Türkiye Uzay Ajansı ve ilk Türk astronotlar: Gezeravcı ve Atasever
Güncel Bilgiler · Bilim ve teknoloji · Okuma 6 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKopernik, Galileo, Kepler ve Newton bilime ne kazandırdı, Galileo neden yargılandı?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Bilim tarihi). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Kopernik 1543'te Dünya'nın değil Güneş'in merkezde olduğunu ileri sürdü. Kepler gezegen yörüngelerinin elips olduğunu gösterdi. Galileo teleskopla Jüpiter'in uydularını gözledi; Güneş merkezli görüşü savunan 1632 tarihli kitabı yüzünden 1633'te Engizisyon'da yargılandı. Newton 1687'de evrensel çekim yasasıyla bütün bu hareketleri açıkladı.
✎Konu anlatımı
Türkiye Uzay Ajansı ne zaman kuruldu, ilk Türk astronot kimdir ve uzayda ne yaptı?
Kısa cevap: Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Aralık 2018'de 23 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Ankara merkezli kuruldu; Millî Uzay Programı 2021'de açıklandı. İlk Türk astronot Alper Gezeravcı, Ocak 2024'te Ax-3 göreviyle Uluslararası Uzay İstasyonu'na gitti ve 13 deney yaptı. Tuva Cihangir Atasever Haziran 2024'te yörünge altı uçuşla uzaya çıkan ikinci Türk oldu.Ocak 2024'te bir gece Türkiye'de pek çok kişi ekran başında Florida'daki bir roketin geri sayımını izledi; kapsülde bir Türk pilot vardı.
Bilim tarihi sayfasında geçmişin bilginlerini gördük; bu sayfa bugünün Türkiye'sindeki büyük projelere bakıyor: uzay, uydu, gözlemevi, kutup, enerji, yerli üretim ve ulaşım. Alanlar farklı ama sınavdaki kalıplar üç tanedir: ilk/en (ilk astronot, en büyük teleskop), proje–yer (gözlemevi hangi ilde, gaz nereye geliyor) ve proje–tür (pilotlu uçak mı insansız mı, tren mi otomobil mi). 2012'den beri yayımlanan sorularda Fatih sondaj gemisi, Antarktika'daki Türk kampının adası ve Doğu Anadolu Gözlemevi soruldu. Her konuda bu üç kalıbı ara; sayfanın sonunda "ilkler" listesiyle kendini sınayacaksın.
Ajans ve program
Türkiye'nin uzay çalışmaları önceleri farklı kurumlara dağılmıştı: uyduları TÜBİTAK UZAY ve TUSAŞ geliştiriyor, haberleşme uydularını Türksat işletiyordu. Bu çalışmaları tek çatı altında planlamak için Türkiye Uzay Ajansı (TUA), Aralık 2018'de yayımlanan 23 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kuruldu. Ajans Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın ilgili kuruluşudur, merkezi Ankara'dadır.
Ajansın yol haritası Millî Uzay Programı'dır; Cumhurbaşkanı tarafından 2021'de on hedefle açıklandı. Hedeflerin ilki Ay'a ulaşan bir görevdir; bir Türk vatandaşının bilimsel bir görevle uzaya gönderilmesi de hedefler arasındaydı ve 2024'te gerçekleşti. Türkiye Ekim 2026'da Antalya'da, uzay alanının en büyük toplantısı olan 77. Uluslararası Astronotik Kongresi'ne (IAC 2026) ilk kez ev sahipliği yaptı.
İlk Türk astronot: Alper Gezeravcı
Hava Kuvvetleri'nde pilot olan Alper Gezeravcı, ABD'li Axiom Space şirketinin yürüttüğü Ax-3 göreviyle uzaya gitti. Ekip Ocak 2024'te Florida'dan fırlatıldı ve Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) kenetlendi. Gezeravcı istasyonda Türk üniversite ve kurumlarının hazırladığı 13 deneyi yürüttü ve şubatta Dünya'ya döndü.
Ek bilgi: Ax-3'ün günleri ve ekibi
Ax-3, 18 Ocak 2024'te Kennedy Uzay Merkezi'nden Falcon 9 roketi ve Crew Dragon kapsülüyle fırlatıldı, iki gün sonra istasyona kenetlendi; kapsül 9 Şubat 2024'te Florida açıklarında denize indi. Ekipte Gezeravcı'nın yanında İspanya-ABD adına Michael López-Alegría, İtalya'dan Walter Villadei ve Avrupa Uzay Ajansı adına İsveçli Marcus Wandt vardı. Atasever'in uçuşu 8 Haziran 2024'tedir.
İkinci Türk: Tuva Cihangir Atasever
Ax-3'ün yedek astronotu olan Tuva Cihangir Atasever, Haziran 2024'te Virgin Galactic'in Galactic 07 uçuşuyla uzaya çıktı. Bu bir yörünge altı uçuştu: araç yaklaşık 87,5 km'ye yükseldi, birkaç dakikalık ağırlıksızlıkta deneyler yapıldı ve aynı gün yere dönüldü. Fark şudur: Gezeravcı yörüngede haftalarca kalan bir istasyona gitti, Atasever ise uzay sınırına kısa bir sıçrama yaptı.
Nasıl sorulur"İlk" kalıbına çok uygun bir konudur: ilk Türk astronotun adı, gittiği yer ya da görevin adı sorulabilir.
Tuzakİki astronotu karıştırmaktır: istasyona giden ve 13 deney yapan Gezeravcı'dır; Atasever'in uçuşu yörüngeye çıkmadı. Bir başka tuzak, TUA'yı TÜBİTAK'ın bir birimi sanmaktır; ajans 2018'de ayrı bir kurum olarak kuruldu.
Sınavda işaretleyeni astronot görevleri ya da Ay görevi gerçekleşirse sınav yılındaki tua.gov.tr duyurularına göre işaretle.
Kaynaklar · son doğrulama 19.11.2026
- Türkiye Uzay Ajansı — Millî Uzay Programı: programın hedefleri, astronot görevleri
- Resmî Gazete 30624 — Türkiye Uzay Ajansı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (23): ajansın kuruluşu, bağlı olduğu bakanlık, merkez
- Axiom Space — Ax-3 splashdown: 18 Ocak 2024 fırlatma, ekip, 9 Şubat 2024 dönüş
- TÜBİTAK Bilim ve Teknik — İlk insanlı uzay misyonundaki deneyler: Gezeravcı'nın 13 deneyi
- IAF — 77th International Astronautical Congress (IAC 2026): 5–9 Ekim 2026 Antalya, TUA ev sahipliği
↕Sıralama eskiden yeniye
- Alper Gezeravcı Uluslararası Uzay İstasyonu'na gitti
- Antalya'da Uluslararası Astronotik Kongresi toplandı
- Türkiye Uzay Ajansı kuruldu
- Tuva Cihangir Atasever yörünge altı uçuş yaptı
- Millî Uzay Programı açıklandı
?Soru çöz
• Hava Kuvvetleri pilotudur.
• Ocak 2024'te Ax-3 göreviyle Uluslararası Uzay İstasyonu'na gitmiştir.
• İstasyonda Türk bilim insanlarının hazırladığı 13 deneyi yürütmüştür.
Bilgileri verilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?