Rönesans: Leonardo'nun defterleri, Michelangelo'nun mermeri
Güncel Bilgiler · Kültür ve sanat · Okuma 6 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaEfes, Bergama, Afrodisias, Hierapolis ve Laodikeia hangi ilde, neyle ünlüdür?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Antik kentler ve ünlü yapılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Efes İzmir'in Selçuk ilçesindedir; Artemis Tapınağı ve Celsus Kütüphanesi ile bilinir. Bergama da İzmir'dedir; parşömenin adını aldığı kenttir. Afrodisias Aydın'ın Karacasu ilçesindedir, heykel okuluyla ünlüdür. Hierapolis (Pamukkale) ve Laodikeia Denizli'dedir. Laodikeia, Hristiyanlığın ilk yedi kilisesinin kentlerinden biridir. Afrodisias ile Hierapolis komşudur ama illeri farklıdır.
Ege: Efes, Bergama, Afrodisias
✎Konu anlatımı
Codex Atlanticus kimin eseri; Mona Lisa, Davut heykeli ve Venüs'ün Doğuşu kimindir?
Kısa cevap: Rönesans, 15.–16. yüzyılda İtalya'da başlayan, insanı ve doğayı merkeze alan sanat dönemidir. Leonardo da Vinci'nin eserleri Mona Lisa (Louvre) ve Son Akşam Yemeği'dir (Milano); not ve çizimleri Milano'daki Ambrosiana Kütüphanesi'nde Codex Atlanticus adıyla toplanmıştır. Davut heykeli ve Sistina Şapeli tavanı Michelangelo'nun, Venüs'ün Doğuşu Botticelli'nin, Atina Okulu Raffaello'nundur.Louvre'un en kalabalık salonunda yüzlerce telefon aynı küçük tabloya uzanır; tablonun ressamı, aynı zamanda uçan makineler, su çarkları ve insan anatomisi üzerine binlerce sayfa not bırakmış biridir.
Antik kentler ve ünlü yapılar sayfasında yer ile yapıyı eşledik; burada kalıp değişir: eser verilir, sanatçı sorulur ya da "eser–sanatçı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?" denir. 2012'den beri yayımlanan sorularda Leonardo'nun Codex Atlanticus'u ve Rodin'in Düşünen Adam'ı soruldu; 2024 Lisans'ta Vermeer'in İnci Küpeli Kız'ının da sorulduğu haberlere yansıdı. Bu sayfa eserleri tek tek ezberletmek yerine her sanatçıyı bir döneme ve bir akıma bağlıyor; dönem bilinince çeldirici çoğu zaman kendiliğinden düşer.
Leonardo da Vinci: ressam ve mucit
Leonardo da Vinci hem ressam hem mühendis hem bilim insanıydı. En ünlü tablosu Mona Lisa (İtalyanca adıyla La Gioconda) Paris'teki Louvre Müzesi'ndedir. Son Akşam Yemeği ise Milano'daki Santa Maria delle Grazie manastırının yemekhane duvarına yapılmış bir duvar resmidir. Leonardo'nun mekanik, uçuş, matematik ve mimari üzerine notları ve çizimleri ölümünden sonra dağıldı; bunların en büyük derlemesi Codex Atlanticus'tur. Bu derleme Milano'daki Ambrosiana Kütüphanesi'ndedir. Adındaki "Atlanticus", yaprakların atlas boyutundaki büyük sayfalara yapıştırılmasından gelir; okyanusla ilgisi yoktur.
Michelangelo, Raffaello, Botticelli
Michelangelo kendini önce heykeltıraş sayardı. 5 metreyi aşan mermer Davut heykelini 1501–1504'te yaptı; heykel bugün Floransa'dadır. Vatikan'daki Sistina Şapeli'nin tavan resimleri de onundur. Aynı yıllarda Raffaello, Vatikan'daki bir odanın duvarına antik filozofları bir araya getiren Atina Okulu'nu yaptı. Rönesans'ın Floransa'daki erken adlarından Botticelli'nin Venüs'ün Doğuşu da Floransa'dadır.
| Eser | Sanatçı | Şehir |
|---|---|---|
| Mona Lisa | Leonardo da Vinci | Paris (Louvre) |
| Son Akşam Yemeği | Leonardo da Vinci | Milano (manastır duvarı) |
| Codex Atlanticus (not ve çizimler) | Leonardo da Vinci | Milano (Ambrosiana) |
| Davut (mermer heykel) | Michelangelo | Floransa |
| Sistina Şapeli tavanı | Michelangelo | Vatikan |
| Atina Okulu | Raffaello | Vatikan |
| Venüs'ün Doğuşu | Botticelli | Floransa |
Nasıl sorulurBilgiler verilip sanatçı sorulur (ressam, mühendis, uçuş çizimleri, Milano'daki kodeks → Leonardo) ya da eser–sanatçı eşleşmesinin yanlışı aranır.
TuzakAynı dönemin iki büyük adını karıştırmaktır: Sistina tavanı ve Davut Michelangelo'nundur, Leonardo'nun değil. Bir başka tuzak, Codex Atlanticus'u bir harita kitabı ya da Kolomb'la ilgili bir eser sanmaktır; Leonardo'nun not derlemesidir.
Kaynaklar · son doğrulama 19.11.2026
- Veneranda Biblioteca Ambrosiana — Codex Atlanticus: Leonardo'nun derlemesi, 1.119 yaprak, Milano
- Louvre — Mona Lisa (La Joconde): Leonardo, 1503–1519
- Galleria dell'Accademia — David: Michelangelo, 1501–1504, 517 cm
- Uffizi — Birth of Venus: Botticelli, yaklaşık 1485
✎Boşluk doldurma eser ve sanatçı
Milano'da bir manastırın yemekhane duvarına yapılan Son Akşam Yemeği'nin ressamı 'dur. Floransa'daki mermer Davut heykelini yonttu. Vatikan'daki Atina Okulu'nu , Venüs'ün Doğuşu'nu ise yaptı.
?Soru çöz
Uçuş, mekanik ve mimari üzerine çizimlerinin büyük bölümü Milano'daki Ambrosiana Kütüphanesi'nde "Codex Atlanticus" adıyla korunan; Mona Lisa'nın da ressamı olan sanatçı kimdir?