222 sayılı Kanun: İlköğretim ve Eğitim Kanunu

Zorunlu ilköğretimin nasıl uygulandığını; çağ nüfusu tespitini, kaydı, devamsızlıkta velinin sorumluluğunu ve okulun açılması ile yönetiminin kurallarını öğren.

6 durakEKYS · GYS
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MEVZUAT · 222 m.1–7

222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu: zorunlu ilköğretimin tanımı ve çağı

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa'da eğitimle ilgili hangi maddeler vardır, okul yöneticisi 42. maddeden ne sonuç çıkarır?Bağlantılı konudan (Anayasa). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa'nın 42. maddesi eğitimi hem hak hem ödev sayar: kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz, ilköğretim zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır, eğitim Devletin gözetim ve denetimi altında yürür. Eğitim kurumlarında yalnız eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme faaliyetleri yapılır. Din kültürü ve ahlak öğretiminin zorunlu ders oluşu 24. maddede, gençliğin korunması 58. maddededir.

Eğitim hakkı ve ödevi (m.42, 24, 58)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu'na göre mecburi ilköğretim çağı kaç yaştır, ilköğretim nerede parasızdır?

Kısa cevap: 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu (1961) ilköğretimi bütün Türklerin bedenî, zihnî ve ahlakî gelişmesine hizmet eden temel eğitim olarak tanımlar. İlköğretim kız ve erkek bütün çocuklar için mecburi, Devlet okullarında parasızdır. Mecburi çağ 6–14 yaştır; o yılın 31 Aralık'ında 72 ayını dolduran çocuk birinci sınıfa kaydedilir. İlköğretim dört yıl ilkokul ve dört yıl ortaokuldur.

Eylül başında okul müdürünün masasına gelen ilk liste, o yıl birinci sınıfa yazılması gereken çocukların listesidir; listeyi kimin hazırlayacağını ve kimin kaydedileceğini 222 sayılı Kanun söyler.

222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu 5 Ocak 1961'de kabul edildi, 12 Ocak 1961'de yayımlandı; yani 1739'dan on iki yıl yaşlıdır. 1739 sayılı Kanun sayfasında gördük: o kanun sistemin amaç, ilke ve iskeletini çizer. 222 ise zorunlu ilköğretimin sahadaki işleyişini anlatır: çocuk nasıl tespit edilir, kim kaydettirir, devam etmezse kim ne yapar, okulun parası nereden gelir. EKYS ve GYS'de 222'den gelen soruların çoğu bu “kim, kaç gün, hangi ceza” sorularıdır.

İlk yedi madde

Kanun ilköğretimi kadın erkek bütün Türklerin millî amaçlara uygun bedenî, zihnî ve ahlakî gelişmesine hizmet eden temel eğitim ve öğretim olarak tanımlar (m.1). İlköğretim öğrenim çağındaki kız ve erkek çocuklar için mecburi, Devlet okullarında parasızdır (m.2). Mecburi çağ 6–14 yaş grubudur; ilkokul birinci sınıfa o yılın 31 Aralık tarihinde 72 ayını dolduran çocuk kaydedilir; erken başlama ve kaydı erteleme yönetmelikle düzenlenir (m.3). Türk vatandaşı çocuklar ilköğrenimlerini resmî ya da özel Türk ilköğretim okullarında yapmakla yükümlüdür (m.4). Yurt dışında bulunduğu, oturduğu yerde okul olmadığı ya da sağlığı el vermediği için okula devam edemeyip özel olarak öğrenim gören çocuk, sınavla yaşına uygun sınıfa ya da mezuniyet sınavına alınır (m.5). İlköğretim dört yıl süreli zorunlu ilkokul ile dört yıl süreli zorunlu ortaokuldan oluşur (m.7).

Zorunlu eğitimin üç metindeki karşılığı
MetinNe söyler?
Anayasa m.42İlköğretim bütün vatandaşlar için zorunlu, Devlet okullarında parasız; kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz
222 m.2–3, m.7Mecburi ve Devlet okulunda parasız; 6–14 yaş; 31 Aralık'ta 72 ay; dört yıl ilkokul + dört yıl ortaokul
1739 m.22, m.26Aynı çağ ve kayıt kuralı; ortaöğretim de dört yıllık zorunlu eğitim

Tabloda bir ayrıntı göze çarpar: 222 yalnız ilköğretimi düzenler. On iki yıllık zorunlu eğitimin son dört yılı, yani zorunlu ortaöğretim, 1739'un 26. maddesindedir. Çağ ve kayıt cümlesi ise 2019'da (7180 sayılı Kanun) iki kanunda aynı anda değiştirildi; bu yüzden 1739 m.22 ile 222 m.3 kelimesi kelimesine aynıdır.

Ek bilgi: eski metinde geçen unvanlar

Kanunun eski metninde geçen “ilköğretim müdürü” deyimi 1983'te ek 1. maddeyle “ilçe eğitim müdürü”, “öğretmenevi” deyimi “öğretmen lojmanı” olarak değiştirildi. Kanunun pek çok maddesi (ilköğretim kurulları, eski teşkilat maddeleri) 1983'te 2917 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırıldı; sınav yalnız yürürlükteki maddeleri sorar.

Akılda kalsın: 222'nin kimlik kartı: 1961 · mecburi · Devlet okulunda parasız · 6–14 yaş · 31 Aralık'ta 72 ay · 4 + 4. Ortaöğretimin zorunluluğunu 222'de arama, o 1739'dadır.
Sınavda

Nasıl sorulurKayıt yaşı ve zorunluluk doğru-yanlış biçiminde gelir.

Tuzakİlköğretimin bütün okullarda parasız olduğunu söylemektir; parasızlık Devlet okulları içindir. İkinci tuzak, 72 ayın eylül ayına göre hesaplandığını sanmaktır; ölçü o yılın 31 Aralık'ıdır. Üçüncüsü, Türk vatandaşı çocuğun ilköğrenimini yabancı okulda yapabileceğini söylemektir; kanun resmî ya da özel Türk okulunu ister. Payı: 222, EKYS'de %20'lik Mevzuat alanının on metninden biridir; GYS şube müdürü yazılısında 60 sorunun 4'ü bu kanundan gelir.

Sınavda işaretleeski kaynaklarda kayıt ölçüsü 66 ay olarak geçebilir; güncel metin 72 aydır.

⇄Bilgi eşleştirme hüküm → yer

?Soru çöz

222 sayılı Kanun'a göre 2026–2027 eğitim-öğretim yılında ilkokul birinci sınıfa kaydı yapılacak çocuk için esas alınan ölçüt hangisidir?

✓ C. 3. maddeye göre birinci sınıfa o yılın 31 Aralık tarihinde 72 ayını dolduran çocuk kaydedilir. A ölçü derslerin başladığı gün değil, yılın son günüdür; B veli dilekçesi erken başlama ya da erteleme içindir, temel kural ay hesabıdır; D 66 ay eski kaynaklardaki ölçüdür, tarih de yanlıştır.
KURUM · İLKÖĞRETİM OKULU

İlköğretim kurumları, okul kadrosu ve öğretim yılı: 222'nin okul içi kuralları

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla1739 sayılı Kanun'a göre Türk millî eğitim sistemi nasıl bir yapıya sahiptir? Örgün ve yaygın eğitim nedir, zorunlu eğitim kaç yıldır?Bağlantılı konudan (1739 sayılı Kanun). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sistem örgün ve yaygın eğitim olmak üzere iki ana bölümdür (m.18). Örgün eğitim; isteğe bağlı okul öncesi, 6–14 yaşı kapsayan zorunlu ilköğretim (dört yıl ilkokul, dört yıl ortaokul), dört yıllık zorunlu ortaöğretim ve yükseköğretimden oluşur. Yaygın eğitim, örgün eğitimin yanında ya da dışında düzenlenen bütün eğitim etkinliklerini kapsar; koordinasyonu MEB sağlar.

Sistemin yapısı: örgün ve yaygın (m.18–42)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

222 sayılı Kanun'a göre ilköğretim kurumları hangileridir, okulda hangi görevliler bulunur ve bir öğretmene en çok kaç öğrenci düşer?

Kısa cevap: 222'ye göre mecburi ilköğretim kurumları ilköğretim okulları (gündüzlü, pansiyonlu, yatılı, gezici), yetiştirici ve tamamlayıcı sınıf ve kurslar ile özel eğitime muhtaç çocuklar için okul ve sınıflardır; okul öncesi isteğe bağlıdır. Okulda müdür ve müdür yardımcıları, öğretmenler, rehberlik uzmanları ve diğer personel bulunur. Bir öğretmene düşen öğrenci 40'ı geçemez; öğretmene meslek dışı görev verilemez.

Birleştirilmiş sınıflı bir köy okulunda öğretmen “sınıfım çok kalabalık” dediğinde, 222'nin bir sayısı ona hak verir: kırk.

İlköğretim kurumları (m.6)
Mecburi olanlarİsteğe bağlı olanlar
İlköğretim okulları: gündüzlü, pansiyonlu, yatılı ilköğretim okulları ve gezici okullarOkul öncesi eğitim kurumları
Yetiştirici ve tamamlayıcı sınıflar ve kurslarTamamlayıcı sınıflar ve kurslar
Özel eğitime muhtaç çocuklar için kurulacak okullar ve sınıflar—

“Tamamlayıcı sınıf ve kurs” iki sütunda da var, çünkü iki farklı kitleye hizmet eder. Mecburi olanı, çağ içinde olup yaşıtlarıyla zamanında okumamış çocuğa kısa yoldan ilköğrenim verir ya da çocuğu okula hazırlar; isteğe bağlı olanı, çağ dışına çıkmış ve üst öğrenime gidememiş vatandaşın genel bilgisini artırır (m.11, m.13). Bu sınıf ve kursları gerçek ve tüzel kişiler, belediyeler, özel idareler ve Devlet açabilir. Engelli çocukların özel eğitim görmesi sağlanır (m.12).

Okulun kuruluşu ve kadrosu

İlkokul ve ortaokulun bağımsız okul olarak kurulması esastır; imkân ve şartlara göre ortaokul, ilkokulla ya da liseyle birlikte kurulabilir (m.9). Nüfusun az ve dağınık olduğu yerlerde köyler gruplanır ve merkez köyde ilköğretim bölge okulu ve pansiyonu açılır; gruplama mümkün değilse yatılı bölge okulu ya da gezici okul açılır, gezici okulda gezici öğretmen görevlendirilir. Okulda bulunacak görevliler 14. maddede dört grupta sayılır: müdür ve müdür yardımcıları; sınıf, branş, okul öncesi, özel eğitim öğretmenleri, gezici öğretmenler ve usta öğreticiler; rehberlik uzmanları; sağlık, teknik, genel idare ve yardımcı hizmetler personeli. Bu görevlilerin nitelikleri, görev ve yetkileri ile atanma usulü yönetmelikle belirlenir.

Öğretim yılı, tatil ve öğretmen

İlköğretim kurumlarının açılma, kapanma ve öğretime ara verme zamanları MEB yönetmeliğiyle düzenlenir (m.42). Öğretim yılı, derslerin başlamasından bir hafta önceki tarihten son sınıf sınavlarının bittiği güne kadar sürer (m.47); yaz tatili sınavların bitiminden yeni öğretim yılının başına kadardır (m.43). Tek öğretmenli okullarda öğretmenin yaz izni, okulun korunması da gözetilerek ilçe eğitim müdürü tarafından ayarlanır. Öğretmenler kanunlarla ya da Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen işler dışında meslek dışı bir görevle yükümlü tutulamaz (m.44; kararname ibaresi 2018'de eklendi). Birleştirilmiş sınıflar dahil bir öğretmene düşen öğrenci 40'tan fazla olamaz (m.50). Her yıl eylülün üçüncü haftası İlköğretim Haftasıdır; hafta içinde MEB'in programına göre ilköğretimin önemi anlatılır (m.51).

Ek bilgi: geçici öğretmen

Ek 3. madde, 1977'den itibaren açıktan ya da başka görevden nakil yoluyla yeniden geçici öğretmen atanamayacağını söyler. Kanunun geçici maddelerindeki geçici öğretmen hükümleri 1960–1990'ların öğretmen açığına yönelikti ve bugün uygulanmıyor.

Akılda kalsın: 222'nin okul içi sayıları: 40 öğrenci (öğretmen başına), 1 hafta (öğretim yılı derslerden önce başlar), eylülün 3. haftası (İlköğretim Haftası). Meslek dışı görev ancak kanun ya da CBK ile.
Sınavda

Nasıl sorulurGYS'de kurumlar listesi ve okul görevlileri sorulur, EKYS'de öğretmene verilen görev vakası gelir.

TuzakOkul öncesi eğitimi mecburi kurumlar arasında saymaktır. İkinci tuzak, müdürün öğretmene her türlü görevi verebileceğini düşünmektir; meslek dışı görev ancak kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayanabilir. Üçüncüsü, öğretim yılını ders yılıyla aynı saymaktır; öğretim yılı derslerden bir hafta önce başlar. Tek öğretmenli okulda yaz iznini okul müdürü değil ilçe eğitim müdürü ayarlar.

✎Boşluk doldurma okulun sayıları

Birleştirilmiş sınıflar da dahil olmak üzere bir öğretmene düşen öğrenci sayısı 'tan fazla olamaz. Her yıl eylül ayının üçüncü haftası Haftası'dır. Öğretim yılı, derslerin başlamasından bir önceki tarihte başlar.

40 · ilköğretim · hafta · 30 · öğretmenler · ay

?Soru çöz

222 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi mecburi ilköğretim kurumlarından biri değildir?

✓ A. Okul öncesi eğitim kurumları 6. maddede isteğe bağlı kurumlar arasında sayılır. B gezici okullar ilköğretim okullarının türlerindendir (gündüzlü, pansiyonlu, yatılı, gezici); C çağdaki çocuğa yönelik yetiştirici ve tamamlayıcı sınıflar mecburidir; D özel eğitim okul ve sınıfları da mecburi listededir.
SÜREÇ · KAYIT

Okula kayıt: veli yazdırır, muhtar listeler, müdür gerekirse kendisi kaydeder

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu'na göre mecburi ilköğretim çağı kaç yaştır, ilköğretim nerede parasızdır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu (1961) ilköğretimi bütün Türklerin bedenî, zihnî ve ahlakî gelişmesine hizmet eden temel eğitim olarak tanımlar. İlköğretim kız ve erkek bütün çocuklar için mecburi, Devlet okullarında parasızdır. Mecburi çağ 6–14 yaştır; o yılın 31 Aralık'ında 72 ayını dolduran çocuk birinci sınıfa kaydedilir. İlköğretim dört yıl ilkokul ve dört yıl ortaokuldur.

Amaç, zorunluluk ve çağ (m.1–7)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

222 sayılı Kanun'a göre zorunlu öğrenim çağındaki çocukların okula kaydında veli, muhtar ve okul müdürünün görevleri nelerdir?

Kısa cevap: Her veli, vasi ya da aile başkanı çocuğunu zamanında okula yazdırmakla yükümlüdür (m.46). Muhtarlar derslerden en az 15 gün önce, okul müdürüyle işbirliği yaparak çağ nüfusu çizelgesini üç nüsha hazırlar (m.48). Süresinde yazdırılmayan çocuğu okul müdürü kendiliğinden kaydeder. Çağı bitirip okulu bitiremeyen çocuğa en çok iki öğretim yılı ek süre tanınır.

Mahalle muhtarı eylülün başında elinde üç nüshalık bir çizelgeyle okula geliyorsa, 222'nin 48. maddesini uyguluyordur.

Kayıt bölümü kısa ama her cümlesi bir sorumluluk dağıtır. Çocuk mecburi çağa girdiği öğretim yılının başında okula kaydedilir ve kaydın birinci sorumlusu ailedir (m.46). Kanun “aile”yi geniş tutar: veli, vasi ya da aile başkanı. Aile başkanı; veli ya da vasi olmadığı hâlde zorunlu çağdaki çocuğu sürekli yanında bulunduran, barındıran ya da çalıştıran kişidir. Böylece çocuğu yanında çalıştıran usta ya da çocuğa bakan akraba da yükümlülüğün dışında kalmaz.

Kayıt zinciri aileden başlar; aile yazdırmazsa müdür kendiliğinden kaydeder, çocuk yine gelmezse devamsızlık süreci işler.Görsel: Sınav Defteri

Muhtarın çizelgesi ve müdürün re'sen kaydı

Her yıl derslerin başlamasından en az 15 gün önce muhtarlar, okul müdürüyle işbirliği yaparak köy ya da mahallelerindeki mecburi çağdaki çocukların künyelerini gösteren üç nüsha çizelge hazırlar; birini okul idarecilerine, birini ilçe eğitim müdürlüğüne verir, üçüncüsünü saklar. Muhtar ayrıca çocukların zamanında yazdırılmasını velilere bildirir ve ilan eder (m.48). Belirli süre içinde yazdırılmayan çocuğu okul müdürü kendiliğinden kaydeder ve devam ettirilmesini veliye bildirir; çocuk yine gelmezse devamsız öğrenci gibi işlem yapılır. Nüfus cüzdanı ya da nüfus kaydı olmayan çocuğun yaşı, çocuk görülerek ihtiyar kurulunca belirlenir ve çizelgeye yazılır (m.49).

Uzatma ve tasdikname

Mecburi çağı bitirdiği öğretim yılının sonuna kadar ilköğretimi bitiremeyen çocuğa, tamamlaması için en çok iki öğretim yılı daha devam izni verilir. Bu iki yılın sonunda da bitiremeyen çocuğa tasdikname verilir ve kaydı silinir (m.46). Tasdikname diploma değildir; çocuğun hangi sınıfa kadar okuduğunu gösteren belgedir.

Kayıtta kim, ne zaman, ne yapar?
Kim?Ne yapar?Ne zaman / sayı
Veli, vasi, aile başkanıÇocuğu okula yazdırırÇağa girdiği öğretim yılının başında
MuhtarOkul müdürüyle çağ nüfusu çizelgesi hazırlar, velilere bildirir ve ilan ederDerslerden en az 15 gün önce; 3 nüsha
Okul müdürüYazdırılmayan çocuğu kendiliğinden kaydeder, veliye bildirirSüre geçince
İhtiyar kuruluNüfus kaydı olmayan çocuğun yaşını çocuğu görerek belirlerÇizelge hazırlanırken
Akılda kalsın: Kayıtta dört aktör: veli yazdırır, muhtar listeler, müdür kendiliğinden kaydeder, ihtiyar kurulu yaş belirler. Sayılar: 15 gün önce, 3 nüsha, en çok 2 yıl uzatma. Uzatmanın sonunda diploma değil tasdikname.
Sınavda

Nasıl sorulur“Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır” kalıbıyla süre ve görev karıştırılır.

TuzakÇizelgeyi okul müdürünün tek başına hazırladığını söylemektir; çizelgeyi muhtar, müdürle işbirliği yaparak hazırlar. İkinci tuzak, “aile başkanı”nı veli sanmaktır; veli ya da vasi olmayıp çocuğu yanında bulunduran ya da çalıştıran kişidir. Üçüncüsü, uzatma süresini “iki yıl” yerine dört ya da bir yıl yazmak ve sonunda diploma verildiğini söylemektir.

↕Sıralama kayıt zinciri

  1. Süresinde yazdırılmayan çocuğu okul müdürü kendiliğinden kaydeder ve veliye bildirir
  2. Muhtar, derslerden en az 15 gün önce okul müdürüyle çağ nüfusu çizelgesini hazırlar
  3. Çocuk yine okula gelmezse devamsız öğrenci gibi işlem yapılır
  4. Çizelgenin nüshaları okul idaresine ve ilçe eğitim müdürlüğüne verilir, velilere duyurulur

?Soru çöz

222 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
I. Çağ nüfusu çizelgesini muhtar, okul müdürüyle işbirliği yaparak hazırlar.
II. Süresinde yazdırılmayan çocuğu okul müdürü kendiliğinden kaydeder.
III. Mecburi çağı bitirip okulu bitiremeyen çocuğa en çok iki öğretim yılı ek süre verilir.

✓ D. Üç öncül de kanundadır: çizelgeyi muhtar müdürle birlikte hazırlar (m.48), yazdırılmayanı müdür kendiliğinden kaydeder (m.48), ek süre en çok iki öğretim yılıdır ve sonunda tasdikname verilir (m.46). A çizelgeyi tek doğru sayar; B iki yıllık uzatmayı dışarıda bırakır; C çizelgeyi okul müdürünün tek başına hazırladığını sanan yanılgıdır.
SÜREÇ · DEVAMSIZLIK

Okula devam ve devamsızlık: üç gün, on beş gün ve idari para cezası

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla222 sayılı Kanun'a göre zorunlu öğrenim çağındaki çocukların okula kaydında veli, muhtar ve okul müdürünün görevleri nelerdir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Her veli, vasi ya da aile başkanı çocuğunu zamanında okula yazdırmakla yükümlüdür (m.46). Muhtarlar derslerden en az 15 gün önce, okul müdürüyle işbirliği yaparak çağ nüfusu çizelgesini üç nüsha hazırlar (m.48). Süresinde yazdırılmayan çocuğu okul müdürü kendiliğinden kaydeder. Çağı bitirip okulu bitiremeyen çocuğa en çok iki öğretim yılı ek süre tanınır.

Kayıt ve çağ nüfusu tespiti (m.46–49)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

222 sayılı Kanun'a göre çocuğunu okula göndermeyen veliye ne ceza verilir? Devamsızlıkta veli kaç gün içinde okula bildirmelidir?

Kısa cevap: Veli çocuğun düzenli devamını sağlar, özrünü en geç üç gün içinde okula bildirir (m.52). Okul idaresi ölüm, düğün, tarım işi gibi aile sebepleriyle yılda 15 güne kadar izin verebilir (m.54). Okulun bildirimi üzerine muhtar ya da mülki amir veliye en geç üç gün içinde tebligat yapar; buna rağmen göndermeyen veliye mahallî mülki amir idari para cezası verir (m.55–56).

Okul müdürünün en zor yazışmalarından biri kaymakamlığa giden “devamsız öğrenci bildirimi”dir; o yazının her adımı 222'nin altıncı bölümünde tarif edilmiştir.

Velinin ve devletin görevi

Veli, vasi ya da aile başkanı çocuğun mecburi ilköğretim kurumuna düzenli devamını sağlar; özrü yüzünden okula gidemeyen çocuğun durumunu en geç üç gün içinde okul idaresine bildirir (m.52). Yük yalnız ailede değildir: mülki amirler, ilköğretim müfettişleri ve zabıta, devamı sağlamak için veliye ve okul idaresine yardım etmek ve her türlü tedbiri almakla görevlidir.

Okul idaresinin ilk işi cezalandırmak değil, sebebi araştırmaktır. Okula gelmeyen öğrencinin devamsızlık sebebi okul idaresi ve müfettişlerce araştırılır, devama engel olan maddi ve manevi sebepler giderilmeye çalışılır. Giderilemezse durum köylerde muhtara, öteki yerlerde mülki amire bildirilir ve o makamlar tedbir alır; okulun ve bu makamların görevi kovuşturmanın her aşamasında sürer (m.53).

İzin: iki ayrı kural

Hastalık, sel, kar, deprem, yangın gibi okul idaresinin takdir ettiği zorlayıcı sebeplerle gelemeyen öğrenci zaten izinli sayılır (m.55). Bunların dışında ailede ölüm, yaralanma, düğün, askere gitme, bağ, bahçe, tarla, sürü işleri ve hastalıkla mücadele gibi çocuğun aile yanında kalmasını gerektiren sebeplerle okul idaresi bir yıl içinde 15 günü geçmemek üzere izin verir (m.54). Bu ayrımı kaçıran, sel yüzünden gelemeyen çocuğun 15 günlük hakkından düştüğünü sanır.

Süreçte iki ayrı “üç gün” vardır: velinin özür bildirimi ve muhtar ya da mülki amirin tebligatı.Görsel: Sınav Defteri

Tebligat ve ceza

Okulun tedbirlerine rağmen veli (a) çocuğunu okula göndermiyorsa, (b) verilen izin süresini aşıyorsa, (c) geç nakil yaptırıyorsa, (d) okul çevresi dışına çıkıp izini kaybettiriyorsa ya da (e) devamsızlığı özürsüz olarak zamanında bildirmiyorsa, okul idaresi durumu hemen köyde muhtarlığa, öteki yerlerde mülki amirliğe bildirir. Muhtar ya da mülki amir en geç üç gün içinde veliye tebligat yaptırır; tebligatta, okulun kabul edeceği geçerli sebep dışında çocuk gönderilmezse idari para cezası verileceği yazılır (m.55).

222'deki idari para cezaları (metindeki tutarlar)
FiilCezaMadde
Tebligata rağmen çocuğu okula göndermemekOkulun tespit ettiği her devamsız gün için 15 TLm.56
Bu cezaya rağmen göndermemek ya da sebebini okula bildirmemek500 TLm.56
Okulun ya da mülki amirliğin usulen sorduğu sorulara cevap vermemek, gerçeğe aykırı beyan100 TLm.57
Çağdaki çocuğu çalıştırmak, izinsiz kurs ve dershaneye almak400–1.000 TLm.59

Bu cezaların hepsini mahallî mülki amir verir (m.59 son fıkra); okul müdürünün işi devamsız günleri tespit etmek ve bildirmektir. Tutarlar 2008'de 5728 sayılı Kanun'la yazılmış hâlleriyle metinde durur; Kabahatler Kanunu'na göre idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırıldığı için uygulamadaki tutar metindekinden yüksektir. Sınav tutarları metindeki gibi sorar.

Akılda kalsın: Önce araştır, sonra bildir, sonra tebliğ, en son ceza. İki “üç gün”: velinin özrü (m.52) ve muhtarın tebligatı (m.55). Zorlayıcı sebepte öğrenci zaten izinli; 15 gün aile sebepleri için. Cezayı kesen mahallî mülki amir.
Sınavda

Nasıl sorulurEKYS'de devamsız öğrenci vakası verilip müdürün atacağı adım ya da cezayı kimin vereceği sorulur; GYS'de süreler ve tutarlar gelir.

Tuzakİdari para cezasını okul müdürünün ya da ilçe millî eğitim müdürünün verdiğini söylemektir; mahallî mülki amir verir. İkinci tuzak, bildirimin her yerde kaymakamlığa yapıldığını sanmaktır; köylerde muhtarlığa yapılır. Üçüncüsü, sel ya da kar yüzünden gelinmeyen günleri 15 günlük izinden düşmektir.

⇄Bilgi eşleştirme süre → hüküm

?Soru çöz

Bir ilçe merkezindeki ortaokulda bir öğrenci iki haftadır özürsüz olarak okula gelmemektedir; okul idaresinin araştırmasına rağmen devama engel olan sebep giderilememiştir. 222 sayılı Kanun'a göre izlenecek yol hangisidir?

✓ B. İlçe merkezinde bildirim mülki amirliğe yapılır, mülki amirlik en geç üç gün içinde tebliğ ettirir ve tebliğe rağmen gönderilmezse cezayı mahallî mülki amir verir (m.55–56, 59). A cezayı veren okul değildir; C kınama 657'nin memura verilen disiplin cezasıdır, veliye uygulanmaz; D tasdikname çağı bitirip iki yıllık uzatmayı da tamamlayamayan çocuğa verilir.
MEVZUAT · 222 m.59–87

Çalışan çocuk, okulun çevresi ve öğretmen lojmanı: 222'nin koruyucu hükümleri

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

222 sayılı Kanun'a göre zorunlu öğrenim çağındaki çocuk çalıştırılabilir mi? Okul binasının çevresinde hangi iş yerleri bulunamaz?

Kısa cevap: Zorunlu ilköğretime devam etmeyen çağdaki çocuk hiçbir iş yerinde ücretli ya da ücretsiz çalıştırılamaz; devam eden çocuk ancak ders zamanları dışında, çocuk çalıştırma kurallarına uyularak çalıştırılabilir (m.59). Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezi gibi yerler ve açık alkollü içki satılan yerler okul binasına kapıdan kapıya en az 100 metre uzakta olmalıdır (m.61).

Okulun karşısında bir oyun salonu açılmak üzereyse ya da bir öğrencinin ders saatinde sanayide çalıştığı duyulursa, müdürün dayanağı 222'nin 59 ve 61. maddeleridir.

Çocuğun okul saati korunur (m.59)

59. madde devamın öbür yüzüdür: okula gitmesi gereken çocuğun zamanını iş yeri alamaz. Mecburi ilköğretime devam etmeyen çağdaki çocuk resmî ya da özel hiçbir iş yerinde, ücretli ya da ücretsiz çalıştırılamaz. Okula devam ettiğini belgeleyen çocuk ise çocuk çalıştırmayı düzenleyen kanun hükümleri uygulanmak şartıyla ancak ders zamanları dışında çalıştırılabilir. Aynı maddeye göre zorunlu ilköğretime devam eden çocuklar, MEB'in açılmasına izin verdiği yerler dışında, adı ne olursa olsun özel kurs ve dershanelere alınamaz. Bu hükümlere aykırı davranana 400 TL'den 1.000 TL'ye kadar idari para cezası verilir; bu kanundaki bütün idari para cezalarını mahallî mülki amir verir.

Okulun çevresi (m.61)

Okul binası sağlık, eğitim ve ulaşım bakımından elverişli bir yerde olmalıdır. Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezi gibi umuma açık yerler ve açık alkollü içki satılan yerler okul binasına kapıdan kapıya en az 100 metre uzakta olmak zorundadır. Turizmin yoğun olduğu yörelerde, okulların tatil olduğu dönemlerde bu şart aranmaz. Uygulama esasları İçişleri, Millî Eğitim, Sağlık ile Kültür ve Turizm bakanlıklarının ortak yönetmeliğiyle belirlenir. 5580 sayılı Kanun sayfasında özel okullar için de aynı yüz metre kuralını ve onun istisnalarını göreceğiz.

Okul binası konut değildir (m.87)

Köylerdeki öğretmen konutları öğretmenlere parasız tahsis edilir ve başka iş için kullanılamaz. Şehir ve kasabalarda okulun içinde ya da yakınında öğretmen ve müdürler için yapılmış konutlar, yalnız aynı okulda görevli öğretmen ve müdürlere verilebilir. Bunun dışında okul binasının tamamı, bir kısmı ya da eklentileri konut olarak kullanılamaz. Okul binasındaki boş bir odanın görevli personele ev olarak verilmesi bu hükme aykırıdır.

Yasak ve istisnası
Kuralİstisna / şart
Okula devam etmeyen çağdaki çocuk çalıştırılamazDevam eden çocuk yalnız ders zamanları dışında, çocuk çalıştırma kurallarıyla
Zorunlu öğrenimdeki çocuk özel kurs ve dershaneye alınamazMEB'in açılmasına izin verdiği kurumlar
Meyhane, kahvehane, bar, oyun merkezi okula en az 100 m (kapıdan kapıya)Turizm yöresinde, okulların tatil olduğu dönemde aranmaz
Okul binası konut olarak kullanılamazOkul içi ya da civarındaki lojman, yalnız aynı okulun öğretmen ve müdürüne
Ek bilgi: okul arsası ve arazisi

Okul arsaları ve okula gelir sağlayacak araziler bölge ilköğretim müfettişinin ya da ilçe eğitim müdürünün başkanlığında tarım, tapu ve maliye dairelerinden birer eleman ile muhtardan oluşan komisyonca seçilir (m.60). Okula gelir sağlamak için seçilen toprak 50 dekarı geçemez (m.62); köy okulunun yanında 2 dekardan az, 10 dekardan çok olmayan bir uygulama bahçesi bulunur (m.64). Okul toprakları ve binaları bulundukları yere göre köy ya da özel idare adına tapuya tescil edilir (m.65).

Akılda kalsın: 100 metre, kapıdan kapıya; istisna yalnız turizm yöresi + okul tatili birlikte. Çalışan çocuk: okula giden ders dışında çalışabilir, gitmeyen hiç çalışamaz. Okul binası konut olamaz.
Sınavda

Nasıl sorulurOkul çevresi vakası verilir: oyun salonu, kahvehane, mesafe.

TuzakMesafenin kuş uçuşu ölçüldüğünü sanmaktır; ölçü kapıdan kapıyadır. İkinci tuzak, turizm istisnasını bütün yıla yaymaktır; yalnız okulların tatil olduğu dönemde geçerlidir. Üçüncüsü, çağdaki her çocuğun çalışmasının tümüyle yasak olduğunu söylemektir; okula devam eden çocuk ders zamanları dışında çalışabilir. Lojmanın başka okuldaki öğretmene verilebileceğini söyleyen öncül de yanlıştır.

✎Boşluk doldurma okulun çevresi ve çocuk

Meyhane, kahvehane, bar, elektronik oyun merkezi gibi yerlerin okul binalarından kapıdan kapıya en az metre uzakta bulunması zorunludur. Bu şart, turizmin yoğun olduğu yörelerde okulların olduğu dönemlerde aranmaz. Zorunlu ilköğretime devam eden çocuk ancak ders dışında çalıştırılabilir.

100 · tatil · zamanları · 200 · sınav

?Soru çöz

Bir okul müdürü, okulun giriş kapısına kapıdan kapıya 60 metre uzaklıkta yeni açılan elektronik oyun merkezini kaymakamlığa bildirmiştir. Okul bir turizm yöresinde değildir. 222 sayılı Kanun'a göre hangisi doğrudur?

✓ A. 61. madde elektronik oyun merkezlerini açıkça sayar ve en az 100 metreyi kapıdan kapıya ölçer; turizm istisnası da burada yoktur. B oyun merkezleri maddede adıyla geçen umuma açık yerlerdendir; C ölçü kuş uçuşu değil kapıdan kapıyadır; D içki satılan yerler listenin yalnız bir parçasıdır.
MEVZUAT · 222 m.76–84

İlköğretimin gelir ve giderleri: para nereden gelir, nereye harcanamaz?

MEB Mevzuatı · Millî eğitim mevzuatı · Okuma 8 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla1739 sayılı Kanun'a göre okul-aile birliği bağış toplayabilir mi? Veliler bağış yapmaya zorlanabilir mi?Bağlantılı konudan (1739 sayılı Kanun). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Okul ile aile arasındaki işbirliği için okullarda okul-aile birliği kurulur (1739 m.16). Birlik aynî ve nakdî bağış kabul edebilir, etkinlik ve kampanya düzenleyebilir, kantin, salon ve açık alanı işletebilir ya da işlettirebilir; ama veliler hiçbir surette bağışa zorlanamaz. Gelirler genel bütçeye girmez, bankada birlik adına açılan özel hesapta tutulur.

Okul-aile birliği ve eğitim kampüsü (m.16)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

222 sayılı Kanun'a göre ilköğretimin gelir kaynakları nelerdir ve bu gelirler nereye harcanır?

Kısa cevap: İlköğretimin gelirleri Devlet bütçesinden yardım, il özel idaresi ve köy bütçelerine konan ödenekler, 222'ye göre kesilen para cezaları, vakıf gelirleri, bağış ve vasiyetler, faizler, hurda ve enkaz satışı ile müteahhit tazminatlarıdır (m.76). Bu gelirler okul yapımı, onarımı, donatımı, genel giderler ve yoksul öğrencinin ihtiyaçlarına harcanır; başka yere harcanamaz, başka fasla aktarılamaz (m.78, m.81).

Okulun çatı onarımı için il özel idaresine yazılan yazının arkasındaki hesap, 1961'de 222'nin dokuzuncu bölümünde kuruldu.

Kanunun dokuzuncu bölümü “İlköğretimin gelir, giderleri ve planlama” başlığını taşır. Ek 2. madde bu bölümün ve arsa-yapım bölümlerinin bütün ilköğretim okullarına uygulanacağını söyler. Yöneticinin bu bölümden bilmesi gerekenler üç sorudur: para hangi kaynaklardan gelir, nereye harcanabilir, nereye harcanamaz.

Gelirler tek hesapta toplanır ve iki kaleme ayrılır; personel aylığı bu hesaptan ödenmez.Görsel: Sınav Defteri
Tam liste: 76. maddedeki gelir kaynakları

(a) Devlet bütçesinden yapılan yardımlar (kanunda yazılı asgari oranla); (b) özel idare bütçelerine yıllık gelirlerinin en az %20'si oranında konan ödenekler; (d) köy bütçelerine genel gelirlerinin en az %10'u oranında konan ödenekler; (e) mahkemelerce hükmolunanlar dahil bu Kanuna göre verilen para cezaları; (f) okullara ve ilim kurumlarına ayrılmış vakıflardan gelen paylar; (g) kurum, dernek ve hayırseverlerin mal ve para bağışları ile vasiyetler (resim ve harç alınmaz, makbuzlu bağış gelir ve kurumlar vergisi matrahından indirilir); (h) faizler; (i) hurda eşya, enkaz ve kullanılmayan arsa satışı; (j) işi bitirmeyen müteahhitten alınan gecikme tazminatı ve teminat. (c) bendi 1965'te yürürlükten kaldırıldı.

Nereye harcanır, nereye harcanamaz?

78. madde harcamayı iki kalemde toplar. (a) kalemi büyük işlerdir: ilköğretim kurumları ve öğretmen lojmanlarının yapımı, esaslı onarımı, ilk tesis, okul eşyası, ders aletleri, arsa ve arazi kamulaştırması. (b) kalemi okulun günlük hayatıdır: küçük onarımlar, okulun genel giderleri, yoksul öğrencilere parasız kitap ve ders malzemesi, öğrencinin yiyecek ve giyecek eksiği, tedavisi, pansiyonlu okul ve kurs giderleri. MEB bütçesindeki ödeneklerin %70'i (a), %30'u (b) kalemine harcanır (m.77). Personelin aylık ve özlük giderleri bu paradan değil, genel bütçeden ödenir.

81. madde kapıyı kilitler: ilköğretime ayrılan gelir ve ödenekler 78. maddedeki işler dışında hiçbir yere harcanamaz, başka fasıllara aktarılamaz; bu paralarla sağlanan bina, tesis ve eşya başka bir hizmete devredilemez. Okul binası ise esas hizmeti aksatmamak ve MEB'in muvafakati alınmak şartıyla halk eğitimi ve başka millî eğitim hizmetlerinde kullanılabilir. Gelirler il özel idaresinde “İlköğretim gelir ve ödenekleri” adlı ayrı bir hesapta tutulur, yılı içinde harcanmayan kısım sonraki yıla devreder (m.82). Planlama tarafında MEB her yıl bütçeye üç yıllık okul yapım planı ekler, valilikler de buna paralel üç yıllık plan hazırlar ve il genel meclisi onaylar (m.79). Ek 4. maddeye göre özel idarenin bu gelirleri ortaöğretim kurumlarının arsa, yapım, bakım ve onarımında da kullanılır.

222'de kim ne yapar? Bütün sayfanın özeti

Sorumluluk zinciri
Kim?222'deki görevi
Veli, vasi, aile başkanıKaydettirir, düzenli devamı sağlar, özrü 3 gün içinde bildirir
MuhtarÇağ nüfusu çizelgesi (15 gün önce, 3 nüsha); köyde devamsızlık bildirimi alır, 3 gün içinde tebliğ eder
Okul müdürü / okul idaresiYazdırılmayanı kendiliğinden kaydeder, devamsızlık sebebini araştırır, 15 güne kadar izin verir, devamsız günleri tespit eder ve bildirir
Mülki amirDevama yardım eder, tebligat yaptırır, idari para cezasını verir
İlçe eğitim müdürüÇizelgenin bir nüshasını alır, tek öğretmenli okulda öğretmenin yaz iznini ayarlar, okul arsası komisyonuna başkanlık edebilir
MEBAçılma-kapanma yönetmeliği, üç yıllık plan, öğretmen yetiştirme (m.80), okul binasının başka hizmette kullanımına muvafakat
Akılda kalsın: Para iki kalemde: (a) büyük işler %70 (yapım, esaslı onarım, donatım), (b) okulun günlük gideri %30 (küçük onarım, yoksul öğrenci). Maaş bu paradan değil genel bütçeden. Para cezaları da ilköğretimin geliridir.
Karışan sayılar ve terimler: 222'nin tamamı
KarışanDoğrusuMadde
3 gün / 3 günVelinin özrü okula bildirmesi / muhtar ya da mülki amirin veliye tebligatım.52; m.55
15 gün / 15 gün önceAile sebebiyle yıllık izin üst sınırı / muhtarın çizelgeyi derslerden önce hazırlamasım.54; m.48
3 nüshaOkul idaresi, ilçe eğitim müdürlüğü, biri muhtardam.48
2 öğretim yılıÇağı bitirip okulu bitiremeyene ek süre; sonra tasdiknamem.46
1 hafta / eylülün 3. haftasıÖğretim yılı derslerden önce başlar / İlköğretim Haftasım.47; m.51
40 / 100 metreÖğretmen başına en çok öğrenci / okul ile bar, kahvehane arası en az uzaklık (kapıdan kapıya)m.50; m.61
15 TL / 500 TL / 100 TL / 400–1.000 TLHer devamsız gün / buna rağmen göndermeme / cevap vermeme / çocuk çalıştırma, izinsiz kursm.56, 57, 59
Cezayı kim verir?Mahallî mülki amir (okul değil, ilçe millî eğitim değil)m.59
Bildirim kime?Köyde muhtarlığa, öteki yerlerde mülki amirliğem.53, 55
%70 / %30(a) yapım ve esaslı onarım / (b) günlük gider ve yoksul öğrencim.77–78
Sınavda

Nasıl sorulurGYS'de “aşağıdakilerden hangisi ilköğretimin gelir kaynaklarından biri değildir” kalıbı gelir.

TuzakÖğrenciden alınan ücreti gelir saymaktır; ilköğretim Devlet okullarında parasızdır. İkinci tuzak, öğretmen aylıklarının ilköğretim gelirlerinden ödendiğini söylemektir; personel giderleri genel bütçeden ödenir. Üçüncüsü, okul binasının halk eğitiminde hiç kullanılamayacağını sanmaktır; esas hizmet aksamadan ve MEB'in muvafakatiyle kullanılabilir.

⇄Bilgi eşleştirme görev → kim?

?Soru çöz

222 sayılı Kanun'un 76. maddesine göre aşağıdakilerden hangileri ilköğretimin gelir kaynaklarındandır?
I. Bu Kanuna göre verilen para cezaları
II. Hayırseverlerin yaptığı bağışlar ve vasiyetler
III. Devlet okullarındaki öğrencilerden alınan kayıt ücretleri

✓ D. Para cezaları (e) bendinde, bağış ve vasiyetler (g) bendinde ilköğretim geliri sayılır. III gelir değildir: ilköğretim Devlet okullarında parasızdır (m.2), kayıt ücreti alınmaz. A bağışları atlar; B ve C parasızlık kuralını unutup kayıt ücretini gelir sayar.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Üç yıl önce aylıktan kesme cezası almış şube müdürü Selim Bey, il millî eğitim müdürü olarak atanmak istemektedir. 657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. 132. maddeye göre aylıktan kesme alan 5 yıl boyunca il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına atanamaz; üç yıl geçmiştir. B silinmeyi kendiliğinden ve 3 yılda sanır, oysa 10 yıl sonra başvuru gerekir; C 10 yıllık yasak kademe durdurmaya aittir; D aylıktan kesmenin de yasak doğurduğunu atlar.Kaynak: Memur disiplini · Uygulama, itiraz ve silinme (m.132–135)

?Soru 2

1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
I. Karma eğitim esastır; ancak bazı okullar yalnız kız ya da yalnız erkek öğrencilere ayrılabilir.
II. Din kültürü ve ahlak öğretimi ilköğretim okulları ile lise ve dengi okullarda zorunlu dersler arasındadır.
III. Gönüllü kuruluşların eğitimle ilgili faaliyetleri MEB denetiminin dışındadır.

✓ A. I karma eğitim maddesinin (m.15) kuralı ve istisnasıdır; II laiklik maddesinin (m.12) ikinci cümlesidir. III yanlıştır: her yerde eğitim ilkesi (m.17) resmî, özel ve gönüllü her kuruluşun eğitim faaliyetini MEB denetimine bağlar. B II'yi atlar; C ve D yanlış olan III'ü içerir.Kaynak: 1739 sayılı Kanun · Temel ilkeler II: değer, bilim, plan (m.10–15, 17)

?Soru 3

1739 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. 26. ve 29. maddeler ortaöğretimi dört yıllık zorunlu eğitim olarak tanımlar ve liseler ile mesleki eğitim merkezlerini sayar. A okul öncesi isteğe bağlıdır (m.19); B giriş şartlarını YÖK, MEB ile işbirliği yaparak belirler (m.31); C esas olan bağımsız okuldur, birlikte kurmak istisnadır (m.24).Kaynak: 1739 sayılı Kanun · Sistemin yapısı: örgün ve yaygın (m.18–42)

?Soru 4

Bir ortaokulun okul-aile birliği, kayıt sırasında her veliden belirli tutarda “katkı payı” alınmasına karar vermiş; ödemeyen velilerin kayıt işlemleri bekletilmiştir. 1739 sayılı Kanun'a göre bu durumla ilgili doğru değerlendirme hangisidir?

✓ C. 16. madde birliğe bağış kabul etme yetkisi verir, ama velinin hiçbir surette zorlanamayacağını söyler; kaydı bekletmek zorlamadır. A yetkiyi yok sayar, birlik bağış alabilir; B il millî eğitim müdürlüğünün yetkisi ihale yapmaktır, zorunlu bağışı onaylamak değil; D makbuz zorlamayı gönüllülüğe çevirmez.Kaynak: 1739 sayılı Kanun · Okul-aile birliği ve eğitim kampüsü (m.16)

?Soru 5

1739 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangileri Millî Eğitim Bakanlığına ait yetkilerdir?
I. Ders kitaplarının fiyatlarını ve kullanılma süresini tespit etmek
II. Bakanlığa tahsisli Hazine taşınmazlarının satışına karar vermek
III. Özel okulların derecelerini tayin etmek

✓ C. I MEB'in araç-gereç görevidir (m.53); III okulların ve özel okulların derecelerinin tayini MEB'e aittir (m.58). II MEB'in yetkisi değildir: Hazine taşınmazının tahsisini kaldırma ve satışı, MEB ile mutabık kalınarak Maliye Bakanınındır (m.51). A III'ü atlar; B ve D Maliye Bakanının yetkisini MEB'e verir.Kaynak: 1739 sayılı Kanun · Bina, araç-gereç ve MEB'in yetkisi (m.51–59)

?Soru 6

Bir okulda kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektiren bir fiil için yürütülen soruşturma tamamlanmıştır. 657 sayılı Kanun'a göre bundan sonra izlenecek yol hangisidir?

✓ A. Kademe durdurmada dosya 15 gün içinde disiplin kuruluna gider, kurul 30 gün içinde karar verir, cezayı atamaya yetkili amir verir (m.126, 128). B hafif üç cezanın usulüdür; C çıkarma cezasının usulüdür; D kurula ceza tayin yetkisi verir, oysa kurul yalnız kabul ya da ret eder.Kaynak: Memur disiplini · Cezayı kim verir? Amir ve kurullar (m.126–128)

?Soru 7

657 sayılı Kanun'a göre aşağıdaki fiillerden hangileri kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektirir?

I. Özürsüz ve kesintisiz beş gün göreve gelmemek
II. Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak
III. Siyasi partiye üye olmak

✓ D. Kesintisiz 3–9 gün devamsızlık ve mal bildirimini süresinde yapmamak kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektirir. A ve B iki doğru öncülden birini eksik bırakır; C'deki III ise siyasi partiye girmektir ve devlet memurluğundan çıkarma cezasıdır, kademe durdurma değil.Kaynak: Memur disiplini · Hangi fiil hangi cezayı gerektirir?

?Soru 8

657 sayılı Kanun'un 48. maddesine göre aşağıdakilerden hangileri devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlardandır?

I. Kamu haklarından mahrum bulunmamak
II. Hizmet göreceği sınıf için gereken öğretim kurumundan diploma almış olmak
III. Askerlik çağına gelmişse askerliğini yapmış, ertelenmiş ya da yedek sınıfa geçirilmiş olmak

✓ C. Kamu hakları ve askerlik durumu 48. maddenin (A) bendindeki genel şartlardır; sınıfa uygun diploma ise (B) bendindeki özel şarttır. A askerlik şartını atlar; B yalnız özel şartı seçer; D özel şartı genel şartların arasına katar.Kaynak: Memurluk süreci · Memurluğa giriş şartları (m.48)

?Soru 9

Kars'taki bir okulda veri hazırlama ve kontrol işletmeni olan Ayşe ile İzmir'deki bir okulda aynı unvanla çalışan Fatma yerlerini değiştirmek istemektedir. 657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. 73. madde aynı kurumun aynı sınıftaki memurlarına karşılıklı yer değiştirme isteme imkânı verir ve sonucu atamaya yetkili amirin uygun bulmasına bağlar. A isteği hak sanır, oysa takdir amirdedir; C kurumlar arası nakille (m.74) karıştırır; D istekle aşağı dereceye atanma kuralını (m.76) becayişe taşır.Kaynak: Memurluk süreci · Yer değiştirme, nakil ve ikinci görev

?Soru 10

Hizmeti 2026 yılında tam on yıl olan şube müdürü Hakan Bey, 2026'da henüz izin kullanmamıştır; 2025 yılından 12 günü, 2024 yılından 20 günü kullanılmadan kalmıştır. Yol izni hariç, 2026 içinde kullanabileceği en fazla yıllık izin kaç gündür?

✓ C. On yıl dahil hizmette yıllık izin 20 gündür; cari yılın 20 günü ile bir önceki yıldan kalan 12 gün birlikte kullanılabilir, 2024'ün izni düşmüştür. A önceki yılın hakkını unutur; B düşen 2024 iznini de ekler; D on yılı tamamlayanı 30 günlük gruba sokar.Kaynak: Memurluk süreci · Çalışma süresi ve yıllık izin (m.99–103)
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?MEB Mevzuatı soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →