Birleşmiş Milletler'in kuruluşu: San Francisco'dan 24 Ekim'e
Güncel Bilgiler · Uluslararası kuruluşlar · Okuma 6 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaGüncel bilgilerde hangi bilgiler her yıl değişir, hangileri kalıcıdır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Güncel bilgilere giriş). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Kalıcı bilgi bir kez öğrenilir ve değişmez: bir kuruluşun kuruluş yılı, bir eserin sanatçısı, bir antik kentin ili. Değişen bilgi ise belirli bir tarihte doğrudur: bir örgütün başkanı, üye sayısı, son kazanan, bir listenin toplamı. Değişen bilgiyi her zaman tarihiyle öğren ve sınav yılındaki değere göre işaretle.
✎Konu anlatımı
Birleşmiş Milletler ne zaman ve nerede kuruldu, Türkiye kurucu üye mi?
Kısa cevap: BM'nin kurucu antlaşması olan BM Şartı, 26 Haziran 1945'te San Francisco'da 50 ülke tarafından imzalandı; Polonya'nın sonradan imzalamasıyla kurucu üye sayısı 51 oldu. Şart 24 Ekim 1945'te yürürlüğe girdi; bu gün BM Günü'dür. Türkiye kurucu üyedir. Merkez New York'tadır; Kasım 2026 itibarıyla 193 üye vardır.Her yıl 24 Ekim'de pek çok ülkede mavi beyaz bir bayrak göndere çekilir; o gün, bir dünya savaşının enkazı arasında kurulan bir örgütün doğum günüdür.
Bu sayfada BM'yi iki katmanda göreceksin: önce örgütün kendisi (kuruluşu, altı ana organı, Güvenlik Konseyi, Genel Sekreter), sonra onunla çalışan uzman kuruluşlar ve fonlar. Her biri için sınavın sorduğu üç bilgiyi topla: ne zaman kuruldu, merkezi nerede, Türkiye ile bağı ne. Son konuda bunları sayfayı kapatıp kendine soracaksın.
İkinci Dünya Savaşı biterken devletler, bir önceki savaştan sonra kurulan Milletler Cemiyeti'nin yeni bir felaketi önleyemediğini görmüştü (Cemiyet'in hikâyesi tarih serisinin iki savaş arası dönem anlatımındadır). Daha güçlü bir örgüt için 50 ülkenin temsilcileri 1945 baharında San Francisco'da toplandı. İki aylık çalışmanın sonunda örgütün kurucu antlaşması BM Şartı 26 Haziran 1945'te imzalandı. Konferansta temsil edilmeyen Polonya Şart'ı sonradan imzaladı ve kurucu üye sayısı 51 oldu.
İmza ile kuruluş aynı gün değil
Bir antlaşma imzayla değil, devletlerin onayıyla yürürlüğe girer. Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi olacak Çin, Fransa, Sovyetler Birliği, Birleşik Krallık ve ABD ile imzacıların çoğunluğu Şart'ı onaylayınca örgüt 24 Ekim 1945'te resmen kuruldu. Bu yüzden BM Günü haziranda değil, ekimdedir. Türkiye San Francisco'da Şart'ı imzalayan 50 ülkeden biridir; un.org üye listesinde Türkiye'nin üyelik tarihi 24 Ekim 1945 olarak yazılıdır.
BM sistemi tek bir günde doğmadı. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) 1919'da, Uluslararası Para Fonu (IMF) ile Dünya Bankası ise Temmuz 1944'te ABD'deki Bretton Woods Konferansı'nda, yani BM'den önce kuruldu. Bu kuruluşlar sonradan anlaşmayla BM sistemine bağlandı; ayrıntısını beşinci konuda göreceksin.
Üyeler, merkez, resmî diller
Güncel bilgilere giriş sayfasında gördüğümüz kalıcı ve değişen bilgi ayrımı burada hemen işe yarar: kuruluş yeri ve tarihi kalıcıdır, üye sayısı ve en son katılan ülke değişebilir. Kurucu 51 üye zamanla büyüdü: Kasım 2026 itibarıyla BM'nin 193 üyesi var. Örgüte en son 2011'de Güney Sudan katıldı. Üye olmayan ama gözlemci devlet statüsünde bulunanlar Vatikan ve Filistin Devleti'dir. Merkez New York'tadır; Cenevre, Viyana ve Nairobi'de de büyük ofisleri vardır. BM'nin altı resmî dili Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolcadır.
Ek bilgi: geç katılan iki Avrupa ülkesi
Kurucu listede olmayan bazı ülkeler çok sonra üye oldu. İsviçre 2002'de, Karadağ ise 2006'da BM'ye kabul edildi. Bu tarihler sınavda nadiren sorulur; ama "BM'ye en son katılan ülke" sorusunda çeldirici olarak karşına çıkabilirler.
Nasıl sorulurBM'nin kuruluş yeri ve yılı, kurucu üyeler, BM Günü ya da üye sayısı sorulur; çoğu kez "hangisi yanlıştır" kalıbıyla.
Tuzak26 Haziran (imza) ile 24 Ekim'i (yürürlük) karıştırmak ve kuruluş yerini merkezle karıştırmaktır: konferans San Francisco'da toplandı, merkez New York'tadır.
Sınavda işaretleüye sayısı ve en son katılan ülke değişebilir; sınav yılındaki un.org üye listesine göre işaretle.
Kaynaklar · son doğrulama 19.11.2026
- UN — History of the United Nations: San Francisco Konferansı (25 Nisan – 26 Haziran 1945, 50 ülke), 24 Ekim 1945
- UN — United Nations Charter: Şart'ın imza ve yürürlük tarihleri
- UN — Member States: 193 üye, üyelik tarihleri (Türkiye, Güney Sudan, İsviçre, Karadağ)
- UN — Non-member States: gözlemci devletler
- T.C. Dışişleri Bakanlığı — Birleşmiş Milletler Teşkilatı ve Türkiye: Türkiye'nin kurucu üyeliği, Polonya ile 51, BM Günü, ofisler
↕Sıralama eskiden yeniye
- BM Şartı San Francisco'da imzalandı
- Güney Sudan BM'ye üye oldu
- ILO, Versay Antlaşması'yla kuruldu
- BM Şartı yürürlüğe girdi, BM resmen kuruldu
- Bretton Woods'ta IMF ve Dünya Bankası'nın temeli atıldı
?Soru çöz
Birleşmiş Milletler ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?