Misakımillî, TBMM ve Sevr: millî sınırlar, millî meclis

1920'de iki belge karşı karşıya gelir: Türk milletinin sınırlarını çizen Misakımillî ve o sınırları parçalayan Sevr. Arada açılan Büyük Millet Meclisinin neden dönüm noktası olduğunu görüyorsun.

4 durakLGS · 8. sınıf · 2. ünite
8 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 8tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
OCAK–ŞUBAT 1920 · İSTANBUL

Misakımillî: son Osmanlı Mebusan Meclisinin verdiği millî söz

MEB 8. sınıf · Millî Uyanış · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaErzurum ve Sivas kongreleri arasındaki fark nedir?Bağlantılı konudan (Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Erzurum Kongresi doğu illerinin temsilcileriyle toplandı ama vatanın bütününü ilgilendiren kararlar aldı; ilk kez millî sınırlardan söz etti. Sivas Kongresi bütün yurdu temsil etti: cemiyetleri tek çatıda birleştirdi, mandayı kesin olarak reddetti ve Temsil Heyeti'ni bütün yurdun temsilcisi yaptı.

Erzurum ve Sivas kongreleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Misakımillî nedir, tam bağımsızlıkla ne ilgisi var?

Kısa cevap: Misakımillî, son Osmanlı Mebusan Meclisinin Ocak 1920'de kabul ettiği millî anttır. Türk vatanının sınırlarını çizdi ve kapitülasyonları reddederek tam bağımsızlığı şart koştu. Millî Mücadele'nin hedefi bu kararlarla belirlendi.

Sınıf başkanı adayları seçimden önce neyi savunacaklarını yazıp panoya asar; Misakımillî de Türk milletinin dünyaya astığı böyle bir sözdü.

İstanbul'da yeniden açılan meclis

Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi sayfasında Amasya Görüşmeleri'ni gördük. Orada Mebusan Meclisinin, yani Osmanlı'nın seçilmiş milletvekili (mebus) meclisinin yeniden açılması kararlaştırılmıştı. 1919'un sonundaki seçimleri Müdafaa-i Hukuk adayları, yani Millî Mücadele yanlıları kazandı. Bu sonuç, direnişin Anadolu'da halktan destek gördüğünü de ortaya koydu.

Erzurum'dan mebus seçilen Mustafa Kemal, hakkında tutuklama kararı olduğu için İstanbul'a gitmedi. Mebuslardan kendisini başkan seçmelerini ve Müdafaa-i Hukuk grubu kurmalarını istedi. Meclis Ocak 1920'de açıldı; Mustafa Kemal başkan seçilmedi, kurulan grubun adı da Felâh-ı Vatan oldu.

Millî ant: Misakımillî

Mebuslar birkaç gün sonra gizli bir oturumda Misakımillî'yi, yani “millî ant”ı kabul etti. Temeli Erzurum ve Sivas kongrelerinde atılan kararlar Şubat'ta dünyaya duyuruldu. Kararları dört grupta düşünebilirsin:

Bazı konular tartışmaya kapalı, bazıları halkın oyuna ya da bir şarta bağlı.Görsel: Sınav Defteri

Halk oylaması, bir yerin geleceğine orada yaşayanların oyla karar vermesidir. Mondros'taki çizgi ise vazgeçilmez sınır sayıldı. O gün Türk ordusunun elindeki topraklar büyük ölçüde Türklerin yurduydu.

Bölünmez sayılan yerler ve halk oylaması istenen yerler. Konumlar bugünkü sınırlar üzerinde yaklaşık.Görsel: Sınav Defteri

Bu olay bize ne anlatıyor?

Misakımillî vatanın bütünlüğünü ve tam bağımsızlığı pazarlığa kapattı. Tam bağımsızlık, devletin her alanda kendi kararını kendisinin vermesidir. Kapitülasyonların (yabancılara tanınan vergi ve yargı ayrıcalıklarının) reddi, bağımsızlığın ekonomide de istendiğini gösterir. Halk oylaması önerisi ise millet iradesine saygının işaretidir.

Belge, İtilaf devletlerinin paylaşım planına açıkça karşı çıkıyordu. Kuvâ-yı Millîye'nin aynı günlerde Akbaş cephaneliğini basıp silahları Anadolu'ya taşıması öfkelerini artırdı. Kararları geri aldırmak için meclise baskı yaptılar; Ali Rıza Paşa Hükûmeti bu baskı altında istifa etti. Ankara'da açılacak meclis ise Misakımillî'yi kendi hedefi sayacaktı.

Akılda kalsın: Misakımillî = sınır + bağımsızlık. Kararı Ankara'daki meclis değil, İstanbul'daki Mebusan Meclisi aldı.
LGS'de

Nasıl sorulurMisakımillî'den birkaç karar ya da Atatürk'ün bir sözü verilir; hangi ilkeyle ilgili olduğu sorulur.

TuzakHalk oylamasını “toprak vermeye razı olmak” sanmak; o karar millet iradesine saygıdır.

İpucuKararın alanını (toprak, ekonomi, halkın oyu) bul, sonra ilkeyle eşleştir.

⇄Durumdan kavrama Misakımillî

?Soru çöz alıntı

Mustafa Kemal Nutuk'ta şöyle der: “Tam bağımsızlık denildiği zaman, elbette siyasi, mali, iktisadi, adli, askerî, kültürel ve benzeri her hususta tam bağımsızlık ve tam serbestlik demektir.”

Bu söz, Misakımillî'nin hangi kararıyla en çok örtüşür?

✓ C. Kapitülasyonlar yabancıya vergi ve yargı ayrıcalığı veriyordu; kaldırılmaları bağımsızlığı ekonomiye ve hukuka yayar. A ve B halk oylamasıdır, millet iradesini gösterir; D bir karşılıklılık şartıdır.
MART–NİSAN 1920 · İSTANBUL-ANKARA

İstanbul işgal edilince Ankara'da açılan meclis: 23 Nisan 1920

MEB 8. sınıf · Millî Uyanış · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTemsil Heyeti neden Ankara'ya geldi, basın Millî Mücadele'de ne işe yaradı?Bağlantılı konudan (Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Temsil Heyeti'nin baskısıyla Damat Ferit Hükûmeti düştü. Ekim 1919'daki Amasya Görüşmeleri'nde İstanbul Hükûmeti Temsil Heyeti'ni muhatap kabul etti ve seçim yapılmasına razı oldu. Temsil Heyeti Aralık 1919'da Ankara'ya geldi. İrade-i Millîye, Hâkimiyet-i Millîye ve Anadolu Ajansı halkı doğru bilgilendirdi.

Amasya Görüşmeleri, Ankara ve basın

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

TBMM neden Ankara'da açıldı?

Kısa cevap: Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı. İstanbul resmen işgal edilip Mebusan Meclisi dağıtılınca yeni bir meclis gerekti; Ankara işgalden uzaktı ve Temsil Heyeti oradaydı. Ertesi gün meclis başkanlığına Mustafa Kemal seçildi.

Okulda bir haberi ilk kimin yaydığı çoğu zaman unutulur; Mart 1920'de bir sabah o haberi yayan bir telgraf memuruydu.

İstanbul'un resmen işgali

Misakımillî'ye kızan İtilaf devletleri Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etti. Mebusan Meclisini basıp birçok mebusu tutukladılar ve Malta Adası'na sürdüler. İstanbul'da millet adına konuşabilecek bir meclis kalmadı.

Haberi Ankara'ya telgrafçı Manastırlı Hamdi Efendi dakika dakika ulaştırdı. Mustafa Kemal olayı bütün Anadolu'ya duyurdu ve başka ülkelerin meclislerine telgraf çekerek işgali protesto etti. İstanbul Hükûmeti ile resmî yazışma kesildi, şehirlerde mitingler yapıldı. Karşılık olarak Anadolu'daki bazı İtilaf subayları tutuklandı.

Meclis neden Ankara'da toplandı?

Mustafa Kemal birkaç gün sonra illere bir genelge gönderip seçim yapılmasını istedi. Ankara işgalden uzaktı, demir yolu ve telgrafla Anadolu'ya bağlıydı, Temsil Heyeti de oradaydı.

Seçilenler ve İstanbul'dan kaçabilen mebuslarla Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920'de açıldı. Mecliste toplumun her kesiminden üye vardı. Ertesi gün Mustafa Kemal başkan seçildi. Bugün TBMM dediğimiz meclis budur.

Meclis nasıl çalışacaktı?

Ertesi gün kabul edilen önergeye göre meclisin üstünde bir güç yoktu. Meclis kanun yapma (yasama) ve kanunları uygulama (yürütme) yetkisini kendinde topladı.

İlk meclisin dört kuralı
KuralNe demek?
Millî egemenlikYönetme hakkı milletindir.
Meclis üstünlüğüPadişahın onayı beklenmez.
Güçler birliğiYasama ve yürütme mecliste toplanır.
Meclis hükûmetiBakanları meclis seçer.

Bu olay bize ne anlatıyor?

Yönetme yetkisinin kaynağı artık padişah değil, millet oldu. Buna ulusal egemenlik denir. Millî Mücadele'yi bundan sonra seçilmiş bir meclis yönetti. Mecliste parti kurulmaması da bağımsızlık savaşı sürerken çekişmeden uzak durma isteğini gösterir.

Akılda kalsın: Misakımillî → İtilaf öfkesi → İstanbul işgal edilip meclis dağıtıldı → Ankara'da seçilmiş yeni meclis. İlk meclis millî (seçimle geldi), kurucu (yeni devletin temelini attı, Temsil Heyeti'nin görevi bitti) ve savaş meclisiydi (Millî Mücadele'yi yönetti); parti yoktu, gruplar vardı.
LGS'de

Nasıl sorulurİlk meclisin kurallarından birkaçı verilir; hangi yargıya ulaşılabileceği sorulur.

Tuzak“meclisin üstünde güç yoktur” kuralını saltanatın kaldırılması sanmak; saltanat 1922'de kaldırıldı.

İpucu“seçim, temsilci” ulusal egemenliği, “ayrıcalık, müdahale” tam bağımsızlığı gösterir.

↕Kronolojik sıralama

  1. Meclis Ankara'da açıldı
  2. İstanbul resmen işgal edildi
  3. Mustafa Kemal meclis başkanı oldu
  4. Misakımillî kabul edildi
  5. Seçim genelgesi gönderildi

?Soru çöz öncüllü

Açılışın ertesi günü kabul edilen önergeye göre milletin seçtiği temsilcilerden oluşan meclisin üstünde bir güç yoktu. Meclis yasama ve yürütme yetkisini kendinde topluyordu.

Bu bilgilere göre,
I. Egemenliğin kaynağı millet sayılmıştır.
II. Yasama ve yürütme aynı kurumda toplanmıştır.
III. Saltanat kaldırılmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Seçilmiş meclisin en üst güç sayılması I'i, iki yetkinin birleşmesi II'yi gösterir. III metinde yok; saltanat 1922'de kaldırıldı. B, C ve D III'ü içerdiği için yanlış.
1919–1921 · ANADOLU

Meclise karşı ayaklanmalar ve Hıyanet-i Vataniye Kanunu: içeriden gelen tehlike

MEB 8. sınıf · Millî Uyanış · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKuvâ-yı Millîye nedir, hangi cemiyetler Millî Mücadele'yi destekledi?Bağlantılı konudan (Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kuvâ-yı Millîye, ordu dağıtılınca işgallere karşı halkın kurduğu gönüllü, bölgesel ve düzensiz silahlı birliklerdir. Aynı yıllarda millî cemiyetler hukuk ve basın yoluyla mücadele etti. Bazı cemiyetler ise manda isteyerek ya da ayrı devlet kurmaya çalışarak millî varlığa karşı çıktı.

Kuvâ-yı Millîye ve cemiyetler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

TBMM'ye karşı ayaklanmalar neden çıktı, Hıyanet-i Vataniye Kanunu neden çıkarıldı?

Kısa cevap: Ayaklanmalar; İstanbul Hükûmeti ve İtilaf devletlerinin kışkırtması, din duygularının kötüye kullanılması ve başına buyruk davranışlar yüzünden çıktı. Meclis açılışından birkaç gün sonra Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkardı. Bu kanun, meclise karşı gelenleri vatan haini sayıyordu.

Çatıyı onarırken içeride su borusu patlarsa iş ikiye katlanır; ilk meclis de düşmanla uğraşırken iç ayaklanmalarla boğuştu.

Ayaklanmalar neden çıktı?

Savaş ve işgal yüzünden Anadolu'da düzen bozulmuştu ve meclise karşı onlarca ayaklanma çıktı. Başlıca nedenler şunlardı:

  • İstanbul Hükûmeti ve İtilaf devletleri halkı kışkırttı.
  • Halkın din duyguları kötüye kullanıldı.
  • Manda ve himaye (büyük bir devletin yönetimine girme) isteyenler meclise güvenmedi.
  • Bazı Kuvâ-yı Millîye liderleri düzenli orduya girmek istemedi, bazı azınlık grupları ayrı devlet peşindeydi.

İstanbul Hükûmeti, Şeyhülislam Dürrizade Abdullah Efendi'ye bir fetva (din konusunda resmî görüş) yayımlattı. Fetva, Millî Mücadele'ye katılanları vatan haini ilan etti. Halifelik Ordusu da denen Kuvâ-yı İnzibatiye'yi de İstanbul kurdu. Kuvâ-yı Millîye'den çıkıp ayaklanan Çerkez Ethem'i Cepheler, Maarif Kongresi ve Sakarya sayfasında göreceğiz.

Ayaklanmaları başlatana göre dört grupta toplayabilirsin: İstanbul Hükûmetinin çıkardıkları, onun ve İtilaf'ın kışkırttıkları, Kuvâ-yı Millîye'den çıkanlar ve işgalcilerden destek alan azınlık isyanları.

Meclisin önlemleri

Meclis sorunu tek bir yolla değil, birkaç yolla birden çözmeye çalıştı:

Meclisin önlemleri
ÖnlemYöntem
İstanbul Hükûmeti ile resmî ilişkiyi kesmeksiyasi
Karşı fetva (Rıfat Börekçi ve yüzlerce müftü), Nasihat Heyetleriikna
Hıyanet-i Vataniye Kanunu (Nisan 1920)kanun
Firariler Hakkında Kanun ve İstiklal Mahkemeleri (Eylül 1920)yargı
Düzenli ordunun kuruluşunu hızlandırmakaskerî güç

Hıyanet-i Vataniye Kanunu, meclise sözüyle, yazısıyla ya da silahıyla karşı çıkanları vatan haini saydı. Amaç, otoritesi henüz yeni olan meclise güveni artırmak, asker toplamayı hızlandırmak ve cezaları geciktirmeden uygulamaktı. Firariler Hakkında Kanun ise cepheden kaçan askerleri hedef aldı. İki kanunu da İstiklal Mahkemeleri hızla uyguladı. Silahlı ayaklanmaları Kuvâ-yı Millîye birlikleri ve düzenli ordu bastırdı.

Bu olay bize ne anlatıyor?

Ayaklanmalar zaman, asker ve can kaybettirdi; düşman bu fırsatla Anadolu'nun içlerine ilerledi. Yine de bastırılmaları meclisi Anadolu'nun tek otoritesi yaptı. Demek ki dış düşmana karşı önce içeride millî birlik gerekir.

Akılda kalsın: Meclis yalnız silahla değil; fetva, kanun ve mahkemeyle de mücadele etti.
LGS'de

Nasıl sorulurÖnlemleri anlatan bir metin ya da tarihli bir tablo verilir; “Buna göre hangisi söylenebilir?” diye sorulur.

TuzakBütün önlemleri askerî sanmak; karşı fetva ve Nasihat Heyetleri ikna yoluydu.

İpucuHer önlemi bir soruna bağla.

▭Boşluk doldurma olaydan kavrama

Bir kasabada meclis aleyhine bildiri dağıtan kişi 'na göre vatan haini sayılır. Cepheden kaçıp yakalanan bir askerin davasına bakar. Köy köy dolaşıp halka meclisin haklı olduğunu anlatan din adamları 'dir.

Hıyanet-i Vataniye Kanunuİstiklal MahkemeleriNasihat HeyetleriTemsil HeyetiKuvâ-yı İnzibatiye

?Soru çöz tablo

1920'de dört gelişme
ZamanGelişme
Nisan başıİstanbul'da meclis karşıtı fetva
23 NisanMeclis açıldı
Nisan sonuHıyanet-i Vataniye Kanunu
Eylülİstiklal Mahkemeleri kuruldu

Bu tabloya göre hangisi söylenebilir?

✓ D. Meclis 23 Nisan'da açıldı, aynı ayın sonunda kanunu çıkardı. A ve B sırayı ters okur; C tabloda yoktur, Çerkez Ethem 1921'de de ayaklanıyordu.
AĞUSTOS 1920 · SEVR

Sevr Antlaşması: imzası atıldı, hükmü hiç işlemedi

MEB 8. sınıf · Millî Uyanış · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMondros'tan sonra işgallere kim nasıl tepki gösterdi?Bağlantılı konudan (Birinci Dünya Savaşı ve Mondros). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Mondros'tan hemen sonra Musul ve İstanbul işgal edildi. Paris Barış Konferansı'nın kararıyla Yunanlar Mayıs 1919'da İzmir'e çıktı. İstanbul Hükûmeti sessiz kaldı; Mustafa Kemal ve halk miting, cemiyet ve direnişle karşı çıktı.

İşgaller ve tepkiler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Sevr Antlaşması neden hiç uygulanamadı?

Kısa cevap: Sevr Antlaşması Ağustos 1920'de İtilaf devletleriyle Osmanlı Devleti arasında imzalandı. Mebusan Meclisi onaylamadığı için geçersizdi, Büyük Millet Meclisi de tanımadı. Millî Mücadele'nin zaferi onu hiç uygulatmadı; bu yüzden “ölü doğmuş antlaşma” denir.

Birinin sana sormadan senin eşyalarını başkalarına dağıtan bir kâğıt imzaladığını düşün; Sevr böyle bir kâğıttı.

Antlaşma nasıl dayatıldı?

Birinci Dünya Savaşı ve Mondros sayfasında Paris Barış Konferansı'nı gördük. İtilaf devletleri Osmanlı topraklarını paylaşmakta anlaşamadığı için barış gecikti. Nisan 1920'de San Remo'da şartları Osmanlı'ya sormadan belirlediler. Paris'e çağrılan Tevfik Paşa taslağı görünce bu şartların bağımsızlıkla bağdaşmadığını hükûmete bildirdi.

Şartları zorla kabul ettirmek için Yunan ordusu Haziran 1920'de saldırıya geçti, Bursa ve Edirne gibi şehirleri işgal etti. Padişahın katıldığı Saltanat Şurası, yalnız Rıza Paşa'nın itirazına rağmen antlaşmayı kabul etti. Osmanlı heyeti Ağustos 1920'de Sevr'i imzaladı.

En önemli dört madde

Sevr yüzlerce maddelik uzun bir metindi. Sınavda en çok şu dördü karşına çıkar:

  • Boğazları Türk üyesiz uluslararası bir komisyon yönetecek.
  • Ordu, jandarmayla birlikte 50.700 kişiyi geçemeyecek.
  • Kapitülasyonlar geri gelecek, bütçeyi İtilaf'ın kurduğu bir mali komisyon denetleyecek.
  • Topraklar paylaşılacak, Doğu Anadolu'da iki yeni devlet kurulacak (haritaya bak).
Yunanistan, İtalya ve Fransa'ya bırakılan yerler; bölgeler bugünkü il sınırları üzerinde yaklaşık.Görsel: Sınav Defteri
Aynı konu, zıt iki belge
KonuMisakımillîSevr
TopraklarBölünemezPaylaşılır
KapitülasyonlarKaldırılırGeri gelir
Boğazlarİstanbul güvendeyse açılırTürk üyesiz komisyona

Kâğıt üzerinde kalan antlaşma

Mebusan Meclisi dağıtılmış olduğu için antlaşmayı onaylayamadı; bu yüzden Sevr hukuken geçersizdi. Büyük Millet Meclisi birkaç gün sonra imzalayanları vatan haini ilan etti. Halk da taslak gazetelere yansıyınca, daha imzadan önce İstanbul'da büyük bir mitingle tepki göstermişti.

Mustafa Kemal yabancı bir gazeteciye Sevr'in bağımsızlığımızı ve yaşama hakkımızı ortadan kaldırmayı amaçladığını, bu yüzden “bizce mevcut değildir” dediğini söyledi. Mecliste mebuslar da bu sınırlarla yaşamayı kabul etmeyeceklerini haykırdı.

Bu olay bize ne anlatıyor?

Sevr, İtilaf devletlerinin Türklere bağımsız bir yurt bırakmak istemediğini gösterdi. Bu gerçek halkı karamsarlığa değil, direnişe yöneltti ve millî bilinci uyandırdı. Uygulanmadan ortadan kalktığı için ona “ölü doğmuş antlaşma” denir. Yerini alacak Lozan'ı Büyük Taarruz, Mudanya ve Lozan sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Sevr'in üç “yok”u: Mebusan onayı yok, meclisin tanıması yok, uygulama yok.
LGS'de

Nasıl sorulurSevr maddeleri ya da Misakımillî ile karşılaştırma tablosu verilir; maddenin hangi bağımsızlığı zedelediği sorulur.

Tuzakİmzalandığı için yürürlüğe girdiğini sanmak.

İpucuOrdu sınırı askerî, kapitülasyon ekonomik, Boğazlar komisyonu siyasi bağımsızlığı zedeler.

?Soru çöz öncüllü

Sevr Ağustos 1920'de imzalandı, Mebusan Meclisinde onaylanmadı. Büyük Millet Meclisi imzalayanları vatan haini saydı.

Bu bilgilere göre,
I. Sevr hukuken geçerlilik kazanamamıştır.
II. Sevr, Mebusan Meclisinin onayıyla imzalanmıştır.
III. Büyük Millet Meclisi imzayı millet adına bağlayıcı saymamıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ B. Onaylanmayan antlaşma geçerlilik kazanamaz (I); imzalayanları vatan haini sayan meclis imzayı tanımamıştır (III). II metinle çelişir. A III'ü atlar; C ve D II'yi içerir.

⇄Bilgi eşleştirme Sevr neyi vuruyordu?

Lisede bu konunun ayrıntısı Tarih serisindeki Misak-ı Millî, TBMM ve Sevr sayfasında.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Kuvâ-yı Millîye birlikleri gönüllülerden oluşuyordu. Silah ve yiyeceklerini halkın yardımıyla sağlıyor, her biri kendi bölgesini savunuyordu.

Bu bilgilere göre,
I. Direnişte halkın desteği belirleyici olmuştur.
II. Birlikler tek bir merkezden yönetilmiştir.
III. Birliklerin kuruluşunda yerel ihtiyaçlar etkili olmuştur.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ B. Gönüllülük ve halkın yardımı I'i, her birliğin kendi bölgesini savunması III'ü gösterir. II yanlış; birlikler dağınıktı, bu yüzden düzenli ordu kuruldu. A III'ü atlar; C ve D II'yi içerir.Kaynak: Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi · Kuvâ-yı Millîye ve cemiyetler

?Soru 2

Almanya, Osmanlı'yı savaşta yanında görmek istiyordu. Osmanlı Boğazlar'a sahipti ve İngiltere'nin Hindistan yolunu tehdit edebilirdi. Ayrıca padişah aynı zamanda halifeydi.

Bu bilgilere göre,
I. Almanya, Osmanlı'nın stratejik konumundan yararlanmak istemiştir.
II. Almanya, halifeliğin etkisini kullanmayı düşünmüştür.
III. Osmanlı savaşa İtilaf devletlerinin yanında girmiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Boğazlar ve Hindistan yolu I'i, halifelik II'yi gösterir. III yanlış; Osmanlı İttifak safındaydı. A II'yi atlar; B ve D III'ü içerir.Kaynak: Birinci Dünya Savaşı ve Mondros · Savaşın nedenleri ve Osmanlı'nın girişi

?Soru 3

Mustafa Kemal, Manastır'da öğrenciyken başlayan 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı için şöyle der: “Gençlik hayatımın en heyecanlı günlerini yaşadım. Yaşımın küçük olmasına rağmen bu savaşa katılmayı çok istemiştim.” (Ali Fuat Cebesoy'un anılarından)

Bu sözler Mustafa Kemal'in hangi özelliğini en açık biçimde gösterir?

✓ A. Küçük yaşta savaşa katılmak istemesi vatan sevgisini gösterir. B geleceği tahmin etmeyi gerektirir, sözde yok; C ve D başka anılarda geçer, bu sözle ilgisi yoktur.Kaynak: Bir kahraman doğuyor · Çocukluk, okullar ve fikir hayatı

?Soru 4

Kongrelerden iki karar
KararErzurumSivas
Manda ve himaye reddi✓✓
Bütün cemiyetlerin birleşmesi–✓
Bütün yurdu temsil eden Temsil Heyeti–✓

Bu tabloya göre hangisi söylenemez?

✓ A. Tabloda cemiyetlerin birleşmesi yalnız Sivas'ta işaretli. B ilk satırda, C son satırda görülür; D cemiyetlerin birleşmesinden çıkarılır.Kaynak: Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi · Erzurum ve Sivas kongreleri

?Soru 5

1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanı'na göre kimse mahkemede yargılanmadan cezalandırılmayacak, vergiler herkesten gelirine göre alınacaktı.

Bu bilgilere göre,
I. Hukukun üstünlüğü fikri benimsenmiştir.
II. Padişahın yetkileri bir meclisle sınırlandırılmıştır.
III. Vergide adalet amaçlanmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ B. Yargılanmadan ceza verilmemesi I'i, gelire göre vergi III'ü gösterir. II metinde yok; meclis 1876'da Kanun-ı Esasi ile geldi. A III'ü atlar; C ve D Tanzimat'ı meşrutiyetle karıştırır.Kaynak: Bir kahraman doğuyor · Avrupa'daki değişim ve Osmanlı

?Soru 6

Mustafa Kemal, Ankara'yı neden merkez seçtiğini Nutuk'ta şöyle açıklar: “Genel durumu yönetme sorumluluğunu üstlenenler, en önemli hedefe ve yakın tehlikeye mümkün olduğu kadar yakın bulunur. Ankara, bu şartları bir araya getiren nokta idi.” (Nutuk, sadeleştirilmiş)

Bu açıklamaya göre Ankara'nın seçilmesinde en çok hangisi etkili olmuştur?

✓ C. Söz “yakın tehlikeye yakın bulunmak” gerekçesini öne çıkarır. A yanlış, başkent İstanbul'du; B ve D sözde geçmez, Ankara'nın denize kıyısı da yoktur.Kaynak: Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi · Amasya Görüşmeleri, Ankara ve basın

?Soru 7

Mustafa Kemal Nutuk'ta o günlerin şartlarını anlattıktan sonra şöyle der: “Bu durum karşısında tek bir karar vardı. O da millî egemenliğe dayanan, kayıtsız şartsız bağımsız yeni bir Türk devleti kurmaktı.” (Nutuk, sadeleştirilmiş)

Bu karar, işgal yıllarındaki görüşlerden hangisine en açık biçimde karşı çıkıldığını gösterir?

✓ C. “Kayıtsız şartsız bağımsız” devlet, başka devletin yönetimini kabul eden manda fikriyle çelişir. A, B ve D kararla uyumludur, onun parçasıdır.Kaynak: Birinci Dünya Savaşı ve Mondros · İşgaller ve tepkiler

?Soru 8

Mustafa Kemal, Anzakların çıkarma yaptığı gün Arıburnu'nda askerlerine şöyle der: “Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum! Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimize başka kuvvetler ve komutanlar gelebilir.”

Bu emrin asıl amacı aşağıdakilerden hangisidir?

✓ D. “Yerimize başka kuvvetler gelebilir” sözü amacın zaman kazanmak olduğunu gösterir. A emri zafer emri sanır; B ve C sözle çelişir.Kaynak: Birinci Dünya Savaşı ve Mondros · Çanakkale Cephesi

?Soru 9

Amasya Genelgesi'nde şu karar yer alır: “Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.”

Bu karar aşağıdakilerden hangisinin habercisidir?

✓ D. Kurtuluşun milletin kararına bırakılması millî egemenliğin habercisidir. A bağımsızlıkla çelişir; B ve C kararı padişaha ve hükûmete bırakır, genelge ise tam tersini söyler.Kaynak: Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi · Samsun, Havza ve Amasya Genelgesi

?Soru 10

İtalya 1911'de Trablusgarp'a saldırdığında bölgeye karadan da denizden de asker gönderilemedi. Mustafa Kemal ve bazı genç subaylar gizlice bölgeye gidip yerli halkı örgütledi.

Bu bilgilere göre,
I. Osmanlı Devleti bölgeyi savunmakta zorlanmıştır.
II. Direnişte yerli halk da yer almıştır.
III. Trablusgarp savaşın sonunda Osmanlı'da kalmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Yardım gönderilememesi I'i, halkın örgütlenmesi II'yi gösterir. III metinde yok, üstelik yanlış; Trablusgarp İtalya'ya bırakıldı. A II'yi atlar; B ve D III'ü içerir.Kaynak: Bir kahraman doğuyor · Şam'dan Sofya'ya askerlik yılları
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?LGS İnkılap Tarihi soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →