Olasılık yoğunluk fonksiyonu: olasılık bir alandır
İstatistik · Olasılık ve Stokastik Süreçler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKesikli rastgele değişkenin olasılık fonksiyonu nedir, Bernoulli ve kesikli düzgün dağılımın ortalaması ve varyansı nasıl bulunur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kesikli dağılımlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Kesikli rastgele değişken sayılabilir değerler alır; olasılık fonksiyonu p(x) = P(X = x) her değerde negatif değildir ve toplamı 1'dir. Bernoulli dağılımı tek denemelik başarı/başarısızlıktır: E(X) = p, Var(X) = p(1 − p). {1, …, n} üzerinde kesikli düzgün dağılımda E(X) = (n + 1)/2, Var(X) = (n² − 1)/12'dir.
Olasılık fonksiyonu, Bernoulli, kesikli düzgün
✎Konu anlatımı
Olasılık yoğunluk fonksiyonu nedir, sürekli değişkende olasılık nasıl hesaplanır?
Kısa cevap: Sürekli rastgele değişkenin olasılığı, olasılık yoğunluk fonksiyonu (oyf) f(x) altındaki alanla hesaplanır: P(a < X < b) = ∫ f(x) dx. f(x) ≥ 0 ve toplam alan 1'dir; tek bir noktanın olasılığı sıfırdır. Dağılım fonksiyonu F(x) = P(X ≤ x)'in türevi oyf'dir. Düzgün U(a, b)'de ortalama (a + b)/2, varyans (b − a)²/12'dir.Bir durağa otobüs tam 20 dakikada bir geliyor ve yolcu durağa rastgele bir anda varıyor. Bekleme süresinin tam 7 dakika olma olasılığı kaçtır? 15 dakikadan uzun olma olasılığı ne kadar?
Kesikli dağılımlar sayfasında olasılığı tek tek değerlere dağıttık. Bekleme süresi gibi ölçülen bir değişkende ise sonsuz sayıda değer vardır; her birine pozitif olasılık verilse toplam 1'i aşardı. Çözüm, olasılığı aralıklara vermektir: oyf bir olasılık değil, bir yoğunluktur ve olasılık onun altındaki alandır. Bu yüzden P(X = 7) = 0'dır ve sürekli değişkende < ile ≤ aynı sonucu verir.
Giriş sorusunda bekleme süresi X ~ U(0, 20). P(X = 7), P(X > 15), E(X) ve Var(X) kaçtır?
- Düzgün yoğunluk f(x) = 1/20; tek nokta: P(X = 7) = 0.
- Alan = taban × yükseklik: P(X > 15) = 5 · 1/20 = 0,25.
- E(X) = 10; Var(X) = 20²/12 ≈ 33,3.
Cevap: 0 · 0,25 · 10 dk · 33,3 dk²
X'in oyf'si 0 ≤ x ≤ 3 için f(x) = kx², diğer yerlerde 0'dır. k, P(X < 1) ve E(X) kaçtır?
- ∫₀³ kx² dx = 9k = 1 ⇒ k = 1/9.
- P(X < 1) = ∫₀¹ x²/9 dx = 1/27.
- E(X) = ∫₀³ x³/9 dx = 81/36 = 2,25.
Cevap: k = 1/9 · P(X < 1) = 1/27 · E(X) = 2,25
| Kesikli | Sürekli | |
|---|---|---|
| Olasılık nerede? | noktalarda: p(x) | aralıklarda: alan |
| Toplam | Σ p(x) = 1 | ∫ f(x) dx = 1 |
| P(X = a) | p(a), pozitif olabilir | her zaman 0 |
| P(X ≤ a) ile P(X < a) | farklı olabilir | aynı |
| F ile ilişki | F basamaklı | F sürekli, F′ = f |
Nasıl sorulurSabit içeren bir oyf verilip sabit, bir aralığın olasılığı ya da beklenen değer istenir; F(x) verilip türevle oyf ya da olasılık sorulur.
TuzakF(a)'yı P(X = a) sanmak, oyf'nin 1'i aşamayacağını düşünmek ve düzgün dağılım varyansında 12 yerine 6 ya da (b − a) yazmaktır.
?Soru çöz
X'in olasılık yoğunluk fonksiyonu 0 ≤ x ≤ 4 için f(x) = k(4 − x), diğer yerlerde 0'dır. Buna göre P(X ≤ 2) kaçtır?
▭Boşluk doldurma X ~ U(2, 8)
X ~ U(2, 8) için E(X) = , Var(X) = ve P(3 < X < 6) = olur.