Türk kamu yönetimi: merkezî yönetim, Cumhurbaşkanlığı teşkilatı ve reform raporları

Türk kamu yönetiminin yapısını Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemiyle birlikte yönetim bilimi açısından öğren; 1960'tan bugüne reform raporlarını sırası ve önerileriyle karşılaştır.

6 durakKPSS A
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
TÜRK KAMU YÖNETİMİ · KAVRAM

Merkezden yönetim, yerinden yönetim ve yetki genişliği: kim, nerede karar verir?

Kamu Yönetimi · Yönetim Bilimleri · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMinnowbrook ve Yeni Kamu Yönetimi hareketi nedir? Kamu tercihi kuramı bürokrasiyi nasıl açıklar?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kamu yönetimi disiplini). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yeni Kamu Yönetimi, 1968 Minnowbrook toplantısında genç akademisyenlerin başlattığı, verimlilik yerine toplumsal hakkaniyeti, katılımı ve değişime duyarlı yönetimi öne çıkaran harekettir. Kamu tercihi kuramı ise iktisadın akılcı birey varsayımını kamu kesimine uygular: Buchanan ve Tullock siyasal kararları bireysel çıkarla, Niskanen bürokratın bütçesini büyütme eğilimiyle, Tiebout yurttaşın “ayakla oy vermesi”yle açıklar.

Yeni Kamu Yönetimi ve kamu tercihi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Merkezden yönetim ve yerinden yönetim nedir? Yetki genişliği ne demektir?

Kısa cevap: Merkezden yönetimde kamu hizmetine ilişkin kararlar başkentteki merkezî idarede toplanır; yerinden yönetimde ise kendi tüzel kişiliği, organları ve bütçesi olan kuruluşlara bırakılır. Yerinden yönetim yer yönünden (belediye, il özel idaresi, köy) ya da hizmet yönünden (üniversite, TRT) olabilir. Yetki genişliği, merkezin taşradaki temsilcisine (valiye) karar yetkisi tanınmasıdır; merkezden yönetimin yumuşatılmış biçimidir.

Bir köy yolunun asfaltlanması için yazılan dilekçe Ankara'daki genel müdürlüğe mi gitmeli, valiliğe mi, yoksa seçilmiş bir yerel meclise mi? Türk kamu yönetiminin en eski tartışması bu sorunun cevabıdır.

Anayasa'ya göre idarenin kuruluş ve görevleri “merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır” (m.123); illerin idaresi ise “yetki genişliği esasına dayanır” (m.126). Bu kavramların hukuki rejimi, yani kamu tüzel kişiliği, hiyerarşi ve idari vesayet, Hukuk (KPSS A) serisindeki İdare hukukunun temelleri ve idari teşkilat sayfasında işlenir. Burada aynı kavramlara yönetim bilimi gözüyle bakıyoruz: hangisi hangi koşulda daha iyi hizmet üretir?

Soldan sağa gidildikçe karar başkentten uzaklaşır; çizginin ortası ayrı tüzel kişiliğin başladığı yerdir.Görsel: Sınav Defteri

İki ilke, iki yerinden yönetim

Merkezden yönetimde hizmetler Devlet tüzel kişiliği içinde, başkentteki bakanlıklar ve onların taşradaki uzantılarıyla yürütülür. Yerinden yönetimde hizmet, Devletten ayrı bir kamu tüzel kişisine bırakılır. Bu kişi bir bölgenin halkına hizmet ediyorsa ve organları seçimle geliyorsa yer yönünden (belediye, il özel idaresi, köy), uzmanlık isteyen bir hizmeti özerk biçimde yürütüyorsa hizmet yönünden yerinden yönetimdir (üniversite, TRT). Organlarının seçimle oluşması yalnız mahallî idareler için anayasal zorunluluktur (m.127).

Yetki genişliği ise yerinden yönetim değildir. Merkez, kendi hiyerarşisi içindeki taşra amirine (vali, kaymakam) karar yetkisi verir; ortada yeni bir tüzel kişi yoktur ve vali bakanlıkların hiyerarşik denetimi altındadır. Amaç, her işin Ankara'ya gidip gelmesini önlemektir.

Merkezden yönetim ve yerinden yönetim: yönetim bilimi açısından
Merkezden yönetimYerinden yönetim
ÜstünlükleriÜlke genelinde aynı hizmet standardı, birlik ve eşitlik, uzman kadro, büyük ölçeğin tasarrufuHız, yerel ihtiyaca uygunluk, katılım, yerel demokrasinin öğrenilmesi, yeni uygulamaları deneme imkânı
SakıncalarıYavaşlık, kırtasiyecilik, başkentin aşırı yüklenmesi, yerel farklılıklara duyarsızlıkBölgeler arası eşitsizlik, kaynak ve uzman yetersizliği, yerel kayırmacılık, hizmet kalitesinde farklılık
Kuramsal destekWeber'in hiyerarşik bürokrasisi, ulusal birlik kaygısıTocqueville'in yerel özgürlükleri, kamu tercihinde Tiebout'un rekabeti

Siyaset biliminin temel kavramları sayfasında Tocqueville'in sivil toplumu ve dernekleri demokrasinin dayanağı saydığını gördük; yerel yönetimi savunanlar aynı gerekçeyi kullanır. Kamu yönetimi disiplini sayfasında gördüğümüz Tiebout ise yurttaşın beğenmediği belediyeden taşınabilmesini yerel yönetimler arasında verimliliği artıran bir rekabet sayar. Belediye, büyükşehir ve il özel idaresinin organlarını Kent yönetimi ve imar sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Yetki genişliği = yetki taşrada, kişilik merkezde. Yerinden yönetim = ayrı tüzel kişi: halkın seçtiği organlarla yer yönünden, uzmanlık özerkliğiyle hizmet yönünden. Vali yerinden yönetimin değil, merkezin adamıdır.
Sınavda

Nasıl sorulurKuruluşlar verilip hangisinin yer ya da hizmet yönünden yerinden yönetim olduğu, ya da iki yaklaşımın üstünlükleri öncüllerle sorulur.

TuzakYetki genişliğini yerinden yönetim saymaktır: vali ve kaymakam merkezî idarenin parçasıdır, ayrı tüzel kişilik yoktur. İkinci tuzak, ülke genelinde tek tip hizmet standardını yerinden yönetimin üstünlüğü olarak vermektir; o, merkezden yönetimin üstünlüğüdür.

⇄Bilgi eşleştirme kuruluş → yönetim biçimi

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangileri yerinden yönetimin merkezden yönetime göre üstünlükleri arasında sayılabilir?

I. Kaynakların tek merkezden planlanarak ülke bütününde birlikte kullanılması
II. Ülkenin her yerinde hizmet standardının tek tip olması
III. Yurttaşların yönetime katılımının artması

✓ B. Yurttaşın yönetime katılması (III) yerinden yönetimin üstünlüğüdür. I ve II merkezden yönetimin üstünlükleridir: kaynakları tek elden planlamak ve her yerde aynı standardı sağlamak merkezin gücüdür; yerinden yönetim tam tersine yerler arası farklılık doğurur. A ve C merkezin üstünlüğünü yanlış tarafa yazar; D üçünü birden yerinden yönetime verir.
TÜRK KAMU YÖNETİMİ · TEŞKİLAT

Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde merkezî yönetim: 1 sayılı CBK'nın kurduğu yapı

Kamu Yönetimi · Yönetim Bilimleri · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKamu yönetimi nedir, özel yönetimden farkı nedir? Kamu yönetimi bir disiplin olarak nasıl doğdu?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kamu yönetimi disiplini). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kamu yönetimi, kamu politikalarını uygulamak için devletin insan, para ve bilgi kaynaklarını örgütleyip yönetmesidir; aynı zamanda bu faaliyeti inceleyen disiplinin adıdır. Disiplinin başlangıcı sayılan Woodrow Wilson'ın 1887 makalesi yönetimi siyasetten ayrı, teknik bir alan olarak görür; Goodnow 1900'de siyaseti devlet iradesinin belirlenmesi, yönetimi bu iradenin yerine getirilmesi diye ayırır.

Kamu yönetimi ve disiplinin doğuşu

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Cumhurbaşkanlığı teşkilatı nasıl yapılanmıştır? Politika kurulları ve Cumhurbaşkanlığına bağlı kurumlar hangileridir?

Kısa cevap: 2017 anayasa değişikliğiyle Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırıldı, yürütme yetkisi Cumhurbaşkanında toplandı; sistem 2018 seçimlerinden sonra işlemeye başladı. Merkezî yönetimin tepesi 10 Temmuz 2018 tarihli 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kuruldu: Cumhurbaşkanı ve yardımcıları, Genel Sekreterlik, politika kurulları, Yatırım ve Finans Ofisi, Cumhurbaşkanlığına bağlı kurumlar ve bakanlıklar.

2018 yazında birkaç hafta içinde devletin şeması yeniden çizildi: Başbakanlık tarihe karıştı, bakanlıklarda müsteşar unvanı kalktı ve yerine bakan yardımcılığı geldi, kurulların ve başkanlıkların bağlandığı yer değişti.

Hükümet sisteminin anayasal çerçevesi Hukuk (KPSS A) serisindeki Türk anayasa düzeni sayfasındadır. Yönetim bilimi açısından değişikliğin özü şudur: politika üretimi Cumhurbaşkanlığında toplanırken uygulama bakanlıklara ve onların taşra teşkilatına bırakıldı. Kamu yönetimi disiplini sayfasında Yeni Kamu İşletmeciliği'nin politika belirleyen merkez ile hizmet yürüten birimleri ayırdığını gördük; yeni yapı da politika ile uygulamayı farklı katmanlara yerleştirir.

Cumhurbaşkanlığı teşkilatının ana kolları; sayılar CBK değişiklikleriyle zaman içinde değişti.Görsel: Sınav Defteri

Teşkilatın kolları

1 sayılı CBK'ya göre Cumhurbaşkanlığı teşkilatı (2026 itibarıyla)
BirimNiteliğiDayanak
CumhurbaşkanıDevletin başı, yürütme yetkisinin sahibi; yetkisinin bir kısmını yazılı olarak astlarına devredebilir, devrettiğini gerektiğinde kendisi de kullanabilirm.1
Cumhurbaşkanı yardımcılarıCumhurbaşkanının verdiği görevleri yapar, ona karşı sorumludurm.17
Genel SekreterlikCumhurbaşkanlığının idari hizmetleri; Genel Sekreter en yüksek Devlet memurudur. 2024 sonuna kadar adı İdari İşler Başkanlığıydım.5–6
Politika kurullarıCumhurbaşkanının başkanlığında, en az üç üyeli; politika önerir, uygulamayı izler, rapor sunarm.20–22
Yatırım ve Finans OfisiCumhurbaşkanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliği olan, özel bütçeli, idari ve mali özerkm.525
Bağlı kurum ve kuruluşlarDevlet Arşivleri, Devlet Denetleme Kurulu, Diyanet İşleri, İletişim, MGK Genel Sekreterliği, MİT, Millî Saraylar, Savunma Sanayii, Siber Güvenlik, Strateji ve Bütçe başkanlıkları, Türkiye Varlık Fonum.37
Bakanlıklar17 bakanlık; her birinin görevi ve teşkilatı aynı kararnamede ayrı bölümdeAltıncı Kısım

Politika kurulları karar organı değil, danışma ve izleme organıdır: politika önerir, uygulamayı izler; karar Cumhurbaşkanınındır. Ayrıca devlete hizmet etmiş deneyimli kişilerden oluşan bir Yüksek İstişare Kurulu vardır (m.4/A).

Sayılar değişti

Teşkilat kararnameyle kurulduğu için kanuna göre daha kolay değişir; kurul ve ofis sayıları 2018'den bu yana birkaç kez değişti. Planlamanın serüveni de dikkat çekicidir: 1960'ta kurulan Devlet Planlama Teşkilatı 2011'de Kalkınma Bakanlığı'na, 2018'de Cumhurbaşkanlığına bağlı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'na dönüştü.

Ek bilgi: on kurulun adı ve sayıların tarihçesi

On politika kurulu: Bilim, Teknoloji ve Yenilik; Eğitim ve Öğretim; Ekonomi; Güvenlik ve Dış Politikalar; Hukuk; Kültür ve Sanat; Sağlık; Sosyal ve Gençlik; Tarım ve Gıda; Yerel Yönetim ve Afet.

2018'de dokuz politika kurulu ve dört ofis (Dijital Dönüşüm, Finans, İnsan Kaynakları, Yatırım) vardı. 2025'te Tarım ve Gıda Politikaları Kurulu eklendi, üç ofis kaldırıldı ve Yatırım Ofisi, Yatırım ve Finans Ofisi'ne dönüştü; Siber Güvenlik Başkanlığı da bağlı kuruluşlar arasına girdi.

Akılda kalsın: 2026 sayıları: 17 bakanlık, 10 politika kurulu, 11 bağlı kurum, 1 ofis. Kurul önerir, Cumhurbaşkanı karar verir. Eski adlar: İdari İşler Başkanlığı → Genel Sekreterlik; DPT → Kalkınma Bakanlığı → Strateji ve Bütçe Başkanlığı.
Sınavda

Nasıl sorulurBir kurumun Cumhurbaşkanlığına mı bir bakanlığa mı bağlı olduğu, ya da politika kurullarının niteliği sorulur.

TuzakEmniyet Genel Müdürlüğü ya da Jandarma gibi bakanlığa bağlı kuruluşları Cumhurbaşkanlığına bağlı saymaktır. İkinci tuzak, politika kurullarına bağlayıcı karar yetkisi yazmaktır.

Sınavda işaretlekurul ve ofis sayıları kararnameyle değişir; sorunun yılındaki metne göre cevapla.

✎Boşluk doldurma 2026 sayıları ve adlar

1 sayılı CBK'nın 2026 metninde bakanlık, karar vermeyen ama politika öneren politika kurulu ve Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluş vardır. Cumhurbaşkanlığının idari hizmetlerini yürüten birim 2024 sonundan beri adını taşır.

171011Genel Sekreterlik9İdari İşler Başkanlığı

?Soru çöz

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluşlardan biri değildir?

✓ C. Emniyet Genel Müdürlüğü Cumhurbaşkanlığına değil, İçişleri Bakanlığına bağlı bir kuruluştur. A Diyanet, B Strateji ve Bütçe, D Savunma Sanayii başkanlıkları kararnamenin 37. maddesinde Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak sayılır.
TÜRK KAMU YÖNETİMİ · TEŞKİLAT

Bakanlıklar, taşra teşkilatı ve düzenleyici-denetleyici kurumlar

Kamu Yönetimi · Yönetim Bilimleri · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÖrgüt yapısının boyutları nelerdir? Kontrol alanı, kurmay-komuta ve matris yapı ne demektir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Örgüt, karar ve kamu politikası). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Örgüt yapısı, işin kimler arasında bölüşüldüğünü, kimin kime bağlı olduğunu ve kararların hangi kademede alındığını gösteren kalıcı düzendir. Temel boyutları uzmanlaşma, hiyerarşi, kontrol alanı, merkezîleşme ve biçimselleşmedir. Komuta birimleri asıl hizmeti yürütüp emir verir, kurmay birimler danışmanlık yapar; matris yapıda çalışan hem uzmanlık bölümüne hem projeye bağlıdır.

Örgüt yapısı: hiyerarşi, kontrol alanı, Mintzberg

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Türk kamu yönetiminde taşra teşkilatı nasıl örgütlenir? Düzenleyici ve denetleyici kurumlar nedir?

Kısa cevap: Bakanlıklar merkez, taşra ve gerektiğinde yurt dışı teşkilatından oluşur. Taşrada merkezî idare iller ve ilçeler üzerinden örgütlenir: vali ilde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır (5442 m.9), ilçede kaymakam bulunur. Düzenleyici ve denetleyici kurumlar ise bir piyasayı ya da hassas bir alanı siyasetten görece bağımsız, uzman kurullarla düzenleyen özerk kuruluşlardır (SPK, BDDK, EPDK, Rekabet Kurumu, RTÜK).

Bir ilde sağlık, eğitim, tarım ve aile müdürleri valinin başkanlığında aynı masaya oturur. Her biri kendi bakanlığına bağlıdır, ama ilde tek bir amirin çevresinde buluşurlar.

Bakanlık ve taşra

Bir bakanlığın başında bakan, onun altında bakan yardımcıları vardır; merkez teşkilatı ana hizmet, danışma ve denetim, yardımcı hizmet birimlerinden oluşur. Bakanlıkların büyük kısmı hizmeti taşradaki il ve ilçe müdürlükleriyle yürütür. İlde vali, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır; il müdürlerini (idare şube başkanlarını) toplar, eşgüdümü sağlar. İlçede aynı rolü kaymakam üstlenir. Anayasa birden çok ili kapsayan merkezî teşkilata da izin verir (m.126): karayolları, devlet su işleri gibi bölge müdürlükleri bunun örneğidir.

Taşradaki il müdürünün durumu yönetim bilimi açısından ilginçtir: teknik konularda bakanlığına, genel yönetim ve eşgüdümde valiye bağlıdır. Örgüt, karar ve kamu politikası sayfasında gördüğümüz matris yapıya benzeyen bu çift bağlılık, eşgüdüm sağlar ama yetki çatışmasına da açıktır.

Düzenleyici ve denetleyici kurumlar

1980'lerden sonra devlet pek çok alanda doğrudan üretici olmaktan çekilip piyasanın kurallarını koyan ve gözeten düzenleyici devlete dönüştü. Bankacılık, enerji, telekomünikasyon gibi uzmanlık isteyen ve siyasi çıkarlara açık alanlar için düzenleyici ve denetleyici kurumlar kuruldu. Türkiye'deki ilk örnek sayılan Sermaye Piyasası Kurulu 1981'de kurulmuştur. Ortak özellikleri şunlardır: karar organı bir kuruldur; üyeler belirli bir süre için atanır ve bu süre içinde görevden alınmaları güçtür; idari ve mali özerklikleri vardır; alanlarında ikincil düzenleme yapar, izin verir, denetler ve yaptırım uygularlar. Hukuken çoğu bir bakanlıkla ilişkili kuruluştur.

Başlıca düzenleyici ve denetleyici kurumlar
KurumAlanı
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)Borsa ve sermaye piyasası
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK)Bankacılık ve finansal kuruluşlar
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)Elektrik, doğal gaz, petrol piyasası
Rekabet KurumuRekabetin korunması, tekel ve birleşme denetimi
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK)Radyo ve televizyon yayınları
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK)Elektronik haberleşme
Kamu İhale Kurumu (KİK)Kamu ihaleleri ve itirazlar
Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK)Kişisel verilerin korunması

Savunucuları bu kurumların uzmanlık, tutarlılık ve yatırımcıya güven sağladığını söyler. Eleştirenler ise halkın seçmediği uzmanların geniş kural koyma yetkisi kullanmasını bir demokratik meşruiyet açığı olarak görür ve kime hesap verdiklerini sorar.

Akılda kalsın: Taşrada vali = Cumhurbaşkanının temsilcisi, il müdürü = çift bağlı (bakanlık + vali). Düzenleyici kurumun dört işareti: kurul, süreli ve güvenceli üye, özerklik, ikincil düzenleme. İlk örnek SPK (1981).
Sınavda

Nasıl sorulurDüzenleyici kurumların özellikleri öncüllerle ya da kurum–alan eşleştirmesiyle sorulur.

TuzakBu kurumların üyelerinin her hükümet değişikliğinde yenilenen siyasi atamalar olduğunu söylemektir; özerkliğin anlamı tam tersidir. İkinci tuzak, valiyi bir yerinden yönetim organı saymaktır; vali merkezî idarenin taşradaki temsilcisidir.

⇄Bilgi eşleştirme kurum → alan

?Soru çöz

Düzenleyici ve denetleyici kurumlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Uzmanlık gerektiren alanlarda ikincil düzenleme yapabilirler.
II. Kurul üyeleri, hükümet değiştiğinde görev süreleri dolmadan yenilenir.
III. Seçilmemiş uzmanlardan oluştukları için demokratik meşruiyet bakımından eleştirilirler.

✓ A. Alanlarında ikincil düzenleme yapmaları (I) ve seçilmemiş uzmanlar oldukları için eleştirilmeleri (III) doğrudur. II yanlıştır: üyeler belirli süre için atanır ve bu süre içinde görev güvencesine sahiptir; özerkliğin anlamı budur. B, C ve D bu güvenceyi yok sayan II'yi doğru kabul eder.
TÜRK KAMU YÖNETİMİ · REFORM

İlk reform arayışları: yabancı uzman raporları, TODAİE, DPT ve MEHTAP

Kamu Yönetimi · Yönetim Bilimleri · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

MEHTAP raporu nedir? Türkiye'de ilk idari reform çalışmaları hangileridir?

Kısa cevap: Türkiye'de kamu yönetimini yeniden düzenleme çabaları 1949–1951'de Neumark, Barker ve Martin-Cush gibi yabancı uzman raporlarıyla başladı. 1952'de TODAİE kuruldu, 1960'ta Devlet Planlama Teşkilatı ve Devlet Personel Dairesi geldi. TODAİE'nin 1963'te tamamladığı MEHTAP (Merkezî Hükümet Teşkilatı Araştırma Projesi) ilk kapsamlı yerli araştırmadır; 1971–72'de İdari Reform Danışma Kurulu onu izledi.

1949'da İstanbul Üniversitesinde ders veren Alman maliyeci Fritz Neumark, hükümetin isteğiyle devlet dairelerinin teşkilatını ve kadrolarını incelemeye başladı. Türkiye'de kamu yönetimi reformu tartışması kâğıt üstünde ilk kez böyle şekillendi.

Yabancı uzmanlar dönemi (1949–1951)

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Türkiye Batı ittifakına ve ABD yardımlarına yöneldi; yardımla birlikte yabancı uzmanlar ve raporlar da geldi. Bu dönemin en çok anılan üç raporu şunlardır: devlet dairelerinin teşkilatı ve kadroları üzerine Neumark Raporu (1949), Dünya Bankası heyetinin Türkiye ekonomisini ve kalkınma ihtiyaçlarını inceleyen Barker Raporu (1951) ve maliye sistemi ile vergi idaresini inceleyen Martin-Cush Raporu (1951). Raporlar teşhis koydu ama çoğu önerisi kâğıtta kaldı.

Kurumlar kuruluyor: TODAİE, DPT, DPD

Reformu dışarıdan uzman getirerek değil, içeride bilgi üreterek yapma fikri TODAİE'yi (Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü) doğurdu: 1952'de Birleşmiş Milletler işbirliğiyle Ankara'da kuruldu ve kamu yöneticisi yetiştiren, yönetim araştırması yapan merkez oldu. 1960 müdahalesinden sonra planlı kalkınma anlayışı benimsendi: aynı yıl Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) ve personel politikasını yürütecek Devlet Personel Dairesi kuruldu; ilk beş yıllık kalkınma planı 1963'te yürürlüğe girdi. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu da bu dönemin ürünüdür (1965).

MEHTAP (1962–1963)

DPT'nin isteğiyle TODAİE'nin yürüttüğü MEHTAP, yani Merkezî Hükümet Teşkilatı Araştırma Projesi, merkezî idarenin bütününü inceleyen ilk kapsamlı yerli çalışmadır. Rapor bakanlıkların görev dağılımını, örgüt yapısını ve işleyişini inceledi; merkezî idarenin daha düzenli ve verimli çalışması için görev dağılımının ve teşkilatın yeniden düzenlenmesine ilişkin öneriler getirdi. Önerilerin çoğu uygulamaya geçmedi, ama rapor sonraki reform çalışmalarına başvuru kaynağı oldu.

İdari Reform Danışma Kurulu (1971–1972)

12 Mart 1971 muhtırasından sonra kurulan hükümet, reformu “partiler üstü” bir kurulla yapmayı denedi. İdari Reform Danışma Kurulu, kamu yönetiminin yeniden düzenlenmesine ilişkin kapsamlı bir rapor hazırladı (1972). Hükümetlerin kısa ömrü yüzünden önerilerin pek azı uygulandı.

Akılda kalsın: Sıra: önce yabancılar (Neumark 1949, Barker ve Martin-Cush 1951) → sonra kurumlar (TODAİE 1952, DPT ve DPD 1960) → sonra yerli araştırma (MEHTAP 1963) → sonra kurul (İRDK 1971–72). MEHTAP'ın adı içeriğini söyler: merkezî hükümet teşkilatı.
Sınavda

Nasıl sorulurReform raporları tarih sırasına konur ya da bir raporun hazırlayanı ve konusu eşleştirilir.

TuzakMEHTAP'ı DPT'nin hazırladığını söylemektir: DPT istedi, TODAİE yürüttü. İkinci tuzak, MEHTAP'ı yerel yönetimleri inceleyen bir rapor sanmaktır; konusu merkezî hükümet teşkilatıdır. Barker Raporu ise yönetimden çok ekonomiyi inceleyen Dünya Bankası raporudur.

↕Sıralama reformun ilk dönemi

  1. Devlet Planlama Teşkilatının kurulması
  2. İdari Reform Danışma Kurulunun raporu
  3. Neumark Raporu
  4. MEHTAP raporunun tamamlanması
  5. TODAİE'nin kurulması

?Soru çöz

MEHTAP (Merkezî Hükümet Teşkilatı Araştırma Projesi) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. MEHTAP, DPT'nin isteğiyle TODAİE'nin 1962–63'te yürüttüğü ve merkezî hükümet teşkilatını inceleyen ilk kapsamlı yerli araştırmadır. A Barker Raporu'nu anlatır; B 1960'ların raporunu 1980'lerin dönemine taşır; C konusunu karıştırır, MEHTAP yerel yönetimleri değil merkezî idareyi inceler.
TÜRK KAMU YÖNETİMİ · REFORM

1980'ler ve KAYA raporu: devletin küçültülmesinden yönetimin yeniden düzenlenmesine

Kamu Yönetimi · Yönetim Bilimleri · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİdeoloji nedir? Marx, Mannheim ve Althusser ideolojiyi nasıl açıklar, ideolojilerin sonu tezi ne söyler?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Siyasal ideolojiler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İdeoloji, toplumu açıklayan, ideal bir düzen öneren ve o düzene nasıl ulaşılacağını gösteren, eyleme yön veren fikirler bütünüdür. Kavramı Destutt de Tracy “fikirler bilimi” anlamında türetti; Marx egemen sınıfın düzeni meşrulaştıran fikirleri, Mannheim düzeni savunan düşünce (ütopyanın karşıtı) olarak gördü. Bell ve Fukuyama ise ideolojik çatışmanın sona erdiğini ileri sürdü.

İdeoloji nedir? Sol-sağ, ideolojilerin sonu

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

KAYA raporu nedir ve ne önermiştir? 1980'lerde Türk kamu yönetiminde hangi değişiklikler oldu?

Kısa cevap: 1980'lerde piyasa ekonomisine geçişle birlikte özelleştirme, kamu iktisadi teşebbüslerinin yeniden düzenlenmesi, bütçe dışı fonlar ve kanun hükmünde kararnameyle teşkilat düzenleme öne çıktı. TODAİE'nin 1988'de başlayıp 1991'de tamamladığı KAYA (Kamu Yönetimi Araştırması), merkezî yönetimin politika belirlemeye çekilmesini, yerel yönetimlere yetki ve kaynak aktarılmasını, işlemlerin sadeleştirilmesini ve personel rejiminin yenilenmesini önerdi.

1980'lerin ortasında bir yurttaş telefon bağlatmak için yıllarca sıra beklerken, on yıl sonra aynı hizmet birkaç gün sürüyordu. Bu değişimin arkasında devletin ne iş yapacağına dair yeni bir düşünce vardı.

Piyasaya açılış ve “küçük devlet”

24 Ocak 1980 kararlarıyla Türkiye ithal ikameci ve devletçi kalkınma modelinden dışa açık, piyasa ağırlıklı bir modele geçti. Siyasal ideolojiler sayfasında gördüğümüz yeni sağın ve Kamu yönetimi disiplini sayfasında gördüğümüz Yeni Kamu İşletmeciliği'nin “daha az devlet, daha çok piyasa” düşüncesi Türkiye'de de etkili oldu. 1980'lerde öne çıkan uygulamalar şunlardır:

  • Özelleştirme: Kamu iktisadi teşebbüslerinin satışı gündeme girdi; kapsamlı yasal çerçeve 1994'te 4046 sayılı Kanun'la kuruldu.
  • Bütçe dışı fonlar: Bazı gelir ve giderler genel bütçe dışında fonlarda toplandı; esneklik sağladı ama Meclisin bütçe hakkını ve saydamlığı zayıflattı.
  • Kanun hükmünde kararname: Bakanlıkların kuruluşu ve görevleri sıkça yetki kanunlarına dayanan KHK'larla düzenlendi.
  • Yerel yönetimlerin güçlenmesi: 1984'te 3030 sayılı Kanun'la büyükşehir belediyesi modeli getirildi, belediyelerin gelirleri artırıldı.

KAYA (1988–1991)

Başbakanlığın isteğiyle TODAİE'nin yürüttüğü KAYA, yani Kamu Yönetimi Araştırması, MEHTAP'tan farklı olarak yalnız merkezî hükümeti değil, merkez, taşra ve yerel yönetimiyle kamu yönetiminin tamamını inceledi; genel raporu 1991'de yayımlandı. Teşhisleri tanıdıktı: aşırı merkeziyetçilik, örgütsel büyüme ve görev çakışması, kırtasiyecilik, personel rejiminin katılığı. Önerilerinin özü şu cümleyle özetlenebilir: merkez politika belirlesin ve denetlesin, hizmeti yerel yönetimler ve taşra yürütsün. Rapor ayrıca bakanlık görevlerinin sadeleştirilmesini, yetki devrini, işlemlerin basitleştirilmesini, yurttaş odaklı hizmeti ve personel sisteminin liyakat ve performans ekseninde yenilenmesini önerdi.

1990'lar: koalisyonlar, krizler, kurullar

1990'lar koalisyon hükümetleri ve ekonomik krizlerle geçti; KAYA'nın önerileri bütüncül bir reforma dönüşmedi. Buna karşılık bu yıllarda bir önceki konuda gördüğümüz düzenleyici ve denetleyici kurumların sayısı hızla arttı. 1999'da Avrupa Birliği adaylığının kabulü ise 2000'lerin reformlarına dış bir itici güç ekledi.

İki büyük TODAİE araştırması
MEHTAPKAYA
AçılımıMerkezî Hükümet Teşkilatı Araştırma ProjesiKamu Yönetimi Araştırması
Yıl1962–19631988–1991
İsteyenDevlet Planlama TeşkilatıBaşbakanlık
KapsamMerkezî hükümet teşkilatıMerkez, taşra ve yerel yönetimiyle bütün kamu yönetimi
Dönemin havasıPlanlı kalkınma, güçlü devletPiyasa ekonomisi, küçülen merkez, güçlenen yerel
Akılda kalsın: İki proje, aynı yürütücü: TODAİE. MEHTAP = Merkez, 1963; KAYA = Kamu yönetiminin tamamı, 1991. KAYA'nın formülü: merkez politika, yerel hizmet.
Sınavda

Nasıl sorulurReform raporları ile yılları ve hazırlayanları eşleştirilir ya da yanlış eşleştirme istenir.

TuzakKAYA'yı 1960'ların planlı dönemine koymak ya da DPT'ye yazmaktır. İkinci tuzak, MEHTAP ile KAYA'nın kapsamını karıştırmaktır: MEHTAP yalnız merkezî hükümeti, KAYA kamu yönetiminin bütününü inceler.

✎Boşluk doldurma 1980'ler ve KAYA

1991'de tamamlanan ve kamu yönetiminin bütününü inceleyen araştırmanın kısa adı 'dır. Bu araştırmayı, MEHTAP'ı da yürüten gerçekleştirdi. Özelleştirme uygulamalarının kapsamlı yasal çerçevesi 1994'te sayılı Kanun'la kuruldu.

KAYATODAİE4046MEHTAPDPT

?Soru çöz

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

✓ B. KAYA, Başbakanlığın isteğiyle TODAİE'nin 1988–1991'de yürüttüğü Kamu Yönetimi Araştırması'dır; 1963 tarihli ve DPT'nin istediği rapor MEHTAP'tır. A Neumark Raporu 1949'dur; C kurul 12 Mart muhtırasından sonra oluşturuldu; D 4046 özelleştirme kanunudur.
TÜRK KAMU YÖNETİMİ · REFORM

2000'ler reformları ve e-devlet: 5018, stratejik plan, performans esaslı bütçe; reformlar neden yarım kaldı?

Kamu Yönetimi · Yönetim Bilimleri · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaYeni Kamu İşletmeciliği nedir, ilkeleri nelerdir? Yönetişim ve Yeni Kamu Hizmeti yaklaşımı ondan nasıl ayrılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kamu yönetimi disiplini). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yeni Kamu İşletmeciliği, 1980'lerden itibaren özel sektör yönetim tekniklerini ve piyasa mekanizmalarını kamuya taşıyan reform akımıdır: performans ölçümü, sonuç odaklılık, rekabet, ajanslaşma, müşteri odaklılık. Osborne ve Gaebler bunu devletin “kürek çekmek yerine dümen tutması” diye özetler. Yönetişim, kararların devlet, piyasa ve sivil toplumun ağlarında birlikte alınmasıdır; Yeni Kamu Hizmeti ise yurttaşa müşteri değil yurttaş olarak hizmeti savunur.

YKİ, yönetişim, Yeni Kamu Hizmeti

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

2000'lerde Türk kamu yönetiminde hangi reformlar yapıldı? Stratejik plan ve performans esaslı bütçe nedir?

Kısa cevap: 2000'lerin reformlarının merkezinde 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu (2003) vardır: kamu idareleri katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlar, bütçelerini performans göstergelerine dayandırır, iç kontrol ve iç denetim kurar. Bilgi edinme hakkı (2003), etik kurulu (2004), yeni yerel yönetim kanunları (2004–2005), e-Devlet Kapısı (2008) ve Kamu Denetçiliği Kurumu (2012) dönemin öteki adımlarıdır; çerçeve kanun 5227 ise yürürlüğe girmedi.

Her kamu kurumunun internet sitesinde bir “stratejik plan” bağlantısı bulunur: misyon, vizyon, amaçlar ve ölçülebilir hedefler. Bu belgelerin hepsi aynı kanun maddesinden doğar.

Neden 2000'ler?

2001 ekonomik krizi kamu maliyesinin saydamlığını ve disiplinini zorunlu kıldı; Avrupa Birliği uyum süreci ve uluslararası kuruluşlarla yürütülen programlar reformlara dış bir itici güç ekledi. Kamu yönetimi disiplini sayfasında Yeni Kamu İşletmeciliği'nin sonuç ve performans odaklılığını gördük; bu dönemin araçları büyük ölçüde o anlayıştan gelir.

5018: stratejik plandan iç denetime

10 Aralık 2003'te kabul edilen 5018 sayılı Kanun'un 9. maddesine göre kamu idareleri misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak ve performanslarını önceden belirlenmiş göstergelerle ölçmek için “katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlarlar”. Bütçe, girdiye değil bu amaç ve hedeflere bağlanır: performans esaslı bütçe. Her yıl bir performans programı hazırlanır, yıl sonunda faaliyet raporuyla hesap verilir; 2020'deki değişiklikle bütçe program bütçe yapısına geçirildi. Kanun ayrıca yöneticinin sorumluluğundaki iç kontrol sistemini ve raporunu üst yöneticiye sunan bağımsız iç denetçiyi getirdi. Örgüt, karar ve kamu politikası sayfasında gördüğümüz iç denetim ile Sayıştayın dış denetimi ayrımı bu kanunla bugünkü biçimini aldı.

Öteki adımlar ve 5227

Bilgi Edinme Hakkı Kanunu (2003) kamuoyu denetimine hukuki dayanak verdi; Kamu Görevlileri Etik Kurulu kuruldu (2004); büyükşehir, il özel idaresi ve belediye kanunları 2004–2005'te yenilendi (kanun numaraları aşağıdaki kronolojide). Bu dalganın en iddialı metni, merkezî idarenin görevlerini sınırlayıp pek çok hizmeti yerel yönetimlere aktarmayı öngören 5227 sayılı Kamu Yönetiminin Temel İlkeleri ve Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanundu (2004). Kanun Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderildi ve yürürlüğe girmedi.

Elektronik devlet de bu dönemde kurumsallaştı: 2003'te e-Dönüşüm Türkiye projesi başladı, 2008'de hizmetleri tek kapıda toplayan e-Devlet Kapısı açıldı. Ombudsman olarak Kamu Denetçiliği Kurumu 2012'de kuruldu.

Reformlar neden yarım kaldı?

Yetmiş yılı aşkın reform tarihinin ortak dersi, iyi raporların kendiliğinden uygulanmadığıdır. Yaygın kabul gören nedenler şunlardır: siyasal sahiplenme eksikliği ve sık hükümet değişiklikleri; raporları uygulamaya dönüştürecek kalıcı bir birimin olmaması; bürokrasinin direnci ve köklü merkeziyetçi gelenek; reformların bütüncül değil parça parça yapılması; yerel koşullara uyarlanmadan dışarıdan alınan modeller. Sonuncusu Kamu yönetimi disiplini sayfasında gördüğümüz Riggs'in formalizmine bir örnektir: stratejik plan yazılır, iç kontrol yönetmeliği çıkar, ama kurum kültürü değişmezse kâğıttaki kural ile fiilî uygulama arasındaki açıklık sürer.

Türk kamu yönetiminde reform kronolojisi
YılAdımÖz
1949–1951Neumark, Barker, Martin-CushYabancı uzman raporları
1952TODAİEKamu yönetimi eğitimi ve araştırması
1960DPT, Devlet Personel DairesiPlanlama ve personel politikası
1963MEHTAPMerkezî hükümet teşkilatı
1971–1972İdari Reform Danışma Kurulu12 Mart sonrası reform raporu
1988–1991KAYAKamu yönetiminin bütünü
20035018, 4982Stratejik plan, performans bütçesi, iç denetim; bilgi edinme
20045176, 5227Etik kurulu; çerçeve kanun yürürlüğe girmedi
2004–20055216, 5302, 5393Büyükşehir, il özel idaresi, belediye kanunları
2008e-Devlet KapısıHizmetler tek kapıda
2012Kamu Denetçiliği KurumuOmbudsman
20181 sayılı CBKCumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin teşkilatı
Akılda kalsın: 5018'in üç belgesi üç soru sorar: stratejik plan “nereye gidiyoruz?”, performans programı “bu yıl ne yapacağız?”, faaliyet raporu “ne yaptık?”. 5227 = yürürlüğe girmeyen çerçeve kanun.
Sınavda

Nasıl sorulurKanun numarası ile konusu eşleştirilir ya da 5018'in getirdiği araçlar öncüllerle sorulur.

Tuzak5227'yi yürürlükteki bir kanun saymaktır. İkinci tuzak, 5018'i yalnız bir bütçe tekniği sanmaktır; kanun stratejik planı, iç kontrolü ve iç denetimi de getirmiştir.

Sınavda işaretleiç denetçi raporunu üst yöneticiye sunar; Meclis adına dış denetimi Sayıştay yapar.

⇄Bilgi eşleştirme belge → sorduğu soru

?Soru çöz

Bir reform kanunuyla bütün kamu kurumlarına stratejik plan hazırlama zorunluluğu getirilmiştir. Kurumlar planlarını süresinde yazıp yayımlamakta, ancak plandaki hedefler günlük kararlarda dikkate alınmamakta ve kurumların çalışma biçimi değişmemektedir. Bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle en iyi açıklanır?

✓ C. Kâğıttaki kural ile fiilî uygulama arasındaki açıklık, Riggs'in prizmatik toplumda gördüğü formalizmdir. A yurttaşın yerel yönetimler arasında taşınarak tercih göstermesidir; B bürokratın bütçesini büyütme eğilimini anlatır, planın uygulanmamasını değil; D astın sorgulamadan uyduğu emirlerin alanıdır, kurumun kuralı uygulamamasıyla ilgisi yoktur.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir belediye meclisi gelecek yılın ulaşım bütçesini hazırlarken önceki yılın ödeneklerini esas almıştır. Seçenek olarak yalnız birkaç kalemde küçük artış ve kesintiler tartışılmış, meclisteki grupların üzerinde uzlaşabildiği bütçe kabul edilmiştir. Bu karar biçimi aşağıdakilerden hangisine en uygundur?

✓ B. Mevcut bütçeden başlamak, küçük farkları tartışmak ve tarafların uzlaştığı seçeneği kabul etmek artımcılığın üç işaretidir. A Simon bireyin sınırlı bilgisiyle yeterli ilk seçeneği seçmesini anlatır, uzlaşmayı değil; C çöp kutusunda karar rastlantısal buluşmadır, düzenli bir başlangıç noktası yoktur; D kapsamlı model bütün seçenekleri sıfırdan karşılaştırır.Kaynak: Örgüt, karar ve kamu politikası · Karar modelleri: rasyonel, artımcı, çöp kutusu

?Soru 2

Bir araştırmacı, dağlık bir bölgedeki köylerde halkın ülkenin başkentini, hükümetini ve yasalarını bilmediğini; yaşamı yalnız köy ihtiyar heyetinin ve aile büyüklerinin kararlarının düzenlediğini gözlemlemiştir. Almond ve Verba'ya göre bu topluluktaki siyasal kültür hangisidir?

✓ D. Merkezî yönetimden ve siyasal sistemden habersiz, ufku yerel toplulukla sınırlı yurttaş dar kültürün örneğidir. A katılımcı yurttaş sistemi bilir ve etkilemeye çalışır; B uyruk kültüründe kişi yönetimin kararlarını bilir ve uyar, burada yönetimden haber bile yoktur; C yurttaşlık kültürü üç tipin dengeli karmasıdır.Kaynak: Demokrasi, seçim ve partiler · Siyasal katılım, kültür ve kamuoyu

?Soru 3

Altı milletvekili çıkaran bir seçim çevresinde partilerin geçerli oyları şöyledir: A 42.000, B 30.000, C 19.000, D 9.000. D partisi ülke barajını aşamamıştır. Sandalyeler d'Hondt yöntemiyle dağıtılırsa A, B, C ve D partileri sırasıyla kaçar milletvekili kazanır?

✓ B. D barajı aşamadığı için hesaptan çıkar. Bölümler: A 42.000, 21.000, 14.000; B 30.000, 15.000; C 19.000. Büyükten küçüğe ilk altı bölüm 42.000 (A), 30.000 (B), 21.000 (A), 19.000 (C), 15.000 (B), 14.000 (A): A 3, B 2, C 1. A barajı yok sayıp Hare ile en büyük artık hesabı yapmanın sonucudur; C sandalyeleri barajı aşanlara eşit bölmektir; D oy oranlarını yuvarlayıp barajı unutmaktır, toplam altıyı da aşar.Kaynak: Demokrasi, seçim ve partiler · d'Hondt hesabı ve Duverger yasaları

?Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Bass'ın dönüşümcü liderlik anlayışının bileşenleri arasında yer almaz?

✓ D. Koşullu ödül, hedefe ulaşana karşılık veren etkileşimci liderliğin aracıdır; dönüşümcü lider alışverişle değil ilhamla etkiler. A örnek alınan karizma, B ortak bir vizyonla coşku yaratma, C alışılmış çözümleri sorgulatma Bass'ın dört bileşeninden üçüdür; dördüncüsü bireysel ilgidir.Kaynak: Örgüt, karar ve kamu politikası · Liderlik: özellik, davranış, durumsal, dönüşümcü

?Soru 5

Kingdon'ın çoklu akımlar modeline göre aşağıdakilerden hangileri siyaset akımına aittir?

I. Genel seçimlerde iktidarın değişmesi
II. Bir bakanlık raporunda trafik kazalarındaki hızlı artışın gösterilmesi
III. Kamuoyundaki genel havanın çevre korumasından yana dönmesi

✓ D. İktidar değişikliği (I) ve kamuoyunun genel havası (III) siyaset akımının öğeleridir. II bir göstergedir ve sorun akımına aittir. A kamuoyu havasını dışarıda bırakır; B ve C göstergeyi siyaset akımına koyarak sorun akımıyla karıştırır.Kaynak: Örgüt, karar ve kamu politikası · Kamu politikası süreci, Kingdon, uygulama

?Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Yeni Kamu İşletmeciliği anlayışının öngördüğü araçlardan biri değildir?

✓ D. Ayrıntılı girdi kuralları ve hiyerarşik onay, geleneksel bürokratik yönetimin denetim biçimidir; YKİ bunun yerine yöneticiye esneklik verip sonuçtan hesap sormayı savunur. A dış kaynak kullanımı, B ajanslaşma, C stratejik plan ve performans ölçümü YKİ'nin tipik araçlarıdır.Kaynak: Kamu yönetimi disiplini · YKİ, yönetişim, Yeni Kamu Hizmeti

?Soru 7

Bir il müdürü, okul binası için yüklenici seçerken bütün firmaları ve tekliflerin bütün sonuçlarını araştırmaya ne zamanı ne de bilgisi yeter. Belirlediği asgari şartları karşılayan ilk uygun teklifi kabul eder. Bu karar verme biçimi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?

✓ A. Bilgi ve zaman sınırlı olduğu için en iyi değil, yeterli görülen ilk seçeneği seçmek Simon'un sınırlı rasyonellik ve tatmin edici karar kavramlarıdır. B kayıtsızlık alanı astın sorgulamadan uyduğu emirlerle ilgilidir; C tek en iyi yol tam tersine en verimli yöntemin bilimsel olarak bulunabileceğini varsayar; D bütünleştirme bir çatışma çözme yoludur.Kaynak: Kamu yönetimi disiplini · Neoklasik ve davranışsal: Hawthorne, Barnard, Simon

?Soru 8

Sartori'nin kutuplaşmış (aşırı) çoğulculuk olarak adlandırdığı parti sistemiyle ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. Mecliste genellikle altı ya da daha fazla anlamlı parti bulunur.
II. Rekabet merkezden uç noktalara doğru kayar.
III. Sistemin meşruiyetini reddeden partiler bulunur.

✓ D. Kutuplaşmış çoğulculukta parti sayısı yüksektir (I), ideolojik mesafe büyüdüğü için rekabet merkezkaçtır (II) ve sistem karşıtı partiler vardır (III). A ve B öncüllerin bir kısmını eksik bırakır; C parti sayısını dışarıda bırakır, oysa Sartori bu sistemi önce parti sayısıyla ılımlı çoğulculuktan ayırır.Kaynak: Demokrasi, seçim ve partiler · Siyasi partiler ve parti sistemleri

?Soru 9

Örgüt yapısıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Personel sayısı değişmezken kontrol alanı daraldıkça hiyerarşik kademe sayısı azalır.
II. Kurmay birimler, komuta birimlerine emir vermeden öneri ve uzmanlık desteği sağlar.
III. Matris yapı, emir birliği ilkesinden bir sapmadır.

✓ C. Kurmay birim emir vermez, öneri ve uzmanlık desteği sağlar (II); matris yapıda çalışan iki amire bağlı olduğu için emir birliği bozulur (III). I yanlıştır: dar kontrol alanı her amire az kişi bıraktığı için araya yeni amirler ekletir, kademe azalmaz, artar. A ve D bu ters ilişkiyi doğru sayar; B matrisin emir birliğiyle ilişkisini atlar.Kaynak: Örgüt, karar ve kamu politikası · Örgüt yapısı: hiyerarşi, kontrol alanı, Mintzberg

?Soru 10

1968 Minnowbrook toplantısıyla başlayan Yeni Kamu Yönetimi hareketiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ B. Hizmetleri piyasa rekabetine açmak ve devleti küçültmek, kamu tercihi kuramından beslenen 1980'lerin Yeni Kamu İşletmeciliği'nin hedefleridir; Minnowbrook'a yazmak iki adı karıştırmaktır. A hakkaniyet hareketin ana değeridir; C pozitivist, değerden arınmış bilim iddiasını eleştirmiştir; D katılım ve değişime duyarlılık da Minnowbrook'un taleplerindendir.Kaynak: Kamu yönetimi disiplini · Yeni Kamu Yönetimi ve kamu tercihi
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Kamu Yönetimi soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →