Siyasal ideolojiler: liberalizmden ekolojizme düşünürler ve kavramlar

İdeoloji kavramından başlayarak büyük siyasal ideolojileri insan, toplum, devlet ve eşitlik sorularına verdikleri cevaplarla karşılaştır; düşünür–eser–kavram eşleşmelerini öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
SİYASET BİLİMİ · KAVRAM

İdeoloji nedir? Destutt de Tracy'den Fukuyama'ya kavram ve sol-sağ ekseni

Kamu Yönetimi · Siyaset Bilimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİktidar nedir? Dahl, Bachrach-Baratz, Lukes ve Foucault iktidarı nasıl açıklar?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Siyaset biliminin temel kavramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İktidar, birinin başkalarının davranışını kendi istediği yönde etkileyebilme kapasitesidir. Dahl'a göre A'nın B'ye, B'nin başka türlü yapmayacağı bir şeyi yaptırmasıdır (karar verme). Bachrach ve Baratz bazı konuları gündeme hiç getirmemeyi (karar almama), Lukes insanların isteklerini biçimlendirmeyi ekler. Gramsci rızaya dayalı hegemonyayı, Foucault ise merkezsiz, ilişkisel ve bilgiyle iç içe iktidarı anlatır.

İktidarın üç boyutu, Foucault

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İdeoloji nedir? Marx, Mannheim ve Althusser ideolojiyi nasıl açıklar, ideolojilerin sonu tezi ne söyler?

Kısa cevap: İdeoloji, toplumu açıklayan, ideal bir düzen öneren ve o düzene nasıl ulaşılacağını gösteren, eyleme yön veren fikirler bütünüdür. Kavramı Destutt de Tracy “fikirler bilimi” anlamında türetti; Marx egemen sınıfın düzeni meşrulaştıran fikirleri, Mannheim düzeni savunan düşünce (ütopyanın karşıtı) olarak gördü. Bell ve Fukuyama ise ideolojik çatışmanın sona erdiğini ileri sürdü.

Seçim gecesi bir televizyon yorumcusu “merkez sağ oylar bölündü” der. Bu “sağ” sözcüğü, iki yüz yılı aşkın süre önce Paris'teki bir meclis salonunda kimin nereye oturduğundan gelir.

Her ideoloji üç soruya cevap verir: Toplum bugün nasıl? (betimleme ve eleştiri), Nasıl olmalı? (ideal düzen) ve Oraya nasıl gidilir? (eylem programı). Bu yüzden ideoloji yalnız bir düşünce değil, insanları harekete geçiren bir dünya görüşüdür. Sözcüğü 1790'ların sonunda Fransız düşünür Destutt de Tracy türetti; onun için ideoloji, fikirlerin kaynağını inceleyen yansız bir “fikirler bilimi”ydi.

Kavram nasıl olumsuz bir anlam kazandı?

Marx ve Engels Alman İdeolojisi'nde her çağın egemen fikirlerinin egemen sınıfın fikirleri olduğunu yazdı. Bu bakışta ideoloji, sömürüyü doğal gösteren bir perdedir; Marksist gelenek buna yanlış bilinç der. Siyaset biliminin temel kavramları sayfasında gördüğümüz Gramsci'nin hegemonyası bu fikri, egemenliğin rızayla kurulmasına taşıdı. Louis Althusser ise okul, aile, din ve medya gibi ideolojik devlet aygıtlarını, zora dayanan polis ve ordu gibi baskıcı aygıtlardan ayırdı.

Karl Mannheim İdeoloji ve Ütopya'da (1929) iki düşünce türünü karşılaştırdı: ideoloji mevcut düzeni savunan, ütopya onu aşmak isteyen düşüncedir. Her düşünce, onu üreten toplumsal konumdan izler taşır; Mannheim bu ilişkiyi inceleyen bilgi sosyolojisinin kurucularındandır.

Sol-sağ ekseni doğrusal ve kaba bir haritadır; ideolojileri eşitlik ve değişime bakışlarına göre dizer.Görsel: Sınav Defteri

İdeolojilerin sonu mu?

Daniel Bell İdeolojinin Sonu'nda (1960) refah devleti ve karma ekonomi üzerinde uzlaşan Batı'da büyük ideolojik kavgaların yerini teknik sorunların aldığını yazdı. Francis Fukuyama 1989'daki “Tarihin Sonu?” makalesinde Soğuk Savaş'ın bitişiyle liberal demokrasinin rakipsiz kaldığını, insanlığın ideolojik evriminin son noktasına ulaşıldığını ileri sürdü. İki tez de sonradan doğan milliyetçilik, köktencilik ve yeşil hareketler karşısında çok tartışıldı.

Akılda kalsın: Tracy = fikirler bilimi, Marx = egemen sınıfın fikirleri, Mannheim = ideoloji (düzeni korur) ↔ ütopya (düzeni aşar), Althusser = ideolojik devlet aygıtları. “Son” diyenler: Bell 1960 ideolojinin sonu, Fukuyama 1989 tarihin sonu.
Sınavda

Nasıl sorulurBir ideoloji tanımı ya da kavram verilir, hangi düşünüre ait olduğu sorulur; “ideolojilerin sonu” tezinin sahipleri de eşleştirme kalıbında çıkar.

TuzakMannheim'ın ütopyasını “gerçekleşmesi imkânsız hayal” diye okumaktır; Mannheim'da ütopya, mevcut düzeni değiştirmeye yönelen düşüncedir. İkinci tuzak, Bell ile Fukuyama'yı karıştırmaktır: liberal demokrasinin zaferini ilan eden Fukuyama'dır.

Sınavda işaretleideolojik devlet aygıtları Althusser'in, hegemonya Gramsci'nin kavramıdır.

⇄Bilgi eşleştirme düşünür → kavram

?Soru çöz

Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle liberal demokrasinin rakipsiz kaldığını ve insanlığın ideolojik evriminin son aşamasına ulaşıldığını ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Liberal demokrasinin nihai zaferini ve “tarihin sonu”nu 1989'da Fukuyama ilan etti. A Bell de bir “son” tezi savunur ama 1960'ta, refah devleti uzlaşmasına dayanarak ideolojik kavganın söndüğünü söyler; C Mannheim ideolojiyi ütopyadan ayırır; D Althusser ideolojinin devlet aygıtlarıyla yeniden üretildiğini anlatır.
SİYASET BİLİMİ · İDEOLOJİ

Liberalizm: Locke ve Smith'ten Rawls ile Nozick tartışmasına

Kamu Yönetimi · Siyaset Bilimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDevlet nedir, unsurları nelerdir? Hobbes, Locke ve Rousseau'nun toplum sözleşmesi kuramları nasıl farklılaşır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Siyaset biliminin temel kavramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Devlet, belirli bir ülkede yaşayan insan topluluğu üzerinde egemen siyasal iktidarı kullanan sürekli örgüttür; Weber'e göre belli bir toprakta meşru fiziksel şiddet tekelini başarıyla elinde tutan topluluktur. Sözleşme kuramları devleti bireylerin anlaşmasına dayandırır: Hobbes'ta güvenlik için mutlak egemen, Locke'ta doğal hakları koruyan sınırlı yönetim, Rousseau'da genel iradeye dayanan halk egemenliği doğar.

Devlet ve toplum sözleşmesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Liberalizmin temel ilkeleri nelerdir? Klasik liberalizm, sosyal liberalizm ve neoliberalizm nasıl ayrılır? Rawls ile Nozick arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Liberalizm bireyi, özgürlüğü, hukukun üstünlüğünü, özel mülkiyeti ve sınırlı devleti esas alır. Klasik liberalizm (Locke, Smith, Mill) devleti en aza indirir; sosyal liberalizm özgürlüğün koşullarını sağlamak için devlet müdahalesini kabul eder; neoliberalizm (Hayek, Friedman) piyasaya geri döner. Rawls hakkaniyet olarak adaleti, Nozick ise minimal devleti savunur.

Bir belediye, kaldırımı işgal eden bir kafeye ceza keser. İşletmeci “kimseye zarar vermiyorum” der; belediye “yayaların geçme hakkına zarar veriyorsun” diye cevap verir. İkisi de aynı ilkeyle konuşur.

Liberalizmin çekirdeğinde birey vardır: toplum ve devlet, bireylerin haklarını korumak için vardır. Siyaset biliminin temel kavramları sayfasında Locke'un yaşam, özgürlük ve mülkiyeti doğal hak saydığını ve rızaya dayanan sınırlı yönetimi savunduğunu gördük; liberalizmin siyasal temeli budur. Adam Smith Ulusların Zenginliği'nde (1776) bireylerin kendi çıkarlarını izlerken “görünmez el” aracılığıyla toplumun refahını artırdığını yazdı; bu da liberalizmin iktisadi temelidir. Devlet yalnız güvenliği ve sözleşmeleri korumalıdır; buna küçümseyici bir adla gece bekçisi devlet denir.

John Stuart Mill Özgürlük Üzerine'de (1859) bireyin özgürlüğüne ancak başkalarına zarar vermesini önlemek için karışılabileceğini söyledi. Bu zarar ilkesidir: kişi yalnız kendisini ilgilendiren konularda egemendir. Mill ayrıca seçilmiş çoğunluğun azınlığı ezmesinden, çoğunluğun tiranlığından da kaygı duyar.

Bir ideoloji, üç dönem

Liberalizmin dönemleri
KlasikSosyal (modern)Neoliberal
Dönem17.–19. yy19. yy sonu–1970'ler1970'ler sonrası
ÖzgürlükNegatif: engel yokluğuPozitif: kendini gerçekleştirmeNegatif, piyasa özgürlüğü
DevletGece bekçisiRefah devleti, müdahaleKüçük devlet, özelleştirme
Anahtar adlarLocke, Smith, MillT. H. Green, KeynesHayek, Friedman

Özgürlüğün bu iki anlamını Isaiah Berlin 1958'de adlandırdı: negatif özgürlük “kimse beni engellemiyor”, pozitif özgürlük “kendi hayatımın efendisiyim” demektir. Friedrich von Hayek Kölelik Yolu'nda (1944) merkezî planlamanın totaliterliğe götüreceğini yazdı; 1980'lerin piyasa reformları onun fikirlerinden beslendi.

Rawls ile Nozick

John Rawls Bir Adalet Teorisi'nde (1971) adil ilkeleri, insanların toplumdaki yerlerini bilmedikleri bir cehalet peçesi ardında seçeceklerini düşündü. Böyle seçilen ilkelere göre eşitsizlik ancak en dezavantajlıların yararınaysa kabul edilir (farklılık ilkesi). Robert Nozick Anarşi, Devlet ve Ütopya'da (1974) buna itiraz etti: meşru yoldan edinilen mülk bireyindir; yeniden dağıtım için vergi almak hakka müdahaledir; meşru olan yalnız minimal devlettir.

Akılda kalsın: Smith = görünmez el, Mill = zarar ilkesi, Berlin = negatif / pozitif özgürlük, Hayek = Kölelik Yolu, Rawls = cehalet peçesi, farklılık ilkesi, Nozick = minimal devlet. Rawls eşitlikçi liberal, Nozick liberteryendir.
Sınavda

Nasıl sorulurDüşünür–eser–kavram eşleştirmesi ya da bir görüşün hangi düşünüre ait olduğu sorulur; Rawls ile Nozick karşılaştırması sık bir kalıptır.

TuzakRawls'u devlet müdahalesine karşı göstermektir; Rawls yeniden dağıtımı savunur, minimal devlet Nozick'indir. İkinci tuzak, refah devletini klasik liberalizme yazmaktır; o sosyal liberalizmin ürünüdür.

Sınavda işaretlezarar ilkesi Mill'in, görünmez el Smith'indir.

✎Boşluk doldurma liberal kavramlar

Mill'e göre bireyin özgürlüğüne ancak başkalarına zarar vermesini önlemek için karışılabilir; buna denir. Rawls, insanların toplumdaki konumlarını bilmeden adalet ilkelerini seçtikleri durumu ile anlatır. Nozick'e göre meşru olan tek devlet devlettir.

zarar ilkesicehalet peçesiminimal devletgörünmez elrefah devleti

?Soru çöz

Aşağıdaki düşünür–görüş eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

✓ D. Minimal devleti savunan ve yeniden dağıtımı hakka müdahale sayan Nozick'tir; Rawls farklılık ilkesiyle eşitsizliğin en dezavantajlıların yararına düzenlenmesini ister. A görünmez el Smith'in kavramıdır; B özgürlüğün iki anlamını Berlin ayırmıştır; C Kölelik Yolu'nun tezi Hayek'indir.
SİYASET BİLİMİ · İDEOLOJİ

Muhafazakârlık: Burke, gelenek ve “korumak için değiştirmek”

Kamu Yönetimi · Siyaset Bilimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Muhafazakârlığın temel ilkeleri nelerdir? Burke ve Oakeshott ne savunur, yeni sağ nedir?

Kısa cevap: Muhafazakârlık geleneği, deneyimi, organik toplumu, otoriteyi ve mülkiyeti korumayı; değişimi soyut akıl planlarıyla değil, yavaş ve aşamalı yapmayı savunur. Kurucusu sayılan Burke Fransız Devrimi'ni eleştirdi; Oakeshott siyasette rasyonalizme karşı çıktı. 1980'lerin yeni sağı ise serbest piyasa ile güçlü devleti birleştirdi.

Yüzyıllık bir çarşı yıkılıp yerine planlı bir iş merkezi yapılacaktır. Toplantıda biri “Plan kâğıt üstünde kusursuz; ama bu çarşının neden böyle olduğunu kimse bilmiyor” der.

Muhafazakârlık bir tepki olarak doğdu. Edmund Burke Fransız Devrimi Üzerine Düşünceler'de (1790) devrimcilerin toplumu soyut ilkelerle yeniden kurmaya kalkıştığını, bunun felakete götüreceğini yazdı. Burke'e göre gelenekler, kuşakların deneme yanılmayla biriktirdiği bilgeliktir; toplum ölüler, yaşayanlar ve doğacak olanlar arasında bir ortaklıktır. Değişim reddedilmez, ama gerekirse ve aşamalı yapılır: değişme imkânı olmayan bir devlet, kendini koruma imkânından da yoksundur. Bu fikir korumak için değiştirmek diye özetlenir.

Muhafazakârlığın temel ilkeleri
İlkeAnlamı
GelenekZamanın sınadığı kurumlar akıldan güvenilirdir
İnsanın kusurluluğuİnsan ahlaken ve zihnen sınırlıdır, düzen gerekir
Organik toplumToplum parçalarından fazlası, canlı bir bütündür
Hiyerarşi ve otoriteToplumsal düzen doğal bir sıralanma ister
MülkiyetGüvenlik ve istikrarın kaynağıdır
PragmatizmSoyut kurama değil, deneyime göre davranmak

Farklı yüzler

Kıta Avrupası'nda Joseph de Maistre gibi düşünürlerin otoriter muhafazakârlığı, devrimi tümden reddedip kilise ve monarşiye dönüşü istedi. İngiltere'de Benjamin Disraeli'nin paternalist “tek ulus” muhafazakârlığı ise varlıklıların yoksullara karşı ödevini vurguladı ve ılımlı sosyal reformları benimsedi. Michael Oakeshott Siyasette Rasyonalizm'de (1962) her şeyi kitaptaki bilgiyle çözebileceğini sanan akılcı siyasetçiyi eleştirdi; asıl değerli olan, pratikle kazanılan bilgidir. Ona göre muhafazakâr olmak, bilinmeyene karşı tanıdık olanı yeğlemektir.

1980'lerde İngiltere'de Thatcher, ABD'de Reagan iktidarıyla yeni sağ doğdu. Yeni sağ iki damarı birleştirir: ekonomide neoliberal (serbest piyasa, özelleştirme, düşük vergi), toplumda yeni muhafazakâr (aile, ahlak, yasa ve düzen, güçlü ulusal savunma). Formülü “serbest ekonomi, güçlü devlet”tir.

Akılda kalsın: Burke 1790 = gelenek, organik toplum, korumak için değiştirmek. Oakeshott = rasyonalizme karşı, tanıdık olanı yeğlemek. Yeni sağ = serbest ekonomi + güçlü devlet (neoliberal iktisat + yeni muhafazakâr ahlak).
Sınavda

Nasıl sorulurMuhafazakârlığın ilkelerinden hangisinin yanlış verildiği ya da bir görüşün Burke'e veya Oakeshott'a ait olup olmadığı öncüllerle sorulur.

TuzakMuhafazakârlığı her türlü değişime karşı saymaktır; Burke aşamalı değişimi savunur, karşı çıktığı soyut akılla yapılan devrimdir. İkinci tuzak, insan doğasının mükemmelleştirilebileceği fikrini muhafazakârlığa yazmaktır; o liberal ve sosyalist iyimserliğin fikridir.

Sınavda işaretleyeni sağın iktisadi damarı neoliberal, toplumsal damarı muhafazakârdır.

?Soru çöz

Edmund Burke'ün siyasal düşüncesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Toplumu kuşaklar arasında süren organik bir ortaklık olarak görür.
II. Kurumların ancak aşamalı ve geleneğe dayanan değişimle korunabileceğini savunur.
III. Toplumun soyut akıl ilkelerine göre baştan kurulmasını ilerlemenin yolu sayar.

✓ A. Burke toplumu ölüler, yaşayanlar ve doğacaklar arasında bir ortaklık sayar (I); değişime kapalı değildir, değişemeyen devletin kendini de koruyamayacağını söyler ve aşamalı değişimi savunur (II). III yanlıştır: soyut akıl ilkeleriyle toplumu baştan kurmak Fransız devrimcilerinin girişimidir, Burke bunu tehlikeli bulur. B I'i atlar; C ve D devrimci tezi Burke'e yazar.

↕Sıralama eserleri eskiden yeniye diz

  1. Burke, Fransız Devrimi Üzerine Düşünceler
  2. Locke, Yönetim Üzerine İki İnceleme
  3. Mill, Özgürlük Üzerine
  4. Smith, Ulusların Zenginliği
SİYASET BİLİMİ · İDEOLOJİ

Sosyalizm: ütopik sosyalistler, Marksizm, revizyonizm ve sosyal demokrasi

Kamu Yönetimi · Siyaset Bilimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSiyaset nedir? Siyaset bilimi siyaseti hangi yaklaşımlarla inceler?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Siyaset biliminin temel kavramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Siyaset, bir toplumu bağlayan kararların kim tarafından ve nasıl alınacağı üzerine yürüyen mücadele ve uzlaşma sürecidir. Weber onu iktidara katılma ya da iktidarın dağılımını etkileme çabası, Easton “değerlerin otoriter dağıtımı”, Lasswell “kim neyi, ne zaman, nasıl alır” sorusu diye tanımlar. Siyaset bilimi bu süreci kurumsal, davranışsalcı, sistem, rasyonel seçim ve yeni kurumsalcı yaklaşımlarla inceler.

Siyaset nedir? Tanımlar, yaklaşımlar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Sosyalizmin türleri nelerdir? Marksizmin temel kavramları nelerdir, revizyonizm ve sosyal demokrasi ondan nasıl ayrılır?

Kısa cevap: Sosyalizm eşitliği, toplumsal sınıfların ortadan kalkmasını ve üretim araçları üzerinde ortak denetimi savunur. Ütopik sosyalistler (Saint-Simon, Fourier, Owen) örnek topluluklar önerdi; Marx ve Engels tarihsel materyalizm ve sınıf mücadelesiyle “bilimsel sosyalizm”i kurdu. Bernstein'ın revizyonizmi ve Fabianlar ise devrim yerine parlamento ve reform yoluyla sosyalizmi, yani sosyal demokrasiyi savundu.

19. yüzyıl başında İskoçya'daki bir pamuk fabrikasında patron, çocuk işçiliğini kaldırır, işçilerine okul ve ucuz dükkân açar. Hem kâr eder hem de bir soru bırakır: daha adil bir sanayi toplumu mümkün mü?

Bu patron, New Lanark'taki fabrikasıyla Robert Owen'dı. Owen, Saint-Simon ve Fourier gibi 19. yüzyıl başı düşünürleri, kapitalizmin yarattığı yoksulluğa karşı iyi tasarlanmış örnek topluluklar önerdi. Engels onlara ütopik sosyalistler dedi: niyetleri iyiydi ama toplumu değiştirecek gücü, yani sınıf mücadelesini görmüyorlardı.

Marksizm: tarihi ne yönetir?

Marx ve Engels Komünist Manifesto'yu (1848) “Bugüne kadarki bütün toplumların tarihi sınıf mücadeleleri tarihidir” cümlesiyle açar. Tarihsel materyalizme göre toplumun ekonomik temeli, yani altyapı (üretim güçleri ve üretim ilişkileri), hukuk, siyaset, din ve ideolojiden oluşan üstyapıyı belirler. Kapitalizmde işçi, ücret olarak aldığından fazla değer üretir; kapitalistin el koyduğu bu farka artı-değer denir. İşçi ürettiğine, emeğine ve kendine yabancılaşır.

Tarihsel materyalizm: ekonomik temel siyasal ve kültürel yapıyı biçimlendirir, üstyapı da temeli korur.Görsel: Sınav Defteri

Marx'a göre kapitalizm kendi çelişkileriyle çökecek, işçi sınıfı devrimle iktidarı alacak ve bir geçiş dönemi olarak proletarya diktatörlüğü kuracaktır. Siyaset biliminin temel kavramları sayfasında gördüğümüz gibi devlet, sınıfsız toplumda sönümlenecektir. Lenin Ne Yapmalı?'da (1902) işçi sınıfını devrime profesyonel devrimcilerden oluşan bir öncü partinin götüreceğini savundu.

Devrimsiz sosyalizm

Sosyalizmin yolları
AkımYöntemAnahtar ad
Ütopik sosyalizmÖrnek topluluk, iyi niyetSaint-Simon, Fourier, Owen
MarksizmSınıf mücadelesi, devrimMarx, Engels; öncü parti: Lenin
RevizyonizmParlamento ve reformBernstein
Fabianizm (1884)Aşamacılık, eğitimFabian Derneği, İngiltere
Üçüncü YolPiyasa + sosyal adaletGiddens (1990'lar)

Alman sosyal demokrat Eduard Bernstein 19. yüzyıl sonunda kapitalizmin Marx'ın beklediği gibi çökmediğini, işçilerin oy ve sendikayla durumlarını iyileştirdiğini gördü; sosyalizme devrimle değil, seçim ve reformla gidilebileceğini savundu. Marksizmi gözden geçirdiği için bu çizgiye revizyonizm denir. İngiltere'de Fabian Derneği de sosyalizme adım adım varılacağını savunan aşamacılığı benimsedi. Bu damar karma ekonomi ve refah devletini savunan sosyal demokrasiye dönüştü.

Akılda kalsın: Owen = New Lanark, ütopik. Marx = altyapı belirler, artı-değer, sınıf mücadelesi. Lenin = öncü parti. Bernstein = revizyonizm, reformla sosyalizm. Fabian = aşamacılık. Devrim mi reform mu? Marx ve Lenin devrim, Bernstein ve Fabianlar reform.
Sınavda

Nasıl sorulurMarx'ın kavramlarından hangisinin ona ait olmadığı (“yer almaz” kalıbı) ya da sosyalist akımların yöntemleri eşleştirilerek sorulur.

TuzakBaşka ideolojilerin kavramlarını Marksizme yazmaktır: görünmez el Smith'in, zarar ilkesi Mill'indir. İkinci tuzak, revizyonizmi devrimci bir akım saymaktır; revizyonizm devrimi reddeder.

Sınavda işaretle“ütopik sosyalist” adını onlara Engels verdi; öncü parti Lenin'in kavramıdır.

⇄Bilgi eşleştirme ad → yöntem

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi Marx'ın kapitalizm ve tarih çözümlemesinde kullandığı kavramlar arasında yer almaz?

✓ C. Görünmez el, bireysel çıkar arayışının piyasa aracılığıyla toplumsal refaha dönüştüğünü anlatan Adam Smith'in klasik liberal kavramıdır. A işçinin ürettiği ile aldığı arasındaki fark Marx'ın sömürü açıklamasıdır; B işçinin emeğine ve ürününe yabancılaşmasıdır; D ekonomik temelin siyasal ve kültürel yapıyı belirlemesidir.
SİYASET BİLİMİ · İDEOLOJİ

Anarşizm ve faşizm: devleti reddeden ve devleti tanrılaştıran iki uç

Kamu Yönetimi · Siyaset Bilimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Anarşizmin temel düşüncesi nedir? Faşizm ve nasyonal sosyalizmin özellikleri nelerdir, aralarındaki fark nedir?

Kısa cevap: Anarşizm devleti zorlayıcı ve gereksiz sayar, gönüllü işbirliğine dayanan devletsiz bir toplum ister (Godwin, Proudhon, Bakunin, Kropotkin). Faşizm ise bireyi devlete ve ulusa tabi kılan, lider kültüne, korporatizme ve şiddete dayanan totaliter bir ideolojidir (Mussolini). Nasyonal sosyalizm faşizme ırkçılığı ve antisemitizmi ekleyen Alman biçimidir.

Bir belediye meclisinde biri “Bu kararları bizim adımıza kimse vermesin, mahalleler kendi işini kendi görsün” der; öbürü “Ulus tek ses olmalı, tartışma bölünmedir” diye cevap verir. İki ses de çoğulcu demokrasiye uzak, ama tam ters yönlerden.

Anarşizm: devletsiz düzen

Anarşizme göre devlet, özgürlüğün düşmanıdır; insanlar zorlama olmadan da işbirliği yapabilir. William Godwin 1793'te devleti ilk kez sistemli biçimde eleştirdi. Pierre-Joseph Proudhon kendine “anarşist” diyen ilk düşünürdür; Mülkiyet Nedir?'de (1840) “Mülkiyet hırsızlıktır” diye yazdı. Mikhail Bakunin proletarya diktatörlüğünün yeni bir tiranlık doğuracağını söyleyerek Birinci Enternasyonal'de Marx'tan ayrıldı. Peter Kropotkin doğada ve toplumda rekabet kadar karşılıklı yardımlaşmanın da belirleyici olduğunu savundu.

Anarşistlerin çoğu sosyalist kanattadır (kolektivist ve komünist anarşizm). Ama devleti bireyin özgürlüğü adına reddeden bireyci anarşizm ve devletin bütün işlerini piyasaya bırakmak isteyen anarko-kapitalizm de vardır.

Faşizm: “her şey devletin içinde”

Faşizm Birinci Dünya Savaşı sonrasının yıkımında doğdu; Mussolini 1922'de Roma Yürüyüşü'yle İtalya'da iktidara geldi. Faşizm hem liberalizme hem komünizme karşıdır. Birey ancak ulusun ve devletin parçası olarak değer taşır; Mussolini'nin formülüyle her şey devletin içindedir, hiçbir şey devletin dışında ya da ona karşı değildir. Bu totaliter devlet anlayışıdır. Faşizmin ekonomik modeli korporatizmdir: işçi ve işverenler, sınıf çatışması yerine devletin denetlediği meslek birliklerinde (korporasyonlarda) bir araya getirilir. Lider kültü, tek parti, militarizm ve ulusun yeniden doğuşu miti öteki özellikleridir.

İtalyan faşizmi ve Alman nasyonal sosyalizmi
İtalyan faşizmiNasyonal sosyalizm
Merkez kavramDevletIrk (halk topluluğu)
IrkçılıkBaşta merkezde değilTemel öğe, antisemitizm
Dış hedefRoma İmparatorluğu'nun ihyasıDoğuda “yaşam alanı”
LiderDuce (Mussolini)Führer ilkesi (Hitler)

Hannah Arendt Totalitarizmin Kaynakları'nda (1951) Nazizmi ve Stalinizmi aynı başlık altında inceledi: ikisi de terör ve ideolojiyle toplumun bütün alanlarını denetlemeye çalışan totaliter rejimlerdir.

Akılda kalsın: Proudhon = mülkiyet hırsızlıktır, ilk “anarşist”. Bakunin = Marx'la kopuş. Kropotkin = karşılıklı yardımlaşma. Faşizm: totaliter devlet, korporatizm, lider kültü; nasyonal sosyalizm: + ırk.
Sınavda

Nasıl sorulurFaşizmin özelliklerinden hangisinin yanlış verildiği ya da anarşist düşünür–kavram eşleştirmesi sorulur.

TuzakFaşizme çoğulculuk, sınıf mücadelesi ya da bireysel haklara öncelik gibi özellikler yazmaktır; faşizm bunların tersini savunur. İkinci tuzak, korporatizmi serbest piyasa kapitalizmiyle eşitlemektir; korporatizmde ekonomi devletin denetlediği meslek birlikleriyle örgütlenir.

Sınavda işaretleBakunin ile Marx devrimde değil, devrimden sonraki devlette ayrılır.

✎Boşluk doldurma uçlardaki ideolojiler

“Mülkiyet hırsızlıktır” diyen düşünür 'dur. Doğada rekabet kadar dayanışmanın da belirleyici olduğunu savunan anarşist Kropotkin bunu kavramıyla anlatır. Faşizmde işçi ve işverenlerin devlet denetimindeki meslek birliklerinde örgütlenmesine denir.

Proudhonkarşılıklı yardımlaşmakorporatizmBakuninsınıf mücadelesi

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi faşist ideolojinin özelliklerinden biri değildir?

✓ D. Faşizm tek parti yönetimini savunur, muhalefeti ulusun bölünmesi sayar; çoğulcu parti rekabeti liberal demokrasinin özelliğidir. A totaliter devlet anlayışının özüdür; B faşizmin ekonomik modeli korporatizmdir; C Duce ve Führer örneklerindeki lider kültü faşizmin ayırt edici öğesidir.
SİYASET BİLİMİ · KURAM

Milliyetçilik: sivil ve etnik ulus, Gellner, Anderson, Hobsbawm, Smith

Kamu Yönetimi · Siyaset Bilimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaOtorite ve meşruiyet nedir? Weber'in geleneksel, karizmatik ve yasal-ussal otorite tipleri nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Siyaset biliminin temel kavramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Otorite, yönetilenlerin haklı ve uyulması gereken saydığı, yani meşru iktidardır. Weber meşruiyetin kaynağına göre üç ideal tip ayırır: geleneğe ve kutsal sayılan alışkanlıklara dayanan geleneksel, liderin olağanüstü kişisel niteliklerine dayanan karizmatik ve kişisel olmayan, yazılı kurallara dayanan yasal-ussal otorite. Modern devlet ve bürokrasi yasal-ussal otoritenin tipik örneğidir.

Otorite ve meşruiyet (Weber)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Milliyetçilik nedir? Sivil ve etnik milliyetçilik nasıl ayrılır? Gellner, Anderson, Hobsbawm ve Smith ulusu nasıl açıklar?

Kısa cevap: Milliyetçilik, ulusu siyasal topluluğun temel birimi sayan ve her ulusun kendi kendini yönetmesini savunan ideolojidir. Sivil milliyetçilik ulusu ortak yurttaşlık iradesine (Renan), etnik milliyetçilik ortak dil ve kültüre (Herder) dayandırır. Modernist kuramlara göre ulus modern çağın ürünüdür (Gellner, Anderson, Hobsbawm); etno-sembolcü Smith ise ulusun eski etnik köklerini vurgular.

İki ülkede doğan çocuklar düşünün. Birinde vatandaş olmak için anayasaya bağlılık yeter; ötekinde soyundan gelen dil ve kültür belirleyicidir. İkisi de kendini “ulus” diye tanımlar.

Siyaset biliminin temel kavramları sayfasında Sieyès'in millî egemenlik anlayışını gördük: Fransız Devrimi egemenliği kraldan alıp ulusa verdi. Milliyetçilik bu andan sonra, 19. yüzyılda Avrupa'yı yeniden çizen güce dönüştü. Ama “ulusu ne yapar?” sorusuna iki farklı cevap verildi.

Sivil ve etnik milliyetçilik
Sivil (siyasal)Etnik (kültürel)
Ulusu ne kurar?Ortak yurttaşlık iradesiOrtak soy, dil, kültür
ÜyelikSeçilebilir, açıkDoğuştan, kapalı
DüşünürRenan (“Ulus Nedir?”, 1882)Herder, Fichte
Tarihî örnekFransa, ABD19. yy Almanya

Ernest Renan ulusu “her gün yapılan bir plebisit”e benzetti: ulus, birlikte yaşama isteğinin her gün yenilenmesidir. Johann Gottfried Herder ise her halkın dilinde yaşayan kendine özgü bir ruhundan (Volksgeist) söz etti; Fichte bu fikri Napolyon işgali altındaki Almanlara seslendiği söylevlerde siyasallaştırdı.

Ulus eski mi, yeni mi?

İlkçi (primordialist) yaklaşım ulusu kadim ve doğal sayar. 1980'lerde yükselen modernist kuramlar buna karşı çıktı. Ernest Gellner Uluslar ve Ulusçuluk'ta (1983) sanayi toplumunun okuryazar, ortak bir yüksek kültür istediğini, ulusçuluğun bu ihtiyaçtan doğduğunu yazdı: ulusları milliyetçilik yaratır, tersi değil. Benedict Anderson ulusu hayali cemaat olarak tanımladı: üyeleri birbirini hiç tanımaz ama aynı topluluğa ait olduklarını hayal eder; bunu gazete ve romanı yayan matbaa kapitalizmi mümkün kıldı. Eric Hobsbawm ulusal törenlerin ve simgelerin çoğunun yakın zamanda icat edilmiş gelenekler olduğunu gösterdi.

Anthony D. Smith ikisinin arasında durur. Onun etno-sembolcü yaklaşımına göre uluslar modern çağda kurulsa da ortak mitlerden, sembollerden ve anılardan oluşan eski bir etnik çekirdeğin üzerine yükselir.

Akılda kalsın: Renan = günlük plebisit (sivil), Herder = halk ruhu (etnik). Modernist üçlü: Gellner sanayi toplumu, Anderson hayali cemaat, Hobsbawm icat edilmiş gelenek. Arada: Smith etnik çekirdek.
Sınavda

Nasıl sorulurKuramcı–kavram eşleştirmesi ya da bir tanımın hangi milliyetçilik türüne ait olduğu sorulur.

TuzakSmith'i modernistlerle aynı kefeye koymaktır; Smith ulusun eski etnik köklerini vurgulayan etno-sembolcüdür. İkinci tuzak, Renan'ı etnik milliyetçiliğe yazmaktır; günlük plebisit benzetmesi ulusu irade ve rızaya dayandırır.

Sınavda işaretle“hayali cemaat” Anderson'ın, “icat edilmiş gelenek” Hobsbawm'ındır.

⇄Bilgi eşleştirme kuramcı → kavram

?Soru çöz

“Bir ulusun varlığı, birlikte yaşama isteğinin her gün yeniden onaylanmasına dayanır.” Bu görüş aşağıdakilerden hangisiyle en uygun biçimde ilişkilendirilir?

✓ A. Ulusu her gün yenilenen bir birlikte yaşama iradesine bağlamak, Renan'ın “günlük plebisit” benzetmesidir ve sivil milliyetçiliğin özüdür. B Herder ulusu dilde yaşayan halk ruhuna, yani iradeye değil kültüre dayandırır; C Smith eski etnik mit ve sembolleri vurgular; D ilkçi yaklaşım ulusu doğal ve kadim sayar, iradeyi değil.
SİYASET BİLİMİ · İDEOLOJİ

Yeni ideolojiler: feminizm, ekolojizm, çokkültürcülük ve köktencilik

Kamu Yönetimi · Siyaset Bilimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Feminizmin dalgaları ve türleri nelerdir? Sığ ve derin ekoloji nasıl ayrılır? Çokkültürcülük ve köktencilik nedir?

Kısa cevap: Feminizm kadınların eşitliğini savunur; birinci dalga oy hakkı, ikinci dalga “kişisel olan siyasaldır” ve ataerki eleştirisi, üçüncü dalga farklılıklar üzerinde durur. Ekolojizm insan merkezli sığ ekolojiyi doğayı kendi değeriyle ele alan derin ekolojiden (Naess) ayırır. Çokkültürcülük kültürel farklılıkların tanınmasını ister; köktencilik kutsal metne dönüşü siyasete taşır.

Bir kent konseyi toplantısında üç talep aynı masaya gelir: kadın sığınma evi, derenin üstüne yol yapılmaması ve göçmen çocuklar için ana dilde okuma saati. Üçü de 1960'lardan sonra güçlenen ideolojilerin dilidir.

Feminizm: üç dalga

Feminizmin dalgaları
DalgaDönemTalepAnahtar ad
Birinci19. yy – 20. yy başıOy hakkı, eğitim, mülkiyetWollstonecraft, Mill
İkinci1960'lar – 70'lerAtaerki eleştirisi, beden, aileBeauvoir, Friedan
Üçüncü1990'larFarklılık, kesişimsellikCrenshaw

Mary Wollstonecraft Kadın Haklarının Savunusu'nda (1792) kadınların eşit eğitim hakkını savundu. Simone de Beauvoir İkinci Cins'te (1949) “Kadın doğulmaz, kadın olunur” diyerek cinsiyetin toplumsal olarak kurulduğunu gösterdi. İkinci dalganın sloganı “kişisel olan siyasaldır”: aile içi ilişkiler de iktidar ilişkisidir. Türlerine göre liberal feminizm yasal eşitlik ister, sosyalist feminizm ezilmeyi kapitalizm ile ataerkinin birlikte işleyişine bağlar, radikal feminizm ise ataerkiyi bütün eşitsizliklerin kökü sayar.

Ekolojizm: doğa kimin için değerli?

Rachel Carson'ın Sessiz Bahar'ı (1962) tarım ilaçlarının doğaya verdiği zararı geniş kitlelere duyurdu. Norveçli filozof Arne Naess 1973'te iki çevre anlayışını ayırdı: sığ ekoloji doğayı insanın sağlığı ve refahı için korur, yani insan merkezlidir; derin ekoloji ise her canlının insana yararından bağımsız bir değeri olduğunu savunur (ekosentrizm). Çevre sorunlarının kamu politikası yönünü Çevre sorunları ve çevre politikası sayfasında göreceğiz.

Çokkültürcülük ve köktencilik

Çokkültürcülük, bir toplumdaki kültürel farklılıkların yalnız hoş görülmesini değil, tanınmasını ve korunmasını savunur. Will Kymlicka azınlıklara kültürlerini sürdürebilmeleri için özel haklar tanınmasını önerdi; Charles Taylor bu talebi tanınma siyaseti diye adlandırdı. Köktencilik (fundamentalizm) ise modernliğe ve laikliğe tepki olarak kutsal metinlerin “özüne” dönülmesini ve din ile siyasetin birleşmesini savunan akımların ortak adıdır.

Akılda kalsın: Feminizm: oy hakkı → kişisel olan siyasaldır → farklılık; Beauvoir = kadın olunur. Ekolojizm: sığ = insan için doğa, derin = doğanın kendi değeri (Naess 1973). Çokkültürcülük: Kymlicka azınlık hakları, Taylor tanınma.
Sınavda

Nasıl sorulurFeminizm türlerinden ya da derin ekolojinin ilkelerinden hangisinin doğru verildiği öncüllerle sorulur.

TuzakDerin ekolojiyi “doğal kaynakları gelecek kuşaklar için akılcı kullanma” diye vermektir; bu insan merkezli, sığ ekolojinin bakışıdır. İkinci tuzak, ataerkiyi her şeyin kökü sayan görüşü liberal feminizme yazmaktır; o radikal feminizmdir.

Sınavda işaretle“kişisel olan siyasaldır” ikinci dalganın sloganıdır.

?Soru çöz

Aşağıdaki görüşlerden hangileri derin ekoloji anlayışıyla bağdaşır?

I. Canlıların değeri, insana sağladıkları yarardan bağımsızdır.
II. Doğa, insanın sağlığı ve refahı sürsün diye korunmalıdır.
III. İnsan, doğanın efendisi değil, ekosistemin bir parçasıdır.

✓ C. Canlıların kendi başına değer taşıması (I) ve insanın ekosistemin bir parçası sayılması (III) ekosentrik derin ekolojinin ilkeleridir. II doğayı insan için koruyan, insan merkezli sığ ekolojinin bakışıdır. A III'ü dışarıda bırakır; B ve D sığ ekolojiye ait II'yi derin ekolojiye yazar.

⇄Bilgi eşleştirme düşünür → görüş

Karma tekrar

Bu sayfadan ve önceki 1 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle liberal demokrasinin rakipsiz kaldığını ve insanlığın ideolojik evriminin son aşamasına ulaşıldığını ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Liberal demokrasinin nihai zaferini ve “tarihin sonu”nu 1989'da Fukuyama ilan etti. A Bell de bir “son” tezi savunur ama 1960'ta, refah devleti uzlaşmasına dayanarak ideolojik kavganın söndüğünü söyler; C Mannheim ideolojiyi ütopyadan ayırır; D Althusser ideolojinin devlet aygıtlarıyla yeniden üretildiğini anlatır.Kaynak: bu sayfa · İdeoloji nedir? Sol-sağ, ideolojilerin sonu

?Soru 2

“Egemenlik devredilemez ve temsil edilemez; çünkü egemenlik, topluluğun ortak iyisine yönelen iradenin kullanılmasından ibarettir. Yasalar bu iradenin ifadesidir ve yurttaş yasaya uyarken kendi iradesine uymuş olur.” Bu görüşler aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

✓ D. Devredilemez egemenlik, ortak iyiye yönelen irade (genel irade) ve yasaya uyarak özgür kalma Rousseau'nun görüşleridir. A Hobbes'ta egemenlik sözleşmeyle mutlak egemene devredilir; B Locke temsilî ve sınırlı yönetimi savunur, temsile karşı değildir; C Montesquieu'nün odağı egemenliğin sahibi değil, kuvvetlerin ayrılmasıdır.Kaynak: Siyaset biliminin temel kavramları · Devlet ve toplum sözleşmesi

?Soru 3

Edmund Burke'ün siyasal düşüncesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Toplumu kuşaklar arasında süren organik bir ortaklık olarak görür.
II. Kurumların ancak aşamalı ve geleneğe dayanan değişimle korunabileceğini savunur.
III. Toplumun soyut akıl ilkelerine göre baştan kurulmasını ilerlemenin yolu sayar.

✓ A. Burke toplumu ölüler, yaşayanlar ve doğacaklar arasında bir ortaklık sayar (I); değişime kapalı değildir, değişemeyen devletin kendini de koruyamayacağını söyler ve aşamalı değişimi savunur (II). III yanlıştır: soyut akıl ilkeleriyle toplumu baştan kurmak Fransız devrimcilerinin girişimidir, Burke bunu tehlikeli bulur. B I'i atlar; C ve D devrimci tezi Burke'e yazar.Kaynak: bu sayfa · Muhafazakârlık: Burke, Oakeshott, yeni sağ

?Soru 4

Aşağıdaki görüşlerden hangileri derin ekoloji anlayışıyla bağdaşır?

I. Canlıların değeri, insana sağladıkları yarardan bağımsızdır.
II. Doğa, insanın sağlığı ve refahı sürsün diye korunmalıdır.
III. İnsan, doğanın efendisi değil, ekosistemin bir parçasıdır.

✓ C. Canlıların kendi başına değer taşıması (I) ve insanın ekosistemin bir parçası sayılması (III) ekosentrik derin ekolojinin ilkeleridir. II doğayı insan için koruyan, insan merkezli sığ ekolojinin bakışıdır. A III'ü dışarıda bırakır; B ve D sığ ekolojiye ait II'yi derin ekolojiye yazar.Kaynak: bu sayfa · Feminizm, ekolojizm, çokkültürcülük

?Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Marx'ın kapitalizm ve tarih çözümlemesinde kullandığı kavramlar arasında yer almaz?

✓ C. Görünmez el, bireysel çıkar arayışının piyasa aracılığıyla toplumsal refaha dönüştüğünü anlatan Adam Smith'in klasik liberal kavramıdır. A işçinin ürettiği ile aldığı arasındaki fark Marx'ın sömürü açıklamasıdır; B işçinin emeğine ve ürününe yabancılaşmasıdır; D ekonomik temelin siyasal ve kültürel yapıyı belirlemesidir.Kaynak: bu sayfa · Sosyalizm, Marksizm, sosyal demokrasi

?Soru 6

Aşağıdaki kavram–düşünür eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

✓ C. Göreli özerklik, devleti kapitalistlerin tek tek isteklerinden bağımsız gören yapısalcı Poulantzas'ın kavramıdır; Miliband devleti egemen sınıfın aracı sayan araçsalcı yorumun temsilcisidir. A doğrudur, yönetici sınıf Mosca'nın kavramıdır; B kamusal alan Habermas'ındır; D rızaya dayalı üstünlük Gramsci'nin hegemonyasıdır.Kaynak: Siyaset biliminin temel kavramları · Kim yönetir? Çoğulculuk, elitizm, Marksizm

?Soru 7

Weber'in yasal-ussal otorite tipiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. İtaat kişiye değil, kişisel olmayan kurallara ve makama yöneliktir.
II. Yönetim aygıtını uzmanlığı ve liyakati esas alınarak seçilen memurlar oluşturur.
III. Meşruiyetini liderin olağanüstü kişisel niteliklerinden alır.

✓ B. Yasal-ussal otoritede itaat kurala ve makama yönelir (I), yönetim aygıtı liyakatli memurlardan oluşan bürokrasidir (II). III karizmatik otoriteyi anlatır. A II'yi dışarıda bırakır, oysa bürokrasi bu tipin aygıtıdır; C ve D karizmanın ölçütünü yasal-ussal tipe katarak tipleri karıştırır.Kaynak: Siyaset biliminin temel kavramları · Otorite ve meşruiyet (Weber)

?Soru 8

Hava kirliliği yüksek bir sanayi kasabasında halk, fabrikanın sağlıklarına zarar verdiğini düşünmemekte; fabrikayı kasabanın refahının tek kaynağı olarak görüp genişlemesini desteklemektedir. Bu nedenle kirlilik ne meclise taşınmakta ne de tartışılmaktadır. Steven Lukes'a göre bu durumda iktidar hangi biçimde işlemektedir?

✓ A. Halk, gerçek çıkarına (sağlığına) aykırı olanı kendisi istemektedir; ortada bir itiraz bile yoktur. Bu, Lukes'un üçüncü boyutudur. B birinci boyuttur, açık bir oylama ve kazanan gerekir; C ikinci boyutta itiraz eden bir taraf vardır ama konusu masaya getirilmez, burada itiraz doğmamıştır; D otorite kurala dayalı meşru emirdir, tercih biçimlendirmeyi anlatmaz.Kaynak: Siyaset biliminin temel kavramları · İktidarın üç boyutu, Foucault

?Soru 9

Aşağıdakilerden hangileri millî egemenlik anlayışının sonuçları arasında yer alır?

I. Temsilcinin bütün milleti temsil etmesi ve seçmenlerinden talimat almaması
II. Seçmenlerin, görev süresi bitmeden temsilcilerini geri çağırabilmesi
III. Oy hakkının, her yurttaşın egemenlikten aldığı payın doğal sonucu sayılması

✓ A. Millî egemenlikte egemen soyut millettir; temsilci onu bütün olarak temsil eder ve serbest vekâletle görev yapar (I). II geri çağırma, emredici vekâletin, yani halk egemenliğinin aracıdır; III oyu egemenlik payından doğan bir hak saymak da halk egemenliğinindir. Bu yüzden C ve D halk egemenliği öğesi içerir; B ise tamamen halk egemenliğine aittir.Kaynak: Siyaset biliminin temel kavramları · Egemenlik: millî ve halk egemenliği

?Soru 10

Easton'ın siyasal sistem modeline göre aşağıdakilerden hangisi sisteme yönelik bir girdi değildir?

✓ C. Kanunun kabulü, sistemin talep ve destekleri dönüştürerek ürettiği bağlayıcı karardır, yani çıktıdır. A sisteme yöneltilen bir taleptir, girdidir; B oy verme yoluyla gösterilen destektir; D vergi ödemek de yasalara uyma biçiminde verilen destektir, çıktıyla karıştırılmamalı.Kaynak: Siyaset biliminin temel kavramları · Siyaset nedir? Tanımlar, yaklaşımlar
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Kamu Yönetimi soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →