz

Örgün programı taklit eden kurum yasağı (ek m.2)

Okullar ve özel öğretim kursları dışında, başka ad altında da olsa ilköğretim ve ortaöğretim örgün eğitim programlarının aynısını ya da bir kısmını uygulayan, ya da bu programlara yönelik deneme, seviye tespit gibi adlarla toplu sınav organizasyonu yapan kurum yüz yüze ya da uzaktan açılamaz, işletilemez. Bu faaliyetler sivil toplum kuruluşlarında ve üniversitelerin sürekli eğitim merkezlerinde de yürütülemez; belediyeler ise il millî eğitim müdürlüğüyle yapılan ve Bakanlıkça onaylanan protokolle örgün eğitime destek amaçlı ücretsiz kurs açabilir.

Akılda kalsın: Reklam: tanıtıcı evet; yanıltıcı, öğrenci fotoğraflı ve televizyonda hayır. Ücret: ocak–mayıs. Oranlar: %3 ücretsiz (Bakanlık %10'a kadar), %30 yabancı öğrenci (Türk öğrenci sayısına göre). Burs serbesttir, oranı yoktur.
Sınavda

Nasıl sorulurGYS'de oranlar ve reklam yasağı doğru-yanlış biçiminde gelir.

Tuzak%3'ü burs oranı sanmaktır; %3 ücretsiz okutma oranıdır, burs ayrıca ve isteğe bağlıdır. İkinci tuzak, %30 sınırını toplam öğrenci sayısına göre hesaplamaktır; ölçü Türk vatandaşı öğrenci sayısıdır. Üçüncüsü, ücretlerin eylülde ya da kayıt döneminde ilan edildiğini söylemektir; en geç mayıstır. Televizyon reklamının valilik izniyle yapılabileceğini söyleyen öncül de yanlıştır.

✎Boşluk doldurma 13. maddenin sayıları

Kurumlar, öğrenci sayısının en az yüzde oranında ücretsiz öğrenci okutur; Bakanlık bu oranı yüzde oranına kadar artırabilir. Bir okuldaki yabancı uyruklu öğrenci sayısı, Türk vatandaşı öğrenci sayısının yüzde oranını aşamaz. Öğrenim ücretleri her yıl ocaktan itibaren en geç ayında ilan edilir.

3 · 10 · 30 · mayıs · 5 · eylül

?Soru çöz

Bir özel okul, yerel bir televizyon kanalında “ilçenin en başarılı okulu” sloganıyla, gerçeğe uygun başarı verileri içeren bir reklam yayımlamıştır. 5580 sayılı Kanun'a göre doğru değerlendirme hangisidir?

✓ A. 11. madde kurumların televizyonda reklam ve ilan yapamayacağını içerikten bağımsız olarak söyler. B doğruluk şartı reklamın içeriği için ayrı bir kuraldır, televizyon yasağını kaldırmaz; C kanunda böyle bir izin yolu yoktur; D yasak bütün kurumlar içindir.
MEVZUAT · 5580 m.7

Özel kuruma yaptırımlar: beş, on, yirmi kat ceza; izin iptali ve kapatma

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla5580'e göre özel okul açma izni kimden alınır, izin başvurusu reddedilirse itiraz süresi nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Öğretime başlamak için kurum açma izni zorunludur; başvuru ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılır ve valilik inceler. Okullar dışındaki kurumlara izni valilik verir, uygun görülen okul başvuruları izin için Bakanlığa gönderilir. Ret kararına tebliğden itibaren 15 iş günü içinde Bakanlığa itiraz edilir, Bakanlık 15 iş günü içinde karar verir. İzin alınmadan öğrenci kaydı yapılamaz.

Kurum açma izni ve ruhsat (m.3)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

5580'e göre özel öğretim kurumuna hangi durumlarda idari para cezası verilir, kurum açma izni ne zaman iptal edilir ve kurum nasıl kapatılır?

Kısa cevap: İki yıl içinde faaliyete başlamayan, izinsiz ara veren, türüne aykırı program uygulayan ya da izni amacı dışında kullanan kurumun izni iptal edilir. Öteki aykırılıklarda brüt asgari ücretin 5, 10 ya da 20 katı ceza verilir; tekrarında ceza beş katına çıkar, üçüncüsünde izin iptal edilir. Kurucu okulunu en az üç ay önce yazılı bildirip öğretim yılı sonunda kapatabilir.

Bir özel okulun denetiminde Bakanlık onaylı yerleşim planına aykırı olarak laboratuvarın sınıfa çevrildiği görülürse, raporun son sayfasına 5580'in 7. maddesinin bir bendi yazılır.

Doğrudan iptal (m.7/1)

Dört durumda ceza basamağı beklenmez, kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir: izin aldığı hâlde iki yıl içinde faaliyete başlamamak, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikteki süreden fazla izinsiz ara vermek, kurum türüne uygun olmayan program uygulamak ve izni amacı dışında kullanmak. “Kurum türüne uygun olmayan program” Temmuz 2026'da 7590 sayılı Kanun'la eklendi; bir kursun okul programı uygulaması bu kapsama girer.

Para cezası basamakları (m.7/2)

Basamaklar fiilin ağırlığını izler: kural ihlali beş, personel ve ilke ihlali on, şart kaybı yirmi kat.Görsel: Sınav Defteri

Cezaların ölçüsü brüt asgari ücrettir; bu yüzden tutar her yıl kendiliğinden güncellenir. Bir fiil tekrarlanırsa ceza beş katı olarak uygulanır, (a)–(g) bentlerindeki fiil üçüncü kez işlenirse izin ve ruhsat iptal edilir. Cezanın tebliğinden itibaren (a)–(d) için dört, (e)–(g) için beş yıl geçtiyse o fiil tekrar sayılmaz. Cezayı kurum açma iznini vermeye yetkili makam verir: okulda Bakanlık, öteki kurumlarda valilik.

Kapatma ve sonrası

Kurucu kurumunu kendisi de kapatabilir, ama bir takvime uyarak. Okul kurucusu Bakanlığa, yöneticilere, öğretmenlere, uzman ve usta öğreticilere ve öğrencilere en az üç ay önce yazılı bildirir; gerekçe Bakanlıkça uygun bulunursa okul öğretim yılı sonunda kapanır. Okul dışındaki kurumların kurucusu aynı bildirimi valiliğe yapar ve kurum dönem sonunda kapanır. Kapanan ya da kapatılan kurum mühürlerini, personel ve öğrenci defterlerini, dosyalarını ve evrakını valiliğe devir ve teslim etmek zorundadır; kaçınan ya da savsaklayan kurucuya brüt asgari ücretin 20 katı ceza verilir. Bu şartlara uymadan kurumunu kapatan ya da soruşturma sonucunda izni iptal edilen kurucuya beş yıl geçmeden yeni kurum açma, kurum devralma ya da ortak olma izni verilmez. Öğrenci ve velilerin kurucuya karşı genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır.

Akılda kalsın: 5–10–20: kural ihlali beş, personel ve 1739 ilkesi on, şart kaybı yirmi. Tekrar → ×5, üçüncü kez → iptal. Kapatma: üç ay önce yazılı; okul Bakanlığa ve öğretim yılı sonunda, kurs valiliğe ve dönem sonunda. Kurala uymayana beş yıl yasak.
Karışan sayılar ve terimler (bütün sayfa)
Sayı ya da makamNerede geçer?
15 + 15 / 30 iş günüRet kararına itiraz ve Bakanlığın karar süresi / yabancı ortaklığı sona erdirme (m.3)
1 Eylül / 100 metreBu tarihten sonra verilen okul izni ertesi yıldan geçerli (m.3) / okul ile bar, kahvehane arası en kısa uzaklık (m.4)
1/3 → 2/3Asıl görevli öğretmenlerce okutulan ders oranı: kuruluşta / üç yıl sonra (m.8)
Yarısı / 10 saat / 2 katResmî öğretmenin ücretli ders sınırı / öteki memurun haftalık sınırı / resmîden gelenin ek ders ücreti üst sınırı (m.8–9)
1 takvim yılı / 2 raporİş sözleşmesinin en kısa süresi / çalışma iznini iptal ettiren başarısız teftiş raporu (m.9–10)
1/4–1/2Kademe durdurma yerine brüt aylıktan maaş kesimi (m.9)
%3 / %10 / %30Ücretsiz okutma / Bakanlığın artırabileceği üst oran / Türk öğrenci sayısına göre yabancı öğrenci sınırı (m.13)
2 yıl / 3 ay / 5 yılFaaliyete başlamamada iptal / kapatma bildirimi / yeniden izin yasağı (m.7)
5 / 10 / 20 kat, ×5Brüt asgari ücret üzerinden ceza basamakları; tekrarında beş katı; tekerrür süresi (a)–(d) 4, (e)–(g) 5 yıl (m.7)
Bakanlık / valilikOkula izin verir, okulun kapatma bildirimini alır / kursa izin verir, kursun bildirimini alır, herkese çalışma izni verir, evrakı teslim alır
Sınavda

Nasıl sorulurGYS'de bir fiil verilip cezanın kaç kat olduğu ya da kapatmanın usulü sorulur.

Tuzak1739'un amaç ve ilkelerine uymamayı beş kat sanmaktır; on kattır. İkinci tuzak, okulun kapatma bildirimini valiliğe yaptığını söylemektir; okul Bakanlığa, öteki kurumlar valiliğe bildirir. Üçüncüsü, okulun ders yılı ortasında kapatılabileceğini düşünmektir.

Sınavda işaretleTemmuz 2026'da (7590) türüne uygun olmayan program, (ğ) bendi ve tekerrür süreleri eklendi; eski kaynaklarda bunlar yoktur.

↕Sıralama özel okulun kapanışı

  1. Okul öğretim yılı sonunda kapanır
  2. Kurucu; Bakanlığa, yöneticilere, öğretmenlere ve öğrencilere en az üç ay önce yazılı bildirim yapar
  3. Mühürler, defterler, dosyalar ve evrak valiliğe devir ve teslim edilir
  4. Bakanlık kapatma gerekçesini uygun bulur

?Soru çöz

Özel bir ortaokulun, Bakanlık izni olmadan farklı bir haftalık ders çizelgesi uyguladığı denetimde tespit edilmiştir. Kurum bu fiili ilk kez işlemiştir. 5580 sayılı Kanun'a göre uygulanacak yaptırım hangisidir?

✓ B. İzinsiz haftalık ders çizelgesi uygulamak 7. maddenin (c) bendidir ve ilk seferde brüt asgari ücretin beş katı ceza gerektirir. A doğrudan iptal; faaliyete başlamama, izinsiz ara, türe aykırı program ve amaç dışı kullanım içindir; C yirmi kat (g), (ğ) ve (h) bentlerinin cezasıdır; D beş yıl yasağı kurallara aykırı kapatan ya da izni iptal edilen kurucuya uygulanır.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir okulda kayıt sırasında velilerden, okul hizmetiyle ilişkilendirilerek belirli bir tutarın “bağış” adıyla toplandığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. m.40 kamu hizmetiyle ilişkilendirilerek bağış toplanmasını yasaklar, m.72 de yetkisiz tahsilatın alınıp gelir ya da emanete kaydedilmesini ve adli-idari işlem yapılmasını ister. B rızayı ölçüt sanır, oysa yasak hizmetle ilişkilendirmeye bağlıdır; C yetkisiz tahsilatı bütçe ödeneği gibi görür; D yetkiyi karıştırır, m.73'e göre para cezasını idarenin üst yöneticisi verir.Kaynak: 5018 sayılı Kanun · Sayıştay denetimi ve kamu zararı

?Soru 2

4688 sayılı Kanun'a göre bir kamu görevlileri sendikası aşağıdakilerden hangisini yapamaz?

✓ A. m.20 sendikaların siyasi partilerden maddi yardım almasını da onlara yardım etmesini de yasaklar. B m.19/f'deki temsil ve dava yetkisidir; C m.17'ye göre serbesttir, yalnız 15 gün içinde Bakanlığa bildirilir; D m.19/g'deki sosyal tesis faaliyetidir, ticaret yasağıyla karıştırılmamalı.Kaynak: 4688 sayılı Kanun · Kuruluş, hizmet kolları ve yasaklar

?Soru 3

İl millî eğitim müdürlüğünde iç kontrol üzerine yapılan bir toplantıda şu bilgiler veriliyor:
I. İç kontrol, iç denetimi de kapsayan mali ve diğer kontrollerin bütünüdür.
II. İç denetçi raporlarını doğrudan üst yöneticiye sunar.
III. Ön mali kontrol görevini yürütenler mali işlem sürecinde görev alamaz.
5018 sayılı Kanun'a göre bu bilgilerden hangileri doğrudur?

✓ D. I m.55'teki tanımdır: iç denetim iç kontrolün dışında değil, içindedir. II m.64'ün bağımsızlık güvencesidir; arada amir yoktur. III m.60'ın son cümlesidir; kontrol eden, kontrol ettiği işi yapamaz. A ve B doğru ifadeleri eksik bırakır; C iç denetimin iç kontrolün parçası olduğunu söyleyen I'i atlar.Kaynak: 5018 sayılı Kanun · İç kontrol, ön mali kontrol ve iç denetim

?Soru 4

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ A. m.5 açıkça “ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz” der; beklenen ödenek ihale için yeterli değildir. B bölme yasağı ve C temel usuller m.5'te, D yaklaşık maliyetin KDV hariç ve gizli olması m.9'da aynen yer alır; üçü de doğrudur.Kaynak: Kamu ihale mevzuatı · Hangi kanun? 4734'ün ilkeleri

?Soru 5

Bir okul müdürü, bütçe hazırlığıyla ilgili bir toplantıda şu ifadeleri not almıştır:
I. Tüm gelir ve giderler bütçelerde gayri safi olarak gösterilir.
II. Belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmesi esastır.
III. Bütçeler, ait olduğu yıl başlamadan kabul edilmedikçe uygulanamaz.
Bu ifadelerden hangileri 5018 sayılı Kanun'un 13. maddesinde sayılan bütçe ilkeleriyle uyumludur?

✓ A. I gayri safilik, III önceden onay ilkesidir; ikisi de m.13'te aynen yer alır. II ters çevrilmiş ilkedir: kanuna göre belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesi esastır, bütün gelirler ortak havuza girer. B yalnız yanlış ifadeyi seçer; C ve D yanlış olan II'yi içerir.Kaynak: 5018 sayılı Kanun · Bütçe türleri ve bütçe ilkeleri

?Soru 6

Okulun bahçe duvarı onarımını üstlenen yüklenici, işi süresinde bitiremeyeceğini bildirirken üç gerekçe ileri sürmüştür:
I. Bölgede yaşanan sel felaketi
II. Firmanın mali sıkıntıya düşmesi
III. İnşaat sektöründe yapılan kanuni grev
4735 sayılı Kanun'a göre bu gerekçelerden hangileri mücbir sebep olarak kabul edilebilir?

✓ B. Doğal afet (I) ve kanuni grev (III) m.10'da sayılan mücbir sebeplerdir; olay yükleniciden kaynaklanmamalı ve yirmi gün içinde yazıyla bildirilip belgelendirilmelidir. II sayılmaz: m.19'a göre yüklenicinin mali aczi mücbir sebep değil, kesin teminatın gelir kaydedildiği bir fesih nedenidir. A grevi atlar; C ve D mali sıkıntıyı mücbir sebep sayar.Kaynak: Kamu ihale mevzuatı · 4735: sözleşme türleri, devir ve fesih

?Soru 7

Okul onarımı ihalesini kaybeden bir firmanın avukatı, müdürlüğe gelip şu bilgileri veriyor:
I. Şikâyet ve itirazen şikâyet, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.
II. Yasak fiilde bulunduğu tespit edilen istekli, yalnız bu okulun değil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerinden yasaklanır.
III. İdareye şikâyet, sözleşme imzalanmadan önce yapılmalıdır.
4734 sayılı Kanun'a göre bu bilgilerden hangileri doğrudur?

✓ D. I m.54'ün kuralıdır: iki idari basamak atlanıp doğrudan mahkemeye gidilemez. II m.58'in kapsamıdır: yasak bütün kamu ihalelerini kapsar. III m.55'in şartıdır: şikâyet hem 10 günlük süre içinde hem sözleşmeden önce yapılır. A, B ve C doğru ifadelerden birini ya da ikisini dışarıda bırakır.Kaynak: Kamu ihale mevzuatı · Yasak fiiller, şikâyet ve Kamu İhale Kurumu

?Soru 8

Bir depremden sonra okul binasının çatısının, can güvenliği nedeniyle ivedilikle onarılması gerektiği idarece belirlenmiştir. 4734 sayılı Kanun'a göre idare için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Afet ve can güvenliği nedeniyle ivedilik m.21/b'deki pazarlık hâlidir; bu bentte ilan zorunlu değildir, ilansız yapılırsa en az üç istekli davet edilir. A ve B temel usullerdir ama ivedi işte zorunlu değildir; D doğrudan temini karıştırır, ivedilik m.22'nin hâlleri arasında yoktur.Kaynak: Kamu ihale mevzuatı · İhale usulleri ve doğrudan temin

?Soru 9

Sendika üyesi öğretmen Selin Hanım, 2 Ekim'de üyelikten çekilme bildirimini okul müdürlüğüne vermiş, aynı hafta başka bir sendikaya üyelik formu doldurmuştur. 4688 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. m.16'ya göre çekilme kuruma başvurudan 30 gün sonra geçerli olur ve bu sürede yapılan yeni üyelik sürenin bitiminde kazanılır. A çekilmeyi sendikaya bağlar, oysa bildirim kuruma verilir; C yeni başvuruyu geçersiz sayar, kanun onu süre sonuna erteler; D süreyi karıştırır, kamu işvereni örneği 15 gün içinde gönderir.Kaynak: 4688 sayılı Kanun · Üyelik, çekilme ve ödenti

?Soru 10

Kamu görevlisi sayısı 85 olan bir ortaokulda en çok üyeyi A sendikası kaydetmiştir; B sendikasının da okulda üyeleri vardır. 4688 sayılı Kanun'a göre:
I. A sendikasının seçtiği işyeri sendika temsilcisi görevini işyerinde haftada dört saat yapar ve bu sürede izinli sayılır.
II. İşyeri sendika temsilcisinin işyeri, sebebi açık ve kesin biçimde belirtilmedikçe değiştirilemez.
III. B sendikası da bu okulda bir işyeri sendika temsilcisi seçebilir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

✓ D. I m.23'teki dört saatlik izindir; II m.18'deki işyeri güvencesidir. III yanlıştır: işyeri sendika temsilcisini yalnız en çok üye kaydetmiş sendika seçer; B sendikası ancak sendika işyeri temsilcisi belirleyebilir. Bu yüzden A eksik kalır, B ve C ise yanlış olan III'ü içerir.Kaynak: 4688 sayılı Kanun · Okulda temsilci ve sendikal güvenceler
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?MEB Mevzuatı soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →