Türkiye'nin üyelikleri: NATO, Avrupa, Türk dünyası ve bölge kuruluşları

Türkiye'nin üye olduğu ya da yakın ilişki kurduğu kuruluşları Batı, Türk dünyası ve bölge olarak üç kümede öğren; kuruluş yeri, merkez ve Türkiye'nin katılış yılını karıştırmadan ayır.

7 durakKPSS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
1949 → BUGÜN · KURULUŞ · NATO

NATO: Washington'dan Ankara Zirvesi'ne, Türkiye'nin 1952'den beri ittifakı

Güncel Bilgiler · Uluslararası kuruluşlar · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGüncel bilgilerde hangi bilgiler her yıl değişir, hangileri kalıcıdır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Güncel bilgilere giriş). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kalıcı bilgi bir kez öğrenilir ve değişmez: bir kuruluşun kuruluş yılı, bir eserin sanatçısı, bir antik kentin ili. Değişen bilgi ise belirli bir tarihte doğrudur: bir örgütün başkanı, üye sayısı, son kazanan, bir listenin toplamı. Değişen bilgiyi her zaman tarihiyle öğren ve sınav yılındaki değere göre işaretle.

Kalıcı ve değişen bilgi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

NATO ne zaman kuruldu, Türkiye NATO'ya ne zaman üye oldu, 5. madde nedir?

Kısa cevap: NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü), 1949'da Washington'da 12 ülkenin imzaladığı antlaşmayla kurulan bir savunma ittifakıdır; merkezi Brüksel'dedir. Türkiye 1952'de Yunanistan'la birlikte üye oldu. 5. madde "birine saldırı hepsine saldırıdır" der. Kasım 2026 itibarıyla 32 üye vardır; Genel Sekreter Mark Rutte'dir.

Temmuz 2026'da Ankara'daki Beştepe yerleşkesinin önünde 32 ülkenin bayrağı yan yana dalgalandı; Türkiye, üyesi olduğu en eski askerî ittifakın liderlerini ikinci kez ağırlıyordu.

Bu sayfanın haritası

Bu sayfada Türkiye'nin üye olduğu ya da yakın ilişki kurduğu on beş kuruluşu dört kümede göreceksin. Her biri için hep aynı dört soruyu sor: ne zaman, nerede doğdu; merkezi nerede; Türkiye'nin yeri ne? Güncel bilgilere giriş sayfasında gördüğümüz ayrım da burada işe yarar: kuruluş yılı, yeri ve merkezi kalıcı bilgidir; üye sayısı ve genel sekreter değişen bilgidir. Son konuda bu dört soruyu tek tabloda toplayıp sayfayı kapatarak kendini sınayacaksın.

Dört küme, yedi konu
KümeKuruluşlarKonu
BatıNATO · Avrupa Konseyi · AB · AGİT, OECD, G201–4
Türk dünyasıTürk Devletleri Teşkilatı · TÜRKSOY · TÜRKPA · Türk Akademisi5
İslam dünyası ve Asyaİslam İşbirliği Teşkilatı · Şanghay İşbirliği Örgütü6
Bölge ekonomisiEİT · KEİ · D-8; ardından büyük tablo7

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Batı Avrupa ülkeleri, Sovyetler Birliği'nin genişlemesinden kaygılanıyordu. Bu kaygıyla ABD, Kanada ve on Avrupa ülkesi 1949'da Washington'da Kuzey Atlantik Antlaşması'nı imzaladı; NATO 12 kurucu üyeyle doğdu. Kurucular arasında Türkiye yoktur. Antlaşmanın kalbi 5. maddedir: üyelerden birine yapılan silahlı saldırı hepsine yapılmış sayılır ve her üye gerekli gördüğü yardımı yapar. Bu maddeye bugüne kadar yalnız bir kez başvuruldu: 11 Eylül 2001'de ABD'ye yapılan terör saldırılarının ardından.

Türkiye'nin yolu: Kore ve 1952

Türkiye NATO'ya kuruluştan üç yıl sonra, 1952'de Yunanistan'la birlikte katıldı; böylece ittifakın ilk genişlemesinde yer aldı. Bu katılım, Soğuk Savaş'ın başında Türkiye'nin Batı ile güvenlik bağını kurduğu dönemin sonucudur (Kore Savaşı'na asker gönderilmesi de aynı yıllardadır; ayrıntısı tarih serisinin çok partili dönem anlatımındadır). Ardından Batı Almanya 1955'te, İspanya 1982'de katıldı. Soğuk Savaş bitince eski Doğu Bloku ülkeleri 1999'dan itibaren dalgalar hâlinde üye oldu.

Türkiye ilk genişlemede, Yunanistan'la aynı gün katıldı; son iki üye Kuzey Avrupa'dan.Görsel: Sınav Defteri

Bugünkü NATO

Kasım 2026 itibarıyla NATO'nun 32 üyesi var; ittifaka en son 2024'te İsveç katıldı. Merkez Brüksel'dedir. İttifakın en üst sivil yöneticisi Genel Sekreter'dir; bu görevde Hollanda'nın eski başbakanı Mark Rutte bulunuyor. Türkiye iki NATO zirvesine ev sahipliği yaptı: 2004 İstanbul ve Temmuz 2026 Ankara zirveleri. Ankara Zirvesi'nin bildirisi 5. maddeye bağlılığı yeniden vurguladı.

Ek bilgi: kesin tarihler ve 1999–2020 dalgaları

Kuzey Atlantik Antlaşması 4 Nisan 1949'da imzalandı; Türkiye ve Yunanistan 18 Şubat 1952'de katıldı; Ankara Zirvesi 7–8 Temmuz 2026'da toplandı. 1999'da Çekya, Macaristan ve Polonya; 2004'te Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya ve Slovenya; 2009'da Arnavutluk ve Hırvatistan; 2017'de Karadağ; 2020'de Kuzey Makedonya katıldı. Sınavda tek tek sorulmaları beklenmez; "en son katılan" sorusunda çeldirici olurlar.

Akılda kalsın: Doğum yeri Washington, ev Brüksel. Türkiye kurucu değil, ilk genişlemenin üyesi: 1952, komşusu Yunanistan'la aynı gün. 5. madde = "biri için hepsi"; tek kullanımı 2001. 2026'da Ankara, NATO liderlerini ağırlayan ikinci Türk şehri oldu.
Sınavda

Nasıl sorulurKuruluş yılı ve yeri, Türkiye'nin katılış yılı, en son katılan ülke ya da Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı zirve sorulur; 2012'de bir NATO zirvesi sorusu çıkmıştı.

TuzakTürkiye'yi kurucu üye sanmak ve kuruluş yerini (Washington) merkezle (Brüksel) karıştırmaktır. Bir başka tuzak, Avusturya, İrlanda ya da İsviçre gibi tarafsız Avrupa ülkelerini NATO üyesi saymaktır.

Sınavda işaretleüye sayısı, en son katılan ülke ve genel sekreter değişebilir; sınav yılındaki nato.int bilgisine göre işaretle.

Kaynaklar · son doğrulama 19.11.2026

↕Sıralama NATO'ya katılış, eskiden yeniye

  1. İspanya
  2. İsveç
  3. Türkiye
  4. Finlandiya
  5. Batı Almanya

?Soru çöz

NATO ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

✓ B. Türkiye kurucu değildir; 1952'de Yunanistan'la birlikte ilk genişlemede katıldı. A doğru: 12 kurucu Washington'da imzaladı, merkez ise Brüksel'dir; C doğru: 2004 İstanbul ve 2026 Ankara zirveleri; D doğru: 5. madde “birine saldırı hepsine saldırı” ilkesidir.
1949 · KURULUŞ · AVRUPA

Avrupa Konseyi: AB değil, Strazburg'daki insan hakları örgütü

Güncel Bilgiler · Uluslararası kuruluşlar · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBirleşmiş Milletler'in ana organları nelerdir, merkezleri nerededir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Birleşmiş Milletler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

BM Şartı altı ana organ kurar: Genel Kurul, Güvenlik Konseyi, Ekonomik ve Sosyal Konsey (EKOSOK), Vesayet Konseyi, Uluslararası Adalet Divanı ve Sekretarya. Beşi New York'tadır; Uluslararası Adalet Divanı Lahey'deki Barış Sarayı'ndadır. Vesayet Konseyi, bütün vesayet bölgeleri bağımsızlığa ya da özyönetime kavuşunca 1994'te çalışmalarını askıya almıştır.

Altı ana organ

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Avrupa Konseyi ile Avrupa Birliği Konseyi arasındaki fark nedir, Türkiye Avrupa Konseyi'ne ne zaman üye oldu?

Kısa cevap: Avrupa Konseyi, 1949'da Londra'da 10 ülkenin imzaladığı statüyle kurulan, demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü için çalışan bir örgüttür; merkezi Strazburg'dadır ve AB'nin organı değildir. Türkiye aynı yıl, birkaç ay sonra Yunanistan'la birlikte katılan ilk üyelerdendir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bu örgüte bağlıdır.

Bir vatandaş Türkiye'deki bir davasında hakkının çiğnendiğini düşünürse son başvuru yeri Fransa'nın Strazburg kentindeki bir mahkemedir; o mahkeme AB'nin değil, ondan eski ve daha geniş bir örgütün kurumudur.

Avrupa Konseyi (İngilizcesi Council of Europe) 1949'da Londra'da imzalanan statüyle kuruldu. On kurucu ülke Belçika, Danimarka, Fransa, Hollanda, İrlanda, Birleşik Krallık, İsveç, İtalya, Lüksemburg ve Norveç'tir. Türkiye ve Yunanistan birkaç ay sonra, yine 1949'da katıldı; yani Türkiye kurucu değil ama ilk katılanlardandır. Merkez Fransa'nın Strazburg kentidir. Örgütün işi ekonomi ya da ortak pazar değil, demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğüdür.

Bu alandaki en önemli metin, 1950'de Roma'da imzalanan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'dir. Sözleşmeye uyulup uyulmadığını Strazburg'daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) denetler. Kasım 2026 itibarıyla Avrupa Konseyi'nin 46 üyesi var. Rusya, Ukrayna'ya saldırısının ardından 2022'de örgütten çıkarıldı.

Adı "konsey" olan üç ayrı yapı

Karışıklığın kaynağı adlardır. Avrupa Birliği'nin içinde de adında "konsey" geçen iki kurum vardır: AB üyesi devletlerin bakanlarının toplandığı Avrupa Birliği Konseyi (Bakanlar Konseyi) ve AB devlet ya da hükümet başkanlarının zirvesi olan, Türkçede yine "Avrupa Konseyi" diye anılan kurum. İkisi de Brüksel'de toplanır ve AB'nin organıdır. Strazburg'daki Avrupa Konseyi ise AB'den bağımsızdır; AB'nin bütün üyeleri onun da üyesidir ama tersi doğru değildir. Türkiye AB üyesi değildir, Avrupa Konseyi'nin ise 1949'dan beri üyesidir.

Adlar benzer, kurumlar farklı: Strazburg'daki örgüt AB'nin dışında, ondan eski ve daha geniştir.Görsel: Sınav Defteri
Karıştırılan üç konsey
Avrupa Konseyi (Council of Europe)Avrupa Birliği KonseyiAB Zirvesi (European Council)
Ne?Bağımsız uluslararası örgütAB organı (bakanlar)AB organı (liderler)
Kuruluş1949, LondraAB yapısının parçasıAB yapısının parçası
YerStrazburgBrükselBrüksel
Alanİnsan hakları, demokrasi, hukuk; AİHMAB yasaları ve bütçesiAB'nin genel yönü
Türkiye1949'dan beri üyeDeğilDeğil
Akılda kalsın: Strazburg = insan hakları. Avrupa Konseyi de AİHM de oradadır; AB'nin kurumları Brüksel'dedir. Türkiye ile Yunanistan iki örgüte de birlikte girdi: Avrupa Konseyi'ne 1949'da, NATO'ya 1952'de. Lahey'deki BM mahkemesini (Birleşmiş Milletler sayfasında gördük) Strazburg'la karıştırma.
Sınavda

Nasıl sorulur"Avrupa Konseyi ile ilgili hangisi yanlıştır", "AİHM nerededir" ya da "Türkiye'nin üyesi olduğu kuruluşlardan hangisi …" kalıbı gelir.

TuzakAvrupa Konseyi'ni AB'nin organı sanmak ve "Türkiye AB üyesi olmadığı için Avrupa Konseyi'nin de üyesi değildir" demektir. İkinci tuzak, AİHM'i Lahey'e, Uluslararası Adalet Divanı'nı Strazburg'a yerleştirmektir.

Sınavda işaretleüye sayısı değişebilir; sınav yılındaki coe.int bilgisine göre işaretle.

Kaynaklar · son doğrulama 19.11.2026

⇄Bilgi eşleştirme kurum ve nitelik

?Soru çöz

Avrupa Konseyi (Council of Europe) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Bu tanım Avrupa Birliği Konseyi'nin tanımıdır; Avrupa Konseyi AB'den bağımsız bir örgüttür. A doğru: merkez Strazburg'dur, Brüksel değil; B doğru: Türkiye 1949'da Yunanistan'la katıldı; C doğru: AİHM de Strazburg'dadır, Lahey'deki BM mahkemesiyle karıştırılmamalı.
1959 → BUGÜN · TÜRKİYE VE AB

Türkiye ve Avrupa Birliği: 1959 başvurusundan 2005 müzakerelerine

Güncel Bilgiler · Uluslararası kuruluşlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Türkiye–AB ilişkilerinin dönüm noktaları nelerdir, Ankara Anlaşması ve Gümrük Birliği ne zaman?

Kısa cevap: Türkiye 1959'da AET'ye ortaklık başvurusu yaptı; 1963'te Ankara Anlaşması imzalandı. 1987'de tam üyelik başvurusu yapıldı, Gümrük Birliği 1996'da yürürlüğe girdi. Türkiye'nin adaylığı 1999 Helsinki Zirvesi'nde tanındı, katılım müzakereleri 2005'te başladı. Türkiye, üye olmadan Gümrük Birliği'ne giren ülkedir. Kasım 2026 itibarıyla AB'nin 27 üyesi vardır.

Bursa'da üretilen bir otomobil Almanya'daki bayiye gümrük vergisi ödemeden ulaşır; bu kolaylığın kökü 1963'te Ankara'da imzalanan bir anlaşmaya uzanır.

Avrupa Birliği'nin kökü 1957 Roma Antlaşmaları'yla kurulan Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET)'ne dayanır; "Avrupa Birliği" adı 1992'de imzalanan Maastricht Antlaşması'yla gelmiştir. Türkiye bu yolda ilk adımı erken attı: AET kurulduktan iki yıl sonra, 1959'da ortaklık başvurusu yaptı. Başvurunun sonucu Ankara Anlaşmasıdır: 1963'te imzalandı, ertesi yıl yürürlüğe girdi ve Türkiye ile Topluluk arasında bir ortaklık ilişkisi kurdu. Ankara Anlaşması'nın geçiş dönemini düzenleyen Katma Protokol 1970'te imzalandı.

Üç büyük adım: başvuru, Gümrük Birliği, adaylık

Türkiye 1987'de tam üyelik başvurusu yaptı. Ankara Anlaşması'nın hedeflerinden biri olan Gümrük Birliği 1995'te alınan Ortaklık Konseyi kararıyla 1996'nın ilk gününde yürürlüğe girdi; sanayi ürünleri ticaretinde gümrük duvarları kalktı. Türkiye, tam üye olmadan Gümrük Birliği'ne giren bir ülke oldu. 1999 Helsinki Zirvesi'nde Türkiye'nin aday ülke olduğu kabul edildi; katılım müzakereleri 2005'te başladı. Müzakere başlıklarına "fasıl" denir; Kasım 2026 itibarıyla Türkiye ile 16 fasıl açılmış, bunlardan biri geçici olarak kapatılmıştır.

Önce ortaklık, sonra başvuru; Gümrük Birliği adaylıktan önce gelir.Görsel: Sınav Defteri
Ek bilgi: Türkiye–AB yolunun kesin tarihleri
Gün ve ay düzeyinde tarihler (sınavda çoğu kez yıl sorulur)
OlayTarih
AET'ye ortaklık başvurusu31 Temmuz 1959
Ankara Anlaşması imza / yürürlük12 Eylül 1963 / 1 Aralık 1964
Tam üyelik başvurusu14 Nisan 1987
Gümrük Birliği yürürlükte1 Ocak 1996
Helsinki Zirvesi, adaylık10–11 Aralık 1999
Katılım müzakerelerinin başlaması3 Ekim 2005
Ek bilgi: AB'nin büyümesi ve küçülmesi

Altı kurucu ülkeyle (Almanya, Fransa, İtalya, Belçika, Hollanda, Lüksemburg) başlayan topluluk, en büyük genişlemesini 2004'te on ülkeyle yaptı; son katılan ülke 2013'te Hırvatistan'dır. Birleşik Krallık 2020'de birlikten ayrılan ilk ülke oldu. Bu ayrıntılar sınavda "AB'den ayrılan ülke" sorusunda işe yarar.

Akılda kalsın: Yolu "başvur, anlaş, birleş, aday ol, müzakere et" diye oku: 1959 başvuru, 1963 Ankara Anlaşması, 1996 Gümrük Birliği, 1999 Helsinki adaylığı, 2005 müzakere. 1987'deki ikinci başvuru "tam üyelik" başvurusudur. Anlaşmanın adı imzalandığı şehirden: Ankara.
Sınavda

Nasıl sorulurOlaylar karışık verilir ve kronolojik sıra sorulur ya da bir tarihin olayla eşleşmesi istenir.

TuzakAnkara Anlaşması'nı tam üyelik başvurusu sanmak (o bir ortaklık anlaşmasıdır) ve Gümrük Birliği'nin adaylıktan sonra geldiğini düşünmektir; Gümrük Birliği 1996, adaylık 1999'dur. Bir başka tuzak, Helsinki Zirvesi'ni AGİT'in 1975 Helsinki Nihai Senedi ile karıştırmaktır.

Sınavda işaretleAB üye sayısı ve açılan fasıl sayısı değişebilir; sınav yılındaki ab.gov.tr bilgisine göre işaretle.

Kaynaklar · son doğrulama 19.11.2026

↕Sıralama Türkiye–AB, eskiden yeniye

  1. Gümrük Birliği yürürlüğe girdi
  2. Ankara Anlaşması imzalandı
  3. Katılım müzakereleri başladı
  4. AET'ye ortaklık başvurusu yapıldı
  5. Helsinki Zirvesi'nde adaylık tanındı
  6. Tam üyelik başvurusu yapıldı

✎Boşluk doldurma Türkiye–AB dönüm noktaları

1963'te imzalanan ve Türkiye ile AET arasında ortaklık kuran metin 'dır. Gümrük Birliği yılının ilk gününde yürürlüğe girdi. Türkiye'nin adaylığı 1999'da Zirvesi'nde tanındı ve katılım müzakereleri 'te başladı.

Ankara Anlaşması · 1996 · Helsinki · 2005 · Roma Antlaşması · 1987 · Kopenhag
1960 → 1999 · KURULUŞ · AVRUPA VE DÜNYA

AGİT, OECD ve G20: güvenlik, kalkınma ve büyük ekonomiler masası

Güncel Bilgiler · Uluslararası kuruluşlar · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBM'nin uzman kuruluşları nelerdir, UNESCO, WHO, FAO ve ILO'nun merkezleri nerededir?Bağlantılı konudan (Birleşmiş Milletler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Uzman kuruluşlar, BM ile anlaşma yaparak BM sistemine bağlanmış, kendi üyesi, bütçesi ve yönetimi olan bağımsız örgütlerdir; Kasım 2026 itibarıyla 15 tanedir. En çok sorulanlar UNESCO (Paris), WHO (Cenevre), FAO (Roma), ILO (Cenevre), IMF ve Dünya Bankası'dır (Washington). ILO 1919'da, IMF ve Dünya Bankası 1944'te, BM'den önce kurulmuştur.

Uzman kuruluşlar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

AGİT, OECD ve G20 nedir, ne zaman kuruldu, merkezleri nerede ve Türkiye'nin yeri nedir?

Kısa cevap: AGİT'in temeli 1975'te imzalanan Helsinki Nihai Senedi'dir; adı 1994'te AGİK'ten AGİT'e çevrildi, sekretaryası Viyana'dadır. OECD, 1960'ta Paris'te imzalanan sözleşmeyle kuruldu; Türkiye 20 kurucu üyeden biridir, merkez Paris'tir. G20 1999'da kuruldu; Türkiye kuruluşundan beri üyedir ve 2015 Antalya Zirvesi'ne ev sahipliği yaptı.

Kasım 2015'te Antalya'da dünyanın en büyük ekonomilerinin liderleri aynı masaya oturdu; o masanın adı G20'ydi ve Türkiye o yıl dönem başkanıydı.

AGİT: Soğuk Savaş'ın diyalog masası

1970'lerin başında Doğu ve Batı blokları arasında gerginlik azalınca 35 ülke Helsinki'de bir araya geldi. İki yıllık görüşmenin sonunda 1975'te Helsinki Nihai Senedi imzalandı; devletler arası ilişkileri düzenleyen on ilkeyi içeren bu belge örgütün kurucu metni sayılır. Başlangıçta bir konferans olan yapının adı Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK)'ydı; 1994'te kalıcı bir örgüte dönüşünce Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) adını aldı. Sekretaryası Viyana'dadır. Kasım 2026 itibarıyla 57 katılımcı devleti vardır; Türkiye bunlardan biridir. AGİT'in 1999 zirvesi İstanbul'da toplandı ve Avrupa Güvenlik Şartı orada imzalandı.

OECD: Marshall Planı'nın mirası

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Marshall Planı yardımlarını düzenlemek için 1948'de Avrupa İktisadi İşbirliği Örgütü (OEEC) kuruldu. Savaş sonrasının ekonomik düzenini kuran öteki iki kuruluşu, Bretton Woods'ta doğan IMF ile Dünya Bankası'nı, Birleşmiş Milletler sayfasında görmüştük. Bu örgütün yerini alan OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı), 1960'ta Paris'te imzalanan sözleşmeyle kuruldu ve ertesi yıl çalışmaya başladı. Türkiye, sözleşmeyi imzalayan 20 kurucu üyeden biridir. Merkez Paris'tedir; örgüt üye ülkelerin ekonomilerini karşılaştırır, politika önerir. Kasım 2026 itibarıyla 38 üyesi vardır.

G20: kriz döneminde doğan masa

1997 Asya ve 1998 Rusya mali krizlerinden sonra, büyük ekonomilerin maliye bakanları ve merkez bankası başkanları 1999'da G20 çatısı altında toplanmaya başladı. 2008 küresel mali krizinde toplantılar liderler düzeyine çıktı. Kasım 2026 itibarıyla G20'nin üyeleri 19 ülke, Avrupa Birliği ve Afrika Birliği'dir; Afrika Birliği 2023 Yeni Delhi Zirvesi'nde daimi üye oldu. Türkiye kuruluştan beri üyedir; 2015 dönem başkanlığında liderler zirvesi Antalya'da toplandı.

Ek bilgi: üç kuruluşun kesin tarihleri

Helsinki Nihai Senedi 1 Ağustos 1975'te imzalandı; AGİK'in adı Aralık 1994 Budapeşte Zirvesi'nde AGİT oldu; AGİT İstanbul Zirvesi 18–19 Kasım 1999. OECD sözleşmesi 14 Aralık 1960'ta imzalandı, örgüt 30 Eylül 1961'de çalışmaya başladı. G20'nin ilk bakanlar toplantısı Aralık 1999'da Berlin'de, Antalya Zirvesi 15–16 Kasım 2015'te yapıldı.

Üç kuruluş tek bakışta
KuruluşDoğuşMerkezNe iş yapar?Türkiye
AGİT1975 Helsinki Nihai Senedi; 1994'te bugünkü adıViyanaGüvenlik, seçim gözlemi, insan haklarıKatılımcı devlet; 1999 İstanbul Zirvesi
OECD1960 Paris Sözleşmesi, 1961'de çalışmaya başladıParisEkonomi ve kalkınma politikası, karşılaştırmalı veri20 kurucudan biri
G201999 (bakanlar), 2008'den beri liderlerKalıcı merkez yok, dönem başkanlığıKüresel ekonomi ve finansKurucu; 2015 Antalya Zirvesi
Akılda kalsın: Helsinki iki kez: 1975'te AGİT'in senedi, 1999'da AB adaylığımız. AGİT Viyana'da, OECD Paris'te; OECD'nin "kalkınma"sı Marshall'dan, AGİT'in "güvenlik"i Soğuk Savaş'tan gelir. Türkiye OECD'nin ve G20'nin kurucusudur; Antalya 2015 G20'nin, İstanbul 1999 AGİT'in zirvesidir.
Sınavda

Nasıl sorulurKuruluş–merkez eşleştirmesi, "Türkiye'nin kurucu üyesi olduğu kuruluş hangisidir" ya da "Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı zirve" kalıbı gelir.

TuzakAGİT'in merkezini Helsinki sanmak (senet Helsinki'de, sekretarya Viyana'da) ve OECD'yi AB kurumu saymaktır. Bir başka tuzak, G20'nin sabit bir merkezi olduğunu düşünmektir.

Sınavda işaretleOECD üye sayısı ve G20'nin üye yapısı değişebilir; sınav yılındaki resmî siteye göre işaretle.

Kaynaklar · son doğrulama 19.11.2026

✎Boşluk doldurma yer ve merkez, önce hatırla

AGİT'in kurucu senedi 1975'te 'de imzalandı; sekretaryası ise 'dadır. Türkiye'nin kurucu üyesi olduğu OECD'nin merkezi 'tir. Türkiye'nin dönem başkanlığında G20 liderleri 2015'te 'da toplandı.

Helsinki · Viyana · Paris · Antalya · Brüksel · Strazburg · İstanbul

?Soru çöz

Türkiye aşağıdaki kuruluşlardan hangisinin kurucu üyeleri arasında yer alır?

✓ A. Türkiye, 1960'ta Paris Sözleşmesi'ni imzalayan 20 kurucu üyeden biridir. B Türkiye NATO'ya 1952'de, kuruluştan üç yıl sonra katıldı; C Avrupa Konseyi'ne kurucu 10 ülkeden birkaç ay sonra, yine 1949'da girdi; D AET'ye hiç üye olmadı, 1959'da ortaklık başvurusu yaptı.
2009 → BUGÜN · KURULUŞ · TÜRK DÜNYASI

Türk Devletleri Teşkilatı: Nahçıvan'dan İstanbul'a, Türk dünyasının çatısı

Güncel Bilgiler · Uluslararası kuruluşlar · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Türk Devletleri Teşkilatı ne zaman kuruldu, üyeleri ve gözlemcileri kimlerdir, TÜRKSOY ve TÜRKPA nedir?

Kısa cevap: Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), 3 Ekim 2009'da Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan'ın imzaladığı Nahçıvan Anlaşması'yla "Türk Konseyi" adıyla kuruldu; 2021 İstanbul Zirvesi'nde bugünkü adını aldı. Sekretaryası İstanbul'dadır. Özbekistan 2019'da tam üye oldu. Kasım 2026 itibarıyla gözlemcileri Macaristan, Türkmenistan ve KKTC'dir.

Her yıl 3 Ekim'de Türk dünyasında aynı gün kutlanır: Türk Devletleri İşbirliği Günü, bir anlaşmanın Nahçıvan'da imzalandığı günü anar.

Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Türkiye ile bağımsızlığını kazanan Türk cumhuriyetleri 1992'den itibaren devlet başkanları zirvelerinde buluştu. Bu zirvelerin dokuzuncusunda, 3 Ekim 2009'da Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan Nahçıvan Anlaşması'nı imzaladı; resmî adı Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi olan, kısaca Türk Konseyi diye anılan yapı doğdu. Konsey 2010'da İstanbul'daki zirveyle çalışmaya başladı. Kurucular bu dört ülkedir: Özbekistan ve Türkmenistan kurucu değildir.

Türk Konseyi'nden TDT'ye

Özbekistan 2019'da Bakü Zirvesi'nde tam üye oldu. 2021'deki İstanbul Zirvesi'nde örgütün adı Türk Devletleri Teşkilatı olarak değiştirildi. Teşkilatın sekretaryası İstanbul'dadır. Kasım 2026 itibarıyla üyeler Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkiye, gözlemciler Macaristan, Türkmenistan ve KKTC'dir. Gözlemciler sırayla katıldı: Macaristan 2018'de, Türkmenistan 2021'de, KKTC 2022'de. Teşkilatın 13. Zirvesi Ekim 2026'da Ankara'da toplandı ve dönem başkanlığı Türkiye'ye geçti; bu zirvede Özbekistan'dan Mirvohid Azimov yeni genel sekreter olarak atandı.

Dört kurucu, sonra Özbekistan; ad değişikliği İstanbul'da.Görsel: Sınav Defteri

Türk dünyasının diğer kurumları

TDT'nin yanında, ondan önce ya da sonra kurulmuş kardeş kurumlar vardır. TÜRKSOY (Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı) 1993'te altı ülkenin (Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Türkiye) kültür bakanlarının imzaladığı anlaşmayla kuruldu; merkezi Ankara'dadır. TÜRKPA (Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi) 2008'de İstanbul'da imzalanan anlaşmayla kuruldu; sekretaryası Bakü'dedir. Türk Akademisi'nin temeli 2010'da atıldı; merkezi Kazakistan'ın başkenti Astana'dadır.

Türk dünyasının kurumları
KurumKuruluşMerkezAlanı
TÜRKSOY1993, altı Türk devletiAnkaraKültür ve sanat
TÜRKPA2008, İstanbul AnlaşmasıBaküParlamentolar arası iş birliği
Türk Devletleri Teşkilatı2009 Nahçıvan Anlaşması; 2021'de bugünkü adıİstanbulSiyasi ve ekonomik iş birliği
Türk Akademisi2010AstanaTürkoloji, bilim
Akılda kalsın: Merkezler üç başkente ve İstanbul'a dağılır: kültür Ankara'da (TÜRKSOY), meclis Bakü'de (TÜRKPA), bilim Astana'da (Akademi), teşkilat İstanbul'da (TDT). TDT'nin dört kurucusu: Türkiye ve adı A ya da K ile başlayan üç ülke (Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan); Ö ile başlayan Özbekistan sonradan geldi. Türkmenistan kültür masasında kurucu, siyasi masada gözlemci.
Sınavda

Nasıl sorulur2018'de "hangisi Türk Konseyi'nin kurucu üyelerinden değildir" diye soruldu; kalıp "hangisi … değildir"dir.

TuzakÖzbekistan'ı (2019'da katıldı) ya da Türkmenistan'ı (gözlemci) kurucu saymaktır. İkinci tuzak, TÜRKSOY'un merkezini Bakü ya da Astana sanmaktır. Kuruluş yeri (Nahçıvan) ile sekretarya yerini (İstanbul) de karıştırma.

Sınavda işaretleüyeler, gözlemciler ve genel sekreter değişebilir; sınav yılındaki turkicstates.org ve mfa.gov.tr bilgisine göre işaretle.

Kaynaklar · son doğrulama 19.11.2026

✎Boşluk doldurma Türk dünyasının kurumları

Türk Konseyi'ni kuran anlaşma 2009'da 'da imzalandı. 2019'da tam üye olarak katılan ülke 'dır. Örgüt 2021'de Zirvesi'nde Türk Devletleri Teşkilatı adını aldı. Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY'un merkezi 'dır.

Nahçıvan · Özbekistan · İstanbul · Ankara · Türkmenistan · Bakü · Astana

?Soru çöz

Aşağıdaki ülkelerden hangisi 2009'da Nahçıvan Anlaşması'nı imzalayan, Türk Konseyi'nin (bugünkü Türk Devletleri Teşkilatı) kurucu üyelerinden biri değildir?

✓ C. Özbekistan teşkilata 2019'da Bakü Zirvesi'nde katıldı; kurucu değildir. A Azerbaycan, anlaşmanın imzalandığı Nahçıvan'ın da bağlı olduğu kurucu ülkedir; B Kırgızistan ve D Kazakistan, Türkiye ile birlikte 2009'daki dört imzacıdandır.
1969 → BUGÜN · KURULUŞ · İSLAM DÜNYASI VE ASYA

İslam İşbirliği Teşkilatı ve Şanghay İşbirliği Örgütü: birinde üye, birinde ortak

Güncel Bilgiler · Uluslararası kuruluşlar · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İslam İşbirliği Teşkilatı ne zaman, nerede kuruldu? Türkiye Şanghay İşbirliği Örgütü'nün üyesi mi?

Kısa cevap: İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), Mescid-i Aksa yangınının ardından 1969'da Rabat'ta toplanan zirveyle kuruldu; merkezi Cidde'dedir, eski adı İslam Konferansı Örgütü'dür ve Türkiye üyedir. Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) 2001'de Şanghay'da kuruldu, sekretaryası Pekin'dedir. Türkiye ŞİÖ'nün üyesi değildir; Kasım 2026 itibarıyla statüsü diyalog ortağıdır.

Ağustos 1969'da Kudüs'teki Mescid-i Aksa'da çıkan yangın, bir ay sonra Fas'ın başkentinde Müslüman ülkelerin liderlerini aynı salonda topladı.

Bu konudaki iki örgüt Türkiye'nin iki farklı statüsünü gösterir: birinde masanın içindedir, ötekinde yanında. Sınavın en sevdiği kalıp olan "Türkiye hangisinin üyesi değildir?" sorusu çoğu kez bu farktan kurulur.

İslam İşbirliği Teşkilatı: Kudüs'ten doğan örgüt

Mescid-i Aksa'nın kundaklanmasının ardından Müslüman ülkelerin devlet ve hükümet başkanları 1969'da Rabat'ta toplandı ve örgütün kurulmasına karar verdi. Kalıcı sekretarya ertesi yıl Suudi Arabistan'ın Cidde kentinde kuruldu. Örgüt uzun yıllar İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) adını taşıdı; 2011'de adı İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) oldu. Kasım 2026 itibarıyla 57 üyesi vardır ve BM'den sonra en çok üyeli hükûmetler arası örgüttür. Türkiye'den Ekmeleddin İhsanoğlu, ilk kez seçimle belirlenen genel sekreter olarak 2005–2013 arasında görev yaptı. Örgütün 13. İslam Zirvesi 2016'da İstanbul'da toplandı.

ŞİÖ: üye değil, ortak

Şanghay İşbirliği Örgütü, 1996'da Çin, Rusya ve üç Orta Asya ülkesinin oluşturduğu "Şanghay Beşlisi"nden doğdu ve 2001'de Şanghay'daki zirvede örgüt hâline geldi; sekretaryası Pekin'dedir. Kasım 2026 itibarıyla 10 üyesi vardır: Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Hindistan, Pakistan, İran ve Belarus. Türkiye üye değildir; 2012 Pekin Zirvesi'nde diyalog ortağı statüsü aldı. Örgüt 2025 Tiencin Zirvesi'nde "diyalog ortağı" ve "gözlemci" statülerini kaldırıp yerlerine tek bir "ŞİÖ ortağı" statüsü getirme kararı aldı; gereken değişiklikler yürürlüğe girene kadar mevcut statüler korunuyor. Bu yüzden ŞİÖ sekretaryası da Dışişleri Bakanlığı da Türkiye'yi bugün diyalog ortağı olarak gösteriyor.

Haberlerde sık geçen BRICS için de aynı dikkat gerekir: Türkiye'nin bu grupla ilişkisi resmî bir metinle netleşmediği için burada kesin bir hüküm kurmuyoruz. Sınavda böyle bir soru çıkarsa sınav yılındaki Dışişleri Bakanlığı bilgisine göre karar ver.

İki örgüt yan yana: aynı soruların farklı cevapları
İslam İşbirliği TeşkilatıŞanghay İşbirliği Örgütü
Doğduğu olay1969 Mescid-i Aksa yangını1996 Şanghay Beşlisi
Kuruluş yeri ve yılıRabat, 1969Şanghay, 2001
MerkezCiddePekin
Eski adıİslam Konferansı Örgütü (2011'e kadar)—
TürkiyeÜye; İhsanoğlu genel sekreter (2005–2013); 2016 İstanbul ZirvesiÜye değil; 2012'den beri diyalog ortağı
Akılda kalsın: Kudüs'teki yangın → Rabat'taki zirve → Cidde'deki merkez: İİT'nin üç şehri bir olay zinciridir. ŞİÖ'nün iki şehri de Çin'dedir: Şanghay'da doğdu, Pekin'de oturur. İİT'de Türkiye masanın içindedir, ŞİÖ'de masanın yanında.
Sınavda

Nasıl sorulur"Türkiye aşağıdaki kuruluşlardan hangisinin üyesi değildir" ve "kuruluş–merkez eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır" kalıpları gelir.

TuzakDiyalog ortaklığını üyelik sanmak ve İİT'nin kuruluş yerini (Rabat) merkeziyle (Cidde) karıştırmaktır. Bir başka tuzak, eski adı (İslam Konferansı Örgütü) ayrı bir örgüt sanmaktır.

Sınavda işaretleŞİÖ statüleri, BRICS ilişkisi ve üye sayıları değişebilir; sınav yılındaki mfa.gov.tr bilgisine göre işaretle.

Kaynaklar · son doğrulama 19.11.2026

✎Boşluk doldurma olay, yer, merkez, statü

İİT, 1969'da Kudüs'teki yangınından sonra 'ta toplanan zirveyle kuruldu; merkezi 'dedir. Türkiye Şanghay İşbirliği Örgütü'nün üyesi değildir; 2012'den beri 'dır.

Mescid-i Aksa · Rabat · Cidde · diyalog ortağı · Mekke · gözlemci · Kahire

?Soru çöz

Türkiye aşağıdaki kuruluşlardan hangisinin üyesi değildir?

✓ D. Türkiye ŞİÖ'de 2012'den beri diyalog ortağıdır; ortaklık üyelik değildir. A Türkiye İİT'nin üyesidir ve 2016'da İstanbul'da İslam Zirvesi'ne ev sahipliği yaptı; B Türkiye 1949'dan beri Avrupa Konseyi üyesidir, AB üyesi olmaması bunu değiştirmez; C Türkiye AGİT'in katılımcı devletlerindendir ve 1999 zirvesine ev sahipliği yaptı.
1985 → 1997 · KURULUŞ · BÖLGE

EİT, KEİ ve D-8: bölge ekonomisi ve Türkiye'nin üyelik haritası

Güncel Bilgiler · Uluslararası kuruluşlar · Okuma 8 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

EİT, KEİ ve D-8 ne zaman, nerede kuruldu? Türkiye hangi uluslararası kuruluşların üyesidir?

Kısa cevap: Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) 1985'te Türkiye, İran ve Pakistan tarafından kuruldu; merkezi Tahran'dadır. Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) 1992'de, D-8 1997'de Türkiye'nin öncülüğünde İstanbul'daki zirvelerle kuruldu; ikisinin sekretaryası da İstanbul'dadır. Türkiye üçünün de kurucusudur. Bu sayfadaki bütün kuruluşlar sonda tek tabloda toplanır.

Bir sınav sorusunun şıklarında NATO, OECD, İİT, KEİ ve ŞİÖ yan yana durur; aralarından birini ayırmak için hepsinin haritasını bir kez görmek gerekir.

Ekonomik iş birliği üçlüsü

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT), Türkiye, İran ve Pakistan'ın 1964'te kurduğu Kalkınma için Bölgesel İşbirliği (RCD) örgütünün yerine 1985'te kuruldu. Sovyetler Birliği dağılınca 1992'de Afganistan, Azerbaycan ve beş Orta Asya cumhuriyeti katıldı; Kasım 2026 itibarıyla üye sayısı 10'dur. Merkezi Tahran'dadır.

Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ), Soğuk Savaş bitince Karadeniz çevresindeki ülkeleri bir araya getirmek için Türkiye'nin öncülüğünde 1992'de İstanbul'da toplanan zirvede kuruldu; Şart'ı 1999'da yürürlüğe girince uluslararası örgüt kimliği kazandı. Daimi sekretaryası İstanbul'dadır, 13 üyesi vardır. D-8 (Gelişmekte Olan Sekiz Ülke) ise 1997'de İstanbul'daki zirvede yine Türkiye'nin öncülüğüyle kuruldu: kurucular Bangladeş, Endonezya, İran, Malezya, Mısır, Nijerya, Pakistan ve Türkiye'dir. Azerbaycan 2024'te kuruluştan beri ilk yeni üye oldu; adı "8" olsa da Kasım 2026 itibarıyla 9 üyesi vardır. Sekretaryası İstanbul'dadır.

Ek bilgi: kesin tarihler

KEİ zirvesi 25 Haziran 1992'de İstanbul'da toplandı, Şart 1 Mayıs 1999'da yürürlüğe girdi. D-8 15 Haziran 1997'de İstanbul'da kuruldu; Azerbaycan Aralık 2024'te katıldı.

Büyük tablo: Türkiye'nin üyelik haritası

Birinci konudaki haritayı şimdi dolduralım. Batı: Avrupa Konseyi (1949), NATO (1952), OECD (kurucu), AGİT ve G20; AB ile ilişki aday ülke düzeyindedir. Türk dünyası: TÜRKSOY, TÜRKPA, Türk Devletleri Teşkilatı ve Türk Akademisi. İslam dünyası ve Asya: İİT'de üye, ŞİÖ'de diyalog ortağı. Bölge ekonomisi: EİT, KEİ ve D-8'in kurucusu. Birleşmiş Milletler sayfasında gördüğümüz BM ailesi bunların hepsinin üstündeki küresel çatıdır.

Türkiye'nin kuruluşlarla bağı (omurga tablo)
KuruluşKuruluş yılıKuruluş yeriMerkezTürkiye
Avrupa Konseyi1949LondraStrazburgÜye, 1949
NATO1949WashingtonBrükselÜye, 1952
OECD1960–1961ParisParisKurucu
İİT1969RabatCiddeÜye
AGİT1975 (senet)HelsinkiViyanaKatılımcı devlet
EİT1985(RCD 1964)TahranKurucu
KEİ1992İstanbulİstanbulKurucu, öncü
TÜRKSOY1993—AnkaraKurucu
D-81997İstanbulİstanbulKurucu, öncü
G201999—Dönem başkanlığıKurucu
ŞİÖ2001ŞanghayPekinÜye değil; diyalog ortağı (2012)
Türk Devletleri Teşkilatı2009NahçıvanİstanbulKurucu
Akılda kalsın: "92 Karadeniz, 97 sekiz": KEİ 1992, D-8 1997; ikisi de İstanbul doğumlu ve İstanbul merkezli. EİT eski RCD üçlüsünün (Türkiye, İran, Pakistan) devamıdır, merkezi Tahran'dadır. Kuruluş yeri ile merkez çoğu kez farklıdır: Washington–Brüksel (NATO), Londra–Strazburg (Avrupa Konseyi), Rabat–Cidde (İİT), Helsinki–Viyana (AGİT), Şanghay–Pekin (ŞİÖ), Nahçıvan–İstanbul (TDT).
Sınavda

Nasıl sorulur"Türkiye'nin öncülüğünde kurulan kuruluş hangisidir", "merkezi İstanbul'da olan kuruluş" ya da "Türkiye hangisinin üyesi değildir" kalıpları gelir.

TuzakD-8'in bugün de sekiz üyeli olduğunu sanmak ve EİT'yi Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) ile karıştırmaktır: EİT Tahran'da, OECD Paris'tedir. İkinci tuzak, kuruluş yerini merkez sanmaktır.

Sınavda işaretleüye sayıları değişebilir; sınav yılındaki mfa.gov.tr bilgisine göre işaretle.

Kapat, söyle: Sayfayı kapat ve şu on soruyu sesli ya da kâğıda cevapla; sonra aşağıdaki cevaplarla karşılaştır. Takıldığın sorunun konusuna dön, birkaç gün sonra listeyi yeniden dene.
  1. NATO nerede kuruldu, merkezi nerede, Türkiye hangi yıl, kiminle birlikte katıldı?
  2. NATO'nun 5. maddesi ne der, kaç kez uygulandı?
  3. Avrupa Konseyi'nin merkezi neresidir, hangi mahkeme ona bağlıdır, Türkiye ne zaman üye oldu?
  4. Avrupa Konseyi ile Avrupa Birliği Konseyi arasındaki fark nedir?
  5. Türkiye–AB yolunun altı adımını yıllarıyla sırala.
  6. AGİT'in senedi nerede imzalandı, sekretaryası nerededir?
  7. Türkiye'nin kurucu üyesi olduğu Paris merkezli örgüt hangisidir? G20 zirvesi Türkiye'de hangi şehirde toplandı?
  8. Türk Devletleri Teşkilatı'nın dört kurucusu kimdir, sekretaryası nerededir? TÜRKSOY nerededir?
  9. İİT nerede kuruldu, merkezi neresidir? Türkiye ŞİÖ'de hangi statüdedir?
  10. Merkezi İstanbul'da olan iki bölge örgütü hangileridir? Merkezi Tahran'da olan hangisidir?
Kapat, söyle: cevaplar
  1. Washington, 1949; merkez Brüksel; Türkiye 1952'de Yunanistan'la birlikte (ilk genişleme).
  2. Birine saldırı hepsine saldırı sayılır; yalnız bir kez, 11 Eylül 2001 saldırılarından sonra uygulandı.
  3. Strazburg; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi; Türkiye 1949'da, ilk katılanlardan.
  4. Avrupa Konseyi AB'den bağımsız insan hakları örgütüdür; Avrupa Birliği Konseyi AB üye devletlerinin bakanlarından oluşan AB organıdır (Brüksel).
  5. 1959 ortaklık başvurusu, 1963 Ankara Anlaşması, 1987 tam üyelik başvurusu, 1996 Gümrük Birliği, 1999 Helsinki'de adaylık, 2005 müzakereler.
  6. Helsinki (1975); Viyana.
  7. OECD; Antalya (2015).
  8. Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan; İstanbul. TÜRKSOY Ankara'dadır.
  9. Rabat (1969), merkez Cidde; ŞİÖ'de üye değil, diyalog ortağıdır.
  10. KEİ ve D-8; EİT.

Üye sayıları, genel sekreterler ve ŞİÖ statüsü değişen bilgidir; sınav yılında resmî sitelerden yeniden bak.

Kaynaklar · son doğrulama 19.11.2026

✎Boşluk doldurma ekonomik üçlü, önce hatırla

Türkiye, İran ve Pakistan'ın RCD'sinin yerine 1985'te kurulan Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın merkezi 'dır. Türkiye'nin öncülüğünde 1992'de İstanbul'da kurulan bölge örgütü 'dir. 1997'de İstanbul'da Bangladeş'ten Nijerya'ya gelişmekte olan ülkeleri bir araya getiren örgüt 'dir. Bu iki örgütün sekretaryası 'dadır.

Tahran · KEİ · D-8 · İstanbul · Ankara · İİT · Bakü

?Soru çöz

Kuruluş–merkez eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

✓ A. Rabat İİT'nin kurulduğu zirvenin yeridir; merkezi Cidde'dedir. B EİT'nin merkezi Tahran'dır, OECD'nin Paris'iyle karıştırma; C KEİ'nin daimi sekretaryası İstanbul'dadır; D AGİT'in senedi Helsinki'de imzalandı ama sekretaryası Viyana'dadır.

Karma tekrar

Önceki 2 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

BM Genel Sekreteri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ B. Her eylül değişen kişi Genel Kurul Başkanı'dır (Volkan Bozkır 2020–2021'de bu görevdeydi); Genel Sekreter beş yıllığına atanır. A doğru: Şart'ın 97. maddesi onu Sekretarya'nın başı yapar; C doğru: dönem beş yıldır ve yenilenebilir, Guterres ikinci dönemindedir; D doğru: Lie'den Guterres'e dokuz genel sekreterin hiçbiri ABD, Çin, Fransa, Birleşik Krallık ya da Rusya'dan değildir.Kaynak: Birleşmiş Milletler · Genel Sekreter

?Soru 2

Bir aday, sınavdan iki ay önce düzenlenen uluslararası bir zirveyi güncel defterine yazacaktır. Aşağıdaki notlardan hangisi bu bölümün soru kalıplarına en uygun olanıdır?

✓ A. Tarihli olay sorusu "nerede, ne zaman, kim" bilgisini sorar ve not kaynakla doğrulanmış olmalıdır. B yorum soru konusu olmaz, ÖSYM tartışmasız bilgiyi sorar; C fotoğraf listesi bilgi taşımaz; D tarihsiz başlık neyin ne zaman olduğunu söylemez, kontrol edilemez.Kaynak: Güncel bilgilere giriş · Güncel defter

?Soru 3

Aşağıdaki bilgilerden hangisi zamanla değişebilecek türdendir?

✓ B. Listeye her yıl yeni alanlar eklenebildiği için toplam sayı değişir; tarihiyle öğrenilir. A 1952'deki katılış bir kez olmuş bir olaydır; C bir eserin sanatçısı değişmez; D bir antlaşmanın imza tarihi kalıcıdır.Kaynak: Güncel bilgilere giriş · Kalıcı ve değişen bilgi

?Soru 4

BM Güvenlik Konseyi'nde barışa yönelik bir tehditle ilgili karar tasarısı oylanmıştır. On bir üye olumlu oy vermiş; daimi üyelerden biri ve üç geçici üye çekimser kalmıştır. Bu tasarı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ D. Dokuz olumlu oy aşıldı ve hiçbir daimi üye “hayır” demedi; uygulamada çekimserlik veto sayılmaz. A Şart'taki “daimi üyelerin onayı” ifadesi uygulamada çekimserliği engel saymaz; B üçte iki, Genel Kurul'un önemli konulardaki ölçüsüdür; C Konsey kararları Genel Kurul onayına bağlı değildir.Kaynak: Birleşmiş Milletler · Güvenlik Konseyi ve veto

?Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler'in altı ana organından biri değildir?

✓ A. İnsan Hakları Konseyi 2006'da Genel Kurul kararıyla kurulan, Genel Kurul'a bağlı bir alt organdır. B Vesayet Konseyi 1994'te askıya alındı ama Şart'taki ana organ yeri sürer; C EKOSOK ana organdır, "konsey" adı yanıltmamalı; D Divan, Lahey'deki tek ana organdır.Kaynak: Birleşmiş Milletler · Altı ana organ

?Soru 6

Aşağıdaki kuruluşlardan hangisi BM'nin uzman kuruluşlarından ya da fon ve programlarından biri değildir?

✓ D. DTÖ 1995'te kendi antlaşmasıyla kurulan bağımsız bir örgüttür; BM onu ilişkili kuruluşlar arasında sayar. A UNICEF 1946'da Genel Kurul kararıyla kurulan bir fondur; B FAO Roma merkezli bir uzman kuruluştur; C UNEP 1972'de kurulan, Nairobi merkezli bir programdır.Kaynak: Birleşmiş Milletler · Fonlar, programlar, IAEA ve DTÖ

?Soru 7

2012'den beri görülebilen güncel sorulara bakan bir aday, çalışma planı için aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşamaz?

✓ A. Görülen sorularda çevre çıkmadı, ama son yıllarda altı sorudan çoğu kez yalnız biri görülebiliyor; yokluk gelecekte sorulmayacağını kanıtlamaz. B doğru: kültür-sanat bütünü yaklaşık %41; C doğru: bilim tarihi 8 soruyla üçüncü; D doğru: Paris 2024, Sumud gibi tarihli olaylar soruldu.Kaynak: Güncel bilgilere giriş · Hangi alanlardan soru geldi?

?Soru 8

• 1919'da Birinci Dünya Savaşı'nı bitiren antlaşmayla kurulmuştur.
• 1946'da BM'nin uzman kuruluşu olmuştur.
• Karar organlarında hükümet, işveren ve işçi temsilcileri birlikte yer alır.
Bilgileri verilen kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Versay (1919), 1946'da uzman kuruluş olma ve hükümet-işveren-işçi üçlü yapısı ILO'nun kimlik bilgileridir; merkezi Cenevre'dir. B UNESCO 1945'te kuruldu, alanı eğitim, bilim ve kültürdür; C WHO'nun anayasası 1948'de yürürlüğe girdi, ILO ile aynı kentte olması onu ILO yapmaz; D IMF de BM'den eskidir ama 1919'da değil 1944'te, Bretton Woods'ta doğdu.Kaynak: Birleşmiş Milletler · Uzman kuruluşlar

?Soru 9

NATO'nun güncel üye sayısını doğrulamak isteyen bir aday için en güvenilir kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

✓ C. Bilginin sahibi NATO'dur; üye listesini en güncel ve kesin olarak kendi sitesi verir. A basıldıktan sonra katılan üyeyi gösteremez, eskimiş olabilir; B kaynağı ve tarihi belirsizdir; D doğrulanmamış kişisel görüştür.Kaynak: Güncel bilgilere giriş · Güvenilir kaynak

?Soru 10

2012'den beri görülen güncel sorulara göre, kimlik sorusuna (bilgi demeti verilip kişinin sorulması) hazırlanmanın en verimli yolu aşağıdakilerden hangisidir?

✓ D. Kökteki bilgilerden biri çoğu kez doğru kişiyi göstermeye yeter; ayırt edici bilgi bu yüzden en verimlisidir. A uzun liste ezberi yük getirir, ayırt etmeyi sağlamaz; B görülen soruların çoğu kalıcı bilgidir; C tarihler nadiren tek başına kişiyi ayırır.Kaynak: Güncel bilgilere giriş · Soru kalıpları
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Güncel Bilgiler soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →