Memur disiplini: 657 sayılı Kanun'da cezalar, usul ve memurluğun sona ermesi

Hangi fiilin hangi cezayı gerektirdiğini, cezayı kimin verdiğini, savunma ve zamanaşımı sürelerini, görevden uzaklaştırmayı ve memurluğun sona ermesini öğren.

7 durakEKYS · GYS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MEVZUAT · 657 m.124–125

Beş disiplin cezası: uyarmadan devlet memurluğundan çıkarmaya

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657'ye göre memurun hakları nelerdir, şikâyet ve dava açma hakkı nasıl kullanılır?Bağlantılı konudan (Memurun ödev ve hakları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657'nin “Genel Haklar” bölümüne göre memur mevzuatın kendisine aynen uygulanmasını isteyebilir, kanunda yazılı hâller dışında memurluğuna son verilemez (güvenlik). Emeklilik, çekilme, izin ve sendika hakkı vardır. Müracaat ve şikâyet en yakın amirden başlayarak silsile yoluyla, şikâyet edilen amir atlanarak yapılır; idari işlemlere karşı dava açılabilir. Uydurma suç isnadında merkezde en büyük amir, ilde vali savcılıktan dava açılmasını ister.

Haklar: güvenlik, şikâyet, dava (m.17–25)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

657 sayılı Kanun'a göre devlet memurlarına verilen disiplin cezaları nelerdir ve ne anlama gelir?

Kısa cevap: 657 sayılı Kanun beş disiplin cezası sayar (m.125): uyarma (daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesi), kınama (kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesi), aylıktan kesme (brüt aylıktan 1/30–1/8 kesinti), kademe ilerlemesinin durdurulması (1–3 yıl) ve devlet memurluğundan çıkarma (bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere).

İl millî eğitim müdürlüğünden okula gelen yazı kısadır: “Hakkınızda verilen kınama cezası tebliğ olunur.” Öğretmenin aklına gelen ilk soru şudur: Kınama, uyarmadan ne kadar ağır?

Memurun ödev ve hakları sayfasında memurun ödevlerini ve yasaklarını gördük. Disiplin hukuku bunların yaptırımıdır. 124. madde amacı açıkça koyar: kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak. Kanunun, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevi yapmayan, zorunlu kıldığını yerine getirmeyen ya da yasakladığını yapan memura, durumun niteliğine ve ağırlığına göre beş cezadan biri verilir. Kimin disiplin amiri olduğu ise kurumların özel yönetmeliklerinde belirlenir.

Disiplin cezalarının merdiveni ve yetkili makamları. Görsel: Sınav Defteri

Cezayı ağırlaştıran ve hafifleten kurallar

657 m.125 son fıkraları
KuralSonuç
Tekerrür: aynı fiil, önceki ceza özlük dosyasından silinme süresi içinde tekrarlanırsaBir derece ağır ceza
Aynı derecede cezayı gerektiren farklı fiillerÜçüncü uygulamada bir derece ağır ceza
Ödül veya başarı belgesi almış, geçmiş çalışmaları olumlu memurBir derece hafif ceza uygulanabilir (takdir)
Sayılan fiillere nitelik ve ağırlıkça benzer eylemAynı türden ceza
Öğrenimine göre çıkabileceği kadronun son kademesindeki memur, kademe durdurmayı gerektiren fiil işlerseBrüt aylığın 1/4 – 1/2'si kesilir; tekrarında görevine son verilir

Son satırın mantığı basittir: kademe ilerleyemeyecek kadar tepede olan memurun kademesini durdurmak onu cezalandırmaz; kanun bu yüzden parayı devreye sokar. Disiplin kovuşturması yapılmış olması da fiil suç sayılıyorsa ayrıca ceza kovuşturmasını engellemez.

Akılda kalsın: Merdiven beş basamaktır ve her basamak bir şeyi alır: söz (uyarma), söz (kınama), para (aylıktan kesme, 1/30–1/8), zaman (kademe durdurma, 1–3 yıl), meslek (çıkarma).
Sınavda

Nasıl sorulurBu sayfanın payı: 657, EKYS'de %20'lik Mevzuat alanının on metninden biridir; GYS şube müdürü duyurusunda 657'ye ayrılan 4 soru serideki üç 657 sayfasına dağılır. Tanımlar ve oranlar sorulur ya da cezalar hafiften ağıra sıralatılır.

TuzakUyarma ile kınamanın tanımlarını yer değiştirmektir: uyarma “daha dikkatli olması gerektiğini”, kınama “kusurlu olduğunu” bildirir. İkinci tuzak 1/30–1/8 oranını son kademedeki memura uygulanan 1/4–1/2 ile karıştırmaktır. Üçüncü: farklı fiillerde ağırlaştırma ikinci değil, üçüncü uygulamada gelir.

↕Sıralama hafiften ağıra

  1. Kademe ilerlemesinin durdurulması
  2. Kınama
  3. Devlet memurluğundan çıkarma
  4. Uyarma
  5. Aylıktan kesme

?Soru çöz

657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ B. Aylıktan kesme brüt aylıktan 1/30–1/8 kesintidir; 1/4–1/2 oranı yalnız son kademedeki memura kademe durdurma yerine uygulanır. A uyarmanın kanundaki tanımıdır; C kademe durdurmanın doğru süresidir; D 125. maddedeki hafifletme imkânıdır.
MEVZUAT · 657 m.125

Fiilden cezaya: aynı davranışın ağırlaşan basamakları

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 9 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657'ye göre memurlara hangi yasaklar uygulanır, öğretmene okul müdürlüğü nasıl ikinci görev olarak verilir?Bağlantılı konudan (Memurun ödev ve hakları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657'ye göre memur hizmeti aksatan toplu eyleme katılamaz (m.26), greve karar veremez ve katılamaz (m.27), tacir veya esnaf sayılmasını gerektiren işi yapamaz (m.28), hediye isteyemez ve menfaat için hediye alamaz (m.29), denetimindeki teşebbüsten menfaat sağlayamaz (m.30). Öğretmenlere okul müdürlüğü, başyardımcılığı ve yardımcılığı ikinci görev olarak verilir (m.88); öğretmenlerin idari görevi tek görev sınırına girmez (m.90).

Yasaklar ve ikinci görev (m.26–30, 87–90)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

657'ye göre göreve gelmemek, amire saygısızlık, gizli bilgiyi açıklamak gibi fiiller hangi disiplin cezasını gerektirir?

Kısa cevap: 125. madde her cezanın fiillerini ayrı ayrı sayar ve mantığı derecelendirmedir: aynı tür davranış kayıtsızlıkla yapılırsa uyarma, kusurla kınama, kasıtla aylıktan kesme gerektirir. Örneğin özürsüz bir-iki gün göreve gelmemek aylıktan kesme, kesintisiz 3–9 gün kademe ilerlemesinin durdurulması, bir yılda toplam 20 gün devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirir.

Nöbet çizelgesini önemsemeyen öğretmen, okula üç gün hiç gelmeyen öğretmen ve müdürüne hakaret eden öğretmen aynı dosyaya girmez; her biri 125. maddede ayrı bir basamaktadır.

125. maddede altmışa yakın fiil sayılır; tek tek ezberlemek yorucu ve gereksizdir. Kanun aynı davranış türünü ağırlığına göre basamaklara dağıtmıştır. Basamakları ayıran ölçütler üçtür: davranışın kayıtsızlık mı, kusur mu, kasıt mı olduğu; tekrarın ya da sürenin uzunluğu; davranışın kime yöneldiği. Aşağıdaki tablo sınavda en çok sorulan üç zinciri gösterir; her cezanın bütün fiilleri tablonun altındaki katlanır kartlardadır.

Üç zincir, beş basamak (657 m.125)
CezaDevamAmire karşıBilgi
Uyarmaİzinsiz geç gelmek, erken ayrılmak——
Kınama—Hâl ve hareketle saygısızlıkYetkisiz basına demeç
Aylıktan kesmeÖzürsüz 1–2 günSözle saygısızlıkYükümlü olduğu kişiye yalan beyan
Kademe durdurmaÖzürsüz, kesintisiz 3–9 günKüçük düşürücü fiil, hakaret, tehditAçıklanması yasak bilgi
ÇıkarmaÖzürsüz, yılda toplam 20 günFiilî tecavüz (saldırı)Yetki almadan gizli bilgi

İki ince ayrım daha sık sorulur. Memurun itibarını sarsan davranış hizmet dışında kınama, hizmet içinde aylıktan kesme gerektirir. Göreve sarhoş gelmek ya da görev yerinde alkollü içki içmek, görevle ilgili çıkar sağlamak ve görevde dil, ırk, cinsiyet, din gibi ayrımlar yapmak doğrudan kademe ilerlemesinin durdurulmasıdır. Siyaset ve kazançta da çizgi aynıdır: bir parti yararına fiilen çalışmak, ticaret yapmak ve mal bildirimini süresinde vermemek kademe durdurma; partiye üye olmak ise çıkarmadır.

Devamsızlık zincirinde bir boşluk vardır ve kasıtlıdır: izinsiz ve mazeretsiz olarak kesintisiz 10 gün görevi terk eden memura disiplin cezası verilmez; 94. maddeye göre memur çekilme isteğinde bulunmuş sayılır. Bunu bu sayfanın son konusunda ayrıca göreceğiz.

Tam liste: her cezanın fiilleri (katlanır kartlar)

Uyarma · 8 fiil · kayıtsızlık ve düzensizlik
  • Emir ve görevin tam ve zamanında yapılmasında, kurumun usul ve esaslarında, resmî belge ve araç gerecin korunması ve bakımında kayıtsızlık ya da düzensizlik
  • Özürsüz ya da izinsiz geç gelmek, erken ayrılmak, görev yerini terk etmek
  • Kurumun tasarruf tedbirlerine uymamak
  • Usulsüz başvuru ya da şikâyette bulunmak
  • Memur vakarına yakışmayan tutum ve davranış
  • Göreve ya da iş sahiplerine karşı kayıtsız ve ilgisiz kalmak
  • Kılık ve kıyafet hükümlerine aykırılık
  • Görevin iş birliği içinde yapılması ilkesine aykırılık
Kınama · 13 fiil · kusur
  • Emir, görev, usul ve resmî eşya konusunda kusurlu davranmak
  • Eşin, reşit olmayan ya da kısıtlı çocuğun kazanç getiren sürekli faaliyetini süresinde kuruma bildirmemek
  • Görev sırasında amire hâl ve hareketle saygısızlık
  • Hizmet dışında memurun itibar ve güvenini sarsan davranış
  • Resmî araç, gereç ve eşyayı özel işte kullanmak
  • Resmî belge, araç, gereç ve eşyayı kaybetmek
  • İş arkadaşına, maiyetine ya da iş sahibine kötü muamele
  • İş arkadaşına ya da iş sahibine söz veya hareketle sataşmak
  • Görev yerinde genel ahlak ve edep dışı davranış, yazı ya da çizim
  • Verilen emirlere itiraz etmek
  • Borcunu kasten ödemeyerek hakkında yasal yola gidilmesine yol açmak
  • Kurumun huzur, sükûn ve çalışma düzenini bozmak
  • Yetkisi olmadan basına, haber ajansına, radyo ya da televizyona bilgi veya demeç vermek
Aylıktan kesme · 7 fiil · kasıt
  • Emir ve görevi kasıtlı olarak tam ve zamanında yapmamak; resmî eşyayı korumamak, hor kullanmak
  • Özürsüz bir ya da iki gün göreve gelmemek
  • Resmî belge, araç ve gereci özel menfaat için kullanmak
  • Görevle ilgili konuda yükümlü olduğu kişilere yalan ya da yanlış beyan
  • Görev sırasında amirine sözle saygısızlık
  • Görev yerinde bir yerin izinsiz toplantı ve tören amacıyla kullanılmasına yardım etmek
  • Hizmet içinde memurun itibar ve güvenini sarsan davranış
Kademe ilerlemesinin durdurulması · 14 fiil · ağır kasıt ve çıkar
  • Göreve sarhoş gelmek, görev yerinde alkollü içki içmek
  • Özürsüz ve kesintisiz 3–9 gün göreve gelmemek
  • Görevle ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak
  • Amirine ya da maiyetine küçük düşürücü, aşağılayıcı fiil
  • Görev yerini izinsiz toplantı ve tören için kullanmak ya da kullandırmak
  • Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek
  • Ticaret ya da memura yasak öteki kazanç getirici faaliyet
  • Görevde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı; kişilerin yarar ya da zararını hedefleyen davranış
  • Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak
  • Açıklanması yasaklanan bilgileri açıklamak
  • Amirine, maiyetine, iş arkadaşına ya da iş sahibine hakaret ya da tehdit
  • Yurt dışında diplomatik statüyle ödeme gücünü aşan borç alıp Devlet itibarını zedelemek ya da borcunu ödemeden yurda dönmek
  • Verilen görev ve emirleri kasten yapmamak
  • Bir siyasi parti yararına ya da zararına fiilen faaliyette bulunmak
Devlet memurluğundan çıkarma · 12 fiil · Devlete ve hizmete ağır zarar
  • İdeolojik ya da siyasi amaçla boykot, işgal, işi yavaşlatma, grev gibi eylemlere katılmak, toplu olarak göreve gelmemek, bunlara teşvik ve yardım
  • Yasak yayın ya da siyasi-ideolojik bildiri, afiş, pankart basmak, dağıtmak, asmak
  • Siyasi partiye girmek
  • Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek
  • Savaş, olağanüstü hâl ya da genel afette amirin verdiği görev ve emirleri yapmamak
  • Amirine, maiyetine ya da iş sahibine fiilî tecavüz
  • Memurlukla bağdaşmayan yüz kızartıcı ve utanç verici hareket
  • Yetki almadan gizli bilgileri açıklamak
  • Siyasi ve ideolojik eylemlerden arananları görev yerinde gizlemek
  • Yurt dışında Devletin itibarını düşüren ya da görev haysiyetini zedeleyen davranış
  • 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun'a aykırı fiil
  • Terör örgütleriyle eylem birliği, onlara yardım, kamu imkânını onlar için kullanmak ya da propagandalarını yapmak
Akılda kalsın: Kayıtsızlık → kusur → kasıt → ağır kasıt. Devamsızlıkta sayılar: 1–2 gün (aylıktan kesme), 3–9 gün kesintisiz (kademe), yılda toplam 20 gün (çıkarma); 10 gün kesintisiz ise ceza değil, çekilme. Amire karşı: hareket, söz, hakaret, saldırı.
Sınavda

Nasıl sorulurKısa bir vaka verilir: “Özürsüz ve kesintisiz beş gün göreve gelmeyen öğretmene hangi ceza verilir?” Tuzak, kesintisiz 10 günlük terki çıkarma cezası sanmaktır; o hâl çekilme sayılır, çıkarma ise bir yılda toplam 20 güne bağlıdır.

Tuzakİkinci tuzak, gizli bilgi ikilisidir: açıklanması yasaklanan bilgi kademe durdurma, yetki almadan gizli bilgiyi açıklamak çıkarmadır. Üçüncüsü, siyasi parti için fiilen çalışmak kademe, partiye üye olmak çıkarmadır.

⇄Bilgi eşleştirme fiil → ceza

?Soru çöz

657 sayılı Kanun'a göre aşağıdaki fiillerden hangileri kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektirir?

I. Özürsüz ve kesintisiz beş gün göreve gelmemek
II. Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak
III. Siyasi partiye üye olmak

✓ D. Kesintisiz 3–9 gün devamsızlık ve mal bildirimini süresinde yapmamak kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektirir. A ve B iki doğru öncülden birini eksik bırakır; C'deki III ise siyasi partiye girmektir ve devlet memurluğundan çıkarma cezasıdır, kademe durdurma değil.
KURUM · DİSİPLİN AMİRİ VE KURULLAR

Cezayı kim verir: disiplin amiri, disiplin kurulu, yüksek disiplin kurulu

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657'ye göre memurun sadakat ve tarafsızlık ödevi nedir, amir durumundaki memurun sorumlulukları nelerdir?Bağlantılı konudan (Memurun ödev ve hakları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657'ye göre memur Anayasa ve kanunlara sadakatle bağlıdır ve asli memurluğa atandıktan sonra en geç bir ay içinde yemin eder (m.6). Siyasi partiye üye olamaz, görevde ayrım yapamaz, siyasi ve ideolojik beyanda bulunamaz (m.7). Hizmet içinde ve dışında itibar ve güvene layık davranır (m.8). Amir, işleri yapmak ve yaptırmakla, maiyetini yetiştirmek ve denetlemekle sorumludur; hediyesini alamaz, borç isteyemez (m.10).

Sadakat, tarafsızlık, davranış (m.6–10)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

657'ye göre disiplin cezalarını kim verir? Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun görevi nedir?

Kısa cevap: Uyarma, kınama ve aylıktan kesmeyi disiplin amiri verir. Kademe ilerlemesinin durdurulmasını, disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amir; il disiplin kurulu kararına dayanan hâllerde vali verir. Devlet memurluğundan çıkarma, amirin isteği üzerine kurumun yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir (m.126). Kurullar ceza belirleyemez, teklif edilen cezayı kabul ya da reddeder.

Okul müdürü, bir öğretmenin kesintisiz dört gün izinsiz gelmediğini tutanakla tespit eder ve cezayı kendisinin veremeyeceğini bilir: dosya kurula gidecektir.

Kanun, cezanın ağırlığı arttıkça kararı tek kişiden kurula taşır. Hafif üç ceza (uyarma, kınama, aylıktan kesme) disiplin amirinin yetkisindedir. Kademe ilerlemesinin durdurulmasında bir denge kurulur: önce memurun bağlı olduğu disiplin kurulunun kararı alınır, cezayı atamaya yetkili amir verir; il disiplin kurulu kararına dayanan hâllerde bu yetki valinindir. En ağır ceza olan çıkarma ise amirlerin isteği üzerine yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir.

Kurulların yetkisi sınırlıdır: ceza tayin edemezler, teklif edilen cezayı yalnız kabul ya da reddederler. Kurul reddederse atamaya yetkili amir 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttir. Kurulların yapısı 134. maddededir: kurum merkezinde bir yüksek disiplin kurulu, her ilde (bölge esasına göre çalışan kuruluşlarda bölge merkezinde) ve kurum merkezinde birer disiplin kurulu bulunur; kanun ayrıca millî eğitim müdürlüklerinde de disiplin kurulu öngörür. Kurulların kuruluşu ve çalışma usulü Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

Ceza, yetkili makam ve süreler (m.126, 128, 135)
CezaKim verir?Karar süresiİtiraz mercii
Uyarma · Kınama · Aylıktan kesmeDisiplin amiriSoruşturmanın tamamlanmasından itibaren 15 günDisiplin kurulu
Kademe ilerlemesinin durdurulmasıDisiplin kurulu kararından sonra atamaya yetkili amir (il disiplin kurulu kararında vali)Dosya 15 gün içinde kurula; kurul 30 gün içinde kararYüksek disiplin kurulu
Devlet memurluğundan çıkarmaYüksek disiplin kurulu kararıDosya kurula ulaştıktan sonra en çok 6 ayKurula itiraz yok; idari yargı

Yüksek disiplin kurulları dosyayı incelerken memurun özlük dosyasını ve her türlü belgeyi inceleyebilir, kurumlardan bilgi alabilir, yeminli tanık ve bilirkişi dinleyebilir, yerinde keşif yapabilir (m.129).

Akılda kalsın: Hafif üçlü amirin elinde; kademe durdurma kurulun “evet”iyle amirin elinde; çıkarma yüksek kurulun kararında. Kurul ceza seçmez, yalnız “kabul” ya da “ret” der; ret gelirse amirin 15 günü vardır.
Sınavda

Nasıl sorulur“Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını kim verir?” sorusu klasiktir.

TuzakCezayı disiplin kurulunun verdiğini söylemektir: kurul karar alır, cezayı atamaya yetkili amir (il disiplin kurulu kararına dayanırsa vali) verir. Çıkarmada ise ceza doğrudan yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir. İkinci tuzak, kurulun teklif edilenden farklı bir ceza belirleyebileceğini sanmaktır.

⇄Bilgi eşleştirme ceza → yetkili

?Soru çöz

Bir okulda kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektiren bir fiil için yürütülen soruşturma tamamlanmıştır. 657 sayılı Kanun'a göre bundan sonra izlenecek yol hangisidir?

✓ A. Kademe durdurmada dosya 15 gün içinde disiplin kuruluna gider, kurul 30 gün içinde karar verir, cezayı atamaya yetkili amir verir (m.126, 128). B hafif üç cezanın usulüdür; C çıkarma cezasının usulüdür; D kurula ceza tayin yetkisi verir, oysa kurul yalnız kabul ya da ret eder.
SÜREÇ · ZAMANAŞIMI VE SAVUNMA

Zamanaşımı ve savunma: iki saat, bir hak

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa'ya göre memurlara savunma hakkı ve yargı yolu nasıl güvence altına alınmıştır, kanunsuz emir nedir?Bağlantılı konudan (Anayasa). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa'ya göre kamu hizmetinin asli ve sürekli görevleri memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür; özlük işleri kanunla düzenlenir (m.128). Savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemez, disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz; kusurdan doğan tazminat davası ancak idare aleyhine açılır (m.129). Hukuka aykırı emir yazıyla yenilenirse yerine getirilir, ama konusu suç olan emir asla yapılmaz (m.137).

Memurlar ve kanunsuz emir (m.128, 129, 137)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Disiplin soruşturmasında zamanaşımı süreleri nelerdir? Memura savunma için en az kaç gün süre verilir?

Kısa cevap: Fiil öğrenildikten sonra uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulmasında bir ay, çıkarmada altı ay içinde soruşturmaya başlanmazsa ceza verme yetkisi düşer. Fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ceza verilmezse de zamanaşımı dolar (m.127). Savunması alınmadan memura ceza verilemez; savunma için en az 7 gün süre tanınır (m.130).

Mart ayında yaşanan bir olayı haziranda öğrenen okul müdürü takvime bakar: Soruşturmayı ne zamana kadar başlatmalıyım, olay ne zaman “eskimiş” sayılır?

İki ayrı saat

127. madde aynı anda işleyen iki saat kurar. Birincisi öğrenme saatidir: fiil öğrenildiği tarihten itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulmasında bir ay, devlet memurluğundan çıkarmada altı ay içinde soruşturmaya başlanmalıdır. Bu süre cezayı vermek için değil, soruşturmaya başlamak içindir. İkincisi işlenme saatidir: fiilin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde ceza verilmemişse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Disiplinde iki zamanaşımı saati (m.127). Görsel: Sınav Defteri

Ocak 2026'da (7573 sayılı Kanun) bu maddeye bir ek geldi: disiplin cezası yargı kararıyla iptal edilirse, karar idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan zamanaşımı süresi içinde; süre dolmuş ya da altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde, mahkemenin gerekçesi dikkate alınarak yeniden ceza verilebilir.

Savunma hakkı

Anayasa sayfasında gördük: Anayasa'nın 129. maddesine göre memura savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez ve disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz. 657 bunu iki kuralla somutlaştırır (m.130): savunması alınmadan ceza verilemez; soruşturmacının ya da kurulun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde savunma yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Hakkında çıkarma istenen memurun güvencesi daha geniştir (m.129): soruşturma evrakını inceleyebilir, tanık dinletebilir, kurulda sözlü ya da yazılı, kendisi veya vekili aracılığıyla savunma yapabilir.

Disiplin ile ceza yargılaması birbirinden bağımsızdır (m.131): aynı olay için ceza mahkemesinde kovuşturma başlamış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez; memurun mahkemede mahkûm olması ya da olmaması disiplin cezasına engel değildir. Görevle ilgili suçlarda memurun yargılanması için izin usulünü Memur yargılaması, dilekçe ve bilgi edinme sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: İki saat: öğrenince 1 ay / 6 ay içinde başla, işlenince 2 yıl içinde bitir. Savunmada sayı 7: daha az süre verilemez. Mahkeme ile disiplin birbirini beklemez.
Sınavda

Nasıl sorulurTarihli bir vaka verilir: fiil, öğrenme ve soruşturma tarihleri.

TuzakBir aylık ve altı aylık süreleri ceza verme süresi sanmaktır; bunlar soruşturmaya başlama süreleridir, cezanın üst sınırı işlenmeden itibaren iki yıldır. İkinci tuzak, ceza mahkemesindeki beraatin disiplin cezasını engellediğini ya da dava bitene kadar disiplinin bekleyeceğini sanmaktır; 131. madde ikisini bağımsız tutar.

✎Boşluk doldurma süreler

Kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektiren fiilde, fiil öğrenildikten sonra ay; çıkarmayı gerektiren fiilde ay içinde soruşturmaya başlanmalıdır. Fiilin işlendiği tarihten itibaren yıl içinde ceza verilmezse yetki zamanaşımına uğrar. Memura savunma için günden az süre verilemez.

bir · altı · iki · yedi · üç · on beş

?Soru çöz

Bir okulda 10 Ocak 2026'da kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektiren bir fiil işlenmiş, disiplin amiri bunu 3 Mart 2026'da öğrenmiştir. 657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Bir aylık süre öğrenme tarihinden (3 Mart) işler; iki yıllık üst sınır işlenme tarihinden (10 Ocak 2026) işler. A bir aylık süreyi işlenme tarihinden başlatır; B çıkarma cezasına ait altı aylık süreyi uygular; D 131. maddeye aykırıdır, ceza kovuşturması disiplini geciktiremez.
SÜREÇ · İTİRAZ VE SİLİNME

Ceza verildikten sonra: uygulama, yedi günlük itiraz ve silinme

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa'nın 125. maddesine göre idari işlemlere karşı yargı yolu nasıl düzenlenmiştir, yürütmenin durdurulması hangi şartlarla verilir?Bağlantılı konudan (Anayasa). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa'nın 125. maddesine göre idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır. Dava süresi yazılı bildirim tarihinden başlar. Yargı yetkisi hukuka uygunluk denetimiyle sınırlıdır, yerindelik denetimi yapılamaz. Yürütmenin durdurulması için telafisi güç veya imkânsız zarar ile işlemin açıkça hukuka aykırılığı birlikte gerçekleşmeli ve karar gerekçeli olmalıdır. İdare, eylem ve işlemlerinden doğan zararı öder.

İdareye karşı yargı yolu (m.125)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Disiplin cezasına itiraz süresi kaç gündür, nereye itiraz edilir? Disiplin cezaları özlük dosyasından ne zaman silinir?

Kısa cevap: Disiplin cezaları verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder; aylıktan kesme izleyen aybaşında uygulanır (m.132). Hafif üç cezaya disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulmasına yüksek disiplin kuruluna tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz edilir; tüm cezalara karşı idari yargı yolu açıktır (m.135). Silinme için uyarma ve kınamada 5, diğerlerinde 10 yıl sonra başvurulur (m.133).

Kınama cezası tebliğ edilen öğretmenin elinde bir hafta vardır; sekizinci gün yazılan itiraz dilekçesi, kesinleşmiş bir cezayla karşılaşır.

Önce bütün yolu bir arada görelim: fiilden silinmeye kadar disiplin süreci yedi adımdır ve her adımın kendi süresi vardır. Önceki konularda gördüğümüz süreler burada sıraya girer; bu konu son üç adımı anlatır.

Disiplin süreci baştan sona: her kutu bir süre, her ok bir sonraki adım. Görsel: Sınav Defteri

Uygulama ve atama yasağı

Disiplin cezaları verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır; yalnız aylıktan kesme, cezanın verildiği tarihi izleyen aybaşında uygulanır (m.132). Verilen cezalar üst disiplin amirine bildirilir. Bazı cezaların yöneticilik kariyerine uzun bir gölgesi vardır: aylıktan kesme alan 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulmasını alan 10 yıl boyunca daire başkanı ve üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına (il millî eğitim müdürlüğü gibi), düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamaz.

İtiraz ve yargı yolu

135. madde itirazı iki mercie ayırır: disiplin amirlerinin verdiği uyarma, kınama ve aylıktan kesmeye disiplin kuruluna; kademe ilerlemesinin durdurulmasına yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir. Süre, kararın tebliğinden itibaren yedi gündür; süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir. İtiraz mercii otuz gün içinde karar vermek zorundadır; itiraz kabul edilirse disiplin amiri cezayı hafifletebilir ya da tamamen kaldırabilir. Bütün disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır; zaten yüksek disiplin kurulu kararıyla verilen çıkarma cezası için kurula itiraz yolu öngörülmemiştir.

Özlük dosyasından silinme

Cezalar memurun özlük dosyasına işlenir (m.133). Çıkarma dışındaki bir ceza almış memur, uyarma ve kınamanın uygulanmasından 5 yıl, diğer cezaların uygulanmasından 10 yıl sonra atamaya yetkili amire başvurarak cezasının silinmesini isteyebilir. Silinme kendiliğinden olmaz: memurun bu süredeki davranışları isteğini haklı kılıyorsa karar verilir; kademe ilerlemesinin durdurulmasında ayrıca disiplin kurulunun görüşü alınır.

Ceza verildikten sonra (m.132–135)
Cezaİtiraz (7 gün)Atama yasağıSilinme başvurusu
Uyarma, kınamaDisiplin kuruluYokUygulamadan 5 yıl sonra
Aylıktan kesmeDisiplin kurulu5 yılUygulamadan 10 yıl sonra
Kademe ilerlemesinin durdurulmasıYüksek disiplin kurulu10 yıl10 yıl sonra, disiplin kurulunun görüşüyle
Devlet memurluğundan çıkarmaKurula itiraz yok, idari yargı—Silinmez
Akılda kalsın: 7 günde itiraz, 30 günde karar. Hafif üçlü → disiplin kurulu; kademe → yüksek kurul; çıkarma → doğrudan mahkeme. Silinme: 5 (uyarma, kınama) / 10 (diğerleri), ama başvuruyla. Atama yasağı: aylıktan kesme 5, kademe 10 yıl.
Sınavda

Nasıl sorulurİtiraz süresi ve mercii sorulur; EKYS'de ayrıca bir yöneticinin cezası verilip “il millî eğitim müdürlüğüne atanabilir mi?” diye sorulabilir.

TuzakCezaların süre dolunca kendiliğinden silindiğini sanmaktır; memur atamaya yetkili amire başvurmalıdır. İkinci tuzak, kademe ilerlemesinin durdurulmasına itirazın disiplin kuruluna yapıldığını söylemektir; mercii yüksek disiplin kuruludur.

↕Sıralama kınama alan öğretmen

  1. Disiplin kurulu otuz gün içinde itirazı karara bağlar
  2. Kınama cezası öğretmene tebliğ edilir
  3. Öğretmen sonuca karşı idari yargıya başvurur
  4. Öğretmen yedi gün içinde disiplin kuruluna itiraz eder

?Soru çöz

Üç yıl önce aylıktan kesme cezası almış şube müdürü Selim Bey, il millî eğitim müdürü olarak atanmak istemektedir. 657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. 132. maddeye göre aylıktan kesme alan 5 yıl boyunca il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına atanamaz; üç yıl geçmiştir. B silinmeyi kendiliğinden ve 3 yılda sanır, oysa 10 yıl sonra başvuru gerekir; C 10 yıllık yasak kademe durdurmaya aittir; D aylıktan kesmenin de yasak doğurduğunu atlar.
SÜREÇ · GÖREVDEN UZAKLAŞTIRMA

Görevden uzaklaştırma: ceza değil, ihtiyati tedbir

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657 sayılı Kanun'a göre devlet memurlarına verilen disiplin cezaları nelerdir ve ne anlama gelir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

657 sayılı Kanun beş disiplin cezası sayar (m.125): uyarma (daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesi), kınama (kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesi), aylıktan kesme (brüt aylıktan 1/30–1/8 kesinti), kademe ilerlemesinin durdurulması (1–3 yıl) ve devlet memurluğundan çıkarma (bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere).

Beş disiplin cezası (m.124–125)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Görevden uzaklaştırma nedir, kimler yapabilir, en çok ne kadar sürer ve memura aylığının ne kadarı ödenir?

Kısa cevap: Görevden uzaklaştırma, görevi başında kalması sakıncalı görülen memur hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir; ceza değildir (m.137). Atamaya yetkili amirler, bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, valiler ve kaymakamlar alabilir (m.138). Disiplin soruşturması için en çok 3 ay sürer (m.145); uzaklaştırılan memura aylığının üçte ikisi ödenir (m.141).

Veli şikâyeti üzerine hakkında soruşturma açılan öğretmenin, şikâyetçi öğrencinin sınıfına girmeye devam etmesi soruşturmayı etkileyebilir; kanun bu yüzden cezadan ayrı bir araç verir.

Görevden uzaklaştırma, kamu hizmetinin gerektirdiği hâllerde, görevi başında kalmasında sakınca görülen memur hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir (m.137). Amacı memuru cezalandırmak değil, soruşturmayı ve hizmeti korumaktır; bu yüzden soruşturmanın herhangi bir aşamasında alınabilir. Haklarında ceza kovuşturması yapılan memurlar da aynı yetkililerce uzaklaştırılabilir (m.140).

Yetkililer dört gruptur (m.138): atamaya yetkili amirler, bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar. Kaymakam, ilçe idare şube başkanları (ilçe millî eğitim müdürü gibi) hakkında ancak valinin muvafakatiyle bu tedbiri alabilir. Vali ve kaymakamın aldığı tedbir memurun kurumuna derhal bildirilir.

Görevden uzaklaştırmanın kuralları
KonuKural
Soruşturmaya başlamaTedbiri izleyen 10 iş günü içinde şarttır (m.139); keyfî ya da kin ve garazla tedbir alan amir hukuki, malî ve cezai sorumluluk taşır
AylıkUzaklaştırılan, tutuklanan ya da gözaltına alınan memura aylığının üçte ikisi ödenir; sosyal haklar sürer (m.141)
Süre: disiplinEn çok 3 ay; bu sürede karar verilmezse memur görevine başlatılır (m.145)
Süre: ceza kovuşturmasıSüre sınırı yok; yetkili amir durumu her iki ayda bir inceler, kararı memura yazıyla tebliğ eder (m.145)
KaldırmaÇıkarmayı ya da cezai işlemi gerektirmeyen memur için derhal kaldırılır; müfettişin aldığı tedbiri atamaya yetkili amir kaldırır (m.142)
Göreve iade zorunluluğuÇıkarma dışında bir disiplin cezası alan; kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilen; kovuşturması genel afla kalkan; memurluğa engel olmayan ve ertelenen cezaya çarptırılan memur (m.143)

143. maddedeki hâllerden biri gerçekleşirse kesilen üçte bir de memura ödenir ve görevden uzakta geçen süre kademe ilerlemesinde değerlendirilir (m.141). Yani tedbir, sonunda haklı çıkan memura kalıcı bir kayıp bırakmaz.

Akılda kalsın: 3 – 10 – 2/3 – 2: disiplin için en çok 3 ay, soruşturmaya 10 iş günü içinde başla, aylığın üçte ikisi ödenir, ceza kovuşturmasında 2 ayda bir gözden geçir.
Sınavda

Nasıl sorulurYetkililer, süre ve ödenen aylık sorulur; “hangisi yetkili değildir” kalıbı yaygındır.

TuzakDisiplin kurullarını ya da yüksek disiplin kurulunu yetkili saymaktır; kanun atamaya yetkili amiri, müfettişleri, vali ve kaymakamı sayar. İkinci tuzak, kaymakamın ilçe millî eğitim müdürünü tek başına uzaklaştırabileceğini sanmaktır; valinin muvafakati şarttır. Üçüncüsü, uzaklaştırmayı bir disiplin cezası gibi sunmaktır.

⇄Bilgi eşleştirme kural → sayı

?Soru çöz

Hakkında disiplin soruşturması açılan bir öğretmen görevden uzaklaştırılmıştır. 657 sayılı Kanun'a göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Görevden uzaklaştırma bir disiplin cezası değil, ihtiyati tedbirdir.
II. Bu tedbir en çok üç ay sürer; bu sürede karar verilmezse öğretmen görevine başlatılır.
III. Tedbiri kurumun yüksek disiplin kurulu da alabilir.

✓ D. I 137. maddenin tanımıdır; II disiplin soruşturması kaynaklı uzaklaştırmanın üç aylık üst sınırıdır (m.145). III yanlıştır: 138. madde atamaya yetkili amirleri, bakanlık ve genel müdürlük müfettişlerini, valileri ve kaymakamları sayar, kurulları saymaz. A I'i eksik bırakır; B ve C yüksek disiplin kurulunu yetkili sayar.
MEVZUAT · 657 m.94–98

Memurluğun sona ermesi: çıkarma, şart kaybı, çekilme, emeklilik, ölüm

MEB Mevzuatı · 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla657 sayılı Kanun'a göre devlet memurluğuna alınmanın genel ve özel şartları nelerdir?Bağlantılı konudan (Memurluk süreci). Önce kendin cevapla, sonra aç.

657 sayılı Kanun'un 48. maddesi memurluğa girişte iki grup şart arar. Genel şartlar herkes için aynıdır: Türk vatandaşlığı, yaş, öğrenim, kamu haklarından mahrum olmamak, sayılan suçlardan mahkûm olmamak, askerlik durumu ve görevi sürekli yapmaya engel akıl hastalığı bulunmamak. Özel şartlar sınıfa uygun diploma ile kurumun kendi mevzuatındaki şartlardır. Bunlara ek olarak sınavı kazanmak gerekir (m.50).

Memurluğa giriş şartları (m.48)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Devlet memurluğu hangi hâllerde sona erer? Memur nasıl çekilir, çekilen ne zaman yeniden memur olabilir?

Kısa cevap: Memurluk beş hâlde sona erer (m.98): memurluktan çıkarılma, alınma şartlarını taşımadığının sonradan anlaşılması ya da bir şartı kaybetme, çekilme, emekliye ayrılma ve ölüm. Çekilme yazılı başvuruyla olur; izinsiz ve mazeretsiz olarak görev kesintisiz 10 gün terk edilirse çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır (m.94). Çekilen, duruma göre 6 ay, 1 yıl ya da 3 yıl geçmeden yeniden memur olamaz (m.97).

Eylülde okula gelmeyen ve telefonlara cevap vermeyen memurun durumu, onuncu günün sonunda kendiliğinden değişir.

98. madde memurluğu bitiren hâlleri sayar: (a) kanuna göre memurluktan çıkarılma; (b) memurluğa alınma şartlarından birini taşımadığının sonradan anlaşılması ya da memurluk sırasında bir şartı kaybetme; (c) çekilme; (ç) istek, yaş haddi ya da malullük sebebiyle emekliye ayrılma; (d) ölüm. Memurluk süreci sayfasında gördüğümüz genel şartlar burada geri döner: örneğin memurluk sırasında 48. maddede sayılan bir suçtan mahkûm olan memurun memurluğu, şartı kaybettiği için sona erer.

Çekilme: yazılı başvuru ya da on gün

Memur, bağlı olduğu kuruma yazılı başvuru ile çekilme isteğinde bulunur (m.94). Ancak izinsiz ya da kurumun kabul ettiği bir mazereti olmadan görevi bırakan ve bunu kesintisiz 10 gün sürdüren memur, yazılı başvuru aranmadan çekilme isteğinde bulunmuş sayılır. Çekilmek isteyen memur, yerine atanan gelinceye ya da isteği kabul edilinceye kadar görevine devam eder; yerine atanan bir aya kadar gelmez ya da vekil atanmazsa üstüne haber vererek görevi bırakabilir. Devir ve teslimle yükümlü olanlar bu işlemler bitmeden ayrılamaz (m.95); olağanüstü hâl, seferberlik, savaş ve genel hayatı etkileyen afetlerde ise istek kabul edilmedikçe ya da yerine atanan gelmedikçe görev bırakılamaz (m.96).

Çekilenlerin yeniden memur olabilmesi (m.97)
Kim?Bekleme
94. maddeye uygun biçimde (yerine atanan geldikten ya da bir ay geçtikten sonra) çekilen6 ay
Kanuna göre çekilmiş sayılan (ör. 10 gün terk, aylıksız izin dönüşünde 10 gün gelmeyen) ya da bir ay kuralına uymadan ayrılan1 yıl
Devir ve teslim yükümlülüğüne uymadan ayrılan (m.95)3 yıl
Olağanüstü hâl, seferberlik, savaş ya da afette görevini bırakan (m.96)Hiçbir surette alınmaz

Bekleme süresi dolan kişi için 92. madde de unutulmamalıdır: memurluktan kendi isteğiyle çekilen ya da çekilmiş sayılan, iki defadan fazla olmamak üzere, boş kadro ve sınıfın niteliklerini taşıma şartıyla ayrıldığı derecenin eşitine dönebilir. Memurluk süreci sayfasında gördüğümüz aylıksız izin kuralı da buraya bağlanır: izin bitiminden sonraki on gün içinde dönmeyen memur çekilmiş sayılır.

Akılda kalsın: Sona ermenin beş yolu: çıkarma, şart kaybı, çekilme, emeklilik, ölüm. Bekleme merdiveni: 6 ay usulüne uygun çekilen, 1 yıl çekilmiş sayılan, 3 yıl devir-teslimi bırakan, hiçbir zaman olağanüstü hâlde görevi bırakan.
Sınavda

Nasıl sorulurBekleme süreleri eşleştirilir ya da “kesintisiz on gün göreve gelmeyen memur” vakası sorulur.

Tuzak10 günlük kesintisiz terki disiplin cezası sanmaktır; memur çekilmiş sayılır ve bir yıl geçmeden yeniden memur olamaz. Disiplin cezası olan çıkarma ise bir yılda toplam 20 gün devamsızlığa bağlıdır ve sonucu çok daha ağırdır: çıkarılan kişi bir daha devlet memurluğuna atanamaz.

Karışan sayılar ve terimler

Memur disiplininde birbirine karışan sayılar (657)
SayıNeyin?Karıştırılan
1/30–1/8 · 1/4–1/2Aylıktan kesme · son kademedeki memura kademe durdurma yerine kesinti (m.125)İkisini yer değiştirmek; “net aylık”
1–2 · 3–9 · yılda 20 · kesintisiz 10 günDevamsızlık: aylıktan kesme · kademe · çıkarma · çekilmiş sayılma (m.94)10 günü çıkarma sanmak
1 ay · 6 ay · 2 yılÖğrenmeden soruşturmaya başlama (ilk dört ceza · çıkarma) · fiilden ceza verme üst sınırı (m.127)1 ayı ceza verme süresi sanmak
7 gün · 7 günSavunma süresinin alt sınırı (m.130) · tebliğden itiraz süresi (m.135)İtirazı 15 ya da 30 gün sanmak
15 · 30 gün · 6 ayAmirin kararı ya da dosyanın kurula gidişi · kurulun ve itiraz merciinin kararı · YDK'nin çıkarma kararı (m.128, 135)Kurula ceza tayin yetkisi vermek
5 · 10 yılSilinme başvurusu (uyarma-kınama · diğerleri, m.133) ve atama yasağı (aylıktan kesme · kademe, m.132)Silinmeyi kendiliğinden sanmak
10 iş günü · 3 ay · 2/3 · 2 ayda birUzaklaştırma: soruşturmaya başlama · disiplinde üst sınır · ödenen aylık · ceza kovuşturmasında incelemeAylığın yarısı; kurulları yetkili saymak
6 ay · 1 yıl · 3 yılÇekilenin bekleyişi: usulüne uygun · çekilmiş sayılan · devir-teslimsiz ayrılan (m.97)Çekilmiş sayılana 6 ay demek

⇄Bilgi eşleştirme ayrılış → bekleme

?Soru çöz

Bir okulda memur olarak çalışan Deniz Bey, izin almadan ve mazeret bildirmeden 1 Ekim'den itibaren kesintisiz on bir gün göreve gelmemiştir. 657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. Kesintisiz 10 günlük izinsiz terk 94. maddeye göre çekilme isteği sayılır; çekilmiş sayılan 97. maddeye göre bir yıl geçmeden memur olamaz. A çıkarmanın şartını (yılda toplam 20 gün) yanlış kurar; C 94. maddenin yazılı başvuru istisnasını atlar; D usulüne uygun çekilenin altı aylık süresini uygular.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir öğretmen, okul müdürünün kendisi hakkında yaptığı bir işlemi şikâyet etmek istemektedir. 657 sayılı Kanun'a göre şikâyet aşağıdaki yollardan hangisiyle yapılır?

✓ A. Şikâyet en yakın amirden başlayarak silsile yoluyla yapılır, şikâyet edilen amir atlanır; bu yüzden dilekçe ilçe millî eğitim müdürüne gider. B silsileyi atlar ve sözlü şikâyet de mümkündür; C atlama kuralını unutur; D sendikayı ara basamak sayar, Kanun böyle bir şart koymaz.Kaynak: Memurun ödev ve hakları · Haklar: güvenlik, şikâyet, dava (m.17–25)

?Soru 2

İlçe millî eğitim müdürlüğünde aday memur olarak çalışan Kerem, adaylığının sekizinci ayında bir uyarma, on birinci ayında bir kınama cezası almıştır. Güncel 657 sayılı Kanun'a göre Kerem hakkında ne yapılır?

✓ A. Güncel 56. maddeye göre birden fazla uyarma ve/veya kınama alan adayın ilişiği kesilir ve sağlık dışı sebeple ilişiği kesilen üç yıl memurluğa alınmaz. B 2026 öncesi “hafif ceza adaylığı bozmaz” düşüncesidir; C kanunda adaylığı uzatma diye bir yaptırım yoktur; D adaylıkta başka kuruma nakil yasaktır (m.54).Kaynak: Memurluk süreci · Adaylık ve asli memurluk (m.54–58)

?Soru 3

Bir siyasi derneğin hafta sonu okul spor salonunda üyelerine yönelik bir toplantı yapma talebini okul müdürü reddetmiştir. Müdürün bu kararı Anayasa'nın aşağıdaki hükümlerinden hangisiyle doğrudan ilgilidir?

✓ A. Okul binası eğitim dışı faaliyete açılamaz; 42. madde kurumda yürütülecek faaliyetleri dörtle sınırlar. B Devletin burs görevidir, salon kullanımıyla ilgisi yoktur; C özel okulların esasını düzenler; D din kültürü dersinin zorunluluğudur ve 24. maddededir.Kaynak: Anayasa · Eğitim hakkı ve ödevi (m.42, 24, 58)

?Soru 4

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Sözleşmeli personel, işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlisidir ve disiplininde memurların tabi olduğu hükümler uygulanır.
II. İşçiler hakkında 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz.
III. Kurumlar bugün geçici personel fıkrasına dayanarak yeni personel istihdam edebilir.

✓ D. I sözleşmelinin tanımındaki “işçi sayılmayan” ifadesi ve 2023'te eklenen disiplin hükmüdür; II işçi fıkrasının son cümlesidir. III yanlıştır: geçici personeli düzenleyen (C) fıkrası 2017'de yürürlükten kalktı, bu yolla istihdam yapılamaz. A II'yi eksik bırakır; B ve C metinde adı geçtiği için 4/C'yi yürürlükte sayar.Kaynak: Memurun ödev ve hakları · İstihdam şekilleri ve hizmet sınıfları (m.4, 5, 36)

?Soru 5

657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi derece yükselmesinin şartlarından biri değildir?

✓ D. Son sekiz yılda ceza almamak derece şartı değildir; böyle memura 64. maddeye göre fazladan bir kademe verilir. A boş kadro şartıdır; B süre şartıdır; C nitelik şartıdır; üçü de 68. maddenin (A) bendinde sayılır.Kaynak: Memurluk süreci · Kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi

?Soru 6

Anayasa'nın 125. maddesine göre aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. İdari işlemlere karşı dava süresi yazılı bildirim tarihinden başlar.
II. İdari yargı, işlemin yerindeliğini de denetleyebilir.
III. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması tek başına yürütmenin durdurulması için yeterlidir.

✓ D. Yalnız I doğrudur: süre yazılı bildirimle başlar. II yanlıştır, yargı hukuka uygunlukla sınırlıdır, yerindelik idarenin takdiridir; III yanlıştır, açık hukuka aykırılık ancak telafisi güç veya imkânsız zararla birlikte yürütmeyi durdurur. A ve C yerindeliği, B ve C tek şartı doğru sayar.Kaynak: Anayasa · İdareye karşı yargı yolu (m.125)

?Soru 7

Kars'taki bir okulda veri hazırlama ve kontrol işletmeni olan Ayşe ile İzmir'deki bir okulda aynı unvanla çalışan Fatma yerlerini değiştirmek istemektedir. 657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. 73. madde aynı kurumun aynı sınıftaki memurlarına karşılıklı yer değiştirme isteme imkânı verir ve sonucu atamaya yetkili amirin uygun bulmasına bağlar. A isteği hak sanır, oysa takdir amirdedir; C kurumlar arası nakille (m.74) karıştırır; D istekle aşağı dereceye atanma kuralını (m.76) becayişe taşır.Kaynak: Memurluk süreci · Yer değiştirme, nakil ve ikinci görev

?Soru 8

Bir veli, öğretmenin görevini yaparken kusuruyla çocuğuna zarar verdiğini düşünmekte ve tazminat davası açmak istemektedir. Anayasa'ya göre veli davayı kime karşı açmalıdır?

✓ C. 129. madde yetki kullanırken işlenen kusurdan doğan davanın ancak idare aleyhine açılabileceğini, idarenin memura rücu hakkının saklı olduğunu söyler. A memuru doğrudan davalı yapar, Anayasa bunu engeller; B birlikte dava yolunu Anayasa öngörmez; D okul müdürü de bir kamu görevlisidir, davalı yine idaredir.Kaynak: Anayasa · Memurlar ve kanunsuz emir (m.128, 129, 137)

?Soru 9

657 sayılı Kanun'un 48. maddesine göre aşağıdakilerden hangileri devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlardandır?

I. Kamu haklarından mahrum bulunmamak
II. Hizmet göreceği sınıf için gereken öğretim kurumundan diploma almış olmak
III. Askerlik çağına gelmişse askerliğini yapmış, ertelenmiş ya da yedek sınıfa geçirilmiş olmak

✓ C. Kamu hakları ve askerlik durumu 48. maddenin (A) bendindeki genel şartlardır; sınıfa uygun diploma ise (B) bendindeki özel şarttır. A askerlik şartını atlar; B yalnız özel şartı seçer; D özel şartı genel şartların arasına katar.Kaynak: Memurluk süreci · Memurluğa giriş şartları (m.48)

?Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3. maddesinde sayılan temel ilkelerden biri değildir?

✓ B. Tarafsızlık bir ilke olarak değil, memurun ödevi olarak 7. maddede düzenlenir. A göreve giriş, yükselme ve sona ermeyi yeterliğe bağlayan ilkedir; C sınıf içinde en yüksek dereceye kadar ilerleme imkânıdır; D görevleri nitelik ve mesleğe göre sınıflara ayırma ilkesidir.Kaynak: Memurun ödev ve hakları · Kapsam, amaç, temel ilkeler (m.1–3)
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?MEB Mevzuatı soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →